Instrukcja o zasadach i organizacji przechowywania oraz konserwacji uzbrojenia i sprzetu wojskowego

51 1) stopnia wilgotności wewnątrz sprzętu, w pokrowcu wielokrotnego użytku lub w magazynie; 2) ukompletowania i oplombowania sprzętu; 3) stanu opakowań (bez ich otwierania), plandek i pokrowców; 4) stanu utrzymania sprzętu przechowywanego bez opakowania i na wolnym powietrzu (stan powłok konserwacyjnych, wycieki płynów eksploatacyjnych, ślady korozji, stan ogumienia i elementów gumowych itp.); 5) stanu urządzeń technicznych, regałów, szaf itp. oraz ewentualne wietrzenie magazynów, w których przechowywany jest sprzęt zabezpieczony metodą bezsmarową lub smarową. 1410. Czynności przeglądu codziennego w jednostkach wojskowych oraz w WOG i RBLog posiadających etatowe struktury przeznaczone do utrzymania przechowywanego mienia realizują magazynierzy odpowiednio do przydzielonego mienia i według przyjętego schematu (częstotliwości). 1411. W jednostkach i instytucjach wojskowych przechowujących UiSW oraz tśm na potrzeby mobilizacyjne i nieposiadających etatowych struktur magazynierów czynności PC realizuje żołnierz (pracownik wojska), któremu mienie zostało przydzielone. Częstotliwość realizacji czynności PC w tym przypadku może być dodatkowo ograniczona, ale nie może wpływać negatywnie na stan techniczny przechowywanego mienia. 1412. W przypadku stwierdzenia w trakcie PC jakichkolwiek odchyleń od przyjętego i wymaganego stanu technicznego, realizator tego przeglądu przystępuje niezwłocznie do ich usunięcia, a w przypadku gdy stwierdzone uchybienia nie mogą być usunięte, powiadamia o powyższym swojego przełożonego. Przełożony zobowiązany jest do podjęcia skutecznych działań przywracających zgodny z przepisami stan przechowywanego UiSW i tśm oraz poprawność przyjętej metody przechowywania. 1413. Wykonanie przeglądu codziennego należy odnotowywać w zeszycie pracy osoby funkcyjnej odpowiedzialnej za przechowywany sprzęt, podając datę oraz stwierdzone usterki i podjęte działania naprawcze. 1414. Przegląd bez sprawdzenia działania (PBS) polega na: 1) sprawdzeniu stanu technicznego wszystkich podstawowych mechanizmów, układów, zespołów i podzespołów UiSW; 2) przeglądowi w ograniczonym zakresie wyposażenia dodatkowego (w ukompletowaniu) sprzętu zgodnie z wymaganiami instrukcyjnymi dla danego typu UiSW. 1415. Przeglądowi bez sprawdzenia działania poddaje się również podzespoły elektryczne, elektroniczne, elektrotechniczne, optyczne, optoelektroniczne, elementów aparatury kontrolno-pomiarowej oraz inne wchodzące w skład UiSW. W razie potrzeby dokonuje się niezbędnych pomiarów odzwierciedlających poprawność utrzymywania odpowiednich parametrów. 1416. Przegląd bez sprawdzania działania (PBS) sprzętu przeprowadza się: 1) podczas oceny jakości (weryfikacji) wykonania obsługiwania technicznego w czasie stawiania sprzętu na przechowywanie; 2) w trakcie przechowywania krótkookresowego, co trzy miesiące; 3) w trakcie przechowywania długookresowego, doraźnie w stosunku do sprzętu, w którym podczas przeglądu codziennego stwierdzono nieprawidłowości w postaci zmian korozyjnych lub starzeniowych, uszkodzenia elementów uszczelnienia, pokrowca lub przekroczenia

52 wilgotności względnej powietrza wewnątrz sprzętu lub w przestrzeni magazynowej powyżej ustalonych norm. 1417. Czynności przeglądu bez sprawdzenia działania w jednostkach wojskowych oraz w WOG i RBLog posiadających etatowe struktury przeznaczone do utrzymania przechowywanego mienia realizują magazynierzy odpowiednio do przydzielonego mienia i według przyjętego schematu (częstotliwości). W uzasadnionych przypadkach do realizacji tych czynności mogą być delegowani specjaliści wojskowej bazy obsługowo-naprawczej podlegającej RBLog/BLog. 1418. W jednostkach i instytucjach wojskowych przechowujących UiSW oraz tśm na potrzeby mobilizacyjne i nieposiadających etatowych struktur magazynierów czynności PBS realizuje żołnierz (pracownik wojska), któremu mienie zostało przydzielone oraz odpowiednio do potrzeb specjaliści z organicznych pododdziałów obsługowo-naprawczych tych JW. Decyzje w tym zakresie podejmuje dowódca jednostki wojskowej, a występujące z tego tytułu obciążenie pododdziału remontowego powinno znaleźć odzwierciedlenie w „Planie zadań obsługowo-naprawczych”. 1419. W uzasadnionych przypadkach do realizacji tych czynności mogą być kierowani specjaliści wojskowej bazy obsługowo-naprawczej podlegającej RBLog/BLog. 1420. W przypadku stwierdzenia w trakcie PBS jakichkolwiek odchyleń od przyjętego i wymaganego stanu technicznego, realizator tego przeglądu przystępuje do niezwłocznego ich usunięcia, a w przypadku gdy stwierdzone uchybienia nie mogą być usunięte i gdy taki stan rzeczy może wpływać negatywnie na dalszy przebieg procesu przechowywania, powiadamia o powyższym swojego przełożonego. Przełożony zobowiązany jest do podjęcia skutecznych działań przywracających poprawny i zgodny z przepisami stan przechowywanego UiSW i tśm oraz poprawność funkcjonowania przyjętej metody przechowywania. 