409 27 นางสาวชัญญา พันธ์วิไล (1)

ห้อง ม.4/9 เลขท2ี่ 7 นางสาว ชญั ญา พันธว์ ิไล ม.4/9

ชอ่ื โครงงาน สงครามชา้ งเผือก
ชอื่ สงครามช้างเผือก
ปีการศกึ ษา ภาคเรยี นท่ี 1/2564

บทคดั ยอ่

การจดั ทาโครงงานประวตั ิศาสตร์ครัง้ นี้มวี ตั ถปุ ระสงค์เพ่อื
1)เพอื่ ศกึ ษาสาเหตขุ องการเกดิ สงครามชา้ งเผอื ก
2)เพื่อศึกษาสาเหตุทพี่ ระมหาธรรมราชาอยฝู่ า่ ยหงสาวดี
ทาการศกึ ษาโครงงานประวัตศิ าสตรโ์ ดยศกึ ษาจากเอกสารท่เี กี่ยวขอ้ ง ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศกึ ษา 2564

ผลการศึกษา พบวา่
1. สาเหตุการเกิดสงครามช้างเผือกเกิดจากทางพระเจ้าบุเรงนองสง่ สารมาขอช้างเผือกแต่สมเด็จมหา
จกั รพรรดิได้สงสารปฏิเสธกลบั ไป
2. สาเหตุท่สี มเด็จพระมหาธรรมราชาอยูฝ่ ่ายหงสาวดีเพราะเกรงว่าจะสูไ้ มไ่ ดแ้ ล้วทาใหเ้ สียหัวเมอื ง
เหมือนหัวเมืองเหนอื อ่ืนๆ

....................................................................................................
1. ความเปน็ มาและความสาคัญของโครงงาน

เนอ่ื งจากในวนั หยุดข้าพเจ้าได้มีโอกาสดูละคร เก่ียวกับสงครามชา้ งเผือกและได้รบั มอบหมายงานจาก
คุณครูให้ทาโครงงานประวัติศาสตร์เกี่ยวกับเร่ืองท่ีสนใจอยู่ ข้าพเจ้าจงึ ได้จัดทาโครงงานช้ินนี้ขน้ึ มาเพ่ือศึกษา
เก่ียวกับรายระเอียดของเรื่องสงครามช้างเผือกมากข้ึน เพ่ือเป็นความรู้แก่ตนเองหรือผู้ท่ีกาลังสนใจเร่ืองน้ีอยู่
และสามารถนาไปต่อยอดในอนาคตได้

2. วตั ถปุ ระสงค์การวจิ ัย
1. เพื่อศกึ ษาเหตุการณ์ สงครามช้างเผอื ก
2. เพอ่ื นาเสนอและเผยแพรโ่ ครงงานประวตั ศิ าสตร์ใหก้ บั ผู้สนใจ

3. วิธีจัดทาโครงงานประวัตศิ าสตร์

3.1 ใชว้ ิธที างประวัตศิ าสตร์ ได้แก่ 1) กาหนดหัวขอ้ ประเดน็ /การวางแผน 2) การดาเนินงาน

2.1) การรวบรวมขอ้ มลู 2.2) วิเคราะห์/ประเมินคณุ ค่า 2.3) ตีความ/สงั เคราะห์

3) การเขียนรายงาน และ 4) นาเสนอผลงาน

3.2 การเกบ็ ขอ้ มูล

1. ศกึ ษาจากเอกสาร/อินเทอรเ์ น็ต

2. สมั ภาษณ์ผเู้ กี่ยวข้องกับเหตกุ ารณ์

3.3 การวเิ คราะห์ขอ้ มลู

เช่ือมโยงข้อมูลจากหลักฐานต่างๆ ใหส้ ัมพันธก์ นั แลว้ สรุปออกมาเป็นองค์ความรู้ใหม่

ทางประวตั ิศาสตร์ ด้วยการเขียนบรรยาย

ข้นั ตอนวธิ ีการทางประวตั ิศาสตร์ ระยะเวลา หมายเหตุ
9 - 13 ส.ค. 2564
1. กาหนดหวั ขอ้ ประเดน็ /การวางแผน 16 ส.ค. 2564 –
2. การดาเนนิ งาน
3 ก.ย. 2564
2.1) การรวบรวมขอ้ มูล
2.2) วิเคราะห์/ประเมนิ คุณค่า 3 – 10 ก.ย. 2564
2.3) ตคี วาม/สงั เคราะห์ 13 – 24 ก.ย. 2564
3. การเขยี นรายงาน
4. นาเสนอผลงาน

