ชุดที่ 1 ความขยัน

ก
ก










การพัฒนาการศึกษา มุ่งเน้นให้ผู้เรียนพัฒนาคุณภาพชีวิต พัฒนาสติปัญญา ให้มีความรู้และ

มีทักษะ พัฒนาตามศักยภาพของผู้เรียน สามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข
ข้าพเจ้าในฐานะครูผู้สอนสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ชั้นประถม

้
ศึกษาปีท 6 จึงได้จัดทำชุดกิจกรรมเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ขึ้น เพื่อเป็นสื่อที่ใชในการจัดกิจกรรม
ี่
การเรียนรู้ให้กับนักเรียนได้เรียนรู้และฝึกทักษะกระบวนการคิดวิเคราะห์อย่างเป็นขั้นตอนจากง่าย
ู
ไปยาก โดยมีเนื้อหาสาระเพื่อส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม สอดคล้องตามหลักสตรการศึกษาขั้น
พื้นฐาน พ.ศ.2551 ทมุ่งเน้นให้นักเรียนไดพัฒนาและแก้ไขปัญหาในเรื่องของการคิดวิเคราะห์เพื่อ
ี่
้
่
ส่งเสริมให้นักเรียนมีศักยภาพความเป็นผู้รู้ ใฝ่รู้ ใฝเรียน และสามารถนำความรู้ที่ได้ไปใช้ใน
ชีวิตประจำวันได ้

ุ
ิ
ชุดกิจกรรมเสริมทักษะการคดวิเคราะห์ โดยใช้นิทานชาดกได้สอดแทรกคณลักษณะทางการ
ี
เรียนที่ด มีความกระตือรือร้นในการทำกิจกรรม ทำกิจกรรมอย่างสนุกสนาน อีกทั้งนักเรียนสามารถ
์
นำความรู้ความเข้าใจ และประสบการณที่ได้รับไปใช้ให้เกิดประโยชน์ทั้งด้านการเรียนและการนำไป
ประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้ ในขณะเดียวกันก็ยังทำให้นักเรียนได้รับความสนุกสนาน เพลิดเพลน
ิ
และมีความภูมิใจในผลงานของตนเอง นอกจากนักเรียนจะได้นำไปฝึกทักษะแล้ว ครูผู้สอนสามารถ

นำไปใช้ทบทวนเนื้อหาที่นักเรียนได้เรียนไปแล้ว และใช้สอนซ่อมเสริมนักเรียนที่มีความบกพร่องใน
ทักษะการคิดวิเคราะห์อีกด้วย

ข้าพเจ้า หวังเป็นอย่างยิ่งว่าชุดกิจกรรมเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ โดยใช้นิทานชาดก เล่มนี้

จะมีประโยชน์สำหรับครูผสอนที่สนใจในการแก้ไขปัญหานักเรียนในเรื่องดังกล่าวนี้และเพื่อไปพัฒนา
ู้
ต่อไป



สุดตา ชูรัตน์

ข
ข











เรื่อง หน้า

คำนำ ........................................................................................................... ก

สารบัญ ........................................................................................................ ข
คำแนะนำการใช้ชุดกิจกรรม ....................................................................... ค


ุ
คำชี้แจงการใช้ชดกิจกรรม .......................................................................... 1
สาระและมาตรฐานการเรียนรู้ .................................................................... 2

ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง ............................................................................... 3
แบบทดสอบก่อนเรียน ................................................................................ 4

นิทาน “พระจูฬปันถกเถระ ชาดกว่าด้วยความขยันหมั่นเพียร” ................. 6
กิจกรรมที่ 1 ................................................................................................ 9

กิจกรรมที่ 2 ................................................................................................ 10

ใบความรู้เรื่อง “ความขยัน” ....................................................................... 11
กิจกรรมที่ 3 ................................................................................................ 13

กิจกรรมที่ 4 ................................................................................................ 14

แบบทดสอบหลังเรียน ................................................................................. 15
เอกสารอ้างอิง ............................................................................................. 17



ภาคผนวก ................................................................................................... 18
แนวการตอบกิจกรรมที่ 1-4 ........................................................................ 19

เฉลยแบบทดสอบก่อน-หลังเรียน ................................................................ 21
กระดาษคำตอบแบบทดสอบก่อน-หลังเรียน ............................................... 22

ค
ค









ชุดกิจกรรมเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ โดยใช้นิทานชาดก สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6

กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม มีทั้งหมด จำนวน 10 ชุด ดังนี้


ชุดที่ 1 ความขยัน

ชุดที่ 2 ความประหยัด

ชุดที่ 3 ความซื่อสตย์
ั
ชุดที่ 4 ความมีวินัย

ชุดที่ 5 ความสุภาพ
ชุดที่ 6 ความสะอาด

ชุดที่ 7 ความสามัคค ี

ชุดที่ 8 ความมีน้ำใจ
ชุดที่ 9 ความกตัญญู

ชุดที่ 10 ความกลาหาญ
้


ชุดกิจกรรมเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ โดยใช้นิทานชาดก สำหรับนักเรียนชั้น