1421. Wykonanie przeglądu PBS należy odnotowywać w książce przechowywania podając datę oraz stwierdzone usterki i podjęte działania naprawcze. Obsługiwania PBS są czynnościami podlegającymi wcześniejszemu planowaniu lub wynikają z negatywnego wyniku innych obsługiwań. 1422. Przegląd ze sprawdzeniem działania (PZD) polega na: 1) rozkonserwowaniu przechowywanego UiSW; 2) sprawdzeniu poprawności działania wszystkich układów oraz parametrów technicznych sprzętu; 3) usunięciu stwierdzonych niesprawności; 4) postawieniu sprzętu na przechowywanie. 1423. Przeglądowi ze sprawdzeniem działania poddaje się: 1) sprzęt, dla którego wynik przeglądu bez sprawdzenia działania wskazał na potrzebę wykonania powtórnego (całościowo lub częściowo) zabiegów konserwacyjnych; 2) UiSW przechowywane w magazynach osuszanych dynamicznie jeśli choć jeden egzemplarz sprzętu w magazynie otrzymał negatywną ocenę przeglądu PBS. Ilość sprzętu poddanego temu obsługiwaniu w takim przypadku powinna wynikać z komisyjnej oceny wpływu utraty parametrów przechowywania (osuszania) na stan techniczny poszczególnych egzemplarzy sprzętu. W uzasadnionych przypadkach PZD może podlegać 100% przechowywanego tą metodą UiSW. Utratę parametrów przechowywania oraz wynikające z tego określone komisyjnie konsekwencje podaje się w rozkazie dziennym;

53 3) każdy egzemplarz sprzętu przechowywanego w pokrowcach wielokrotnego użytku oraz przechowywanego z wykorzystaniem osuszania wnętrza sprzętu, jeśli stwierdzono utratę parametrów przechowywania. Utratę parametrów przechowywania oraz wynikające z tego określone komisyjnie konsekwencje podaje się w rozkazie dziennym; 4) 100% sprzętu po zakończeniu przyjętego cyklu przechowywania. 1424. Czynności przeglądu ze sprawdzeniem działania będące konsekwencją realizacji negatywnego wyniku PBS dla jednostkowych egzemplarzy UiSW w jednostkach wojskowych oraz w WOG i RBLog posiadających etatowe struktury przeznaczone do utrzymania przechowywanego mienia realizują wyspecjalizowane zespoły konserwatorów wyznaczonych spośród magazynierów wspomaganych specjalistami wojskowej bazy obsługowo -naprawczej. 1425. W jednostkach i instytucjach wojskowych przechowujących UiSW oraz tśm na potrzeby mobilizacyjne i nieposiadających etatowych struktur magazynierów, czynności PZD dla jednostkowych egzemplarzy sprzętu poddanemu temu przeglądowi, w wyniku negatywnego PBS realizuje żołnierz (pracownik wojska), któremu mienie zostało przydzielone oraz odpowiednio do potrzeb specjaliści z organicznych pododdziałów obsługowo-naprawczych tych JW. Decyzje w tym zakresie podejmuje dowódca jednostki wojskowej, a występujące z tego tytułu obciążenie pododdziału remontowego powinno znaleźć odzwierciedlenie w „Planie zadań obsługowo - naprawczych”. 1426. W uzasadnionych przypadkach do realizacji tych czynności mogą być kierowani specjaliści wojskowej bazy obsługowo - naprawczej podlegającej RBLog/BLog. 1427. Czynności realizacji PZD dla jednostkowych egzemplarzy UiSW w wyniku negatywnej oceny PBS wykonuje się na podstawie rozkazu dowódcy jednostki (instytucji) wojskowej. W takim przypadku po zakończeniu wszystkich czynności PZD następuje zakończenie konserwacji pojedynczego egzemplarza UiSW potwierdzone przez komisję. 1428. Potwierdzenie realizacji czynności konserwacji realizowanej w wyniku PZD odnotowuje się w książce przechowywania i w indywidualnej dokumentacji eksploatacyjnej. Obsługiwania PZD nie wynikające z zakończenia cyklu przechowywania, jako wynikowe innych obsługiwań nie mogą być zawczasu zaplanowane. 1429. W przypadku realizacji pełnej konserwacji pojedynczego egzemplarza UiSW, egzemplarz ten wchodzi od nowa w pełny cykl przechowywania odpowiedni dla przyjętej metody konserwacji. 1430. W przypadku realizacji PZD wynikającego z rozkonserwowania całego segmentu (grupy) UiSW, dla którego kończy się cykl przyjętej metody przechowywania, czynności rozkonserwowania i powtórnego zakonserwowania w ramach PZD określone są w rozdziale drugim niniejszej instrukcji. 1431. Przegląd ze sprawdzeniem działania (PZD) przechowywanego statku powietrznego polega na wykonaniu czynności obsługowych, opisanych w dokumentacji eksploatacyjnej tego typu statku powietrznego. Obsługiwanie statków powietrznych realizować może jedynie personel posiadający uprawnienia do tego typu obsług. 1432. Przeglądowi specjalnemu (PS) podlega sprzęt, którego warunki technicznoeksploatacyjne wymagają okresowego uruchomienia, sprawdzenia lub wykonania innej czynności w celu utrzymania wymaganej sprawności technicznej.

