หน่วยการเรียนรู้เปิดตำนานเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว

การพัฒนาหนว่ ยการเรียนรู้เรอื่ ง ตำนานเจา้ แมล่ ม้ิ กอเหนีย่ ว

ชัน้ ประถมศกึ ษาปที ่ี 4

ความเปน็ มาและความสำคัญ

การจัดการศึกษาในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานนับว่าเป็นสิ่งสำคัญจะต้องมีความสอดคล้องตามที่
คณะกรรมการการศกึ ษาข้ันพื้นฐานไดก้ ำหนดหลักสูตรแกนกลางการศกึ ษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 โดย
มีเป้าหมายทจ่ี ะพัฒนาคุณภาพของผ้เู รียน และจดั ทำสาระการเรียนรู้แกนกลางของของกลุ่มสาระการเรียนรู้ 8
กลุ่มสาระในแต่ละระดับชั้น และมีตัวชี้วัดในแต่ละกลุ่มสาระการเรียนรู้เป็นกรอบและทิศทางในการจัดการ
เรียนการสอนในสถานศึกษาข้ันพน้ื ฐาน

นอกจากผู้สอนจะต้องใช้ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้หลักสูตรแกนกลางมาเป็นกรอบสำคัญในการ
จัดการเรียนการสอนแล้ว สถานศึกษาและผู้สอนสามารถออกแบบการเรียนรู้ของผู้เรียนตามพระราชบัญญัติ
การศกึ ษาแหง่ ชาติ พ.ศ. 2542 ในมาตรา 27 ทกี่ ำหนดให้

“ คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานกำหนดหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานเพื่อความเป็น
ไทย ความเป็นพลเมืองที่ดีของชาติ การดำรงชีวิตและการประกอบอาชีพ ตลอดจนเพื่อการศึกษาต่อ และใน
วรรคสองกำหนดให้ สถานศึกษาขั้นพื้นฐานมีหนา้ ที่จัดทำสาระของหลักสูตรตามวัตถุประสงค์ในวรรคหนึง่ ใน
ส่วนเกย่ี วกบั สภาพปญั หาในชุมชนสังคม ภูมิปัญญาท้องถ่ิน คณุ ลกั ษณะอันพงึ ประสงค์ เพ่อื เป็นสมาชิกท่ีดีของ
ครอบครัว ชมุ ชน สงั คม และประเทศชาติ ”

ซึ่งจะเห็นว่าการกำหนดหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานนี้เป็นแนวทางในการออกแบบและ
จัดทำหลักสูตร โดยสถานศึกษาสามารถจัดทำสาระให้สอดคล้องกับบริบทท้องถิ่นนั้น ๆ ได้ เพื่อให้ผู้เรียนมี
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ทั้งความรู้และเป็นสมาชิกที่ดีของครอบครัว ชุมชน สังคม และประเทศชาติได้ โดย
การวเิ คราะห์ตวั ชว้ี ัดและสาระการเรียนรูแ้ กนกลาง และนำความรู้ท้องถ่ิน แหลง่ เรยี นรู้ รวมไปถึงภูมิปัญญามา
เชือ่ มโยงและจดั กระบวนการการเรยี นการสอน อนั จะเปน็ การสรา้ งประสบการณก์ ารเรยี นรู้ให้กบั ผูเ้ รียน

จากการสัมภาษณ์ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการสอนวิชาภาษาไทย ได้กล่าวถึงการจัดการเรียนรู้แบบหน่วยการ
เรียนรดู้ ังน้ี

“...ไม่ไดน้ ำตำนาน คติชนไปใชใ้ นการสอน แต่คิดวา่ เด็กเล็กน่าจะชอบ...”

“...คิดว่าการจัดการเรียนการสอนแบบหน่วยการเรยี นรู้มีประโยชน์มากสำหรับนักเรียน ถ้านำตำนาน
ทอ้ งถน่ิ เสรมิ เข้าไปจะทำใหบ้ ทเรียนน่าสนใจมากขึ้น...”