ประถมศึกษาปีที่ 6 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ชุดนี้คือชุดที่ 1
เรื่อง ความขยัน ประกอบด้วยคำชี้แจงการใชชุดกิจกรรมสาระและมาตรฐานการเรียนรู้ผลการ
้
เรียนรู้ที่คาดหวังแบบทดสอบก่อนเรียนเนื้อหาบทเรียนและแบบทดสอบหลังเรียน


สุดตา ชูรัตน์

1
1









บทบาทของครู



1. ครูควรศึกษาเนื้อหาที่จะสอนโดยละเอียด และรอบคอบ
2. ก่อนสอนครูควรเตรียมชุดกิจกรรมเสริมทักษะให้เรียบร้อย เตรียมใบงานและกิจกรรมให้พร้อม

3. ก่อนสอนครูต้องให้นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียน ตรวจดูแบบทดสอบพร้อมทั้งกระดาษคำตอบ
ให้เพียงพอกับจำนวนนักเรียน

4. การสอนแบ่งเป็น 3 ขั้น

4.1. ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน
4.2. ขั้นปฏิบัติกิจกรรม

4.3. ขั้นสรุปบทเรียนและประเมินผล
ี
5. ขณะที่นักเรียนปฏิบัติกิจกรรม ครูไม่ควรพูดเสยงดัง หากมีอะไรที่ต้องพูดให้พูดเป็นรายกลุ่ม
หรือรายบุคคล ต้องไม่รบกวนการทำกิจกรรมของนักเรียนคนอื่นหรือกลุ่มอื่น

ิ
6. ขณะที่นักเรียนประกอบกิจกรรม ครูเดนดูการทำงานของนักเรียนแต่ละกลุ่มอย่างใกล้ชิด
หากมีปัญหา ครูต้องให้คำแนะนำช่วยเหลือจนปัญหาเหล่านั้นคลคลาย
ี่
7. หากมีนักเรียนคนใดทำงานช้าเกินไป ครูควรนำนักเรียนออกมาทำกิจกรรมนั้นเป็นพิเศษ หรือหา

กิจกรรมให้เหมาะสมกับนักเรียนที่เรียนช้า
ุ่
8. การสรุปบทเรียน ควรเป็นกิจกรรมร่วมของกลมทุกกลุ่ม ทุกคนหรือตัวแทนกลุ่ม
ั
9. หลังจากจดการเรียนการสอนเรียบร้อยแล้ว ให้นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียน ซึ่งเป็นชุดเดียวกัน
กับแบบทดสอบก่อนเรียน ให้ครูเก็บกระดาษคำตอบของนักเรียนไว้ เพื่อดูการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม
และความก้าวหน้าของนักเรียน

10. ในกรณีที่นักเรียนคนใดขาดเรียนในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ให้นักเรียนเรียนเป็นรายบุคคลจากชุดกิจกรรม
เสริมทักษะที่เตรียมไว้

11. ครูต้องชี้แจงให้นักเรียนมีวินัยในตนเอง ไม่คัดลอกคำตอบของเพื่อนหรือแอบดูคำตอบก่อนจะลงมือ
ปฏิบัติกิจกรรมนั้น ๆ

2
2









บทบาทของนักเรียน




1. อ่านคำสั่งและปฏิบัติตามคำสั่งอย่างรอบคอบ

2. ศึกษาใบความรู้ สรุปบทเรียนและเนื้อหาสาระ เมื่อสงสัยต้องซักถามทันท ี

่
3. เมื่อมีคำสั่งให้อภิปราย ต้องช่วยกันแสดงความคิดเห็น แตต้องไม่พูดเสียงดังจนเกินไปไม่ชักชวนเพื่อน
ให้ออกนอกลู่นอกทาง

4. เมื่อได้รับเลือกใหเป็นหัวหน้ากลุ่ม หัวหน้าต้องคอยดูแลกิจกรรมให้ดำเนินไปด้วยความเรียบร้อย
้
5. นักเรียนที่เป็นสมาชิกในกลุ่มต้องปฏิบัติตนเป็นสมาชิกทดีที่หัวหน้ากลุ่มมอบหมายและมีความสามัคคีกัน
ี่



การประเมินผล





1. ประเมินผลจากการทำแบบทดสอบก่อนและหลังเรียน
2. ประเมินจากผลงานนักเรียนในการทำกิจกรรมในชุดกิจกรรมเสริมทักษะ

้
3. สังเกตความสนใจเขาร่วมปฏิบัติกิจกรรม

สาระและมาตรฐานการเรียนรู้





สาระที่ 1 ศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม




มาตรฐาน ส 1.1 รู้ และเข้าใจประวัติ ความสำคัญ ศาสดา หลักธรรมของพระพุทธศาสนาหรือ

้
ศาสนาทตนนับถือและศาสนาอื่น มีศรัทธาที่ถูกตอง ยึดมั่น และปฏิบัติตาม
ี่
หลักธรรม เพื่ออยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข
ี
มาตรฐาน ส 1.2 เข้าใจ ตระหนักและปฏิบัติตนเป็นศาสนิกชนที่ด และธำรงรักษา
พระพุทธศาสนาหรือศาสนาทตนนับถือ
ี่