54 1433. W ramach PS realizuje się czynności wynikające z przepisów dozoru technicznego oraz z uwarunkowań konstrukcyjnych i wymagań eksploatacyjnych określonych w instrukcjach obsługi UiSW, lub zaleceń określonych przez COL. Dotyczy to częstotliwości oraz zakresu ich wykonywania. 1434. UiSW wymagające realizacji czynności PS poddaje się przechowywaniu krótkookresowemu PK wybierając odpowiedni do realizacji tych czynności sposób konserwacji. Dopuszczalne jest w tym przypadku ograniczone realizowanie czynności konserwacji lub łączenie różnych sposobów w celu osiągnięcia najbardziej skutecznej metody przechowywania UiSW. 1435. Czynności PS wykonuje magazynier lub osoba odpowiedzialna za przechowywanie pod warunkiem posiadania odpowiednich kwalifikacji i uprawnień. W przypadku ich braku do realizacji tych czynności deleguje się specjalistów z bazy obsługowo - naprawczej. 1436. Czynności realizacji PS odnotowuje się w książce przechowywania podając datę realizacji. Czynności przeglądu specjalnego są czynnościami, które powinny być zaplanowane z wyprzedzeniem. 1.5.4. Obsługiwanie po przechowywaniu 1437. Zakres obsługiwania po magazynowaniu, w zależności od zastosowanej metody przechowywania obejmuje: 1) odłączenie urządzeń technicznych zabezpieczających proces przechowywania; 2) zdjęcie powłok konserwacyjnych i dodatkowych zabezpieczeń; 3) założenie zdjętego osprzętu i wyposażenia. 1438. Sprzęt należy zdejmować z przechowywania w oparciu o ramową kartę zakresu czynności wykonania zabiegu konserwacyjnego (obsługiwania technicznego), opracowaną dla określonego rodzaju (typu) UiSW lub zgodnie z instrukcjami obsługi, jeśli te stanowią inaczej. 1439. Zakres czynności obsługiwania po przechowywaniu uzależniony jest od zakwalifikowania UiSW podlegającego rozkonserwowaniu do powtórnego przechowywania lub eksploatacji. 1440. W przypadku kwalifikowania rozkonserwowanego UiSW do eksploatacji, należy wykonać wszelkie czynności weryfikujące poprawność działania i sprawdzające poprawność wskazań mierników i wskaźników obrazujących działanie sprzętu oraz urządzeń i systemów decydujących o bezpieczeństwie użytkowania. 1441. Przyrządy pomiarowe będące w wyposażeniu UiSW, przeznaczonego do eksploatacji po przechowywaniu, powinny posiadać ważną kontrolę metrologiczną. 1442. Szczegółowy zakres czynności wynikających z obsługiwania po przechowywaniu został określony w rozdziale drugim niniejszej instrukcji. 1443. W przypadku braku szczegółowych wskazań co do sposobu realizacji przechowywania, odpowiedzialny za przechowywanie podejmuje decyzje co do sposobu przechowywania w taki sposób, by przechowywane UiSW oraz tśm nie utraciły własności techniczno - eksploatacyjnych w całym nakazanym (przyjętym) okresie przechowywania.

55 1.6. Wspomaganie informatyczne i techniczne procesu przechowywania UiSW 1.6.1. Znakowanie identyfikacyjne UiSW 1444. W SZ RP w celu identyfikacji sprzętu wojskowego oraz środków zaopatrzenia stosuje się oznaczenie indeksowe. 1445. Zasadniczym, obowiązującym systemem identyfikacji jest Jednolity Indeks Materiałowy (JIM). Służąc identyfikacji wyrobów obronnych jest on źródłem informacji o wszystkich wyrobach obronnych, poza określonymi przez IM WP/68. 1446. Indeks materiałowy IM WP/68 służy wyłącznie identyfikacji UiSW w zakresie należności etatowej i tabelarycznej oraz naliczeniowej, obejmujący odpowiednio usystematyzowaną symbolikę cyfrową nomenklatur sprzętu techniczno -wojskowego i materiałów. 1447. Baza JIM jest zbiorem informacji, które porządkują, identyfikują i klasyfikują wyroby obronne. Jest podstawową platformą integrującą wszystkie systemy zarządzania zasobami logistycznymi w sektorze wojskowym wraz z jego otoczeniem. Zbudowane zasoby JIM są zasadniczym źródłem informacyjnym dla systemów ewidencyjno-sprawozdawczych eksploatowanych i wdrażanych w resorcie ON. 1448. Struktura JIM 1005PL0094272 na przykładzie karabinka AKM jest następująca: 1) 10- grupa asortymentowa; 2) 05- klasa zgodności z Klasyfikatorem Wyrobów Obronnych ( KWO); 3) PL- wyróżnik kraju – Polska; 4) 0094272- numer ewidencyjny pozycji zaopatrzenia generowany w systemie informatycznym JIM. 1449. Docelowym dla potrzeb resortu ON systemem informatycznym jest zintegrowany wieloszczeblowy system informatyczny ZWSI RON. 1450. W swoich założeniach uwzględnia on funkcjonowanie międzynarodowych standardów identyfikacyjnych GS1, jak również identyfikatorów NSN (z ang. NATO Stock Number) - Natowski Numer Magazynowy. 1451. Równolegle w Wojsku Polskim prowadzone są działania nad wdrożeniem oznaczeń towarów z użyciem kodów kreskowych, wykorzystując system identyfikacji GS1- funkcjonujący w gospodarkach wielu krajów. 