พระศรีสรรเพชญ์ พระประธานในพระอุโบสถ วัดมหาธาตุยุราชรังสฤษฎิ์
พระราชดำ รัส พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ประกาศพระองค์เป็นพุทธศาสนูปถัมภก ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม วันเสาร์ที่ 4 พฤษภาคม 2562 “ข้าแต่พระสงฆ์ผู้เจริญ แต่เดิมมา ข้าพเจ้าได้มีจิตศรัทธาเลื่อมใส และได้ถึงพระรัตนตรัยเป็นสรณะด้วยวิธีนั้น ๆ อยู่แล้ว ฉะนั้น บัดนี้ข้าพเจ้าได้เถลิงถวัลยราชสมบัติบรมราชาภิเษกแล้ว จึงขอมอบตัวแด่พระพุทธเจ้า พระธรรมเจ้า และพระสังฆเจ้า จะได้รับการจัดการให้ความคุ้มครองรักษาพระพุทธศาสนา โดยชอบธรรมตลอดไป ข้าแต่พระสงฆ์ผู้เจริญ ขอพระสงฆ์จงจำ ไว้ด้วยดีว่า ข้าพเจ้าเป็นพุทธศาสนูปถัมภกเถิด” 2 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 3
4 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
"ทูต" คือ ผู้ทำ�หน้าที่นำ�ข้อความหรือข่าวสารไปแจ้ง ผู้สื่อสาร หรือผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ไป ยังต่างประเทศเพื่อเจรจาหรือเจริญสัมพันธ์ไมตรีบทบาทหน้าที่ของทูตในทางธรรมของ สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จึงได้แก่ การนำ�พระสัทธรรมไปแผ่ขยายชี้แนะแนวทางซักจูง สั่งสอน ให้ผู้อื่นดำ�เนินชีวิตที่ดีงาม ยังให้มหาชนประสบความเจริญสุข จัดว่าเป็นหน้าที่เยี่ยง "กัลยาณมิตร" หรือ "มิตรที่ดีงาม"ซึ่งต้องมีคุณสมบัติตามที่สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงไว้กล่าวคือเป็นคนน่ารัก มีเมตตา อยู่ด้วยแล้วสบายจิตสนิทใจน่าเคารพ มีความประพฤติหนักแน่น พึ่งพาอาศัยได้เป็นผู้ฝึกฝน ปรับปรุงตนอยู่เสมอ ควรเอาเยี่ยงอย่างเป็นที่ปรึกษาที่ดีอดทนต่อการถูกปรึกษาซักถาม เป็นผู้แถลง เรื่องยากซับซ้อนให้เข้าใจได้ง่าย และไม่ชักนำ�ไปในทางเสื่อมเสีย พระธรรมทูตทุกรูปต่างมีหน้าที่เผยแผ่พระพุทธศาสนาให้ขจรขจายไปในทิศานุทิศทั่วสากล จึงต้องประพฤติปฏิบัติตนอยู่ในพระธรรมวินัยอย่างเคร่งครัด เพื่อให้เป็นที่ตั้งแห่งความเลื่อมใส ศรัทธาของมหาชนและต้องวางตนเป็นมิตรแท้ของทุกคน ทั้งในหมู่สหธรรมิก ในหมู่พุทธศาสนิกชน ตลอดจนถึงชนต่างชาติต่างศาสนา และต้องพากเพียรอบรมสั่งสมคุณสมบัติของความเป็นมิตร ที่ดีงาม ให้ยิ่งเพิ่มพูนขึ้นเสมอไป ขออำ�นวยพรให้พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 ถึงพร้อมด้วยสรรพกำ�ลังโดยชอบธรรม ในอันที่จะปฏิบัติศาสนกิจเพื่อความยั่งยืนนานของพระสัทธรรมในที่ทุกสถานและในกาลทุกเมื่อเทอญ. คติธรรม พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ (สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ) สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 5
6 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
❖ ❖ ❖ ❖ ❖ สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ประทานมรดกธรรมอันเป็นวิธีการเผยแผ่พระพุทธศาสนาซึ่งให้ความสำ�คัญ ในสารัตถธรรม “วิชา” กับ “ปัญญา” ซึ่งเกี่ยวข้องกับ “พระธรรมทูต” เพราะการปฏิบัติศาสนกิจต่างๆ ทั้งวิชา และปัญญาแยกจากกันไม่ได้เลยก็จริง แต่ถ้าขาด “สติ” คือความระลึกรู้คอยกำ�กับ “วิชาและปัญญา” แล้ว แทนที่จะเป็นคุณก็กลายเป็นโทษได้เพราะหากพระธรรมทูตนำ�“วิชาและปัญญา” นั้นไปใช้เพื่อทำ�ลายล้าง บางกาลอาจนำ�ไปใช้ไม่เอื้อประโยชน์ก่อโทษภัยหายนะแก่ตนและสังคม รวมถึงพระบวรพุทธศาสนาได้ พระธรรมทูตสายต่างประเทศ ควรมีหลักธรรมพื้นฐานเป็นแนวทางในการปฏิบัติศาสนกิจ2 ประการ คือ 1. ธรรมปฏิสันถารมีจิตต้อนรับด้วยธรรมด้วยกิริยาท่าทางที่แช่มชื่นคือกล่าวธรรมให้ฟังหรือแนะนำ� ในทางธรรม รับรองด้วยธรรมะอันเป็นเครื่องประดับอาภรณ์ของชีวิต สงเคราะห์เกื้อกูล แนะนำ�การปฏิบัติ วิปัสสนากัมมัฏฐาน 2. ธรรมวาทีเป็นผู้มีปกติกล่าวธรรมเป็นผู้มีปกติพูดตามธรรมเป็นผู้มีปกติพูดตรงตามธรรมหรือพูด ถูกต้องตามหลัก ไม่พูดผิด ไม่พูดนอกธรรมนอกวินัย พระธรรมทูตนั้นจำ�เป็นต้องมีความมั่นใจในหลักธรรมดังกล่าวแล้วข้างต้นจะสามารถทำ�ให้การปฏิบัติ ศาสนกิจด้วยกุศลจริยาบริบูรณ์ทวีตรีคูณ และขอให้ตระหนักในฐานหรือวัดต้นสังกัดอย่าลืมฐาน หรือวัดต้นสังกัดเดิมในประเทศไทย จะปฏิบัติศาสนกิจใดพึงยึดตามรอยธรรมของบูรพาจารย์และปรึกษา พระมหาเถระต้นสังกัด จักเป็นอปจายนธรรมอันงดงามและเกิดผลอันไพบูลย์แก่พุทธบริษัท และสาธุชน ในนานาอารยประเทศเป็นแน่แท้ขออนุโมทนากับพระธรรมทูตสายต่างประเทศทุกรูป สัมปสาทนียกถา เจ้าประคุณ สมเด็จพระมหาธีราจารย์ กรรมการมหาเถรสมาคม แก่พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 วิทยาลัยพระธรรมทูต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ปีพุทธศักราช 2566 (สมเด็จพระมหาธีราจารย์) กรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าอาวาสวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร ประธานสำ�นักงานกำ�กับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 7
❖ ❖ ❖ ❖ ❖ ขอแสดงความยินดีกับพระธรรมทูตสายต่างประเทศ หรือผู้เผยแผ่พระธรรม รุ่นที่29 ทุกรูป ที่ได้ผ่าน การอบรมเป็นพระธรรมทูตสายต่างประเทศ ซึ่งดำ�เนินการโดยวิทยาลัยพระธรรมทูต มหาวิทยาลัย มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย กรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม สำ�นักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ สมัชชาสงฆ์ไทยในทวีปต่างๆ และองค์กรความร่วมมืออื่น ๆงานก้าวต่อไปของพระธรรมทูต คือ การนำ�หลัก พุทธรรมออกไปเผยแผ่ให้เป็นที่ประจักษ์แก่มวลมนุษยชาติให้ปวงชนได้รับสันติสุข มีจิตใจที่ผ่องแผ้ว เสื่อมใสในพระธรรม และเป็นที่ยึดเหนี่ยวนำ�ใจให้มีธรรม เป็นที่พึ่งเป็นที่ระลึกการที่จะทำ�หน้าที่เป็นทูต แห่งธรรมได้นั้น จำ�เป็นต้องอาศัยขันติบารมีอันเป็นความอดทนอย่างยิ่งอย่าได้นิ่งดูดาย ถ้าเห็นว่า ภารกิจนั้นสามารถทำ�ได้ช่วยเหลือได้และจะก่อให้เกิดประโยชน์สุขแก่ชนชาวโลกทำ�ให้เกิดความมั่นคง ในพระพุทธศาสนา เพราะเราได้อาศัยพระพุทธศาสนามาเป็นเวลาช้านานแล้วต่อจากนี้ไป ขอให้ พระพุทธศาสนาได้อาศัยเราบ้างในฐานะของพระธรรมทูตสายต่างประเทศ จึงจำ�เป็นต้องรับภารกิจ อันสำ�คัญยิ่งในการขยายความดีงามของพระพุทธศาสนาให้แผ่กว้างขวางออกไปภายใต้ร่มเงา แห่งบวรพระพุทธศาสนา ขออนุโมทนาชื่นชมยินดีกับพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 ทุกรูป จงประสบแต่ความสุข ความเจริญมีความเข้มแข็งปลอดภัยมีความสำ�เร็จในการเดินทางไปปฏิบัติศาสนกิจเผยแผ่พระพุทธศาสนา ให้เจริญรุ่งเรืองในต่างประเทศแก่พหูชนสืบไป อนุโมทนากถา พระพรหมเสนาบดี กรรมการมหาเถรสมาคม แด่พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 วิทยาลัยพระธรรมทูต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ประจำ ปีพุทธศักราช 2566 (พระพรหมเสนาบดี) รองประธานสำ�นักงานกำ�กับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ 8 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