3
3









ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง




ิ
นักเรียนสามารถอ่านสรุปใจความสำคัญ คดวิเคราะห์และเขียนสื่อความจากนิทานที่กำหนดให้ได ้




จุดประสงค์การเรียนรู้





1. นักเรียนรู้และสามารถบอกความหมายของความขยันได ้
2. นักเรียนรู้และสามารถบอกประโยชน์และโทษของความขยันได ้

3. นักเรียนสามารถบอกวิธีปฏิบัติตนให้เป็นผู้มีความขยันได
้
4. นักเรียนสามารถปฏิบัตตนให้เป็นผู้มีความขยันได
้
ิ

4
4





แบบทดสอบก่อนเรียน



คำสั่ง : เลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุด


1. การกระทำใดแสดงว่ามีความขยันหมั่นเพียร

ก. นทีดูหนังการ์ตูนทุกวัน
ข. แก้วตาอ่านหนังสือก่อนนอน

ค. นารีลอกการบ้านเพื่อนตอนเช้าทุกวัน
ง. ขวัญไปดูคอนเสิร์ตทุกวันเสาร์


2. คนที่มีความเพียรหมั่นศึกษาหาความรู้เพิ่มเติมเสมอถือว่ามีหลักธรรมข้อใด
ก. รู้คุณคน

ข. ละอายต่อบาป

ค. ขยัน
ง. อดทน


3. ลูกจะทำให้พ่อแม่ภูมิใจได้อย่างไร
ก. งดอาหารมื้อค่ำ

ข. ไปซื้อของให้แม่
ค. ขยันตั้งใจเรียน

ง. หยุดเรียนเพื่อมารับจ้าง


4. ข้อใดเป็นการปฏิบัติตามหลักธรรมว่าด้วยความขยัน

ก. ดวงสุดาพูดจาไพเราะ

ข. วารุณีช่วยแม่ถูบ้าน
ค. บาลีไม่ลักขโมยของเพื่อน

ง. สุดารัตน์หาซื้ออาหารแปลก ๆ รับประทาน

5. ใครเป็นคนที่มีความขยัน

ก. น้องอ่านหนังสือทุกวัน
ข. พี่นอนตื่นสาย

ค. ลุงดูป้าทำงานบ้านคนเดียว

ง. นำต้นไม้ของโรงเรียนไปปลูกที่บ้าน

5
5





6. นายทักษิณ เป็นเกษตรกรยากจน ต่อมาสร้างฐานะจนได้เป็นเจ้าของโรงสีข้าว
ุ
ุ
แสดงว่านายทักษิณใช้คณธรรมด้านใดมากที่สด
ก. ขยันอดทน

ข. ประหยัด
ค. มีวินัย

ง. มีความซื่อสัตย์

7. ถ้าเพื่อนนอนตื่นสายบ่อย ๆ จะแนะนำให้ฝึกฝนตนเองอย่างไร

ก. ใช้นาฬิกาปลุกช่วยปลุก
ข. ไม่จำเป็นต้องแก้ไข

ค. ให้คอยฟังเสียงยามเคาะระฆัง

ง. ดื่มน้ำมาก ๆ ก่อนนอน

ิ
8. สุนิสาทำการบ้านส่งครูทุกครั้ง ถึงแม้จะถูกครูตำหนิว่าทำผดบ่อย ๆ การกระทำของสุนิสา
แสดงคุณธรรม ข้อใด

ก. ความขยัน

ข. ความใฝ่รู้
ค. ความเสียสละ

ง. ความซื่อสัตย์

9. ถ้านักเรียนอยากเล่นกีฬาให้เก่ง จะต้องทำอย่างไร

ก. รับประทานอาหารมาก ๆ
ข. พักผ่อนให้เพียงพอ

ค. หมั่นฝึกซ้อมเสมอ ๆ

ั
ง. ศึกษาวิธีเล่นจากวีดิทศน์

10. นักเรียนจะแนะนำคนที่เกียจคร้านอย่างไร
ก. บอกให้เขาพยายามทำงานหนัก ๆ

ข. บอกให้ดตัวอย่างคนที่ทำงานเก่ง ๆ
ู
ค. บอกให้เขารู้ว่าความเกียจคร้านเป็นสิ่งที่ไม่ด ี
ง. บอกให้หมั่นทำงานให้เสร็จตามเวลากำหนด

6
6
เด็ก ๆ ชอบฟังนิทานกันไหม


...ถ้าชอบเรามาฟังนิทานกัน




















“พระจูฬปันถกเถระ ชาดกว่าด้วยความขยันหมั่นเพียร”



ครั้งหนึ่งในอดีตกาล ณ นครพาราณสี อันเป็นนครที่มีความเจริญรุ่งเรือง และเป็นศูนย์รวมของ
การศึกษาศิลปวิทยาในแขนงต่าง ๆ

มีชายหนุ่มคนหนึ่ง ได้เดินทางไปศึกษาศิลปวิทยายัง

เมืองตักกศิลา เขาได้เลือกเรียนในสำนักของอาจารย์ทิศาปาโมกข์
ผู้มีความเชี่ยวชาญท่านหนึ่ง ชายหนุ่มเป็นคนขยันหมั่นเพียร และ