1452. Wprowadzenie systemu ADC pozwoli na funkcjonowanie wg standardów globalnych, przyjętych przez NATO i WP. Warunkiem koniecznym do realizacji jest uzyskanie zdolności do znakowania i identyfikacji wyrobów kodem kreskowym. 1.6.2. Systemy informatyczne 1453. Dokonane przekształcenia w systemie zabezpieczenia logistycznego wojsk spowodowały konieczność powstania nowej organizacji stacjonarnego systemu logistycznego zgrupowanego w RBLog i WOG oraz szerokie zastosowanie narzędzi informatycznych do klasyfikacji i ewidencji zasobów logistycznych. 1454. Wprowadzane zmiany dotyczą: 1) integracji w RBLog zarządzania i kierowania zasobami wszystkich podsystemów logistycznych: materiałowego, technicznego, transportu i ruchu wojsk, a także infrastruktury wojskowej; 2) racjonalizacji systemu zaopatrzenia logistycznego i finansowego jednostek wojskowych poprzez ograniczenie liczby dysponentów środków budżetowych III stopnia oraz zmniejszenie liczby składów materiałowych;

56 3) modernizacji stacjonarnego potencjału logistycznego i zastosowanie nowych technologii w zakresie informatyzacji zarządzania zasobami logistycznymi oraz przechowywania i magazynowania wielkopowierzchniowego. 1455. W celu efektywniejszego gospodarowania i zarządzania zasobami logistycznymi w rejonowym systemie zaopatrywania niezbędne jest zastosowanie wspomagających systemów informatycznych. 1456. Obowiązującym systemem wspomagającym prowadzenie ewidencji UiSW w resorcie ON jest SI LOGIS-E. Pozwala na pozyskanie informacji o stanie ilościowym i jakościowym, obrocie oraz informacji niezbędnych do planowania eksploatacji i prawidłowego zarządzania UiSW. 1457. Eksploatowany podsystem SI LOGIS-E-OG dotyczy prowadzenia ewidencji ilościowo-jakościowej UiSW lub jego eksploatacji. 1458. System zasilany jest danymi z WOG z podsystemu LOGIS-E-OG, stanowiących efekt ewidencjonowania przeprowadzonych operacji obrotów materiałowych. Po ich przetworzeniu w wyznaczonych centrach przetwarzania są udostępniane użytkownikom zgodnie z opracowaną kartą przetwarzania. 1459. Zasadniczą formą dystrybucji zestawień wynikowych systemu są pliki elektroniczne w formacie „pdf” udostępnione uprawnionym użytkownikom w systemie teleinformatycznym MIL-WAN. Mogą być również dystrybuowane za pomocą nośników danych CD/DVD lub wydruków papierowych. 1460. Zasadniczym systemem ewidencji UiSW prowadzonym w pionie głównego księgowego (PGK) w OG będących wojskowymi jednostkami budżetowymi (wjb) jest system ewidencji ilościowo-wartościowej. Obejmuje on podsystem : 1) SI MAG-MAT- związany z gospodarka magazynową; 2) SR-TR- dotyczy środków trwałych; 3) EW-PB- odnosi się do ewidencji pozabilansowej. 1461. Postawą do dokonywania zmian w ewidencji ilościowo-wartościowej są dokumenty obrotu materiałowego, sporządzone zgodnie z instrukcją „O kontroli i obiegu dokumentów księgowych w WOG” oraz obowiązujących instrukcjach branżowych. 1462. Zaprojektowany na potrzeby RBLog program SI SIGMAT-RBM spełnia wymogi w zakresie budowy jednolitego systemu ewidencji ilościowojakościowo-wartościowej, gwarantując skorelowanie i zintegrowanie informacyjne, operacyjne i technologiczne dotychczasowych systemów: ewidencji materiałowej w logistyce z ewidencją głównego księgowego. 1463. Rozwiązanie SI SIGMAT-RBM kompleksowo porządkuje obieg dokumentów materiałowych oraz rejestrację zdarzeń gospodarczych, System ten przeznaczony jest dla RBLog i składów materiałowych. 1464. W procesie zarządzania podsystemem technicznym docelowo wykorzystywany będzie zintegrowany wieloszczeblowy system informacyjny ZWSI RON wspomagający m.in. kierowanie zabezpieczeniem technicznym na szczeblu WOG. 1465. Wdrożenie i wykorzystanie w procesie eksploatacji UiSW systemu ZWSI RON ukierunkuje się do użytkowania jednego wspólnego systemu informatycznego obsługującego użytkowanie UiSW na wszystkich szczeblach kierowania. 1466. Głównym celem wdrożenia ZWSI RON w WOG jest: 1) zintegrowanie autonomicznych, niezależnych ewidencji zasobów rzeczowych i usług prowadzonych przez służby logistyczne i pion głównego księgowego;

57 2) agregacja informacji o posiadanych zasobach rzeczowych na różnych szczeblach organizacyjnych w oparciu o JIM; 3) realizacja przebiegów procesu łańcucha dostaw wraz z ich skutkami księgowymi. 1467. Podstawowy zakres ZWSI RON wdrożonego w WOG obejmuje między innymi: 1) procesy pozyskiwania, przechowywania i dystrybuowania środków materiałowych; 2) ewidencję UiSW oraz rejestrację zdarzeń eksploatacyjnych UiSW; 3) pozyskiwanie i rozliczanie wykonania usług; 4) zarządzanie planem wydatków i dochodów; 5) sprawozdawczość. 1468. Z chwilą wprowadzenia ZWSI RON na każdym szczeblu organizacyjnym SZ RP planuje się odstąpienie od prowadzenia w tym zakresie dokumentów tradycyjnych (papierowych), a rejestr zdarzeń i zmiany stanów ukompletowania odzwierciedlany będzie w systemie informatycznym.