(พระธรรมวชิรโมลี,ดร.) รองประธานสำ�นักงานกำ�กับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ รูปที่2 มุทิตาพจน์ พระธรรมวชิรโมลี แด่พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 พุทธศักราช 2566 มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ พระธรรมทูตสายต่างประเทศนั้น ถือว่ามีบทบาทภารกิจอันสำ�คัญยิ่งในการนำ�หลักพุทธธรรม ไปเผยแผ่แก่ประชาชนชาวโลกให้เกิดความเชื่อความเลื่อมใสในพระรัตนตรัย และสามารถน้อมนำ� เอาหลักธรรมในพระพุทธศาสนาไปปฏิบัติเพื่อให้เกิดประโยชน์สุขอันสูงสุดแก่ผู้ปฏิบัติเหตุนี้ การเผยแผ่ของพระธรรมทูตถือว่าเป็นสิ่งสำ�คัญที่จะต้องดำ�เนินการพัฒนาปรับเปลี่ยนกลยุทธ์ ในการเผยแผ่ โดยใช้สื่อการสอนสมัยใหม่มาช่วยในการถ่ายทอดให้สอดคล้องกับยุคสังคมดิจิทัล สามารถเข้าถึงประชาชนรุ่นใหม่ได้อย่างรวดเร็ว ทำ�ให้สังคมโลกเกิดความชุ่มเย็นแห่งการเผยแผ่ พุทธธรรมอย่างกว้างขวางออกไปในนานาอารยประเทศ ซึ่งการทำ�ได้ดังนี้นั้น จำ�เป็นต้องอาศัย ความสมัครสมานสามัคคีของทุกท่าน และผู้ที่เป็นพระธรรมทูตได้ดีนั้น ต้องอาศัยขันติบารมีวิริยะ บารมีมีความเสียสละในการนำ�หลักธรรมของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปเผยแผ่ให้กว้างขวาง ดังพระพุทธดำ�รัสที่ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงแสดงธรรมอันงดงามในเบื้องต้น งดงาม ในท่ามกลาง และงดงามในที่สุด จงประกาศพรหมจรรย์ให้บริสุทธิ์บริบูรณ์สิ้นเชิง พร้อมทั้งอรรถ และพยัญชนะ ปวงสัตว์ทั้งหลายเป็นผู้มีธุลีในดวงตาน้อย จักสามารถรู้ทั่วถึงธรรมได้นั้นมีอยู่ พวกเขาย่อมจะเสื่อมจากคุณธรรมที่พึงได้พึงเห็นเพราะไม่ได้ฟังธรรมนี้” และพระธรรมทูตซึ่งเป็นนักเผยแผ่พระพุทธศาสนานั้น ต้องยึดหลักการอุดมการณ์และวิธีการ ในโอวาทปาฏิโมกข์เป็นเครื่องนำ�ทาง ดังนี้1.อนูปวาโท การไม่ว่าร้าย 2.อนูปฆาโต การไม่ทำ�ร้าย 3. ปาฏิโมกฺเข จ สํวโร ความสำ�รวมในศีลคือพระปาฏิโมกข์4. มตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึการรู้จัก ประมาณในการบริโภคปัจจัยสี่ 5. ปนฺตญฺจ สยนาสนํ การอยู่ในที่อันสงบ ไม่คลุกคลีด้วยหมู่คณะ 6.อธิจิตฺเต จอาโยโค หมั่นฝึกฝนอบรมจิตของตนให้มีคุณธรรมระดับสูงยิ่งๆขึ้นไป ขออนุโมทนาชื่นชมกับพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 ทุกรูป ขออาราธนาคุณ พระศรีรัตนตรัย โปรดบันดาลให้ทุกท่าน จงเจริญด้วยจตุรพิธพรชัย และประสบความสำ�เร็จ ในหน้าที่การงานที่ได้รับมอบหมายตามมโนรถพร้อมทั้งเป็นกำ�ลังสำ�คัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา ในประเทศต่างๆ ที่สนใจศึกษาพระพุทธศาสนาสืบต่อไป พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 9
สาส์นจากพระพรหมวชิราธิบดี นายกสภามหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย แด่พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 วิทยาลัยพระธรรมทูต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ประจำ ปีพุทธศักราช 2566 ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ งานพระพุทธศาสนาของพระธรรมทูตนั้น เมื่อมองแบบกว้างๆ แล้วพระธรรมทูต หรือที่เรียกว่า ทูตแห่งธรรม คือผู้สอนธรรม ควรที่จะได้ศึกษาพุทธลีลาในการสอนธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมา สัมพุทธเจ้า เสียก่อน มีอย่าง4 คือ 1. สันทัสสนา อธิบายให้เห็นแจ่มแจ้งชัดเจน เหมือนจูงมือไปดูให้เห็นกับตา 2. สมาทปนา ชักจูงใจให้เห็นจริงด้วย ชวนให้คล้อยตามจนยอมรับและนำ�ไปปฏิบัติ 3. สมุตเตชนา เร้าใจให้แกล้วกล้า ให้บังเกิดกำ�ลังใจ ปลุกให้มีความวิริยะอุตสาหะ มั่นใจว่า จะสามารถทำ�ให้สำ�เร็จได้โดยไม่หวั่นไหวย่อท้อต่อความลำ�บากเหนื่อยยาก 4. สัมปหังสนา ชโลมจิตใจให้แช่มชื่น ร่าเริง เบิกบาน ฟังไม่เบื่อ และเต็มเปียมไปด้วย ความคาดหวัง สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงใช้วิธีการเทศน์หลากหลาย ซึ่งที่พบได้บ่อยมาก คือ พระองค์ทรงใช้วิธีการสอน ดังนี้ 1. แบบสาธิตสากัจฉา หรือการสนทนา วิธีนี้พระองค์ทรงใช้บ่อยครั้งมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อมีประชาชนที่มาเข้าเฝ้าซึ่งยังไม่มีความเลื่อมใสศรัทธาในพระพุทธศาสนา ไม่มี ความเข้าใจในหลักธรรม พระพุทธเจ้าจะทรงใช้วิธีถามนำ�กับผู้สนทนาจนกว่าผู้สนทนา สามารถเข้าใจธรรมและเกิดความเลื่อมใสศรัทธา ซึ่งเห็นได้จากมงคลสูตรข้อว่า "ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคมุตฺตมํ" การสนทนาธรรมตามกาล เป็นอุดมมงคล 2. แบบบรรยาย วิธีสอนแบบนี้ทรงใช้ในการแสดงธรรมประจำ�วันในที่ประชุมใหญ่ ซึ่งมี พหูชนและพระภิกษุสงฆ์มาร่วมฟังธรรมกันเป็นจำ�นวนมาก โดยส่วนมากมีพื้นความรู้ มีความเลื่อมใสเป็นต้นทุนอยู่แล้ว เข้ามาเพื่อฟังธรรมหาความรู้เพิ่มเติมแสวงหาสันติสุข ในจิตใจซึ่งถือว่า มีพื้นความรู้ในระดับเดียวกัน สามารถใช้วิธีการบรรยายแบบกว้างๆ นี้ได้ 10 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
3. แบบตอบปัญหา ซึ่งผู้ที่ถามปัญหาจะมีข้อสงสัยในข้อธรรมที่หลากหลาย ถามเพื่อลอง ภูมิปัญญาบ้าง ถามเพื่อเพิ่มพูนความรู้บ้าง ถามเพื่อคลายความข้องใจสงสัยบ้าง เป็นต้น โดยในสิงคีติสูตร พระอรรถกถาจารย์ได้แยกปัญหาไว้ตามลักษณะ4วิธีด้วยกัน คือ 1. เอกังสพยากรณียปัญหา คือ ปัญหาที่จะต้องแก้โดยส่วนเดียว คือ พึงตอบไปตามตรง 2. ปฏิปุจฉาพยากรณียปัญหา คือ ปัญหาที่จะต้องพึงย้อนถามก่อนแล้วจึงแก้ 3. วิภัชชพยากรณียปัญหา คือ ปัญหาที่จะต้องจำ�แนกแล้วจึงแก้ 4.ฐปนียปัญหา คือ ปัญหาที่ควรงดเสีย หรือพึงยับยั้งเสียได้ เมื่อพิจารณาไตร่ตรองดูแล้ว ลักษณะการแก้ปัญหาแบบใดเหมาะสมกับกาลเทศะนั้น ๆ ก็จะก่อให้เกิดเป็นประโยชน์อย่างมากแก่ผู้ฟัง ขออนุโมทนาชื่นชมยินดีกับพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 ทุกรูป จงประสบความสุข ความเจริญ มีความสำ�เร็จในการเดินทางไปปฏิบัติศาสนกิจยังประเทศต่างๆ ทุกประการ และ ให้ประสบความสำ�เร็จในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาแก่พหูชนสืบไป (พระพรหมวชิราธิบดี) นากยกสภามหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 11
มุทิตาพจน์ พระพรหมบัณฑิต,ศ.ดร. แก่พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 พุทธศักราช 2566 มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ ขอแสดงความยินดีกับพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่29วิทยาลัยพระธรรมทูต มหาวิทยาลัย มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ที่ได้สำ�เร็จตามหลักสูตรการอบรม และได้รับวุฒิบัตรเป็นพระธรรมทูต สายต่างประเทศทุกรูป มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ได้รับมอบหมายจากมหาเถรสมาคม ให้ผลิต พระธรรมทูตสายต่างประเทศขึ้นตั้งแต่ปีพุทธศักราช 2538 ถึงปัจจุบัน คือรุ่นที่ 29 มีพระธรรมทูต สายต่างประเทศจำ�นวน ไม่น้อยกว่า 2,691 รูป ซึ่งนับได้ว่าเป็นการสนองงานของคณะสงฆ์ไทย ในด้านการเผยแผ่พระพุทธศาสนาทั้งในประเทศและต่างประเทศ โดยที่มหาวิทยาลัยมีพันธกิจ ในด้านการผลิตบัณฑิต การวิจัยและการพัฒนาองค์ความรู้ทางพระพุทธศาสนา การส่งเสริม พระพุทธศาสนา และกิจกรรมบริการวิชาการแก่สังคม ตลอดจนถึงการบำ�รุงศิลปวัฒนธรรม กล่าวโดยเฉพาะ พระธรรมทูตสายต่างประเทศนั้น ถือว่าเป็นผู้มีบทบาทสำ�คัญยิ่งในการ เดินทางไปเผยแผ่พระพุทธศาสนาในต่างประเทศ ซึ่งต้องอาศัยขันติบารมีความเสียสละในการ นำ�หลักธรรมของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปเผยแผ่ให้กว้างขวาง เป็นผู้นำ�ทางจิตวิญญาณ และเป็นที่พึ่งทางใจแก่ชาวพุทธในนานาอารยประเทศ ซึ่งปัจจุบันนี้ยังมีความต้องการพระธรรมทูต ผู้เสียสละไปปฏิบัติงานการเผยแผ่มากขึ้นทุกปีทั้งนี้เพราะมีจำ�นวนวัดและงานพระพุทธศาสนา เพิ่มขึ้นในทุกทวีป และพระธรรมทูตสายต่างประเทศผู้สำ�เร็จการอบรมจากมหาวิทยาลัยมหาจุฬา ลงกรณราชวิทยาลัย ที่ไปปฏิบัติศาสนกิจในต่างประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ สร้างชื่อเสียง ให้กับมหาวิทยาลัยได้เป็นอย่างดี ขออนุโมทนาชื่นชมยินดีกับพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 ทุกรูป ขออาราธนาคุณ พระศรีรัตนตรัยโปรดอภิบาลประทานพรให้ทุกท่าน จงเจริญด้วยจตุรพิธพรชัย และประสบ ความสำ�เร็จในหน้าที่การงานตามมโนรถพร้อมทั้งเป็นกำ�ลังสำ�คัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา ในประเทศต่างๆ สืบไป (พระพรหมบัณฑิต,ศ.ดร.) กรรมการมหาเถรสมาคม อุปนายกสภามหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลย 12 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