4. ผลการศึกษาโครงงานประวตั ิศาสตร์เรื่อง สงคราม ชา้ งเผือก

หลังจากพระเฑียรราชาข้ึนครองราชย์ ทรงพระนามว่า สมเด็จพระมหาจักรพรรดิพระองค์ได้ทรง
สถาปนาขุนพิเรนทรเทพ ซ่ึงเป็นราชนิกูลข้างพระราชมารดาแต่เดิมขึ้นเป็นเจ้า ทรงนามว่า สมเด็จพระมหา
ธรรมราชาธิราช กรุงหงสาวดีเห็นว่าเป็นช่วงผลัดแผ่นดินจึงบุกโจมตีกรุงศรีอยุธยา เรียกว่าสงครามพระเจ้า
ตะเบ็งชเวต้ีเมื่อพระมหาจักรพรรดิทรงทราบจึงทรงนาทัพออกต้านศึก และในขณะท่ีพระมหาจักรพรรดิทรง
กระทายุทธหัตถีกับ พระเจ้าแปรอยู่ ช้างพระที่นั่งของพระมหาจักรพรรดิก็เสียที ทาให้พระเจ้าแปรไล่ชน แต่
สมเดจ็ พระสุริโยทยั ได้นาช้างมาขวาง ทาใหพ้ ระศรีสรุ ิโยทัยเสดจ็ สวรรคต หลังจากนนั้ กรุงศรอี ยธุ ยาก็ส่งเรือรบ
ไปยิงค่ายพม่า ทาให้พม่าต้องถอยทัพกลับหงสาวดี เมื่อกลบั ถึงเมืองพระเจ้าตะเบ็งชะเวต้ีกลับยึดติดกับการตี
กรุงศรีอยุธยาไม่ได้จงึ ทรงติดสุราอย่างหนักจนออกวา่ ราชการไม่ได้ตอ้ งใหบ้ ุเรงนองผ้เู ปน็ พระญาติเป็นผู้สาเร็จ
ราชการแทน

จากนนั้ พวกมอญกไ็ ด้ลวงพระเจา้ ตะเบ็งชะเวตไ้ี ปลอบปลงพระชนมแ์ ล้วยดึ หงสาวดไี ปได้ตอ่ มาพระเจ้า
บุเรงนองไดน้ ากาลังเข้ายึดหงสาวดกี ลบั คืนมา และกน็ ากองทพั เข้ากรงุ ศรอี ยธุ ยาหมายจะตอี ยุธยา เรยี กว่า
สงครามช้างเผือก ตอนแรกทรงส่งสาสน์ มาขอช้างเผอื ก สมเดจ็ พระมหาจกั รพรรดไิ ดส้ ง่ พระราชสาส์นตอบ
กลบั ไปว่า "ถา้ ประสงค์จะไดช้ า้ งเผือกก็ให้เสดจ็ มาเอาโดยพระองคเ์ องเถดิ " ทาใหพ้ ระเจา้ บุเรงนองถอื เอาสาสน์
นี้เป็นเหตยุ กทพั เขา้ มาตีกรุงศรีอยุธยา

ในปี พ.ศ. 2106 พระเจา้ บเุ รงนองทรงยกทพั เข้ามาตกี รงุ ศรีอยุธยา โดยเขา้ มาทางด่านแม่ละเมา กาลงั
ประมาณ 500,000 คนพร้อมดว้ ยชา้ ง มา้ และอาวุธยุทโธปกรณ์จานวนมาก โดยยกเขา้ มาทางเมอื งตาก ดว้ ย
กาลงั มากกว่าสามารถยึดหวั เมืองเหนอื ได้เกอื บทง้ั หมดโดยสะดวกจนมาถึงเมืองพษิ ณโุ ลก พระมหาธรรมราชา
ไดท้ รงส้เู ป็นสามารถและทาการปอ้ งกันเมอื งอย่างดี พระเจา้ บเุ รงนองจึงขอเจรจา พระมหาธรรมราชาจงึ ส่ง
พระสงฆ์จานวน 4 รูป เพื่อทาการเจรจาแตไ่ มเ่ ป็นผลสาเร็จ อีกทัง้ ในเมืองยังขาดเสบยี ง และเกิดไข้ทรพษิ ขึ้นใน
เมอื งระบาด ด้วยสมเด็จพระมหาธรรมราชาเกรงวา่ หากขนื สู้รบต่อไปด้วยกาลงั คนท่ีน้อยกว่าอาจทาให้เมอื ง
เมืองพษิ ณุโลกถกู ทาลายลงเหมอื นกบั หวั เมอื งเหนืออืน่ ๆก็เป็นได้ พระมหาธรรมราชา จึงยอมออ่ นนอ้ มต่อพระ
เจา้ กรงุ หงสาวดี