58 ROZDZIAŁ 2. KONSERWACJA UZBROJENIA I SPRZĘTU WOJSKOWEGO 2. 2.1. Wiadomości ogólne o konserwacji uzbrojenia i sprzętu wojskowego oraz technicznych środków materiałowych 2.1.1. Wpływ zewnętrznych warunków eksploatacji sprzętu na procesy korozyjne 2000. Eksploatacja uzbrojenia i sprzętu wojskowego realizowana jest według ściśle określonych zasad. Określona przepisami cześć UiSW nie jest intensywnie eksploatowana i znajduje się w grupie przechowywania. Stan ten powoduje narażenie go na szkodliwe działanie czynników atmosferycznych, do których zaliczamy: 1) wilgotność powietrza; 2) zanieczyszczenia atmosfery - gazowe i stałe; 3) temperaturę. Wymienione czynniki powodują pojawienie się niekorzystnego zjawiska, jakim jest korozja. 2001. Korozja jest zjawiskiem powszechnie spotykanym w technice w trakcie eksploatacji sprzętu, charakteryzującym się stopniowym niszczeniem wyrobów metalowych i niemetalowych pod wpływem chemicznego i elektrochemicznego oddziaływania środowiska. Korozją nazywamy również niszczenie metali pod wpływem tarcia (korozja cierna) oraz kruchość wodorową (choroba wodorowa metali). 2002. Rodzaj korozji i mechanizm jej postępowania zależy w znacznym stopniu od rodzaju otaczającego środowiska. Zależnie od materiału dominującego, ten proces rozróżnia dwa zasadnicze rodzaje korozji: chemiczną i elektrochemiczną. Dodatkowo towarzyszy im również korozja mikrobiologiczna oraz fizyczna związana z topnieniem i innymi przemianami fazowymi oraz uszkodzeniem spowodowanym przez promieniowanie. 2003. Korozja chemiczna zachodzi w suchych gazach w warunkach wykluczających możliwość kondensacji par na powierzchni metali, obejmuje przypadki, w których nie występuje powstawanie prądu elektrycznego. 2004. Korozja elektrochemiczna występuje pod wpływem działania elektrolitów lub wilgotnych gazów na metale i ich stopy. Wskutek tego następuje reakcja elektrochemiczna i powstanie prądu elektrycznego, który przepływając przez uszkodzoną powierzchnię przyspiesza przebieg tej reakcji. 2005. Bardziej aktywne i niebezpieczne są sole, które intensywnie wchłaniają wilgoć z powietrza. W ten sposób stają się aktywnymi elektrolitami dobrze przewodzącymi prąd elektryczny, przyśpieszając proces korozji. Zjawisko to intensywnie występuje w trakcie transportu sprzętu technicznego drogą morską. 2.1.1.1. Wpływ wilgotności względnej powietrza 2006. Para wodna zawarta w powietrzu jest zasadniczym czynnikiem powodującym korozję atmosferyczną o charakterze korozji elektrochemicznej. Jej odmienny przebieg w różnych rejonach geograficznych spowodowany jest wilgotnością względną, temperaturą i jej wahaniami oraz rodzajem występującego zanieczyszczenia w powietrzu. 2007. Parametrem decydującym o przebiegu procesu korozyjnego mającym szczególne znaczenie jest wilgotność względna powietrza, określana jako stosunek masy wody w jednostce objętości powietrza do masy wody zawartej w tej samej objętości i temperaturze w stanie nasycenia.