คำ ปรารภ ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยได้รับมอบหมายจากมหาเถรสมาคมโดยมีวิทยาลัยพระธรรมทูต รับดำ�เนินการร่วมกับสำ�นักงานกำ�กับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ สำ�นักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ กรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม สมัชชาสงฆ์ไทยในสหรัฐอเมริกา สมัชชาสงฆ์ไทยในสิงคโปร์องค์กร พระธรรมทูตไทยในสหราชอาณาจักรและไอร์แลนด์เหนือ หัวหน้าพระธรรมทูตสายประเทศอินเดีย-เนปาล สหภาพพระธรรมทูตไทยในทวีปยุโรป และองค์กรความร่วมมืออื่น ๆ ได้จัดโครงการอบรมพระธรรมทูต สายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 ประจำ�ปีพุทธศักราช 2566 ขึ้น นับได้ว่าเป็นเรื่องที่น่าอนุโมทนา เพราะทำ�ให้ บรรลุเป้าหมายในการให้พระธรรมทูตสายต่างประเทศ ได้เข้ามาเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจในหลักธรรม ทางพระพุทธศาสนามากยิ่งขึ้น และเพิ่มพูนประสบการณ์ในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในต่างประเทศ ครอบคลุมทุกพื้นที่ของโลกอันจะเป็นพลังสำ�คัญที่จะช่วยกันขับเคลื่อนวงล้อธรรมจักรให้หมุนไป ในสมัยที่พระพุทธองค์ยังทรงพระชนม์อยู่นั้น ได้ทรงตั้งเงื่อนไขในการพิจารณาว่า เวลาใดที่จะทรงตัดสิน พระทัยที่จะเสด็จดับขันธปรินิพพาน กล่าวคือ เมื่อพุทธบริษัทมีการศึกษาพระธรรมคำ�สอนอย่างถ่องแท้ มีความรู้ความเข้าใจในพระสัทธรรม แล้วน้อมนำ�มาประพฤติปฏิบัติจนเห็นผลประจักษ์กับตนเอง เห็นคุณค่า มองเห็นประโยชน์ใคร่ที่จะให้คนใกล้ชิดกับตนได้รับประโยชน์เช่นนั้นบ้าง จึงได้ทำ�การแนะนำ�พรํ่าสอน หลักการเช่นนั้นให้แพร่หลายออกไป ครั้นเมื่อมีบุคคลใดมากล่าวหาโจมตีใส่ร้ายพระพุทธศาสนาก็สามารถ จะออกมาตอบโต้ชี้แจงได้ด้วยเหตุด้วยผล ด้วยตัวอย่างที่งดงาม จนสงบระงับไปได้ด้วยดีซึ่งเป็นคุณสมบัติ ของพุทธบริษัทตามนัยแห่งพุทธพจน์ในมหาปรินิพพานสูตร ความว่า “มารผู้มีบาป เราจะยังไม่ปรินิพพานตราบเท่าที่อุบาสก...อุบาสิกาทั้งหลาย ผู้เป็นสาวก...สาวิกาของเรา ยังไม่เฉียบแหลม ไม่ได้รับการแนะนำ� ไม่แกล้วกล้า ไม่เป็นพหูสูต ไม่ทรงธรรมไม่ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ไม่ปฏิบัติชอบ ไม่ปฏิบัติ ตามธรรม เรียนกับอาจารย์ของตนแล้วยังบอก แสดง บัญญัติกำ�หนด เปิดเผย จำ�แนก ทำ�ให้ง่ายไม่ได้ยังแสดงธรรมมีปาฏิหาริย์ปราบปรับปวาทที่บังเกิดขึ้นให้เรียบร้อย โดยชอบธรรมไม่ได้” (ที.ม.ไทย)10/168/113-115.) การดำ�เนินงานโครงการอบรมพระธรรมทูตที่สอดรับกับพระพุทธปณิธานข้างต้นเป็นเรื่อง ที่เหมาะสมและงดงามอย่างยิ่ง เพราะเป็นการปลูกฝังศรัทธา สร้างเสริมปัญญา นำ�พาปฏิบัติให้มี คุณสมบัติพร้อมที่จะร่วมทำ�งานการเผยแผ่พระพุทธศาสนาต่อไป ฉะนั้น ในนามมหาวิทยาลัย มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ขออนุโมทนาแด่พระธรรมทูตทุกรูปที่สำ�เร็จการอบรมตามหลักสูตร ของมหาวิทยาลัยและขออนุโมทนาขอบคุณทุกท่านที่มีส่วนร่วมในการอุปถัมภ์โครงการอบรมพระธรรมทูต สายต่างประเทศให้ดำ�เนินงานได้สำ�เร็จตามวัตถุประสงค์ทุกประการ พระธรรมวัชรบัณฑิต,ศ.ดร. อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 13
อนุโมทนากถา แด่พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ ขอแสดงความยินดีกับพระธรรมทูตสายต่างประเทศรุ่นที่ 29 ทุกรูป ที่ผ่านการฝึกอบรม เป็นพระธรรมทูตสายต่างประเทศ ของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย การที่จะเป็น พระธรรมทูตสายต่างประเทศได้นั้น ต้องมีความพร้อม 2ข้อ คือ 1. การเตรียมตัว เพื่อสนองความต้องการของชุมชนไทยและประชาชนของประเทศนั้น ๆ ทั้งในเรื่องของวัฒนธรรมประเพณีคำ�สอน อย่างแจ่มแจ้งและให้เห็นเป็นรูปธรรม เนื่องจากคน ไทยอยู่รวมกลุ่มเป็นจำ�นวนมาก มีความต้องการที่พึ่งยึดเหนี่ยวทางจิตใจและวัฒนธรรมของตน อีกทั้งชาวต่างชาติก็ยังนิยมแสวงหาความสงบในใจของตนจากพระธรรมทูตอีกด้วย 2. การเตรียมใจ คือ ต้องเป็นผู้ที่มีความมั่นใจในพระธรรมคำ�สั่งสอนขององค์สมเด็จ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า ดีงาม ประเสริฐ ถูกต้องเสมอ คำ�สอนของพระองค์นั้น ดีแท้ไม่มีคำ�สอน อันใดประเสริฐเลิศกว่านี้อีกแล้ว พร้อมกับเข้าใจปัญหา และความต้องการของประชาชนในถิ่นฐาน ที่พระธรรมทูตไปเผยแผ่พระพุทธศาสนา มีวิธีการสื่อสารให้ได้ผล โดยเฉพาะเรื่องของภาษา ต้องศึกษาภาษาในท้องถิ่นนั้น ๆ ให้มีความรู้ความเข้าใจ และมีความมุ่งมั่นแน่วแน่ต่ออุดมการณ์ ทางพระพุทธศาสนา ดังพระพุทธพจน์ที่ว่า “จรถ ภิกฺขเว จาริกํ พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ เทเสถ ภิกฺขเว ธมฺมํ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ” พระพุทธดำ�รัสนี้คือคุณสมบัติจำ�เป็นขั้นพื้นฐานของพระธรรมทูตสายต่างประเทศที่จะเดิน ทางไปประกาศพระพุทธศาสนายังต่างแดนซึ่งจะต้องจำ�ให้ขึ้นใจกันทุกรูป ในแต่ละถิ่นของพื้นที่ บางประเทศอาจจะมีเรื่องปลีกย่อยที่แตกต่างกันออกไป แต่โดยหลักการแล้วจะมีเพียงประมาณนี้ ขออนุโมทนาชื่นชมกับพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 ทุกรูป และขอฝากคติธรรม เพื่อเป็นแนวทางนำ�ไปปฏิบัติศาสนกิจในนานาอารยประเทศต่อไป พระเทพปวรเมธี,รศ.ดร. รองเจ้าคณะภาค 15 รองอธิการบดีฝ่ายบริหาร มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย รักษาการเจ้าอาวาสวัดมหาจุฬาลงกรณราชูทิศ 14 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
มุทิตาพจน์ พระมหาสมบูรณ์ วุฑฺฒิกโร แด่พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 วิทยาลัยพระธรรมทูต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ปีพุทธศักราช 2566 ขอแสดงความยินดีกับพระธรรมทูตสายต่างประเทศรุ่นที่ 29 ที่ผ่านการฝึกอบรม เป็นพระธรรมทูตสายต่างประเทศ ของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ทุกรูป พระธรรมทูตนั้น ถือว่าเป็นบุคคลสำ�คัญมากและมีเกียรติสูงยิ่งเพราะได้รับมอบหมายให้ทำ�หน้าที่ ในฐานะเป็นผู้แทนพระพุทธเจ้า เป็นผู้แทนพระศาสนา และผู้แทนชาวพุทธทั้งมวล ในการนำ�ธรรม ที่พระองค์ได้ตรัสรู้ไปสื่อสารกับชาวโลก กล่าวอีกอย่างหนึ่ง พระธรรมทูต คือ ผู้ยืนอยู่ตรงกลาง ระหว่างสารธรรมของพระพุทธเจ้า กับผู้ฟังธรรมหรือประชาชนชาวโลก แน่นอนว่า การที่พระธรรม ทูตจะปฏิบัติภารกิจของตนให้ประสบความสำ�เร็จได้ต้องมีความรู้ดีในสารธรรมของพระพุทธเจ้า (messages) มีความรู้ดีในวิธีการสอน (methods) และมีความรู้ดีในอุปนิสัยและความต้องการ ของผู้ฟังธรรม (receivers) พระธรรมทูตสายต่างประเทศที่ได้ผ่านการฝึกฝนอบรมตนเป็นเวลา 90วัน จนสำ�เร็จลุล่วงแล้ว ด้วยดีจะต้องเป็นผู้รับภารกิจอันสำ�คัญยิ่งในการออกเผยแผ่พระพุทธศาสนาในประเทศต่างๆ ต้องยึดโอวาทปาติโมกข์เป็นหลัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลักธรรมข้อ ขันติมีความอดทนอดกลั้น ซึ่งเมื่อออกไปปฏิบัติศาสนกิจตามที่ได้รับมอบหมาย จำ�เป็นต้องพบกับผู้คนในท้องถิ่นนั้น ๆ ซึ่งมี ความหลากหลายบนพื้นฐานและมุมมองในการดำ�รงชีวิตที่มีความแตกต่างกัน อันนี้ก็เป็นธรรมดา ของมวลมนุษยชาติในโลกนี้ฉะนั้น พระธรรมทูตจำ�เป็นต้องใช้หลักธรรมข้อขันติเป็นอย่างมาก เนื่องจาก จะได้รับอิฏฐารมณ์ที่น่าพอใจและอนิฏฐารมณ์ที่ไม่น่าพอใจผ่านทวาร 6 ก่อให้เกิดความขัดเคืองขุ่นข้อง หมองใจ กระทบกระทั่งถ้าจิตใจอ่อนแออาจจะหวั่นไหวไปตามอนิฏฐารมณ์ถ้ากำ�หนดพิจารณาไม่ทัน อาจจะหมดกำ�ลังใจในการปฏิบัติศาสนกิจให้เกิดประสิทธิผลตามที่ได้ตั้งความปรารถนาไว้ ขออำ�นาจคุณพระศรีรัตนตรัยและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย จงดลบันดาลให้พระธรรมทูต สายต่างประเทศ ทุกรูป จงประสบแต่ความสุข ความเจริญ มีกำ�ลังกายกำ�ลังใจในการออกเผยแผ่พระพุทธศาสนา บำ�เพ็ญหิตานุหิตประโยชน์เพื่อสังคมชาวโลก และขออนุโมทนาในบุญกุศลแก่ผู้ที่มีส่วนร่วมในการ อุปถัมภ์บำ�รุงโครงการอบรมพระธรรมทูตสายต่างประเทศครั้งนี้ทุกท่าน ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ พระมหาสมบูรณ์ วุฑฺฒิกโร,รศ.ดร. รองอธิการบดีฝ่ายวิชาการ พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 15