ตั้งใจศึกษาเล่าเรียน เขาจึงเป็นที่รักของอาจารย์อย่างยิ่ง
กาลเวลาผ่านไป ศิษย์ทั้งหลายได้ความรู้จากอาจารย์กัน

้
มากมาย ยกเว้นชายหนุ่มผู้นี้ทจำความรู้อะไรไม่ไดเลย แม้ว่าจะ
ี่
ขยันหมั่นเพียรสักเท่าใด แต่เนื่องจากเป็นคนปัญญาทึบ จึงไม่
สามารถเรียนรู้ได้ดังตั้งใจ จนในทสุดเกิดความท้อแท้ใจ จึงเข้าไป 7
ี่
กราบลาอาจารย์ เพื่อกลับบ้านเกิดของตน
เมื่ออาจารย์ได้ยินเช่นนั้น จึงเอ่ยขึ้นว่า

ี
“ศิษย์รัก เจ้าเป็นคนด มีความขยันหมั่นเพียร อาจารย์
เข้าใจดี เอาหละก่อนที่เจ้าจะกลับไปยังบ้านเกิด
้
อาจารย์อยากให้เจาท่องมนต์บทหนึ่งให้ได้เสียก่อน
มนต์บทนี้มีความว่า ฆะเตสิ ฆะเตสิ กงการะณา ฆะเต
ิ
สิ อะหังปิตัง ชานามิ ชแปท่านพยายาม ท่าน
พยายาม เรารู้ เรารู้ ” อาจารย์ได้ท่องมนต์บทหนึ่ง ซึ่ง

เป็นมนต์บทสั้น ๆ ให้ชายหนุ่มได้ฟัง อาจารย์ทิศาปาโมกข์หวังจะช่วยเหลือศษย์ให้มีความรู้ติดตัวเพื่อ
ิ
ป้องกันภัยที่อาจเกิดขึ้น

7 7





ในภายหน้า ชายหนุ่มตั้งใจท่องมนต์จนในที่สุด
“เอาหละ เจ้าจำได้ขึ้นใจแล้ว แต่นี้ไปจงหมั่นท่อง

มนต์บทนี้อยู่เป็นประจำนะ”

“ครับท่านอาจารย์” ชายหนุ่มตอบรับด้วยความ
มุ่งมั่น จากนั้นชายหนุ่มจึงกราบลาอาจารย์ กลับสเมือง
ู่
พาราณสีบ้านเกิดของตน
ณ พระราชวังอันสง่างามแห่งนครพาราณสี

“ท่านอำมาตย์ ขณะนี้ราษฎรของเรามีเรื่องทุกข์ร้อนอะไรกันบ้างหรือเปล่า”

“ขอเดชะ พระบารมีปกเกล้า ด้วยบุญบารมีของพระองค์ ประชาราษฎร์ต่างอยู่ดีมีสุขพระเจ้าข้า”
พระราชาต้องการทราบความจริง เมื่อ

คิดวิธีการแล้ว ในเวลาเย็นจึงปลอมพระองค ์
เป็นชาวบ้านธรรมดาเสด็จไปตามบ้านเรือนต่าง

ๆ เนื่องจากทรงคิดว่าพวกชาวบ้านมักจะ

สนทนาปรับทุกข์กันในช่วงเวลาอาหารเย็น
และแล้วในเวลาดึกของคืนหนึ่ง พระราชาพร้อม

คนสนิทเดินไปยังมุมหนึ่งของเมืองในระหว่าง

นั้นได้เจอกลุ่มโจรกำลังขุดอุโมงค์ พระราชาและคนรับใช้ได้แอบซ่อนตัวอยู่หลังพุ่มไม้ คอยซุ่มดูการ
กระทำของพวกโจรอย่างเงียบ ๆ

และในขณะที่พวกโจรกำลังขุดอุโมงค์กันอยู่นั้น ได้มีเสียงสวดมนต์ดังขึ้น “ฆะเตสิ ฆะเตสิ กิงกา

่
่
ระณา ฆะเตสิ อะหังปิตัง ชานามิ ชานามิ ทานพยายาม ทานพยายาม เรารู้ เรารู้” ทำให้พวกโจรเข้าใจ
ผิดคิดว่าเจ้าของบ้านรู้ตัวแล้ว จึงเผ่นกระเจิง พระราชาได้ทรงสดับมนต์บทนั้นและได้เห็นเหตุการณ ์
ทั้งหมด วันรุ่งขึ้น พระราชาจึงมีรับสั่งให้นำชายหนุ่มนั้นมาเข้าเฝ้า
“เมื่อวานนี้ เราได้ยินท่านท่องมนต์บทหนึ่ง ท่านจงสอนมนต์บทนั้น

แก่เราด้วย เรายินดีให้ค่าตอบแทนอย่างงามทีเดียว ” ชายหนุ่มสอน
มนต์นั้นแก่พระราชาจนจำได้ขึ้นใจ และทูลให้พระองค์ทรงหมั่นท่อง