“...การนำตำนานหรือเรื่องเล่าในท้องถิ่นมาให้เด็กเรียนรู้ควบคู่กับการจัดการเรียนรู้เป็นหน่วยการ
เรียนรู้เป็นส่งิ ท่ดี ี และคณุ ครคู วรทำ แต่ปญั หาคอื คณุ ครูไม่ทำ...”

จากการสมั ภาษณพ์ บวา่ ผู้ใชห้ ลักสูตรแกนกลางการศึกษาขนั้ พนื้ ฐานไม่ไดน้ ำคตชิ นในท้องถิ่นมาจัดการ
เรียนรู้หรือหน่วยการเรียนรู้ให้กับผู้เรียน และให้ความเห็นว่าหากนำคติชนในท้องถิ่นมาจดั การเรยี นรู้จะทำให้
ผูเ้ รยี นได้รับประโยชนม์ ากยิ่งขน้ึ

อนึ่งการจัดการเรียนรู้ใหผ้ ู้เรยี นได้รบั ประโยชน์มีหลากหลายวธิ ีการ การออกแบบและจัดการเรียนรู้ใน
ลักษณะ “หนว่ ยการเรยี นรู้” เป็นอีกหนงึ่ วธิ ีการที่สามารถพฒั นาผู้เรยี นใหม้ ีคุณภาพตามเป้าหมายได้ และมีผู้ท่ี
ไดใ้ ห้ความหมายของคำว่าหนว่ ยการเรยี นรดู้ งั นี้

กรมวิชาการ (2548 : 15 – 17) ได้ให้ความหมายว่า หน่วยการเรียนรู้ หมายถึง สาระการเรียนรู้ที่
จดั เป็นชดุ หรือเปน็ หมู่หรอื เปน็ กล่มุ ในลกั ษณะสมั พันธเ์ ชื่อมโยงหรอื บรู ณาการเพื่อสะดวกในการจัดการเรยี นรู้

นพเก้า ณ พัทลุง (2548 : 15 – 17) ได้ให้ความหมายว่า หน่วยการเรียนรู้ หมายถึง สาระการเรียนรู้
ย่อยของรายวิชา ซึ่งส่วนใหญ่จะประกอบด้วย องค์ประกอบหลักเช่นเดียวกับหลักสูตรรายวิชา คือ ชื่อหน่วย
จุดมุ่งหมายการเรียนรู้ เนื้อหาสาระ กิจกรรมการเรียนรู้ และการประเมินผลการเรียนรู้ และอาจรวมถึง
ทรพั ยากรบุคคล สือ่ และวัสดอุ ปุ กรณต์ า่ ง ๆ

สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สำนักคณะกรรมการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ
(2551 : 7) ให้ความหมายว่า หน่วยการเรียนรู้ หมายถึง หน่วยการเรียนรู้ที่มีมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วดั
เป็นเป้าหมายของหน่วยและองค์ประกอบภายในหน่วยการเรียนรู้ ได้แก่ มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด
สาระสำคัญ สาระการเรียนรู้ ชิ้นงานหรือการงานที่กำหนดให้ผู้เรียนปฏิบัติ กิจกรรมการเรียนการสอนและ
เกณฑ์การประเมินครบทุกองค์ประกอบของหน่วยการเรยี นรู้ จะต้องเชื่อมโยงมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วดั
เปน็ เป้าหมายของหนว่ ย

การจัดการเรียนรู้รปู แบบหนว่ ยการเรียนรู้จึงเปน็ กระบวนการจัดการเรียนร้ทู ่สี ถานศึกษาและผ้สู อน
สามารถออกแบบ โดยอยใู่ นกรอบของตวั ชี้วดั และสาระการเรียนรู้หลักสตู รแกนกลาง ให้เอ้อื ต่อการเรียนรแู้ ละ
ให้สอดคล้องกับบรบิ ทสังคม ชมุ ชนของสถานศกึ ษาและผู้เรยี น