พระเจ้าบเุ รงนอง ทรงบงั คับให้พระมหาธรรมราชาและเจา้ เมอื งอื่นๆถือน้ากระทาสัตยใ์ หอ้ ย่ใู ต้บังคับ
ของพมา่ ทาให้พษิ ณโุ ลกต้องแปรสภาพเป็นเมืองประเทศราชของหงสาวดีและไม่ขนึ้ ต่อกรงุ ศรอี ยธุ ยา แลว้ ให้
พระธรรมราชาครองเมอื งพษิ ณุโลกดงั เดิม แตอ่ ยู่ในฐานะเป็นหัวเมืองประเทศราชของหงสาวดี พระเจา้ บุเรง
นองทรงขอพระนเรศวรไปเป็นองค์ประกนั ทหี่ งสาวดีในปี พ.ศ. 2107 พร้อมทงั้ ส่ังให้ยกทพั ตามลงมาเพอ่ื ตกี รุง
ศรฯี ด้วย

พระองค์รบชนะทัพอยธุ ยาท่ชี ัยนาท และลงมาตั้งคา่ ยล้อมพระนครทง้ั 4 ทศิ กองทพั พม่ายกมา
ประชิดเขตเมืองใกล้ ทุ่งลุมพลพี ระมหาจักรพรรดิทรงใหก้ องทพั บก เรอื ระดมยงิ ใส่พมา่ เปน็ สามารถ แต่สู่ไม่ได้
จึงถอย ทางพมา่ จึงยดึ ไดป้ อ้ มพระยาจักร(ี ท่งุ ลุมพลี) ปอ้ มจาปา ปอ้ มพระยามหาเสนา(ทุ่งหนั ตรา) แล้วลอ้ มกรุง
ศรฯี อย่นู าน พระมหาจักรพรรดทิ รงเห็นวา่ พมา่ มีกาลงั มากการท่ีจะออกไปรบเพื่อเอาชัย คงจะยากนกั จึงทรง
สงั่ ให้เรอื รบนาปืนใหญ่ลอ่ งไปยิงทหารพมา่ เปน็ การถ่วงเวลาให้ เสบยี งอาหารหมดหรอื เขา้ ฤดูน้าหลากพมา่ คง
จะถอยไปเอง แต่พม่าได้เตรียมเรอื รบ และปืนใหญ่มาจานวนมากยิงใสเ่ รือรบไทยพงั เสยี หายหมด แลว้ ต้งั ปืน
ใหญย่ งิ เข้ามา ในพระนครทุกวนั ถูกชาวบา้ นล้มตาย บา้ นเรือน วัด เสียหายเปน็ อยา่ งมาก แตถ่ ึงแม้วา่ พมา่ จะ
ยิงปนื ใหญเ่ ข้าสูพ่ ระนครเปน็ ระยะ ๆ แตก่ ็ไม่สามารถเข้าสู่ตวั เมืองได้

พระเจ้าบุเรงนองจงึ มพี ระราชสาสน์ ใหส้ มเด็จพระมหาจักรพรรดิทรงเลือกจะรบให้ร้แู พร้ ู้ชนะหรอื
เลือกยอมสงบศึก โดยทส่ี มเด็จพระมหาจักรพรรดทิ รงเลอื กสงบศกึ อยุธยาจึงตอ้ งยอมปฏิบตั ิตามข้อเรยี กร้อง
ของพมา่ โดยมอบช้างเผอื ก 4 ช้างให้แกพ่ มา่ มอบตวั บคุ คลท่ีคดั ค้านไม่ใหส้ ง่ ชา้ งเผือกแก่พม่าเม่ือครั้งก่อน
สงครามชา้ งเผอื ก ไดแ้ ก่ พระราเมศวร(พระราชบุตรในพระมหาจกั รพรรดิ) เจ้าพระยาจักรีมหาเสนา และพระ
สมุทรสงคราม ไปเป็นตัวประกัน สง่ ชา้ งใหแ้ ก่พม่าปลี ะ 30 เชอื ก ส่งเงนิ ให้แก่พม่าปลี ะ 300 ชงั่ และให้พม่ามี
สิทธิเก็บภาษีอากรในเมอื งมะรดิ โดยมีการเจรจาข้ึนบร้ิวณสถานทีป่ ระทับชัว่ คราวระหวา่ งวดั พระเมรุสาธิการ
รามกบั วดั หัศดาวาสโดยสมเด็จพระมหาจกั รพรรดิทรงต่อรองขอดนิ แดนของอยุธยาท้งั หมดทีพ่ ระเจา้ บุเรงนอง
ยึดไว้คืน พระเจา้ บุเรงนองกถ็ วายคนื แต่โดยดี จากนั้นพมา่ ก็ถอยกลบั ไปหงสาวดี

