ระบบนิเวศ

ระบบนิ เวศ

ความหมาย ของระบบนิเวศ

ระบบนิเวศ หมายถึง ระบบความสัมพันธ์
ระหว่างสิ่ งมีชีวิตกับสิ่ งแวดล้อม
ในหน่วยพื้นที่หนึ่ ง

องค์ประกอบของระบบนิ เวศ

ส่วนประกอบที่ไม่มีชีวิต (Abiotic component)
แบ่งได้เป็น3 ประเภท

อนินทรียสาร คาร์บอนไนโตรเจน คาร์บอนไดออกไซด ์ น้ำ
และออกซิเจน
อินทรียสาร เช่น โปรตีน คาร์โบไฮเดรต และฮิวมัส

สภาพแวดล้อมทางกายภาพ เช่น แสง อุณหภูมิ

องค์ประกอบของระบบนิ เวศ

ส่วนประกอบที่มีชีวิต (Biotic component) ได้แก่ พืช สัตว ์
และมนุษย ์ ซึ่งแบ่งตามลำดับขั้นในการบริโภค
(trophic level) ได้เป็น 3ระดับ คือ

ผู้ผลิต (producer)
ผู้บริโภค (consumer)
ผู้ย่อยสลาย (decomposer)

ผู้ผลิต (producer)
คือ พวกที่สามารถนำเอาพ
ลังงานจากแสงอาทิตย์มา

สังเคราะห์ อาหารขึ้นได้เอง
จากแร่ธาตุ และสารที่มีอยู่ตามธรรมชาติ
ได้แก่ พืชสีเขียว แพลงก์ตอนพืช และแบคทีเรียบางชนิ ด







แพลงก์ตอนพืช

ผู้บริโภค(consumer)



คือ สิ่งชีวติที่ไม่สามารถสร้างอาหารเองได้ด้วยตนเอง
(heterotroph) ดำรงชีวิติอยู่ได้ด้วยการกิน สิ่งมีชีวิตอื่นๆ




สัตว์กินพืช (herbivores) เช่น กระต่าย ม้า ตั๊กแตน

สัตว์กินสัตว (์ carnivores) เช่น เสือ สิงโต หมาป่า งู

สัตว์กินนทั้งพืชและสัตว์ (omnivores) เช่น ไก่ เต่า นก

สัตว์กินซาก (detritivore) เช่น เหยี่ยว ไส้เดือนดิน

ผู้ย่อยสลาย (decomposer)

ได้แก่ เห็ด รา แบคท
ีเรีย/จุลินทรีย์

อาศั ยอาหารจากสิ่ งมีชีวิตอื่นที่ตายไปแล้ว




เห็ด รา : ขนมปัง

ความสั มพันธ์ในระบบนิ เวศ



1. ภาวะพึ่งพา ( Mutualism )

สัญลักษณ์ : เมื่อยู่ด้วยยกัน +,+ เมื่อแยกจากกัน -,-

หมายถึง การอยู่ร่วมกันของสิ่งมีชีวิต 2ชนิ ดโดยต่างก็ได้
รับประโยชน์ ซึ่งกันและกัน หากแยกกัน อยู่จะไม่สามรถ
ดำรงชีวิตต่อไปได้

ภาวะพึ่งพา ( Mutualism )

โพรโทซัวในลำไส้ ปลวก

ความสั มพันธ์ในระบบนิ เวศ



2. ภาวะได้ประโยชน์ร่วมกัน ( Protocooperation)

สัญลักษณ์ : เมื่อยู่ด้วยยกัน +,+ เมื่อแยกจากกัน 0,0

หมายถึง การอยู่ร่วมกันของสิ่งมีชีวิต 2ชนิ ดโดยต่างก็ได้
รับประโยชน์ ซึ่งกันและกัน แม้แยกกันอยู่ก็สามารถดำรง
ชีวิตได้ตามปกติ

ภาวะได้ประโยชน์ ร่วมกัน
( Protocooperation)

แมลงกับดอกไม้

ความสั มพันธ์ในระบบนิ เวศ



3. ภาวะอิงอาศั ยหรือภาวะเกื้อกูล (Commensalism)

สัญลักษณ์ : เมื่อยู่ด้วยยกัน +,0 เมื่อแยกจากกัน -,0

หมายถึง การอยู่ร่วมกันของสิ่งมีชีวิต 2ชนิ ดโดยฝ่ายหนึ่ ง
ได้ประโยชน์ อีกฝ่ายหนึ่ งไม่ได้ไม่เสียประโยชน์

พืชอิงอาศั ย บนต้นไม้ใหญ่

ความสั มพันธ์ในระบบนิ เวศ



4. ภาวะปรสิต (Parasitism)

