กลุ่ม ลุ่ ที่ 6
นายภัทรดนัย ราชทรัพย์ เลขที่ 8 นางสาวกัลยา ครุธแก้ว เลขที่ 15 นางสาวจิราภรณ์ รอกลาง เลขที่ 17 นางสาวณัฐณิชา เนียมเปรม เลขที่ 19 นางสาววิมลศิริ มีแก้ว เลขที่ 31 นางสาวอภิชญา จันแดง เลขที่ 34 นายภัทรกิติ บดีรัฐ เลขที่ 39 นางสาววราลักษณ์ ใจสุข เลขที่ 43 รายวิชาเคมี3 ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี จัดทำ โดย เสนอ คุณครู รัตนา ปัญญา
วิชา เคมี E-book เล่มนี้จัดทำ ขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่ง ของวิชาเคมี เพื่อศึกษาหาความรู้ โดยได้ศึกษาหาข้อมูล จากแหล่งความรู้ต่างๆ อาทิเช่น หนังสือห้องสมุด และ แหล่งความรู้จากเว็บไซต์ต่างๆเป็นเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับ ปัจจัยที่มีผลต่ออัตราการเกิดปฎิกิริยาเคมีเพื่อให้ผู้เรียน ศึกษาและทำ ความเข้าใจ ผู้จัดทำ คาดหวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะเป็นประโยชน์ต่อผู้ที่ ต้องการศึกษาปัจจัยที่มีผลต่ออัตราการเกิดปฎิกิริยาเคมี เป็นอย่างดี คำ นำ ก
เรื่อง คำ นำ สารบัญ ความเข้มข้นของสารกับอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี พื้นที่ผิวของสารตั้งต้นกับอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี อุณหภูมิกับอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี ตัวเร่งปฏิกิริยาเคมี ตัวหน่วงปฏิกิริยาเคมี สารบัญ หน้า ก ข 1 2 3 4 5 ข
ความเข้มข้นของสารกับอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี 1 ปฏิกิริยาเคมีโดยทั่วไปอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี มักขึ้นอยู่กับความเข้ม ข้นของสารตั้งต้นที่เข้าทำ ปฏิกิริยา เช่น ปฏิกิริยาระหว่างโลหะกับกรด ถ้าเริ่มต้น ใช้กรดที่มีความเข้มข้นสูงจะเกิดการกัดกร่อนโลหะได้เร็วกว่ากรดที่มีความเข้ม ข้นต่ำ ดังนั้นในกระบวนการผลิตทางอุตสาหกรรม จึงต้องใช้สารเริ่มต้นที่มีความ เข้มข้นสูงพอที่จะทำ ให้ปฏิกิริยาเกิดด้วยอัตราที่ให้ปริมาณผลิตภัณฑ์ได้ตาม ความต้องการในเวลาสั้น ซึ่งเป็นการลดต้นทุนทางหนึ่ง สำ หรับสารปฏิกิริยาที่มี สารตั้งต้นมากกว่าหนึ่งชนิด อัตราการเกิดปฏิกิริยาอาจขึ้นอยู่กับความเข้มข้นของ สารตั้งต้นเพียงสารใดสารหนึ่งหรือทุกสารก็ได้ แต่มีปฏิกิริยาบางชนิดที่อัตรา การเกิดปฏิกิริยาไม่ขึ้นอยู่กับความเข้มข้นของสารตั้งต้นเลย กล่าวคือไม่ว่าจะ เปลี่ยนความเข้มข้นของสารตั้งต้นอย่างไร อัตราการเกิดปฏิกิริยาคงที่เสมอ เช่น ปฏิกิริยาการกำ จัดแอลกอฮอล์ในเลือดของคน อัตราการสลายตัวของ แอลกอฮอล์ในร่างกายจะคงที่ไม่ว่าปริมาณของแอลกอฮอล์ในเลือดจะมากหรือ น้อยเพียงใดก็ตาม