“ศึกษาเล่าเรียนให้เข้าใจชัด พากเพียรปฏิบัติให้รู้จริง ชำ นาญยิ่งในการเผยแผ่ แก้ความเห็นผิดในสัตถุศาสน์ ปราบปรัปวาทที่เกิดขึ้นโดยสหธรรม” ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ ขอแสดงมุทิตาจิตต่อพระธรรมทูตสายต่างประเทศทุกรูปที่สำ�เร็จการอบรมตามหลักสูตร ของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ถือว่าท่านเป็นบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถ มีศีลาจารวัตรที่งดงาม มีหลักการอุดมการณ์อีกทั้งได้อุทิศตนเป็นพระธรรมทูต ทำ�การเผยแผ่ พระพุทธศาสนาได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งนำ�ศิลปวัฒนธรรมความเป็นไทยไปสู่สายตา ของชาวโลก ท่านทั้งหลายชื่อว่าทำ�หน้าที่ของตนได้อย่างสมบูรณ์แบบตามที่องค์สมเด็จพระสัมมา สัมพุทธเจ้าได้ตรัสรับรองไว้ว่ามีคุณสมบัติในการรักษาพระศาสนา ดังพุทธพจน์ว่า “สาวกของ พระผู้มีพระภาคเจ้า เป็นผู้ฉลาด ได้รับแนะนำ�ดีแล้ว เป็นผู้แกล้วกล้า เป็นพหูสูต เป็นผู้ทรงธรรม ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม เป็นผู้ปฏิบัติชอบ ประพฤติตามธรรม เรียนกับอาจารย์ของตนแล้ว ย่อมบอก แสดง บัญญัติแต่งตั้ง เปิดเผย จำ�แนก กระทำ�ให้ตื้นได้และแสดงธรรมมีปาฏิหาริย์ ข่มขี่ปรัปวาทที่เกิดขึ้นได้โดยสหธรรมเรียบร้อย” (สํ.ม.19/1129) ขอถวายกำ�ลังใจในการเดินทางไปเผยแผ่พระพุทธศาสนาให้สำ�เร็จลุล่วงได้อย่างมีประสิทธิภาพ และขออำ�นาจคุณพระศรีรัตนตรัยกุศลจริยาสัมมาปฏิบัติที่ท่านทั้งหลายได้บำ�เพ็ญให้เป็นไปจงมาเป็น ตบะ เป็นเดชะ เป็นพลวปัจจัย เสริมส่งให้ท่านทั้งหลายมีสุขภาพพลานามัยสมบูรณ์แข็งแรง ปราศจากอุปัทวันตรายทั้งปวงเจริญในร่มธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทำ�หน้าที่ พระภิกษุที่รักษาพระพุทธศาสนาสมเจตนาปรารภจงทุกประการ และจงถึงความสวัสดีในที่ทุกสถาน ในกาลทุกเมื่อเทอญ. (พระราชวัชรสารบัณฑิต,รศ.ดร.) รองอธิการบดีฝ่ายวางแผนและพัฒนา 16 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
สารแสดงความยินดี พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 วิทยาลัยพระธรรมทูต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ปีพุทธศักราช 2566 I would like to congratulate all Overseas Dhammaduta Bhikkhus who has achieved the Training Program of Overseas Dhammaduta Bhikkhus,Class 29th,which organized by Dhammaduta College, Mahachulalongkornrajavidyalaya University. Regarding the training program, focusing on learning through real practice, resulting in the Dhammaduta monks have developed appropriate skills,namely,to know and understand the Buddha's teachings in order to attain Buddha's goals. In addition, they will have leadership with ideas and actions that emphasize initiative and, most importantly is "The propagation of Buddhism to the human world". That means they have to put the common good as their priority. Sincerely hope that the Dhammaduta Bhikkhus who have graduated,gained true happiness, achieved the vision and goals as planed and shared what you have realized to the foreigners. Furthermore,I would like the Dhammaduta Bhikkhus to use the knowledge gained from this project to continuously develop public benefits, served our mission of Sangha Council as well as be proud to be the Dhammaduta Bhikkhus from our Dhammaduta College. May the power of the Triple Gem inspire all Dhammaduta Bhikkhus be happy, prosperous,physical and mental strong in spreading Buddhism,perform good deeds for the benefit and happiness of the world. And be joyful to all those who took part in promotionand supported thetraining program for Dhammaduta Bhikkhusat this time. ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ พระเทพเวที,รศ.ดร. เจ้าคณะภาค 6 รองอธิการบดีฝ่ายกิจการนิสิต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เจ้าอาวาสวัดสังเวชวิศยาราม พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 17
มุทิตาพจน์ รองอธิการบดีฝ่ายประชาสัมพันธ์และเผยแผ่ ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า เมื่อคราวส่งสาวกออกไปประกาศพระพุทธศาสนาครั้งแรกจำ�นวน 60 รูป นั้น ทรงรับสั่งกับพระภิกษุเหล่านั้นว่า “ภิกษุทั้งหลาย เราพ้นแล้วจากบ่วงทั้งปวง ทั้งที่เป็น ของทิพย์ทั้งที่เป็นของมนุษย์แม้พวกเธอก็พ้นแล้วจากบ่วงทั้งปวง ทั้งที่เป็นของทิพย์ทั้งที่เป็น ของมนุษย์ภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงจาริกไป เพื่อประโยชน์สุขแก่ชนจำ�นวนมาก เพื่ออนุเคราะห์ ชาวโลก เพื่อประโยชน์เกื้อกูลและความสุขแก่ทวยเทพและมนุษย์แต่อย่าไปทางเดียวกันสองรูป จงแสดงธรรมมีความงามในเบื้องต้น มีความงามในท่ามกลาง และมีความงามในที่สุด จงประกาศ พรหมจรรย์พร้อมทั้งอรรถและพยัญชนะบริสุทธิ์บริบูรณ์ครบถ้วน สัตว์ทั้งหลายที่มีธุลีในตาน้อย มีอยู่ ย่อมเสื่อมเพราะไม่ได้ฟังธรรม จักมีผู้รู้ธรรม ภิกษุทั้งหลาย แม้เราก็จักไปยังตำ�บล อุรุเวลาเสนานิคมเพื่อแสดงธรรมเหมือนกัน ในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระธรรมทูตสายต่างประเทศ นั้น คือการนำ�หลัก พุทธธรรมออกเปิดเผยให้แก่มวลมนุษยชาติให้เกิดสันติสุขแห่งใจ มีสติและปัญญา นับได้ว่า เป็นภารกิจที่สำ�คัญยิ่งในการทำ�หน้าที่อันเป็นประโยชน์แก่ตนเองและคนอื่นให้สำ�เร็จบริบูรณ์ ด้วยความไม่ประมาท ฉะนั้น พระธรรมทูตสายต่างประเทศ ต้องยึดหลักพระธรรมวินัยที่ถือว่า เป็นตัวแทนพระศาสดา และประการสุดท้ายคือความไม่ประมาทในการเป็นผู้ที่มีความขยันหมั่นเพียร ในการฝึกฝนอบรมตนให้มีความรู้ทั้งทางโลกและทางธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสังคมยุคโซเชียล มีเดีย ต้องเรียนรู้เพื่อนำ�เทคโนโลยีสมัยใหม่ไปประยุกต์ใช้ในการเผยแผ่พุทธธรรมให้มีประสิทธิภาพ และประสิทธิผล มีความสะดวกรวดเร็วอีกทั้งยังช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายได้อีกด้วย ขอแสดงความยินดีกับพระธรรมทูตสายต่างประเทศทุกรูปที่สำ�เร็จการอบรมตามหลักสูตร ของมหาวิทยาลัย จะได้ช่วยออกประกาศพระพุทธศาสนาให้มีความเจริญงอกงามไพบูลย์ ยังนานาอารยประเทศดำ�รงมั่นคงตลอดกาล และขออานุภาพแห่งคุณพระศรีรัตนตรัย จงดลบันดาลให้สาธุชนที่มีส่วนร่วมในการอุปถัมภ์บำ�รุงโครงการนี้จงประสบแต่ความสุข ความเจริญด้วยจตุรพิธพรชัยทุกท่าน พระมหาชำ นาญ มหาชาโน,ดร. รองอธิการบดีฝ่ายประชาสัมพันธ์และเผยแผ่ 18 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