ถึงแม้วา่ พม่าจะไดร้ บั ประโยชน์จากข้อตกลงดังนี้ แตพ่ ระเจ้าบุเรงนองยงั ไม่ทรงประสบความสาเรจ็ ใน
การไดก้ รุงศรอี ยธุ ยาเป็นเมอื งประเทศราชดังนน้ั พระเจ้าบเุ รงนองจึงทรงพยายามดาริหาวิธใี นการเอาชนะกรุง
ศรีอยุธยา ก่อนท่จี ะมารบอกี ครง้ั หน่ึง

5. สรุป
1. สาเหตุการเกิดสงครามช้างเผือกเกดิ จากทางพระเจา้ บุเรงนองสง่ สารมาขอชา้ งเผอื กแต่สมเด็จมหา

จกั รพรรดไิ ด้สงสารปฏิเสธกลับไป
2. สาเหตุที่สมเด็จพระมหาธรรมราชาอยู่ฝ่ายหงสาวดีเพราะเกรงว่าจะสู้ไม่ได้แล้วทาให้เสียหัวเมือง

เหมอื นหวั เมืองเหนอื อนื่ ๆ

6. ข้อเสนอแนะ

ขอ้ เสนอแนะจากการผลการศกึ ษา จากผลของการศึกษา เร่อื ง สงครามช้างเผือก ผู้ศกึ ษาไดห้ าข้อมูล
เพ่ือศกึ ษาสาเหตุการเกิดสงครามช้างเผอื กและสาเหตุทีส่ มเดจ็ พระมหาธรรมราชาอยฝู่ ่ายหงสาวดที าใหท้ ราบ
ดงั นี้ 1. สาเหตุการเกดิ สงครามช้างเผือกเกิดจากทางพระเจ้าบุเรงนองสง่ สารมาขอชา้ งเผอื กแต่สมเด็จมหา
จกั รพรรดไิ ดส้ งสารปฏิเสธกลบั ไป

3. สาเหตุทสี่ มเด็จพระมหาธรรมราชาอยู่ฝ่ายหงสาวดีเพราะเกรงวา่ จะสู้ไมไ่ ดแ้ ล้วทาให้เสียหวั เมือง
เหมือนหัวเมืองเหนืออนื่ ๆ

ข้อเสนอแนะการทาโครงงานครั้งถดั ไป
1.หาข้อมลู จากหลายๆแหล่งมากกว่าเดมิ
2,หาเอกสารมาประกอบการหาขอ้ มูล
3.เปรยี บเทยี บเอกสารจากแหลง่ ขอ้ มลู ต่างๆอยา่ งละเอยี ด

7. เอกสารอา้ งองิ
https://m.facebook.com/HistoryKrungsriAyutthaya/posts/1000093633397907:0 จากเพจ
ประวัตศิ าสตรก์ รงุ ศรอี ยุธยา

ดนยั ไชยโยธา. (2543). พฒั นาการของมนษุ ย์กบั อารยธรรมในราชอาณาจกั รไทย เลม่ ๑. โอ.เอส. พริ้นติง้
เฮา้ ส์.
: 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 ดนยั ไชยโยธา. หน้า 222.
: 2.0 2.1 2.2 2.3 ดนยั ไชยโยธา. หน้า 219.
: 3.0 3.1 3.2 ดนัย ไชยโยธา. หนา้ 220.
ดนยั ไชยโยธา. หน้า 217-218.
: 5.0 5.1 ดนยั ไชยโยธา. หน้า 218.
ดนัย ไชยโยธา. หนา้ 220-221.
: 7.0 7.1 ดนัย ไชยโยธา. หน้า 221.
ดนยั ไชยโยธา. หน้า 224.
ดนัย ไชยโยธา. หน้า 225.

ภาพประกอบจาก https://sites.google.com/site/kokomarket27/xyuthya/sngkhram-chang-pheuxk