59 2008. Wilgotność względna jest niemianowana i zawiera się w przedziale od 0 do 100%. Wilgotność względna równa 0% oznacza powietrze suche, zaś równa 100% oznacza powietrze całkowicie nasycone parą wodną. Przy wilgotności względnej równej 100% oziębienie powietrza daje początek skraplaniu pary wodnej. Stan ten nazywamy punktem rosy. 2009. Doprowadzenie do stanu wykroplenia się z otaczającej atmosfery wody w ilości wystarczającej, by mogła stanowić elektrolit, spowoduje wystąpienie miejscowego procesu elektrochemicznego. 2.1.1.2. Wpływ temperatury powietrza 2010. Temperatura powietrza wpływa na szybkość przebiegu korozji atmosferycznej zmieniając wartość wilgotności względnej. Jej obniżenie poniżej punktu rosy powoduje wykroplenie wody z powietrza dając początek korozji. 2011. Proces ten uwidacznia się szczególnie w czasie zmiany temperatury w relacji dzień-noc. Wskutek nocnego wypromieniowania ciepła z powierzchni sprzętu jego temperatura obniża się poniżej punktu rosy, dając początek skraplania się wilgoci z powietrza. 2012. Dla sprzętu przechowywanego na wolnym powietrzu najbardziej niekorzystnym zjawiskiem jest łączenie się zanieczyszczeń zawartych w powietrzu z wilgocią. Dodatkowo w czasie ich wysychania (odparowania) zachodzi proces przenikania elektrolitów przez powłoki ochronne, powodując intensyfikację procesów korozyjnych. 2.1.1.3. Wpływ zanieczyszczeń powietrza 2013. Występujące w powietrzu (atmosferze) zanieczyszczenia gazowe i stałe wpływają w znaczący sposób na rozwój procesów korozji. W kontakcie z wilgocią tworzą one stężone ośrodki mikroogniw, umożliwiające rozwój utleniania metali (rdzewienie). 2014. Zanieczyszczenia gazowe najczęściej występują w postaci tlenków azotu, węgla, siarki, które po połączeniu się z wilgocią atmosferyczną, tworzą np. mgły kwasu siarkowego. 2015. Dodatkowym czynnikiem wpływającym na przebieg korozji jest zjawisko kwaśnych opadów atmosferycznych. Jest to efekt masowej emisji substancji kwasotwórczych, jakimi są tlenki siarki i azotu, które w kontakcie z wilgocią i w obecności katalizatorów (np. metale, węglowodory) ulegają przemianom chemicznym. 2.1.2. Proces starzenia materiałów niemetalowych 2016. Do grupy materiałów niemetalowych zaliczamy: tworzywa sztuczne, gumę, materiały ceramiczne itp. Proces ich starzenia zachodzi w wyniku agresywnego oddziaływania środowiska i powoduje stopniowe ich niszczenie. Procesowi starzenia tworzyw sztucznych nie można zapobiec, można go tylko opóźnić. Zauważalne zmiany w częściach wykonanych z tworzyw sztucznych, powodują konieczność wymiany ich na nowe. 2017. Tworzywa sztuczne są na ogół materiałami bardziej odpornymi na wpływ środowiska, w jakim się znajdują, niż np. metale. Starzenie tworzyw sztucznych jest wynikiem korozji chemicznej, związanej z oddziaływaniem na daną powierzchnię tlenu z powietrza i innych gazów. Przyczyną tego rodzaju korozji mogą być także wewnętrzne przemiany chemiczne zachodzące w tworzywie sztucznym.

60 Procesy starzeniowe tworzyw sztucznych powodują: 1) zmianę właściwości mechanicznych (zmniejszenie wytrzymałości na rozrywanie, zmniejszenie elastyczności itp.); 2) kruszenie się; 3) zmianę barwy i utratę połysku (matowienie); 4) odkształcenie się. Istotnymi wadami tworzyw sztucznych jest mała odporność na niskie temperatury oraz zmiana właściwości pod wpływem promieni ultrafioletowych. 2018. Starzenie gumy (wyrobów gumowych) wpływa na zmianę jej właściwości - staje się krucha, poddana obciążeniom trwale się odkształca. Do zasadniczych czynników wpływających na proces starzenia gumy zaliczamy: podwyższoną temperaturę, oddziaływanie promieniowania słonecznego, ozonu, działanie oparów kwasów i zasad, benzyn oraz olejów, wpływ wilgoci, udział naprężeń mechanicznych. 2019. Starzenie powłok lakierniczych przebiega podobnie jak starzenie tworzyw sztucznych. Czynnikami zwiększającymi szybkość procesu starzenia są: wilgoć, niska temperatura, promieniowanie ultrafioletowe oraz pary cieczy agresywnych. Czas starzenia tych powłok zależy od właściwości wyrobów i warunków ich eksploatacji. Procesom starzenia nie można zapobiec. Można jedynie ograniczyć ich intensywność, nie dopuszczając do stworzenia sprzyjających warunków do ich rozwoju. 2.1.3. Wpływ materiałów pędnych i smarów na procesy korozyjne i procesy starzenia 2020. Korozyjne oddziaływanie materiałów pędnych i smarów spowodowane jest głównie obecnością w nich wody i agresywnych związków chemicznych. Wpływ ten będzie odmienny w przypadku spalania produktów w silniku, lub przechowywania w zbiornikach. 2021. W idealnych warunkach paliwo w silniku powinno ulec całkowitemu spaleniu do dwutlenku węgla i wody. W praktyce spalenie to jest niekompletne i powstałe produkty są emitowane ze spalinami, powodując charakterystyczne „dymienie”. Dodatkowo na procesy korozyjne wpływ ma siarka, która w reakcji spalania tworzy dwutlenek siarki, a w dalszych reakcjach przekształca się w kwas siarkowy. Czynniki te powodują rdzewienie i korozję wszystkich części smarnych silnika. 2022. W celu ograniczenia niekorzystnego oddziaływania siarki do oleju można dodawać dodatki antykorozyjne. 2023. Ochroną przed korozją jest także stosowanie odpowiednich materiałów odpornych na korozję, oraz utrzymanie w wysokiej czystości czynnika roboczego przez stosowanie właściwych separatorów i filtrów w instalacji dolotowej eliminujących obecność wilgoci i soli. 2024. Zgromadzone w zbiornikach oleje silnikowe lub benzyny poważnie zmieniają swoje właściwości, potocznie nazywane „starzeniem się oleju”. Charakterystycznym objawem tego zjawiska jest zmiana zabarwienia - silne ściemnienie, zwiększenie lub zmniejszenie lepkości, charakterystyczny zapach spalin i benzyn. 2025. Główną przyczyną pogarszania się właściwości jakości paliw jest ich utlenianie się wskutek działania tlenu zawartego w powietrzu. Istotny wpływ na przebieg procesu utleniania się paliwa wywiera również ciśnienie i katalityczne oddziaływanie metali.