ทบทวนมนต์อยู่ เสมอ ๆ จากนั้นจึงถวายบังคมลากลับไปยังเรือน

ของตนหลังจากนั้นไม่นานนัก เสนาบดีและช่างกัลบกได้วางแผนปอง
ร้ายเพื่อจะได้ขึ้นครองบัลลังก์เป็นพระราชาองค์ ใหม่

8
8





“ถวายบังคมพระเจ้าข้า บัดนี้ถึงเวลาแต่งพระมัสสุแล้วพระเจ้าข้า”
“อืม ท่านกัลบกมาได้จังหวะทีเดียว ข้ากำลังรำคาญหนวดเคราเสียเหลือเกิน แต่งให้สวย ๆ นะ”

ในระหว่างนั้น ช่างกัลบกรู้สึกว่ามีดโกนจะทื่อไปหน่อย เลยนำมีดโกนไปลับ










ในขณะที่พระราชาก็ได้ท่อง
มนต์เพื่อทบทวนขึ้นพอดี ทำให้ช่าง

กัลบกเข้าใจว่าพระราชาคงรู้ถึง

แผนการของตน
“ขอได้โปรดพระราชทาน

ิ
อภัยโทษแก่ข้าพระพุทธเจ้าด้วยเถด”
เมื่อพระราชาได้ยินช่างกัลบกพูด
เช่นนั้น ก็พิโรธลุกผลุนผลันขึ้นจากที่ประทับในทันท ี

“เจ้าจงสารภาพความจริงมาทั้งหมด เจ้ากัลบกใจคด” ช่างกัลบกจึงกราบทูนแผนการทุกอย่างท ี่

เสนาบดีวางไว้เพื่อแย่งชิงบัลลังก์จากพระราชา เมื่อพระราชาทรงทราบเรื่องทั้งหมดจึงสั่งให้ทหารไปจับ
เสนาบดีมา แล้วเนรเทศออกจากพระนครจนชั่วชีวิต

์
เมื่อเหตุการณสงบลง พระราชาทรงระลึกถึงชายหนุ่มผ ู้
ี่
เป็นอาจารย์ ททำให้พระองค์รอดชีวิตมาได้ จึงโปรดให้
ชายหนุ่มผู้เป็นอาจารย์มาเขาเฝา
้
้
“ตามสบายเถอะท่านอาจารย์ นับแต่นี้ไป เราขอ
็
แต่งตั้งให้ท่านเป็นเสนาบดีแห่งนครพาราณสีนี้ เปนต้น
ไป”
ชายหนุ่มผู้มีความขยันหมั่นเพียร ได้รับการยกย่อง

นับถือจากพระราชาอย่างสมเกียรติและได้ดำรงตำแหน่งเสนาบดีแห่งพระนครพาราณสีด้วยความผาสุก

ตลอดมา

9
9
หนู ๆ ช่วยตอบ


คำถามต่อไปนี้


จากนิทานเรื่อง “พระจูฬปันถกเถระ ชาดกว่าด้วยความขยันหมั่นเพียร”










คำชี้แจง : ให้นักเรียนอ่านนิทานข้างต้นแล้วสรุปใจความสำคัญ (10 คะแนน)






---------------------------------------------------------------------------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------












ี่
ชื่อ-สกุล____________________________________________ชั้น____________เลขท_______

10










คำชี้แจง : ให้นักเรียนตอบคำถามจากนิทาน (10 คะแนน)






1. นักเรียนได้ข้อคิดอะไรจากนิทานเรื่อง “พระจูฬปันถกเถระ ชาดกว่าด้วยความ

ขยันหมั่นเพียร”
------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------
2. นักเรียนสามารถนำข้อคิดที่ได้จากนิทานเรื่องนี้ไปใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างไร

------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------

3. จากนิทานข้างต้น แสดงให้เห็นว่าการเป็นคนปัญญาทึบ ไม่ใช่ปัญหาในการที่จะทำให้
ชีวิตประสบความสำเร็จเลย นักเรียนรู้สึกอย่างไรกับประโยคนี้ จงอธิบาย

------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------

4. จากนิทานข้างต้น นักเรียนชอบตัวละครตัวใด พร้อมให้เหตุผลประกอบ
------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------
5. จงอธิบายคำว่า “ความขยันหมั่นเพียร” ในความหมายของนักเรียน

------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------




ี่
ชื่อ-สกุล____________________________________________ชั้น____________เลขท_______

11
11









ี่
ความขยัน คือ ความตั้งใจเพียรพยายามทำหน้าทการงานอย่างต่อเนื่อง สม่ำเสมอ อดทน ไม่
ท้อถอยเมื่อพบอุปสรรค ความขยันต้องควบคู่กับการใช้ปัญญาแก้ปัญหา จนเกิดผลสำเร็จตามความมุ่ง

หมาย

ความเป็นมาและความสำคัญของ “ความขยัน”
“ฉันทะทำให้ขยัน ตัณหาทำให้ขี้เกียจ” การปลูกฝังนิสัยเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน

ี่
และความมุ่งมั่นขยันหมั่นเพียรทำกิจต่าง ๆ ให้สำเร็จ เป็นสิ่งที่สำคัญมากสำหรับเด็ก ผู้ทต้องการดำเนิน
ชีวิตให้เจริญก้าวหน้า ประสบความสำเร็จ ไม่ว่าจะด้านการศึกษาหรืออาชีพการงานก็ตาม ควรปฏิบัต ิ