“คุณสมบัติพระธรรมทูต” ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ คุณสมบัติพระธรรมทูตวิศรุตศิลป์ ปัญญาบดินทร์สุนทรธรรมงดงามสุนทร์ “สุปฏิปันโน” ปฏิบัติดีศรีไพบูลย์ วิสุทธางกูรสมณวิถีชีวีงาม “สุสิกฺขิโต” ศึกษาดีมีปัญญา วิวัฒนาสิกขาเก่งค่าเกรงขาม “สุสญฺญโม” สำ�รวมดีวิถีธรรม สังวรตามสติตั้งระวังตน “สุสมาหิโต” สมาธิดีมีแน่นหนัก ธรรมประจักษ์อุดมเดชมีเหตุผล “สุสํวิหิโต”จัดการดีกิตติพล สิริมงคลปรีชาชาญบริหารดี “สุวโจ” สั่งสอนง่ายอำ�ไพจินต์ สุนทรศิลป์วรพจน์โรจน์เรืองศรี “สุภโร”เลี้ยงดูง่ายในชีวี อารยวิถีโสภิตชีวิตงาม พระธรรมทูตสายต่างประเทศรุ่น 29 ส่องสกาวบุณยคุปต์อุปถัมภ์ อุดมเดช7 สุสาธุธรรม อุโฆษนามคุณความดีนิรันดร์เทอญฯ (พระมหาสุรศักดิ์ ปจฺจนฺตเสโน) ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดราชสิทธาราม รองอธิการบดีฝ่ายกิจการต่างประเทศ ประธานคณะกรรมการดำ�เนินงานโครงการอบรมพระธรรมทูตสายต่างประเทศ พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 19
สารแสดงมุทิตาจิต รองอธิการบดีฝ่ายกิจการทั่วไป ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเป็นพุทธกิจแรกที่สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงประกาศ ให้สังคมโลกได้รับรู้นั่นแปลความได้ว่าการปฏิบัติศาสนกิจของพระธรรมทูตสายต่างประเทศ นับได้ว่าเป็นภารกิจที่สำ�คัญยิ่งใหญ่ และมีเกียรติอย่างมาก ต้องเป็นผู้ที่ผ่านการฝึกฝนอบรมตน ให้มีความรู้ทั้งทางโลกและทางธรรม เป็นผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ มีความสำ�รวมอินทรีย์เพื่อมี ความพร้อมทุกมิติในการเผยแผ่หลักพุทธธรรม และหลักปฏิบัติให้พุทธศาสนิกชนในต่างแดน ได้รับทราบ และเกิดความเข้าใจในหลักพุทธธรรม นำ�ไปเผยแผ่แก่มวลมนุษยชาติให้เกิดสันติสุข ในการอบรมพระธรรมทูตสายต่างประเทศของมหาวิทยาลัย มีเป้าหมายที่จะพัฒนา พระภิกษุให้เป็นบุคลากรในพระพุทธศาสนา ให้มีความรู้ความสามารถ มีศีลาจารวัตรที่งดงาม เป็นแบบอย่างอันดีงามแก่สังคม สามารถเรียนรู้ในการใช้ภาษาและวัฒนธรรมของชาวต่างประเทศ เพื่อปรับวิธีการเผยแผ่พระพุทธศาสนาให้เหมาะสมต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคมโลกในยุคปัจจุบัน ในโอกาสนี้ ขอแสดงมุทิตาจิตต่อพระภิกษุผู้เข้ารับการฝึกอบรมเป็นพระธรรมทูต สายต่างประเทศทุกรูปที่สำ�เร็จตามหลักสูตรในการอบรมของมหาวิทยาลัย ซึ่งสามารถทำ�ให้ การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเป็นไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีประสิทธิผล และที่สำ�คัญสามารถ ทำ�ประโยชน์ในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาไปในวงกว้างได้ทั่วโลก ขออานุภาพแห่งคุณพระศรีรัตนตรัย และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายได้อภิบาลประทานพร ให้ทุกท่านที่มีส่วนร่วมในการอุปถัมภ์และช่วยเหลือในกิจกรรมต่าง ๆ ของโครงการนี้จงประสบ แต่ความสุขความเจริญรุ่งเรือง เป็นผู้มีความสมัครสมานสามัคคีร่วมกันขับเคลื่อนการเผยแผ่ พระพุทธศาสนาให้แพร่หลายสร้างความเจริญรุ่งเรืองให้แผ่ไพศาลไปตราบจิรัฏฐิติกาลสืบไป (รศ.ดร.สุรพล สุยะพรหม) รองอธิการบดีฝ่ายกิจการทั่วไป 20 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
❖ ❖ ❖ ❖ ❖ พระธรรมทูต หมายถึงภิกษุที่เดินทางไปแสดงธรรมในที่ต่าง ๆ ทำ�หน้าที่เหมือนทูตทางธรรม หรือทูตของพระศาสนา บางครั้งก็เรียกว่า "พระธรรมจาริก" พระธรรมทูตเริ่มมีครั้งแรกหลังจากที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมจนมี พระสาวกมากรูปแล้วจึงส่งพระสาวกเหล่านั้นไปประกาศธรรมในทิศต่างๆโดยตรัสว่า "เธอทั้งหลาย จงจาริกไปเพื่อประโยชน์สุขแก่ประชาชน เพื่ออนุเคราะห์แก่ประชาชน" ดังนี้เป็นต้น พระธรรมทูตทั้ง28รุ่นที่ผ่านมา ก้าวสู่รุ่นที่29 ประจำ�ปีพุทธศักราช2566วิทยาลัยพระธรรม ทูต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย โดยมีพระอาจารย์พระมหาสุรศักดิ์ปจฺจนฺตเส โน,ผศ.ดร. รองอธิการบดีฝ่ายกิจการต่างประเทศ ได้ขับเคลื่อนเลื่อนธรรมตามความหมายที่กล่าวไว้ ข้างต้นอย่างพระธรรมทูตมืออาชีพ ตลอดการอบรม 3 เดือนที่ผ่านมา มีทั้งด้านการอบรมวิชาการ ด้านปฏิบัติการจริง และที่สำ�คัญไปกว่านั้นคือการอบรมจิตภาวนามาตลอด 3เดือนเพราะเป็นหัวใจ ของพระธรรมทูตอย่างแท้จริง เหตุเพราะว่าพระธรรมทูตเป็นสื่อกลางระหว่างพระพุทธศาสนาหรือพุทธธรรมคำ�สอน กับสังคมในประเทศนั้น ๆ ที่พระธรรมทูตไปเผยแผ่ในเมื่อพระธรรมทูตเป็นสื่อกลาง ด้านหนึ่ง เราก็เอาธรรมไปให้แก่เขาเพื่อประโยชน์สุขของเขา แต่พร้อมกันนั้นเราก็คำ�นึงถึงประโยชน์สุข ของสังคมไทย และพุทธศาสนาในประเทศไทยด้วย เพราะเป็นต้นทางของเรา เช่น เราอาจจะได้แง่คิด ข้อสังเกตอะไรที่ดีเป็นความรู้ที่จะกลับมาช่วยพัฒนาสังคมพุทธไทย พัฒนากิจการพระพุทธศาสนา ในประเทศไทยให้รุ่งเรืองต่อไปอย่างยั่งยืนถาวร ความเรียบง่าย ความเข้าใจง่าย และความว่านอนสอนง่าย ก็เป็นความงดงามและข้อดี ของพระธรรมทูตอีกเช่นกันในรุ่นที่ 29 นี้ผมเชื่อมั่นในคำ�สอนของพระชินวรณ์พระพุทธเจ้าว่า พระธรรมทูตผ่านธรรมจะน้อมนำ�คำ�สอนชูธงธรรมจักรหมุนกงล้อผ่านโลกสมมุติเสมือนจริง ได้อย่างมั่นคงและเรียบง่าย ที่พระพุทธองค์วางนโยบายไว้อย่างชัดเจน ขอร่วมอนุโมทนาบุญกับพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 ประจำ�ปีพ.ศ. 2566 ทุกรูป ขอให้ท่านนำ�ความรู้ที่ได้รับจากการเข้ารับการอบรมในครั้งนี้ไปประกาศพระธรรมสร้างความสงบสุข ให้แก่ชาวโลกสืบไป เทอญ (ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.บุญมี พรรษา) ผู้ช่วยอธิการบดีฝ่ายกิจการต่างประเทศ สารแสดงมุทิตาจิต พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 21
มุทิตาพจน์ ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ คำ�ว่า “พระธรรมทูต” คือทูตแห่งธรรม คือพระผู้ทำ�หน้าที่นำ�พระธรรมคำ�สอนขององค์สมเด็จ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าออกไปเผยแผ่เพื่อโยชน์สุขแก่พหูชน พระธรรมทูตจึงต้องมีความรู้เข้าใจ ในหลักพุทธธรรมอย่างลึกซึ้ง สามารถบูรณาการกับศาสตร์สมัยใหม่เพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนา สร้างสังคมสันติสุขและนำ�พุทธปัญญาสู่สากล และการที่พระธรรมทูตเป็นผู้ความรู้ความเข้าใจ ในพระธรรมวินัย กฎหมาย และจารีตประเพณีอันดีงามทั้งของชาติไทย และท้องถิ่นนั้น ๆ จะเป็น ส่วนสำ�คัญให้การเผยแผ่พระพุทธศาสนามีความสำ�เร็จบรรลุเป้าหมาย อีกทั้งความถึงพร้อมด้วย ขันติบารมีศีลาจารวัตรที่งดงาม จะสามารถช่วยให้การเผยแผ่พระพุทธศาสนาให้แก่ชุมชนนั้น ๆ ได้เป็นอย่างดีพระอัสสชิเถร พระเถระผู้มีอินทรีย์สังวร พระธรรมทูตต้นแบบ ซึ่งท่านประพฤติตน เป็นที่น่าเลื่อมใส เมื่ออุปติสสปริพาชกได้พบท่านเกิดความเลื่อมใส จึงติดตามไปขอฟังธรรม แล้วได้ดวงตาเห็นธรรม และออกบวชเป็นกำ�ลังสำ�คัญในพระพุทธศาสนา การปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ มีกายวาจาใจสงบ น่าศรัทธาเลื่อมใสนี้แล คือกุสโลบายในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาที่ดี ดังพระพุทธดำ�รัสก่อนจะส่งพระธรรมทูตรุ่นแรกไปประกาศพระศาสนาที่ว่า “ภิกษุทั้งหลายเธอจง จาริกไปเพื่อประโยชน์และความสุขแก่คนหมู่มาก เพื่ออนุเคราะห์โลก เพื่อประโยชน์เกื้อกูล และ ความสุขแก่ทวยเทพและมวลมนุษย์จงแสดงธรรมงามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในที่สุด จงประกาศพรหมจรรย์พร้อมทั้งอรรถและพยัญชนะอันบริสุทธิ์บริบูรณ์โดยสิ้นเชิง” ขอแสดงความชื่นชมยินดีกับพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 ประจำ�ปีพ.ศ.2566 ขอให้ท่านนำ�ความรู้ที่ได้รับจากการเข้ารับการอบรมในครั้งนี้ไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อชาวโลก ก่อให้เกิดสังคมสันติสุขและนำ�พุทธปัญญาสู่สากล ขออานุภาพแห่งคุณพระศรีรัตนตรัยและ กุศลจริยาสัมมาปฏิบัติที่ทุกท่านได้ร่วมกันบำ�เพ็ญแล้วนั้น จงเป็นพลวปัจจัยช่วยเกื้อหนุนให้ทุกท่าน ตลอดทั้งผู้ที่ช่วยเหลือและผู้อุปถัมภ์สนับสนุนโครงการนี้จงมีความเจริญรุ่งเรืองในหน้าที่การงาน และเจริญงอกงามไพบูลย์ในบวรพระพุทธศาสนาตลอด กาลนาน เทอญ (พระมหาประยูร โชติวโร,ดร.) ผู้อำ�นวยการวิทยาลัยพระธรรมทูต กรรมการและเลขานุการโครงการฯ 22 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