61 2026. W przypadku olejów przekładniowych mamy do czynienia z pracą w szerokim zakresie temperatur. Zakres graniczny temperatur pracy oleju w przekładniach obejmuje od -600C do 1600C. W takim zakresie zmian temperatur olej przeważnie zmienia swoje właściwości, zwłaszcza lepkość, co wpływa ujemnie na pracę mechanizmów przekładni. W celu zwiększenia trwałości filmu olejowego wytwarzanego na powierzchniach roboczych pracujących części dodaje się aktywne substancje chemicznie zawierające siarkę, chlor lub fosfor. 2.1.4. Rola i znaczenie konserwacji 2027. Celem prowadzenia zabiegów konserwacyjnych sprzętu technicznego jest zabezpieczenie go przed ujemnym wpływem zewnętrznych czynników klimatycznych w okresie jego eksploatacji i tym samym niedopuszczenie do jego przedwczesnego zniszczenia. 2028. Proces konserwacji obejmuje następujące czynności: 1) rozpakowanie; 2) usunięcie środka konserwacyjnego; 3) przegląd i klasyfikacja; 4) odtłuszczanie alkaliczne lub w emulsji; 5) mycie w wodzie (po każdej operacji); 6) odrdzewianie; 7) pasywacja; 8) konserwacja i odwadnianie; 9) pakowanie i znakowanie. 2029. Zabiegom konserwacyjnym podlega całość sprzętu technicznego wyłączonego z użytkowania i znajdującego się w magazynach i składach WOG/RBLog i jednostkach wojskowych. 2030. Konserwację sprzętu należy przeprowadzać w specjalnie wydzielonych pomieszczeniach konserwacyjnych, wyposażonych w specjalistyczne urządzenia gwarantujące właściwe wykonanie wszystkich czynności przewidzianych w technologii konserwacji dla wybranej metody i typu sprzętu poddanego zabiegowi. 2031. W zależności od posiadanej infrastruktury dopuszcza się przeprowadzanie konserwacji w pomieszczeniach magazynowych, pod warunkiem zapewnienia odpowiednich (minimalnych) wymogów bezpieczeństwa i higieny pracy. 2032. Za stan konserwacji sprzętu i materiałów odpowiada dowódca jednostki wojskowej (równoważny), w której znajduje się sprzęt. Odpowiedzialność dotyczy wykonania czynności bezpośrednich przy sprzęcie, czynności planistycznych oraz działalności nadzorczo-kontrolnej. 2033. Konserwację sprzętu może przeprowadzać tylko personel odpowiednio przeszkolony. W trakcie wykonywania zabiegów konserwacyjnych należy używać odzieży ochronnej oraz bezwzględnie przestrzegać przepisów bhp, ppoż. oraz ochrony środowiska. 2034. Potwierdzenie wykonania czynności konserwacji zgodnie z ramową kartą zakresu czynności wykonania zabiegu konserwacyjnego (obsługiwania technicznego) dokonuje się na Karcie Usługi Technicznej (KUT) wystawionej na każdy egzemplarz sprzętu. W przypadku sprzętu (wyposażenia) indywidualnego (broń strzelecka, indywidualne środki ochrony przed skażeniami, itp.) dopuszcza się założenie jednej karty usług technicznych na wszystkie egzemplarze danego rodzaju sprzętu. W przypadku konserwacji wykonanej przez użytkownika (magazyniera) potwierdzeniem wykonania

62 czynności konserwacyjnych jest odpowiednia adnotacja w dokumentacji indywidualnej UiSW. 2.1.5. Kryteria stosowania konserwacji 2035. Konserwacji podlega sprzęt oraz materiały, w tym części zamienne planowane do przechowywania. 2036. Sprzęt i materiały przewidziane do szybkiego zużytkowania w okresie nie dłuższym niż trzy miesiące, nie podlegają konserwacji, a utrzymuje się je w stanie zakonserwowanym przez producenta chyba, że instrukcje fabryczne stanowią inaczej. 2037. Sprzęt wyjątkowo podatny na działanie czynników korozyjnych podlega zakonserwowaniu metodą zależną od przewidywanego okresu przechowywania. 2038. Wykonujący konserwację wybierają metodę, jaką należy zakonserwować planowany do przechowywania sprzęt uwzględniając środki materiałowe, posiadaną infrastrukturę, możliwości własne oraz pomoc przełożonego. 2039. Ze względu na stosowane w technice lotniczej formy i sposoby konserwację dzieli się na: 1) zewnętrzną - której podlegają wszystkie wybory metalowe (części i materiały).Wykonuje się ją przez smarowanie, zanurzanie lub natrysk środkiem konserwacyjnym; 2) wewnętrzną - której podlegają zespoły, podzespoły i agregaty mające wewnętrzne przestrzenie (kanały) czynnika roboczego. Wykonuje się ją na odpowiednim stanowisku do konserwacji wewnętrznej. 2040. Konserwację sprzętu zamontowanego na sprzęcie (pojazdach, okrętach, statkach powietrznych, itp.) należy przeprowadzać metodą kompleksową w miejscach jego składowania, uwzględniając całość sprzętu wchodzącego w skład jego wyposażenia i ukompletowania. Dopuszcza się wymontowywanie wybranych elementów, zespołów, bloków i konserwowanie ich w innych pomieszczeniach, a po wykonaniu konserwacji dopuszczalne jest przechowywanie tego wyposażenia w miejscach innych niż zasadnicza część UiSW. 2.1.6. Przepisy bhp, ppoż. oraz ochrony środowiska obowiązujące na stanowiskach konserwacji podczas wykonywania czynności konserwacji 2041. W trakcie wykonywania prac związanych z przygotowaniem sprzętu i materiałów do konserwacji oraz realizowania zabiegów konserwacyjnych należy bezwzględnie stosować i przestrzegać obowiązujące przepisy ppoż., bhp oraz ochrony środowiska w zakresie dotyczącym prowadzonych prac. Należy również przestrzegać przepisów dotyczących sposobu wykorzystania zastosowanych materiałów, jak i przyjętych technologii. 2042. Pomieszczenia, w których prowadzone są prace konserwacyjne muszą być wyposażone w podręczny sprzęt gaśniczy i posiadać aktualne instrukcje ppoż. Instalacja elektryczna w pomieszczeniach powinna być dostosowana do charakteru prowadzonych prac np.: gazoszczelna, przeciwwybuchowa, wykonana zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz uwzględniać zastępcze oświetlenie awaryjne. W przypadku wykorzystywania urządzeń elektrycznych muszą one zapewnić ochronę przeciwporażeniową. 2043. Rodzaj oświetlenia i jego natężenie ustala się w zależności od stopnia trudności pracy. Z zasady powinno odpowiadać normom przyjętym dla charakteru wykonywanej pracy (np. praca precyzyjna) i powinno spełniać obowiązujące w tym zakresie przepisy.