่
ตามหลักธรรมที่จะนำไปสู่ความสำเร็จแห่งกิจการนั้น ๆ ที่เรียกว่า อิทธิบาท 4 อิทธิบาท 4 : ทางแหง
ความสำเร็จ ประกอบด้วย ฉันทะ วิริยะ จิตตะ วิมังสา ความขยัน วิริยะ หรือความเพียร เป็นข้อหนึ่งท ี่
สืบมาจากฉันทะ ในอิทธิบาท 4 ฉันทะนำไปสู่วิริยะ วิริยะนำไปสู่จิตตะ และจตตะนำไปสู่วิมังสา
ิ
ุ
ฉันทะ คือ มใจรัก ความพอใจรักใคร่ในสิ่งททำ รักการทำงาน รักเป้าหมาย รักจดหมายที่ดีงาม
ี
ี่
รักวัตถุประสงค์ของงานนั้น พอใจจะทำสิ่งนั้น และทำด้วยใจรัก ต้องการทำให้เป็นผลสำเร็จอย่างดีแห่ง
กิจหรืองานที่ทำ มิใช่สักว่าทำพอให้เสร็จ ๆ หรือเพียงเพราะอยากได้รางวัลหรือผลกำไร

วิริยะ คือ พากเพียรทำ ความเพียร ความพยายาม ขยัน หมั่นประกอบ หมั่นกระทำสิ่งนั้นด้วย
ิ้
ความพยายาม เข้มแข็ง อด ทน เอาธุระ ไม่ทอดทง ไม่ท้อถอย ก้าวไปข้างหน้าจนกว่าจะสำเร็จ
ี่
จิตตะ คือ เอาจิตฝักใฝ ตั้งจิตรับรู้ในสิ่งททำและทำสิ่งนั้นด้วยความคิด เอาใจใส่ ไม่ปล่อยจิตใจ
่
้
ให้ฟุ้งซ่านเลื่อนลอย ใชความคิดในเรื่องนั้นบ่อย ๆ เสมอ ๆ ทำกิจหรืองานนั้นอย่างอุทิศตัว อุทิศใจ และ
ุ
วิมังสา คือ ใช้ปัญญาสอบสวน หมั่นใช้ปัญญาพิจารณาใคร่ครวญตรวจตราหาเหตผล และ
ิ
ตรวจสอบข้อบกพร่องขัด ข้องในสิ่งที่ทำ โดยรู้จักทดลอง วางแผน วัดผล คดค้นวิธีแก้ไขปรับปรุง เพื่อ
จัดการและดำเนินงานนั้นให้ได้ผลดียิ่งขึ้นไป

จำง่าย ๆ ว่า “มีใจรก พากเพียรทำ เอาจิตฝักใฝ่ ใช้ปัญญาสอบสวน”
ั

12

12









วิธีปฏิบัติตนให้เป็นคนขยัน

1. ตื่นนอนแต่เช้า อาบน้ำแต่งตัวไปโรงเรียน

2. ไปโรงเรียนก่อนเวลาเข้าแถวเคารพธงชาต ิ
3. กลับจากโรงเรียนแล้วช่วยพ่อแม่ทำงานบ้าน

4. ตั้งใจศึกษาเล่าเรียน


ประโยชน์ของการเป็นคนขยัน
ี่
1. ทำให้เรารู้จักรับผิดชอบหน้าทหรืองานที่ได้รับมอบหมาย
2. ทำให้เราเป็นคนซื่อสัตย์สุจริต
3. มีหลักฐานมั่นคงมีเกียรติดีเป็นที่ยอมรับของคนทั่วไป

4. สามารถเจริญก้าวหน้าในชีวิตการงาน


โทษของการไม่ขยัน

1. ทำให้เราเสียการเสียงาน กลายเป็นคนผัดวันประกันพรุ่ง
2. ไม่เป็นที่เชื่อถือของคนอื่น

3. ทำให้เกิดความยากจนขัดสน

4. อาจหันไปประกอบอาชีพทุจริตแทน


พฤติกรรมที่ปรารถนาให้ผู้เรียนปฏิบัต ิ

ให้ผู้เรียนมีความขยันหมั่นเพียรและรับผิดชอบต่อหน้าที่ของตัวเอง

13
13




หนู ๆ ทำได้ครับ

.....ลงมือเลย









จากใบความรู้เรื่อง “ความขยัน”







คำชี้แจง : นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้ (9 คะแนน)




1. ความขยัน หมายถึง_________________________________________________
_________________________________________________________________

_________________________________________________________________
_________________________________________________________________

_________________________________________________________________

2. บอกประโยชน์ของความขยัน__________________________________________
_________________________________________________________________

_________________________________________________________________
_________________________________________________________________

_________________________________________________________________

3. บอกโทษของการไม่มีความขยัน________________________________________
_________________________________________________________________

_________________________________________________________________

_________________________________________________________________
_________________________________________________________________





ี่
ชื่อ-สกุล_____________________________________________ชั้น____________เลขท_______