พื้นที่ผิวของสารตั้งต้นจะมีอิทธิพลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีก็ต่อเมื่อปฏิกิริยา เคมีที่เกิดขึ้นนั้นเป็นปฏิกิริยาเคมีแบบเนื้อผสมที่มีสารตั้งต้นเป็นของแข็งร่วมอยู่ ด้วย เช่น การเกิดปฏิกิริยาระหว่าง Mg และ HCl ดังสมการ Mg (s) + HCl ( aq) -------> MgCl2(aq) + H2(g) ปฏิกิริยาของโลหะแมกนีเซียมกับกรดไฮโดรคลอริกจะเกิดแก๊สไฮโดรเจนซึ่ง ถ้าทำ ให้ลวดแมกนีเซียมเป็นชิ้นเล็กๆจะพบว่าปฏิกิริยาจะเกิดเร็วกว่าลวด แมกนีเซียมที่เป็นแผ่นหรือขดเป็นสปริง การเพิ่มพื้นที่ผิวของของแข็งให้สัมผัสกับของเหลวมากขึ้นจะช่วยให้ปฏิกิริยาเกิด ได้เร็วขึ้นหลักการนี้นำ มาใช้ในชีวิตประจำ วันเช่นในการรับประทานอาหารนัก โภชนาการแนะนำ ให้เคี้ยวอาหาร ให้ละเอียดก่อนกลืนลงท้องเพราะการเคี้ยวอาหารให้ละเอียดเป็นการเพิ่มพื้นที่ผิว ของอาหารให้มากขึ้นทำ ให้กรดและเอนไซม์ในน้ำ ย่อยในกระเพาะอาหารทำ ปฏิกิริยากับอาหารได้เร็วขึ้นอาหารจึงย่อยง่ายป้องกันการเกิดอาการจุกเสียด หรือ การเคี้ยวยาให้ละเอียดก่อนกลืน ก็เป็นการเพิ่มพื้นที่ผิวเพื่อให้ยาละลายและออก ฤทธิ์ได้ดียิ่งขึ้น พื้นที่ผิวของสารตั้งต้นกับอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี 2
ปฏิกิริยาเคมีต่างๆ อัตราการเกิดปฏิกิริยาจะเพิ่มขึ้นเมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น เช่น การบ่มผลไม้ในภาชนะที่มีฝาปิด จะสุกเร็วกว่าการไว้ข้างนอก หรือการเก็บ อาหาร ถ้าเก็บไว้ในตู้เย็นจะเสียช้ากว่าเก็บไว้ข้างนอกโลหะแมกนีเซียมทำ ปฏิกิริยากับน้ำ เย็นได้ช้า แต่เมื่อทำ ปฏิกิริยากับน้ำ ร้อนได้เร็วขึ้น อุณหภูมิกับอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี 3
ตัวเร่งปฏิกิริยา (Catalyst )คือ สารที่เติมลงไปในปฏิกิริยาแล้ว ทำ ให้ปฏิกิริยาเกิดได้ เร็วขึ้นหรือทำ ให้อัตราการเกิดปฏิกิริยาเกิดได้เพิ่มขึ้น โดยที่ตัวเร่งปฏิกิริยาอาจจะมีส่วนร่วม ในการเกิดปฏิกิริยาหรือไม่ก็ได้ แต่เมื่อสิ้นสุดปฏิกิริยา ตัวเร่งปฏิกิริยาเหล่านี้จะต้องมี ปริมาณเท่าเดิมและมีสมบัติเหมือนเดิม ตัวอย่างของตัวเร่งปฏิกิริยาที่ใกล้ตัวเราที่สุดได้แก่ เอนไซม์ในร่างกาย เช่น อะไมเลสในน้ำ ตาลที่ใช้ย่อยแป้ง หรือเพปซินในกระเพาะอาหารที่ ใช้ย่อยโปรตีน ตัวเร่งปฏิกิริยาเคมี 4
ตัวหน่วงปฏิกิริยาเคมี ตัวหน่วงปฏิกิริยา ( Inhibiter ) คือ สารที่เติมลงไปในปฏิกิริยาแล้วทำ ให้ ปฏิกิริยาเกิดช้าลง หรือทำ ให้อัตราการเกิดปฏิกิริยาช้าลง และเมื่อสิ้นสุดปฏิกิริยา ตัวหน่วงปฏิกิริยาจะกลับคืนมาเหมือนเดิมและมีมวลคงที่ แต่สมบัติทางกายภาพ เปลี่ยนแปลงไป เช่น ขนาด รูปร่าง ตัวอย่างที่พบในชีวิตประจำ วัน เช่น การเติม วิตามินอี หรือสาร B.H.T. ลงไปในน้ำ มันพืชเพื่อป้องกันการเหม็นหืน การเติม โซเดียมเบนโซเอตลงในอาหารสำ เร็จรูปเพื่อป้องกันการบูดเน่าของอาหาร 5
อ้างอิง https://www.scimath.org/lesson-chemistry/item/7191- reaction-rate