ด้วยเหตุน้ีจึงได้ออกแบบหน่วยการเรียนรู้และหยิบยก “ตำนานเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว” ซึ่งเป็นตำนาน
ประจำจงั หวดั ปตั ตานี เพอื่ ทำการวิเคราะห์ใหส้ อดคล้องกบั ตัวชีว้ ัดและสาระการเรยี นรูห้ ลักสูตรแกนกลางกลุ่ม
สาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 มีชื่อว่าหน่วยการเรียนรู้ “เปิดตำนานเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว”
และเลือกสาระการเขียนเป็นตัวอย่างในการจัดการเรียนรู้ นอกจากสอดคล้องกับเป้าหมายในการจัดการเรียน
การสอนแล้ว ยงั เชอ่ื มโยงกบั บรบิ ทสงั คมทอ้ งถิ่นของผู้เรยี นอกี ด้วย

วัตถปุ ระสงค์

เพื่อพฒั นาและหาคุณภาพหนว่ ยการเรียนรู้เร่ือง “เปิดตำนานเจา้ แม่ล้ิมกอเหนี่ยว

ขน้ั ตอนการจดั ทำ

1.วิเคราะห์ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้หลักสูตรแกนกลางของกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ตามท่ี
คณะกรรมการการศกึ ษาขั้นพ้ืนฐานได้กำหนดประกอบไปดว้ ย 5 สาระดังน้ี

• สาระท่ี 1 การอ่าน
• สาระที่ 2 การเขียน
• สาระท่ี 3 การฟัง การดู และการพดู
• สาระที่ 4 หลักการใชภ้ าษาไทย
• สาระท่ี 5 วรรณคดีและวรรณกรรม

เมื่อนำตำนานเจ้าแม่ล้ิมกอเหนยี่ วมาวิเคราะห์ตามตัวช้วี ัดและสาระการเรยี นรหู้ ลักสตู รแกนกลางของกลุ่ม
สาระการเรยี นรู้ภาษาไทย ระดับชั้นประถมศึกษาปีท่ี 4 สามารถแบ่งตามสาระการเรียนรู้ไดด้ งั นี้

1.) สาระการอ่าน
มาตรฐาน ท 1.1 ใช้กระบวนการอา่ นสรา้ งความรู้ และความคิดเพ่อื นำไปใช้ตดั สนิ ใจแกป้ ัญหาในการ
ดำเนินชวี ิต และนสิ ัยรักการอ่าน

ระดับชัน้ ตัวชี้วดั สาระการเรียนรูแ้ กนกลาง
ป.4
1.อ่านเรื่องสน้ั ๆ ตามเวลาท่กี ำหนดและ การอา่ นจับใจความจากสอื่ ตา่ ง ๆ

ตอบคำถามจากเรอื่ งที่อ่าน เชน่

2.แยกข้อเท็จจริงและข้อคดิ เห็นจากเรอ่ื งท่ี - เรื่องสนั้

อา่ น -เรื่องเล่าจากประสบการณ์

3.สรปุ ความรู้และข้อคิดจากเรอื่ งที่อา่ น -นทิ านชาดก

เพอื่ นำไปใชใ้ นชวี ิตประจำวัน -บทความ

-บทโฆษณา

-งานเขยี นประเภทโน้มน้าวใจ

-ขา่ วและเหตกุ ารณป์ ระจำวัน

-สารคดแี ละบนั เทิงคดี

4.อา่ นหนงั สือที่มีคุณคา่ ตามความสนใจ การอ่านหนังสือตามความสนใจ

อย่างสมำ่ เสมอและแสดงความคิดเหน็ เชน่

เกย่ี วกบั เรอ่ื งท่อี ่าน -หนงั สอื ที่นักเรยี นสนใจและ

เหมาะสมกบั วัย

-หนังสือที่ครแู ละนกั เรียนกำหนด

รว่ มกัน

5.มมี ารยามในการอ่าน มารยาทในการอ่าน

2.) สาระการเขียน

ระดับชน้ั ตวั ชีว้ ัด สาระการเรยี นรู้แกนกลาง
ป.4 1.เขยี นแผนภาพโครงเรื่องและแผนภาพ
ความคดิ เพ่ือใชพ้ ัฒนางานเขยี น การนำแผนภาพโครงเรื่องและ
แผนภาพความคิดไปพฒั นางาน
2.เขียนย่อความจากเรื่องสัน้ ๆ เขียน

