อาหารพื้นเมือง จังหวัดลำ พูน น้ำ ซุปหอมเครื่อ รื่ งยาจีน หวานลำ ไยอบแห้ง “ไปลำ พูนต้องกินลำ ไย” ประโยคนี้ได้ยินอยู่บ่อยครั้ง เพราะ ที่จังหวัด วั ลำ พูนเป็นแหล่งปลูกลำ ไยที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ตามบ้านเรือ รื นต่างๆ ก็ปลูกลำ ไยกันเป็นผลไม้ประจำ บ้าน ปลูกกันมากจนจังหวัด วั ลำ พูนต้องจัดงาน “เทศกาลลำ ไย” เป็นประจำ ในช่วงเดือนสิงหาคมของทุกปี ซึ่งเป็นช่วงที่ลำ ไย ทั้งจังหวัด วั ลำ พูนกำ ลังสุกงอมพร้อมกิน ไม่เพียงกินลำ ไยสดๆ หวานหอม หรือ รื ลำ ไยอบแห้งที่แปรรูปเป็นของกินสารพัด ทั้ง น้ำ ลำ ไย วุ้นวุ้ ลำ ไย คุกกี้ลำ ไย ฯลฯ ที่ลำ พูนก็ยังมีของอร่อย อย่าง “ก๋วยเตี๋ยวหมูตุ๋นลำ ไย” เป็นร้านก๋วยเตี๋ยวขึ้นชื่อที่ใคร มาเยือนลำ พูนแล้วก็ต้องหาโอกาสมาชิมสักครั้งหนึ่ง
ข้าวพันผัก ข้าวแคบ หมี่พัน เป็นอาหารพื้นเมืองของจังหวัดวัอุตรดิตถ์ ที่เกิด จากภูมิปัญญาของคนไทยโบราณ ซึ่งมีมานานหลายชั่วอายุคน ในการถนอม อาหารให้สามารถเก็บไว้ไว้ด้นาน และสะดวกสบายในการนำ ติดตัวออกไปกิน ระหว่าว่งวันวัเมื่อต้องเดินทางไปทำ นา ทำ ไร่ นอกบ้านไกลๆ เมื่อเวลาผ่านไป การทำ ข้าวแคบ หรือรืหมี่พัน ที่ทำ กินกันเฉพาะในครัว เรือรืน ก็มีการต่อยอดเป็นการค้า ตรงจุดนี้ ทำ ให้เกิดการดัดแปลงสูตรการทำ ข้าวแคบ หรือรืหมี่พัน ธรรมดาให้มีรสชาติมากขึ้น จึงได้เป็นที่มาของ “ข้าวพัน ผัก” อาหารพื้นเมืองที่สร้างชื่อให้จังหวัดวัอุตรดิตถ์ในปัจจุบัน จากการดัดแปลงข้าวแคบ ที่เดิมเป็นเพียงการนำ หมี่มาพันกับข้าวแคบ ซึ่งเห็นว่าว่น่าจะลองนำ วัตวัถุดิบอื่นๆ ที่มีอยู่เป็นจำ นวนมากในท้องถิ่น เช่น ผัก สด ต่างๆ และเนื้อสัตว์ มาใส่ลงไป ทั้งนี้ การใส่ผักสด และเนื้อสัตว์ลว์งไป จำ เป็นจะต้องทำ ให้สุกเสียก่อนจึง จะนำ มารับประทานได้ ซึ่งเดิมการทำ หมี่พัน ก็เพียงนำ ข้าวแคบที่ตากแห้งมา แช่น้ำ และนำ หมี่ที่ผ่านการผัดและปรุงรสชาติมาใส่ตรงกลางและม้วนก็รับ ประทานได้ แต่การทำ ข้าวพันผัก จะต้องนำ แป้งสดที่ใช้ทำ ข้าวแคบ มาใส่ ละเลงบนปากหม้อเหมือนการทำ ข้าวเกรียรีบปากหม้อ หลังจากนั้น ใส่ผักสด วุ้นวุ้ เส้น และเนื้อหมูลงไปบนแป้ง พอผักและเนื้อหมูเริ่มริ่สุก ม้วนพับแป้งเป็น สี่เหลี่ยม อาหารพื้นเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์