สัญลักษณ์ : เมื่อยู่ด้วยยกัน +,- เมื่อแยกจากกัน -,0

หมายถึง การอยู่ร่วมกันของสิ่งมีชีวิต 2ชนิ ดโดยฝ่ายหนึ่ ง
ได้ประโยชน์ เรียกว่า ปรสิต ( parasite) อีกฝ่ายหนึ่ ง
เสี ยประโยชน์
เรียกว่า ผู้ถูกอาศั ย ( host)

เห็บ เหา ไร หมัด บนร่างกายสัตว์

ความสั มพันธ์ในระบบนิ เวศ



5. ภาวะล่าเหยื่อ (Predation)

สัญลักษณ์ : เมื่อยู่ด้วยยกัน +,- เมื่อแยกจากกัน -,+

หมายถึง การอยู่ร่วมกันของสิ่งมีชีวิต โดยฝ่ายหนึ่ งจับ
ฝ่ายหนึ่ งเป็นอาหาร เรียกว่า ผู้ล่า (predator) ส่วนอีก
ฝ่ายที่ถูกจับเป็นอาหารเรียกว่า เหยื่อ ( prey)

กบกับแมลง

ความสั มพันธ์ในระบบนิ เวศ



6. ภาวะแข่งขัน (Competition)

สัญลักษณ์ : เมื่อยู่ด้วยยกัน -,- เมื่อแยกจากกัน 0,0

หมายถึง การอยู่ร่วมกันของสิ่งมีชีวิต ที่มีการแย่งปัจจัย
ในการดำรงชีพเหมือนกัน จึงทำให้เสียประโยชน์
ทั้งสองฝ่าย

เสือ สิงโต แย่งที่อยู่อาศั ยและอาหารกัน

การถ่ายทอดพลังงาน
ในระบบนิ เวศ

การถ่ายทอดพลังงานในระบบนิ เวศ



ห่วงโซ่อาหาร (foodchain) คือ การกินต่อกันเป็น
ทอดๆมีลักษณะเป็นเส้นตรง สิ่ งมีชีวิตหนึ่ งมีการกิน
อาหารชนิดเดียว ซึ่งเขียนเป็นลูกศรต่อกัน

ห่วงโซ่อาหารแบบจับกิน (Predator chain)

ห่วงโซ่อาหารแบบย่อยสลาย หรือแบบเศษอินทรีย์
(Saprophytic chain or detritus chain)

ห่วงโซ่อาหารแบบพาราสิต (Parasitic chain)

ห่วงโซ่อาหาร (foodchain)

การถ่ายทอดพลังงานในระบบนิ เวศ



สายใยอาหาร (Food web)
หมายถึงการถ่ายทอดพลังงานเคมีในรู ปอาหาร
ระหว่าง สิ่ งมีชีวิตตหลายๆ ชนิดมารวมกันทำให้
เกิดการถ่ายทอดพลังงานที่ซับซ้อน

การถ่ายทอดพลังงานในระบบนิ เวศ



พีระมิดอาหาร (Food pyramid)
การถ่ายทอดพลังงานสามารถอธิบายในรู ปของ
แผนภาพรูปแท่งซ้อนๆ กัน โดยให้ผู้ผลิตเป็นแท่ง
อยู่ระดับต่ำสุดและสิ่ งมีชีวิตที่ลำดับของอาหารสูง
ขึ้ นจะสูงขึ้ นไปตามลำดับ

พีระมิดจำนวนของสิ่ งมีชีวิต (pyramid of number)
ใช้จำนวนของสิ่ งมีชีวิตในระบบนิเวศนั้นๆ มาสร้างพีระมิด

มีหน่ วยเป็นจำนวนต่อตารางเมตรวัดได้ด้วยวิธีการนั บ

พีระมิดจำนวนของสิ่ งมีชีวิต

พีระมิดมวลของสิ่ งมีชีวิต (Pyramid of mass)
ใช้มวลชีวภาพหรือ ของสิ่ งมีชีวิตทั้งหมดในรูปของน้ำหนักแห้ง

มาสร้างพีระมิด มีหน่วยเป็นกรัมต่อตำรำงเมตร

พีระมิดมวลของสิ่ งมีชีวิต

พีระมิดพลังงานของสิ่ งมีชีวิต (Pyramid of energy)
เป็นพีระมิดที่ใช้ปริมาณพลังงานของแต่ละลำดับขั้นอาหาร
มาสร้างพีระมิด มีหน่วยเป็นกิโลแคลอรีต่อตารางเมตรต่อไป

พีระมิดพลังงาน