สารประธานรุ่น พระธรรมทูต รุ่นที่ ยี่สิบเก้า ผ่านเรื่องเล่า สามเดืิอน เหมือนน้องพี่ ประสบการณ์นานเนื่อง แต่เรื่ิองดี ฝึกเต็มที่ สั่งสม อุดมการณ์ วันที่หก มีนาคม อุดมสมัย วันพระใหญ่ สิบห้าคํ่า ตามหลักฐาน คืนวันเพ็ญ เด่นนภา มากราบกราน อธิษฐาน สูงสุด พุทธองค์ เข้าสู่ภาค วิชาการ งานศึกษา เพิ่มปัญญา ความรู้สู่งานสงฆ์ ฟังบรรยาย ได้หลักการอันมั่นคง ช่วยเสริมส่ง ตรงดำ�ริปณิธาน สุขาสังฆัสสะสามัคคี ซ่อมกุฎีที่ทำ� กรรมฐาน พัฒนาสาธารณูปการ ร่วมทำ�งาน ผ่านมา สามัคคี มหาจุฬาอาศรมอันร่มรื่น แสนสดชื่น ทุกคืนวัน อันสุขี งานสำ�เร็จเสร็จสวย ไปด้วยดี ในภาคนี้ผ่านได้คลายกังวล ยี่สิบแปด มีนา มาเขาค้อ เพียรทำ�ต่อ ก่อปัญญา สถาผล วิปัสสนา ภาวนา ศึกษาตน ที่แคมป์สน เพชรบูรณ์คุ้นมานาน สัปหงก เงอะงะ ปฏิบัติ เข้าฝึกหัด เริ่มใหม่ ไม่มีฐาน ได้อุบาย หลายหลาก จากอาจารย์ วิธีการ ที่ทำ� กำ�หนดไป ขวาย่างหนอซ้ายย่างหนอจดจ่อเห็น รู้ชัดเด่น รูปนาม ข้ามสงสัย ทั้งพองยุบ ที่ท้อง ต้องเข้าใจ เกิดดับไป ไร้บัญญัติอนัตตา สติต้อง ตรองตริอิริยาบถ หมั่นกำ�หนด จดจำ� ยํ้าศึกษา บำ�เพ็ญเพียร เรียนให้ชัด วิปัสสนา เกิดคุณค่า รู้ตื่น เครื่องยืนยัน วันที่หนึ่ง พฤษภา เวลาบ่าย ถึงจุดหมาย มจร ต่อความฝัน ฟังบรรยาย นานา สารพัน เข้มข้นขั้น เต็มที่วิชาการ พุทธธรรม พระธรรมทูต ดุจดั่งเพชร อบรมเสร็จ มีวิชา แกร่งกล้าหาญ ออกเผยแผ่ช่วยเหลือเพื่อทำ�งาน เกษมศานติ์คลายโศก โลกร่มเย็นฯ ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ (พระมหาธาวิน รตนเมธี ป.ธ.8) ประธานพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่29 ประพันธ์ พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 23
สารธรรม ผู้อำ นวยการสำ นักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ การเผยแผ่พระพุทธศาสนาในต่างแดนนั้น ถือว่าเป็นภารกิจที่สำ�คัญยิ่งของพระธรรมทูต สายต่างประเทศ เนื่องจากมีเป้าหมายหลัก คือ การนำ�ธรรมะของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปสู่ จิตใจและเป็นที่พึ่งทางด้านจิตใจของพุทธศาสนิกชคนไทยที่พำ�นักอยู่ในต่างแดน ตลอดถึงทำ�หน้าที่ ประกาศพระพุทธศาสนาให้พลเมืองในประเทศนั้น ๆได้ศึกษา เรียนรู้เข้าใจ และนำ�ไปปฏิบัติได้อย่าง ถูกต้องเป็นประโยชน์ในชีวิตประจำ�วัน โดยเฉพาะหลักเมตตา ซึ่งเป็นหลักธรรมที่ทำ�ให้พลเมือง ของโลกอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข ดังนั้น การปฏิบัติภารกิจของพระธรรมทูตสายต่างประเทศ จึงต้อง อาศัยความรู้ที่แตกฉานทั้งในพระธรรมวินัย การใช้ภาษาอังกฤษในระดับที่สื่อสารได้การเข้าถึง จิตใจของชุมชนในต่างถิ่น และการอุทิศตนด้วยความเอื้อเฟื้อและเสียสละอย่างยิ่ง สำ�นักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติขออนุโมทนาในกุศลเจตนาของสำ�นักฝึกอบรมพระธรรมทูต ไปต่างประเทศ โดยมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ที่ได้ดำ�เนินการโครงการฝึกอบรม พระธรรมทูตสำ�หรับไปปฏิบัติศาสนกิจด้านการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในต่างประเทศ รุ่นที่29 จนสำ�เร็จลุล่วง ด้วยความเรียบร้อยตามวัตถุประสงค์ทุกประการโดยเชื่อมั่นว่า “พระธรรมทูตที่ผ่าน การฝึกอบรมทุกรูป จะสามารถนำ�องค์ความรู้ที่ได้รับจากการฝึกอบรม ไปบูรณาการในการปฏิบัติ ศาสนกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถนำ�หลักพุทธธรรมวิถีแห่งคณะสงฆ์ไทยบูรณาการ กับศาสตร์สากลได้อย่างมีคุณภาพ ประกาศให้ชาวโลกได้รู้ถึงประโยชน์จากการปฏิบัติตน ตามหลักธรรมในพระพุทธศาสนาโดยประจักษ์เพื่อประโยชน์สุขแก่มนุษยชาติอย่างแท้จริง” ในนามสำ�นักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติขอกราบอนุโมทนามายังพระภิกษุทุกรูป ที่ได้รับ การคัดเลือกและผ่านการฝึกอบรมหลักสูตรพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่29 และขอ เดชานุภาพแห่งพระรัตนตรัย โปรดอภิบาลรักษาคุ้มครองพระธรรมทูตทุกรูป ให้ประสบความสุข สิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคล เจริญงอกงามไพบูลย์สืบทอดบวรพระพุทธศาสนาให้สถิตสถาพร สืบไป (นายอินทพร จั่นเอี่ยม) รองผู้อำ�นวยการ รักษาราชการแทน ผู้อำ�นวยการสำ�นักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ 24 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
สารธรรม อธิบดีกรมการศาสนา ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ พระธรรมทูต คือ พระสงฆ์ที่ทำ�หน้าที่เป็นทูตหรือเป็นตัวแทน ของพระพุทธเจ้าในการเผยแผ่หลักธรรมคำ�สอนของพุทธองค์เสริมสร้าง ศรัทธาแก่พุทธศาสนิกชนทั้งในไทยและต่างประเทศ โดยจาริกไปยังสถานที่ต่าง ๆ พร้อมทั้ง มีปฏิปทาน่าเคารพเลื่อมใสเป็นแบบอย่างที่เหมาะสมแก่การดำ�รงตนในสมณเพศการดำ�เนินการ โครงการอบรมพระธรรมทูตสายต่างประเทศประจำ�ปีพุทธศักราช 2566 รุ่นที่ 29 โดย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยร่วมกับสมัชชาสงฆ์ไทยในต่างประเทศ ส่วนราชการ และ องค์กรอื่น ๆ มีวัตถุประสงค์เพื่ออบรมพระธรรมทูตสายต่างประเทศให้เป็นผู้ที่มีความรู้ความเข้าใจ เรียนรู้หลักการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน มีศีลาจารวัตรงดงาม มีความมั่นใจในการปฏิบัติ ศาสนกิจในต่างประเทศมากยิ่งขึ้นพระธรรมทูตที่ผ่านการฝึกอบรมโครงการฯ นับว่าเป็นผู้มีความรู้ ความสามารถในด้านปริยัติธรรม ปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน มีทักษะการทำ�งานเป็นทีม มีการ บริหารจัดการที่ดีมีมนุษยสัมพันธ์ คุณสมบัติเหล่านี้ล้วนมีความเหมาะสมในการเดินทาง ไปปฏิบัติศาสนกิจในต่างประเทศ ซึ่งประโยชน์ของการเผยแผ่หลักธรรมคำ�สอน ทำ�ให้เกิด ความรู้ความเข้าใจนำ�หลักธรรมประยุกต์ใช้ในการดำ�เนินชีวิต ส่งเสริมความเชื่อความศรัทธา ในพระพุทธศาสนา พุทธศาสนิกชนมีความมั่นคงในพระพุทธศาสนา และปฏิบัติตามคำ�สอน ของพระพุทธเจ้าได้อย่างถูกต้อง กรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม ขอแสดงมุทิตาจิตต่อ พระคุณท่านทุกรูปที่สำ�เร็จตามหลักสูตรการฝึกอบรมด้วยความยินดียิ่งด้วยอานุภาพแห่ง คุณพระศรีรัตนตรัย ขอพระธรรมทูตทุกรูปประสบผลสัมฤทธิ์ในการปฏิบัติศาสนกิจเผยแผ่ พระพุทธศาสนา ขอพระสัทธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจงตั้งมั่นสืบไป (นายชัยพล สุขเอี่ยม) อธิบดีกรมการศาสนา พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 25