3.มีมารยาทในการเขียน การเขียนย่อความจากสื่อต่าง ๆ
เช่น นทิ าน ความเรียงประเภท
ตา่ ง ๆ ประกาศ จดหมาย คำสอน

มารยาทในการเขียน

3.) สาระหลกั การใชภ้ าษาไทย

ระดบั ชนั้ ตวั ชีว้ ดั สาระการเรยี นรู้แกนกลาง
ป.4 1.ระบุชนดิ และหน้าที่ของคำในประโยค
ชนดิ และหน้าที่ของคำได้แก่
2.แตง่ ประโยคไดถ้ ูกตอ้ งตามหลกั ภาษา -คำนาน
-คำสรรพนาม
-คำกรยิ า
-คำวิเศษณ์

ประโยคสามญั
-สว่ นประกอบของประโยค
-ประโยค 2 ส่วน
-ประโยค 3 สว่ น

3.) สาระวรรณคดแี ละวรรณกรรม

ระดับชนั้ ตัวชวี้ ดั สาระการเรียนรู้แกนกลาง
ป.4
1.ระบุขอ้ คดิ จากนทิ านพื้นบ้านหรอื นิทาน วรรณคดแี ละวรรณกรรม เช่น
คตธิ รรม -นทิ านพื้นบา้ น
2.อธบิ ายขอ้ คิดจากการอ่าน เพื่อนำไปใช้ -นิทานคติธรรม
ในชีวติ จรงิ -เพลงพนื้ บา้ น
-วรรณกรรมในบทเรียนและตาม
ความสนใจ

สามารถเขียนแผนผังองค์ประกอบได้ดังนี้

























ตวั อย่างการวางแผนการจัดการเรยี นรู้

1.ทดสอบก่อนเรยี นเร่อื งการเขยี นย่อความ

2.สอนเรือ่ งการเขียนย่อความ

3.ใหน้ ักเรยี นอา่ นหนงั สอื เล่มเลก็ หรืออา่ นเฉพาะตอนเรื่อง เปดิ ตำนานเจ้าแมล่ ิ้มกอเหนยี่ ว และทำ
แบบฝึกทักษะการเขยี นยอ่ ความ

4.ประเมินการเขยี นย่อความจากแบบฝกึ ทักษะ

5.สอนเร่อื งการเขียนแผนผงั โครงเร่ืองและแผนภาพความคดิ

6.ให้นักเรียนอ่านหนงั สอื เล่มเล็ก อ่านเฉพาะตอนเรื่อง เปิดตำนานเจา้ แมล่ ิ้มกอเหน่ยี ว หรอื นำใบ
ความรู้ เพ่ิมเติมเสริมรู้ มาให้นกั เรยี นอ่าน และทำแบบฝึกทักษะการเขียนแผนผงั โครงเรื่องและ
แผนภาพความคดิ

7.ประเมินการเขยี นแผนผังโครงเรอื่ งและแผนภาพความคดิ จากแบบฝกึ ทกั ษะ

8.ประเมนิ มารยาทการเขยี นจากพฤติกรรมของนักเรียนในหอ้ งเรียนขณะทำแบบฝกึ ทกั ษะ

4.ประเมินความรู้การเขียนย่อความจากแบบทดสอบหลังเรียน

ตวั อย่างใบความรู้ แบบฝกึ

กทกั ษะ และแบบทดสอบ