14
14

0


หนู ๆ ลองบอกความขยันที่ตัวเองทำที่บ้าน

ให้คุณครูฟังหน่อยสิคะ

พร้อมแล้ว.....ลงมือเลยค่ะ






















คำชี้แจง : นักเรียนบอกวิธีปฏิบัติตนให้เป็นคนที่มีความขยันเมื่ออยู่ที่บ้าน (12 คะแนน)





1____________________ 2___________________






ความขยันของฉัน






3_______________________ 4_____________________

1

5


ชื่อ-สกุล______________________________________________ชั้น____________เลขท_______
ี่

15
15
0


แบบทดสอบหลังเรียน



คำสั่ง : เลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุด


1. ลูกจะทำให้พ่อแม่ภูมิใจได้อย่างไร

ก. งดอาหารมื้อค่ำ
ข. ไปซื้อของให้แม่

ค. ขยันตั้งใจเรียน
ง. หยุดเรียนเพื่อมารับจ้าง


2. การกระทำใดแสดงว่ามีความขยันหมั่นเพียร
ก. นทีดูหนังการ์ตูนทุกวัน

ข. แก้วตาอ่านหนังสือก่อนนอน

ค. นารีลอกการบ้านเพื่อนตอนเช้าทุกวัน
ง. ขวัญไปดูคอนเสิร์ตทุกวันเสาร์


3. ใครเป็นคนที่มีความขยัน
ก. น้องอ่านหนังสือทุกวัน

ข. พี่นอนตื่นสาย
ค. ลุงดูป้าทำงานบ้านคนเดียว

ง. นำต้นไม้ของโรงเรียนไปปลูกที่บ้าน


4. ข้อใดเป็นการปฏิบัติตามหลักธรรมว่าด้วยความขยัน

ก. ดวงสุดาพูดจาไพเราะ

ข. วารุณีช่วยแม่ถูบ้าน
ค. บาลีไม่ลักขโมยของเพื่อน

ง. สุดารัตน์หาซื้ออาหารแปลก ๆ รับประทาน

5. คนที่มีความเพียรหมั่นศึกษาหาความรู้เพิ่มเติมเสมอถือว่ามีหลักธรรมข้อใด

ก. รู้คุณคน
ข. ละอายต่อบาป

ค. ขยัน

ง. อดทน

16 16





6. นายทักษิณ เป็นเกษตรกรยากจน ต่อมาสร้างฐานะจนได้เป็นเจ้าของโรงสีข้าว
ุ
แสดงว่านายทักษิณใช้คณธรรมด้านใดมากที่สด
ุ
ก. ขยันอดทน

ข. ประหยัด
ค. มีวินัย

ง. มีความซื่อสัตย์

7. นักเรียนจะแนะนำคนที่เกียจคร้านอย่างไร

ก. บอกให้เขาพยายามทำงานหนัก ๆ
ู
ข. บอกให้ดตัวอย่างคนที่ทำงานเก่ง ๆ
ค. บอกให้เขารู้ว่าความเกียจคร้านเป็นสิ่งที่ไม่ด ี

ง. บอกให้หมั่นทำงานให้เสร็จตามเวลากำหนด

ิ
8. สุนิสาทำการบ้านส่งครูทุกครั้ง ถึงแม้จะถูกครูตำหนิว่าทำผดบ่อย ๆ การกระทำของสุนิสา
แสดงคุณธรรม ข้อใด

ก. ความขยัน

ข. ความใฝ่รู้
ค. ความเสียสละ

ง. ความซื่อสัตย์

9. ถ้าเพื่อนนอนตื่นสายบ่อยๆ จะแนะนำให้ฝึกฝนตนเองอย่างไร

ก. ใช้นาฬิกาปลุกช่วยปลุก
ข. ไม่จำเป็นต้องแก้ไข

ค. ให้คอยฟังเสียงยามเคาะระฆัง

ง. ดื่มน้ำมาก ๆ ก่อนนอน

10. ถ้านักเรียนอยากเล่นกีฬาให้เก่ง จะต้องทำอย่างไร
ก. รับประทานอาหารมาก ๆ

ข. พักผ่อนให้เพียงพอ

ค. หมั่นฝึกซ้อมเสมอ ๆ
ั
ง. ศึกษาวิธีเล่นจากวีดิทศน์

17
17



เอกสารอ้างอิง



กรมวิชาการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ :
โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทยจำกัด.

์
์
ั
ี่
กฤษมันต วัฒนาณรงค. (2554). นวตกรรมและเทคโนโลยีเทคนิคศึกษา. พิมพ์ครั้งท 2. กรุงเทพฯ:
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกลาพระนครเหนือ.
้
ี่
บุญเกื้อ ควรหาเวช. (2543). นวัตกรรมการศึกษา. พิมพ์ครั้งท 4 กรุงเทพฯ: SR Printing.
ู้
ระพินทร์ โพธิ์ศรี. (2549). การสร้างชุดกิจกรรมการเรียนร. อุตรดิตถ์: คณะครุศาสตร์
มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์.
ั
ิ
ี
ศิริชัย กาญจนวาส. (2544). การวดและประเมินความสามารถในการคิดในวิทยาการด้านการคด.
กรุงเทพฯ: เดอะมาสเตอร์กรู๊ป แมเนจเม้นท.
์
สุวิทย์ มูลคา. (2553). ครบเครื่องเรื่องการคิด. พิมพ์ครั้งท 11. กรุงเทพฯ: ห้างหุ้นส่วนจำกัดภาพพิมพ์
ี่
นิทานเรื่อง “พระจูฬปันถกเถระ ชาดกว่าด้วยความขยันหมั่นเพียร”(ออนไลน์).
http://www.kalyanamitra.org/th/chadok_detail.php?page=3174.