คำ นำ ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ได้รับมอบหมายจากมหาเถรสมาคม ให้ดำ�เนินการ จัดโครงการอบรมพระธรรมทูตสายต่างประเทศ ซึ่งได้เริ่มอบรมมาตั้งแต่ปีพุทธศักราช 2538 เป็นต้นมา จนถึงปัจจุบัน โดยมีวิทยาลัยพระธรรมทูต และกองวิเทศสัมพันธ์สำ�นักงานอธิการบดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เป็นผู้รับดำ�เนินการ ผ่านมาแล้ว 28 รุ่น โดยฝึกอบรม ปีละ1รุ่น ในปีพ.ศ. 2566 นี้จัดขึ้นเป็นรุ่นที่ 29 โดยมุ่งเน้นการพัฒนาศักยภาพให้พระภิกษุ ที่เข้ารับการฝึกอบรมเป็นพระธรรมทูตสายต่างประเทศ มีความรู้ความสามารถที่หลากหลาย ทั้งคดีโลกและคดีธรรม มีคุณธรรมและศีลาจารวัตรงดงาม สามารถนำ�ความรู้ที่ได้รับไปบูรณาการ กับศาสตร์สมัยใหม่เพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนาสร้างสังคมให้เกิดสันติสุขและนำ�พุทธปัญญา สู่สากลแก่มวลมนุษยชาติทั่วทุกมุมแห่งโลก โดยอาศัยหลักธรรมคำ�สั่งสอนขององค์สมเด็จ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นแนวทางในการดำ�เนินชีวิต โครงการอบรมพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29/2566 นี้วิทยาลัยพระธรรมทูต โดยมีคณะกรรมการดำ�เนินงานโครงการได้จัดทำ�หลักสูตรในการฝึกอบรมออกเป็น 2 ภาค คือ ภาควิชาการ และภาคปฏิบัติโดยภาคปฏิบัติประกอบด้วย 5 กิจกรรม คือ1) กิจกรรมสาธารณูปการ 2) กิจกรรมการฝึกปฏิบัติและศึกษาดูงาน 3) กิจกรรมปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน 4) กิจกรรมฝึกทักษะ และประสบการณ์พิเศษ และ 5) กิจกรรรมและการประเมินผลฝึกอบรม ใช้เวลาในการฝึกอบรม ตลอดหลักสูตร90วัน อนึ่ง ในการจัดพิมพ์หนังสืออนุสรณ์พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 ประจำ�ปีพ.ศ. 2566 นี้ เป็นการรวบรวมข้อมูลที่น่าสนใจ มีรายนามคณะกรรมการผู้บริหารโครงการ คณะกรรมการ ดำ�เนินงานโครงการ และรายนามผู้ร่วมบริจาคอุปถัมภ์บำ�รุงโครงการ ซึ่งหนังสืออนุสรณ์นี้สำ�เร็จ ลุล่วงลงได้ด้วยดีเพราะความร่วมแรงร่วมมือร่วมใจกันของผู้บริหาร คณาจารย์เจ้าหน้าที่ ตลอดถึง ผู้ให้การสนับสนุนโครงการทั้งด้วยทรัพย์และสิ่งของที่จำ�เป็นแก่สมณบริโภค หากจะมีข้อผิดพลาด ประการใด คณะผู้จัดทำ�ก็ขอประทานอภัยมาไว้ณ โอกาสนี้ คณะผู้จัดทำ โครงการอบรมพระธรรมทูตสายต่างประเทศ 26 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
หน้า ❖ คติธรรมพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 5 ❖ สัมปสาทียกถา เจ้าประคุณสมเด็จพระมหาธีราจารย์ 7 ❖ อนุโมทนากถา พระพรหมวชิราธิบดี 8 ❖ มุทิตาพจน์ พระธรรมวชิรโมลี 9 ❖ สาส์น พระพรหมวชิราธิบดี 10 ❖ มุทิตาพจน์ พระพรหมบัณฑิต 12 ❖ คำ ปรารภ พระธรรมวัชรบัณฑิต 13 ❖ อนุโมทนากถา พระเทพปวรเมธี 14 ❖ มุทิตาพจน์ พระมหาสมบูรณ์ วุฑฺฒิกโร 15 ❖ มุทิตาพจน์ พระราชวัชรสารบัณฑิต 16 ❖ สารแสดงความยินดีพระเทพเวที 17 ❖ มุทิตาพจน์ รองอธิการบดีฝ่ายประชาสัมพันธ์และเผยแผ่ 18 ❖ คุณสมบัติพระธรรมทูต 19 ❖ สารแสดงมุทิตาจิต รองอธิการบดีฝ่ายกิจการทั่วไป 20 ❖ สารแสดงมุทิตาจิต ผู้ช่วยอธิการบดีฝ่ายกิจการต่างประเทศ 21 ❖ มุทิตาพจน์ พระมหาประยูร โชติวโร 22 ❖ สารประธานรุ่นพระธรรมทูตสายต่างประเทศ 23 ❖ สารธรรมผู้อำ นวยการสำ นักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ 24 ❖ สารธรรมอธิบดีกรมการศาสนา 25 ❖ คำ นำ 26 ❖ สารบัญ 27 ❖ คำ ปฏิญาณตนพระธรรมทูตสายต่างประเทศ 29 ❖ ผู้บริหารมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย 30 ❖ คณะกรรมการพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 35 ❖ รายนามวิทยากรภาควิชาการ 40 สารบัญ ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 27
สารบัญ (ต่อ) ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ หน้า ❖ รายนามพระวิปัสสนาจารย์ 49 ❖ รายนามพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 52 ❖ รายนามพระธรรมทูตสมทบ 91 ❖ คำ กล่าวถวายรายงาน 94 ❖ โอวาทพระพรหมเสนาบดี 96 ❖ ประมวลภาพกิจกรรม 100 ❖ รายรับโครงการอบรมพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 141 ❖ รายนามพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 1 – 28 163 ❖ ธรรมทีปนีกวีนิพนธ์ รองอธิการบดีฝ่ายกิจการต่างประเทศ 224 ❖ โครงการอบรมพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 247 ❖ ประกาศมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย 253 ❖ ประกาศเรื่อง ข้อปฏิบัติในภาคปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน 266 ❖ ประกาศเรื่อง ระเบียบปฏิบัติในภาคปฏิบัติวิชาการ 269 ❖ ตารางการอบรมพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 272 ❖ ตารางกิจวัตรประจำ วันภาควิชาการ 294 ❖ ตารางกิจวัตรประจำ วันภาคสาธารณูปการ 296 ❖ ตารางกิจวัตรประจำ วันภาคกิจกรรม ปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน 298 ❖ ประกาศแต่งตั้งคณะกรรมการพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 300 28 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส (3 ครั้ง) โครงการอบรมพระธรรมทูตสายต่างประเทศ วิทยาลัยพระธรรมทูต กองวิเทศสัมพันธ์ มจร และองค์กรความร่วมมือ ข้าพเจ้า, ขอปฏิญาณตนต่อพระรัตนตรัยว่า, สรณะอื่นของข้าพเจ้าไม่มี, พระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์, เป็นสรณะอันประเสริฐของข้าพเจ้า, ข้าพเจ้า, จักเชิดชูบูชาพระรัตนตรัย, จักเอื้อเฟื้อปฏิบัติตามพระธรรมวินัย, ด้วยความเคารพ, และจักบำ เพ็ญเพียรฝึกฝนอบรมตน, ให้เจริญด้วยศีล สมาธิ และปัญญา องฺคํ ธนํ ชีวิตญฺจาปิ สพฺพํ จเช นโร ธมฺมมนุสฺสรนฺโตฯ ข้าพเจ้า, พระธรรมทูตสายต่างประเทศ, ขอยอมสละสรรพสิ่ง, ทั้งสมบัติอวัยวะ และชีวิตของตน, เผยแผ่พุทธธรรม, เพื่อประโยชน์สุขและความดีงาม, แก่พหูชน, และ เพื่อความวัฒนาสถาพร, แห่งบวรพระพุทธศาสนาสืบไปฯ คำ ปฏิญาณตนของพระธรรมทูตสายต่างประเทศ ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 29
ผู้บริหารมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พระพรหมวชิราธิบดี นายกสภามหาวิทยาลัย พระเทพปวรเมธี,รศ.ดร. รองอธิการบดีฝ่ายบริหาร พระเทพเวที,รศ.ดร. รองอธิการบดีฝ่ายกิจการนิสิต พระพรหมบัณฑิต,ศ.ดร. อุปนายกนายกสภามหาวิทยาลัย พระมหาสมบูรณ์ วุฑฺฒิกโร,รศ.ดร. รองอธิการบดีฝ่ายวิชาการ พระมหาชำ นาญ มหาชาโน,ดร. รองอธิการบดีฝ่ายประชาสัมพันธ์และเผยแผ่ รศ.ดร.สุรพล สุยะพรหม รองอธิการบดีฝ่ายกิจการทั่วไป พระธรรมวัชรบัณฑิต,ศ.ดร. อธิการบดี พระราชวัชรสารบัณฑิต,รศ.ดร. รองอธิการบดีฝ่ายวางแผนและพัฒนา พระมหาสุรศักดิ์ ปจฺจนฺตเสโน,ผศ.ดร. รองอธิการบดีฝ่ายกิจการต่างประเทศ 30 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
พระมหาประยูร โชติวโร,ดร. ผู้อำ นวยการวิทยาลัยพระธรรมทูต พระมหาวิเชียร สุธีโร ผู้อำ นวยการสำ นักงานวิทยาลัย พระครูใบฎีกาแสงเฮือง นรินฺโท,ดร. รองผู้อำ นวยการฝ่ายบริหาร พระมหาศักดิ์ชาย โกวิโท ผู้อำ นวยการสำ นักงานวิชาการ พระมหาไพฑูรย์ ปนฺตนนฺโท,ดร. รองผู้อำ นวยการฝ่ายวิชาการ พระมหาสุรศักดิ์ ปจฺจนฺตเสโน,ผศ.ดร. รองอธิการบดีฝ่ายกิจการต่างประเทศ ผศ.ดร.บุญมี พรรษา ผู้ช่วยอธิการบดีฝ่ายกิจการต่างประเทศ พระธรรมวัชรบัณฑิต,ศ.ดร. อธิการบดี ฝ่ายกิจการต่างประเทศ ❖ วิทยาลัยพระธรรมทูต พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 31
พระมหาไพฑูรย์ ปนฺตนนฺโท,ดร. อาจารย์ประจำ พระครูธรรมธรวรเดชา อคฺคเตโช,ดร. อาจารย์ประจำ พระมหายงยุทธ กนฺตาโภ,ดร. อาจารย์ประจำ พระมหาประยูร โชติวโร,ดร. อาจารย์ประจำ พระมหาทองเก็บ ญาณพโล,ดร. อาจารย์ประจำ พระครูใบฎีกาแสงเฮือง นรินฺโท,ดร. อาจารย์ประจำ ❖ อาจารย์ประจำ วิทยาลัยพระธรรมทูต ❖ บุคลากรสายปฏิบัติการ พระมหากฤษณ กิตฺติภทฺโท นักวิชาการศึกษา นายลิขิต บุญละคร เจ้าหน้าที่ประจำ โครงการฯ 32 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
❖ กองวิเทศสัมพันธ์ พระมหาสุรศักดิ์ ปจฺจนฺตเสโน,ผศ.ดร. รองอธิการบดีฝ่ายกิจการต่างประเทศ ผศ.ดร.บุญมี พรรษา ผู้ช่วยอธิการบดีฝ่ายกิจการต่างประเทศ พระมหาโกศล ธีรปญฺโญ ผู้อำ นวยการกองวิเทศสัมพันธ์ พระสิริวรรณะ สิริวณฺโณ รองผู้อำ นวยการกองวิเทศสัมพันธ์ พระมหาสุเทพ สุวฑฺฒโน,ดร. นักวิเทศสัมพันธ์ พระครูใบฎีกาธนพล วรสีหพโล นักวิชาการศึกษา นายสาคร ธระที นักจัดการงานทั่วไป นายธานินท์ เมียส นักวิเทศสัมพันธ์ นายสรวรรษ ปรักกโมดม นักวิเทศสัมพันธ์ นายศิโรดม วชิรวราภรณ์ นักจัดการงานทั่วไป พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 33
❖ ผู้ช่วยงานโครงการ พระมหาชัยพร อมรปญฺโญ นายปัณณวัฒน์ งามแสง Ven. Vimalacara นายเสวก นกอินทรีย์ พระครูสังฆรักษ์วิชัย วิชโย 34 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
❖ คณะกรรมการที่ปรึกษา ❖ คณะกรรมการพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 พระมหาไสว สนฺตมโน, ดร. พระมหาวิศิษฐ์ ปญฺญาธโร พระครูสุนทรธรรมนิเทศก์,ดร. พระมหาศุภวัฒน์ ชุติมนฺโต, ดร. พระสมศรี กลฺยาณสิริ พระมหาวุฒิ ญาณิสฺสโร พระครูสมุห์รชตะ อิสฺสโร พระมหามานพ วิมลเมธี พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 35
❖ คณะกรรมการพระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 ❖ ❖ประธาน ❖ ❖ รองประธาน ❖ ❖ เลขานุการและผู้ช่วยเลขานุการ ❖ พระมหาธาวิน รตนเมธี ประธาน พระพุทธิพงศ์ วรโชโต รองประธานรูปที 1 พระปลัดปิยะนันท์ กาญฺจนวาที เลขานุการ พระปลัดพัชร์ชยสิทธิ์ เขมาภิรโต รองประธาน รูปที่ 2 พระมหาธีระพงศ์ ชุตินฺธโร ผู้ช่วยเลขานุการ 36 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
❖ คณะกรรมการฝ่ายวิชาการ ❖ ❖ คณะกรรมการฝ่ายกิจกรรมและสถานที่ ❖ พระพุทธิพงศ์ วรโชโต หัวหน้า พระบัญชา ภูริวิชฺโช กรรมการ พระพุทธิพงศ์ วรโชโต หัวหน้า พระมหาจิรวัฒน์ อินฺทวีโร กรรมการ พระมหาธนพนธ์ เขมตฺถสาโร กรรมการ พระมหาทศพล โพธิพโล กรรมการและเลขานุการ พระพฤษภา สิริวฑฺฒโก กรรมการ พระมหาเจษฎา เจตติลโก กรรมการและเลขานุการ พระมหาอนุชัย อนุชโย รองหัวหน้า พระมหารัชมังค์ นนฺโท กรรมการ พระภูริทัต ภูริทตฺตเมธี รองหัวหน้า พระสมุห์กิตติพงษ์ กิตฺติวํโส กรรมการ พระมหากฤษดา อาโลกชโย ป.ธ.9 รองหัวหน้า พระอิศราวุฒิ วรสงฺฆญาโณ กรรมการ พระมหาสุวิทย์ สิริวิชฺโช รองหัวหน้า พระมหาประยุทธ ปยุตฺโต กรรมการ พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 37
❖ คณะกรรมการฝ่ายการเงินและบัญชี ❖ ❖ คณะกรรมการฝ่ายประชาสัมพันธ์ ❖ พระปลัดพัชร์ชยสิทธิ์ ขมาภิรโต หัวหน้า พระพีร์ทศพล ภูริปญฺโญ กรรมการ พระปลัดพัชร์ชยสิทธิ์ เขมาภิรโต หัวหน้า พระครูสังฆรักษ์ปรีชา ฐิตญาโณ กรรมการ พระมหาอดิเรก อติชโย กรรมการ พระวีรวิชญ์ วีรนาโค รองหัวหน้า พระปลัดสุริยา วรวิชฺโช กรรมการและเลขานุการ พระมหาบัญชร โพธิสาโร รองหัวหน้า พระมหาทวีศิลป์ ธมฺมรํสี รองหัวหน้า พระจิรวัฒน์ จิรวฑฺฒโน กรรมการ พระปลัดธันวา สิริรตนเมธี รองหัวหน้า 38 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
พระสุนัยเมธ สาสนสิริ กรรมการ พระมหาปิยะเชษ ปณฺฑิโต กรรมการ พระทรงพล คุณชโย กรรมการ พระพัฒนศักดิ์ สุภวฑฺฒโน กรรมการ พระมหานที สิรินนฺทเมธี กรรมการ พระมหาวิเศษ อาชฺชววํโส กรรมการและเลขานุการ พระสำ ราญ อิทฺธิกโร กรรมการ พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 39
รายนามวิทยากรภาควิชาการ พระเทพปวรเมธี,รศ.ดร. พระเทพเวที,รศ.ดร. พระพรหมเสนาบดี พระธรรมโพธิวงศ์,ดร. พระธรรมวชิราจารย์,รศ.ดร. พระพรหมวชิรนายก พระธรรมราชานุวัตร พระธรรมวัชรบัณฑิต,ศ.ดร. พระพรหมบัณฑิต,ศ.ดร. พระธรรมวชิรมุนี วิ.,รศ.ดร. พระเทพสีมาภรณ์ พระธรรมวชิรานุวัตร,ดร. 40 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
พระราชธีราภรณ์ พระโสภณวชิราภรณ์,ดร. พระมงคลสุตาคม พระราชธรรมวิเทศ พระเมธีวรญาณ,ผศ.ดร. พระราชวัชรสารบัณฑิต,รศ.ดร. พระสุวรรณเมธาภรณ์,ผศ. พระวิมลศาสนวิเทศ พระศรีธรรมภาณี,ดร. พระราชปัญญารังษี,ดร. พระอาจารย์จีนราชธรรมานุสิฐ Master Shi Fa Zhao พระเทพวัชราจารย์,รศ.ดร พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 41
พระวิเทศรัตนาภรณ์,ดร. พระสุธีรัตนบัณฑิต,รศ.ดร. พระญาณวชิรวงศ์ พระโพธิคุณวิเทศ พระอุดมสิทธินายก,รศ.ดร. พระศรีวัชรวิสุทธิ์ พระวิเทศปุญญาภรณ์,ดร. พระเมธีสุตาภรณ์,ดร. พระสุธีวีรบัณฑิต,รศ.ดร. พระมงคลวชิรากร พระสุธีวชิรปฏิภาณ พระกิตติโสภณวิเทศ 42 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
พระครูนิโครธบุญญากร,ดร. พระครูศรีสิทธิบัณฑิต,ดร. พระมหาสมบูรณ์ วุฑฺฒิกโร,รศ.ดร. พระมหาชำ นาญ มหาชาโน,ดร. พระครูพิพิธธรรมภาณ พระมหาสุรศักดิ์ ปจฺจนฺตเสโน,ผศ.ดร. พระครูปริยัติเมธาจารย์ พระครูปลัดสัมพิพัฒนธีราจารย์ พระครูสิริรัตนบัณฑิต,ผศ.ดร. พระครูรัตนปัญญาวิเทศ พระครูศรีญาณวิเทศ พระวิเทศวชิรญาณ วิ. พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 43
พระมหาไสว ญาณวีโร,ดร. พระมหาบุญเทิด เตชวฑฺฒโน พระมหาไพรัชน์ ธมฺมทีโป,รศ.ดร. พระครูปลัดสุวัฒนรัตนคุณ,ดร. พระครูสังฆรักษ์เอกภัทร อภิฉนฺโท,รศ.ดร. พระมหาประยูร โชติวโร,ดร พระมหาจีรวัฒน์ กนฺตวณฺโณ,รศ.ดร. พระครูใบฎีกาแสงเฮือง นรินฺโท,ดร. พระมหาสาธิต สาธิโต,ดร. พระมหาจำ พระครูปลัดอุทัย พลเทโว,ดร. เริญ เขมวีโร พระครูปลัดบัณฑิต อินฺทเมธี 44 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
พระมหาอดิเดช สติวโร,ผศ.ดร. Ven. Ashin Janaka พระมหายงยุทธ กนฺตาโภ,ดร. Ven. Achinna พระมหาทองเก็บ ญาณพโล,ดร. พระครูอุดมโพธิวิเทศ พระมหาไพฑูรย์ ปนฺตนนฺโท,ดร. พระครูธรรมธรวรเดชา อคฺคเตโช,ดร. พระครูปริยัติโพธิวิเทศ,ดร. พระครูธรรมธรสงกรานต์ กิตติวํโส พระมหาสมชาย กิตฺติปญฺโญ พระมหาศักดิ์ชาย โกวิโท พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 45
ดร. แม่ชีณัฐญาวรรณ เปรมสกุล ศ. สมศักดิ์ ธรรมเวชวิถี ศ.ดร. วัชระ งามจิตรเจริญ รศ.ดร. สุรพล สุยะพรหม นายชัยพล สุขเอี่ยม รศ.พิเศษดร.จุฑามาศ วารีแสงทิพย์ รศ.ดร. สุรีย์พงศ์ โพธิ์ทองสุนันท์ รศ.ดร. เวทย์ บรรณกรกุล พระมหาวิเชียร สุธีโร ป.ธ.9 พระมหาโกศล ธีรปญฺโญ พระสิริวรรณะ สิริวณฺโณ รศ.ดร. สำ เนียง เลื่อมใส 46 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
ผศ.ดร. บุญมี พรรษา รศ.ดร.พิเชฐ ทั่งโต ดร. สำ เนียง เมืองนิล ผศ.ดร.อดุลย์ คนแรง นายสหัส บรรจงเมือง รองศาสตราจารย์นพพร สโรบล รศ.ดร. โกนิฏฐ์ ศรีทอง รศ.ดร. เกียรติศักดิ์ สุขเหลือง รศ.ดร. กฤต ศรียะอาจ รศ.ดร. ธัชชนันท์ อิศรเดช รศ.ดร. ประพันธ์ ศุภษร นายธนากร จุ้ยดิษฐ์ พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 47
นายอภิชาติ รอดนิยม ผศ.ดร.เมธาพันธ์ โพธิธีรโรจน์ นายพีรพัฒน์ สวัสดิ์มูล อาจารย์คณัฐชัย ธนทวิพันธุ์กุล Mr. Gagan Malik 48 พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29
พระวิปัสสนาจารย์โครงการฯ พระธรรมวชิรมุนี วิ.,รศ.ดร. ประธานพระวิปัสสนาจารย์ พระมหาไสว ญาณวีโร,ดร. พระวิปัสสนาจารย์ พระครูภาวนาวราลังการ วิ. พระวิปัสสนาจารย์ พระราชปัญญารังษี,ดร. พระวิปัสสนาจารย์ พระปลัดสมภาร สมภาโร,ผศ.ดร. พระวิปัสสนาจารย์ พระครูศรีนิคมพิทักษ์ พระวิปัสสนาจารย์ พระครูโฆสิตพุทธิศาสตร์,ดร. พระวิปัสสนาจารย์ พระครูภาวนาวรานุศาสก์ วิ. พระวิปัสสนาจารย์ พระครูพิบูลกิจจารักษ์,ดร. พระวิปัสสนาจารย์ พระธรรมทูตสายต่างประเทศ รุ่นที่ 29 49