ี่
เข้าถึงเมื่อวันท 1 มิถุนายน 2564

18 18
























ภาคผนวก

19
19









เฉลย กิจกรรมที่ 1 : นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้




คำชี้แจง : ให้นักเรียนอ่านนิทานข้างต้นแล้วสรุปใจความสำคัญ (10 คะแนน)


---------------------------------------------------------------------------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------






เฉลย กิจกรรมที่ 2 : ให้นักเรียนตอบคำถามจากนิทาน



1. นักเรียนได้ข้อคิดอะไรจากนิทานเรื่อง “ชาวนากับลูกชาย”

(อยู่ในดุลยพินิจของครูผู้สอน)
2. นักเรียนสามารถนำข้อคิดที่ได้จากนิทานเรื่องนี้ไปใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างไร

(อยู่ในดุลยพินิจของครูผู้สอน)

3. จากนิทานข้างต้น แสดงให้เห็นว่าการเป็นคนปัญญาทึบ ไม่ใช่ปัญหาในการที่จะทำให้
ชีวิตประสบความสำเร็จเลย นักเรียนรู้สึกอย่างไรกับประโยคนี้ จงอธิบาย

(อยู่ในดุลยพินิจของครูผู้สอน)
4. จากนิทานข้างต้น นักเรียนชอบตัวละครตัวใด พร้อมให้เหตุผลประกอบ

(อยู่ในดุลยพินิจของครูผู้สอน)
5. จงอธิบายคำว่า “ความขยันหมั่นเพียร” ในความหมายของนักเรียน

(อยู่ในดุลยพินิจของครูผู้สอน)

20 20














เฉลย กิจกรรมที่ 3 : นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้




1. ความขยัน หมายถึง ความพยายาม ตั้งใจ เอาใจใส่กระตือรือร้น รับผิดชอบทำงานจนสำเร็จอย่าง
ไม่ย่อท้อ แข็งขัน ไม่ปล่อยปละละเลย ทำหรือประพฤติสม่ำเสมอ ไม่เกียจคร้านทำงานสม่ำเสมอ เอา

การเอางาน

2. ประโยชน์ของการเป็นคนขยัน
2.1 ทำให้เรารู้จักรับผดชอบหน้าที่หรืองานที่ได้รับมอบหมาย
ิ
2.2 ทำให้เราเป็นคนซื่อสัตย์สุจริต
2.3 มีหลักฐานมั่นคงมีเกียรติดีเป็นที่ยอมรับของคนทั่วไป

2.4 สามารถเจริญก้าวหน้าในชีวิตการงาน
2.5 สามารถทำงานได้อย่างสำเร็จ

3. โทษของการไม่ขยัน

3.1 ทำให้เราเสียการเสียงาน กลายเป็นคนผัดวันประกันพรุ่ง
3.2 ไม่เป็นทเชื่อถือของคนอื่น
ี่
3.3 ทำให้เกิดความยากจนขัดสน

3.4 อาจหันไปประกอบอาชีพทุจริตแทน




ิ
เฉลย กิจกรรมที่ 4 : นักเรียนบอกวิธีปฏิบัตตนใหเป็นคนที่มีความขยันเมื่ออยู่ที่บ้าน
้

1. ขยันอ่านหนังสือ

้
2. ขยันช่วยแม่ทำกับขาว
3. ขยันทำการบ้าน
4. ขยันทำความสะอาดบ้าน

5. ขยันล้างจาน
6. ขยันซักผ้า

21 21

















เฉลย แบบทดสอบก่อนเรียน : เลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุด



ข้อ ข้อ

1 ข 6 ก

2 ค 7 ก

3 ค 8 ก
4 ข 9 ค

5 ก 10 ง


เฉลย แบบทดสอบหลังเรียน : เลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุด




ข้อ ข้อ
1 ค 6 ก
2 ข 7 ง

3 ก 8 ก

4 ข 9 ก

5 ค 10 ค

22





กระดาษคำตอบแบบทดสอบก่อน-หลังเรียน
ชุดกิจกรรมเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์

สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ชุดที่ 1 เรื่อง ความขยัน



คำชี้แจง ให้ทำเครื่องหมาย X ทับตัวอักษร ก ข ค หรือ ง ที่ถูกต้องที่สุด

เพียงข้อเดียวลงในกระดาษคำตอบ






ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกต้อง






ข้อ ก ข ค ง
1

2

3
4

5

6

7
8

9

10
คะแนนที่ได ้








ชื่อ-สกุล____________________________________________ชั้น____________เลขท_______
ี่