63 2044. Średnia temperatura w pomieszczeniach zależy od charakteru pracy, przyjętej technologii konserwacji oraz obowiązujących przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 2045. Pomieszczenia należy wyposażyć w apteczki sanitarne, a w widocznym miejscu umieścić instrukcje udzielania pierwszej pomocy. 2046. W pomieszczeniach powinny być zainstalowane urządzenia wentylacji naturalnej lub mechanicznej gwarantujące niedopuszczenie do przekroczenia obowiązujących norm substancji szkodliwych określonych w przepisach szczegółowych. 2047. Pracownik zatrudniony przy konserwacji powinien spełniać szczegółowe wymagania określone w karcie opisu stanowiska służbowego, zakresie obowiązków służbowych (pracy) oraz innych określanych w ramach kodeksu pracy i przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 2048. Pracownicy wykonujący prace konserwacyjne powinni stosować środki ochrony osobistej dostosowane do charakteru prowadzonych prac. 2049. Problematyka ochrony środowiska i dbałości o minimalizowanie wpływu na środowisko stosowanych w procesach technologicznych środków chemicznych powinna być traktowana na równi z innymi obszarami działalności służbowej. 2050. Jednostka wojskowa powinna posiadać opracowane karty charakterystyk preparatu niebezpiecznego oraz środków i materiałów do ich neutralizacji. 2051. Osoby prowadzące czynności konserwacyjne powinne prowadzić na bieżąco nadzór nad gospodarką odpadami. 2052. Opracowane technologie związane z działalnością warsztatowo-magazynową powinny być realizowane w sposób uniemożliwiający skażenie środowiska. 2053. W przypadku powstania negatywnych zjawisk mających wpływ na środowisko naturalne należy niezwłocznie podjąć działania w celu zminimalizowania skutków oraz zameldować przełożonemu. 2.2. Przygotowanie uzbrojenia i sprzętu wojskowego do konserwacji 2.2.1. Zanieczyszczenia powierzchni sprzętu 2054. Skuteczność zastosowania metody konserwacji zależy od staranności i prawidłowego przygotowania sprzętu do planowanego zabiegu. Konserwacja zanieczyszczonych i nie przygotowanych właściwie powierzchni nie daje zamierzonych efektów. 2055. Charakter występujących na powierzchni sprzętu zanieczyszczeń jest różnorodny pod względem pochodzenia, składu chemicznego, właściwości fizykochemicznych i działania korozyjnego. Do najważniejszych grup zanieczyszczeń zaliczamy między innymi: 1) tlenki uwodnione i wodorotlenki metali; 2) tlenki metali; 3) sole metali i kwasów nieorganicznych; 4) inne wodorotlenki i sole metali; 5) wodę; 6) tlenki i węgliki metali np. pozostałości środków szlifierskich; 7) rozpuszczalne w wodzie związki organiczne; 8) niskocząsteczkowe alifatyczne kwasy organiczne np. kwas mlekowy, mrówkowy, octowy; 9) średnie i wysokocząsteczkowe alifatyczne kwasy organiczne np. kwas masłowy, oleinowy;

64 10) wysokocząsteczkowe węglowodory np. parafiny, oleje. 2056. Dobór sposobu oczyszczenia oraz środka czyszczącego zależy od rodzaju zabiegów konserwacyjnych, konstrukcji sprzętu i rodzaju zanieczyszczeń. 2057. Kontrolę stopnia przygotowania i czystości powierzchni można przeprowadzić metodą wzrokową, oceny chropowatości oraz skuteczności odtłuszczenia. 2.2.2. Dobór procesu technologicznego oczyszczania 2058. Dobór procesu (metody) technologicznego oczyszczania będzie uzależniony od oceny dokonanego przeglądu. Należy realizować go w warunkach oświetlenia dziennego lub sztucznego rozproszonego. 2059. Początki korozji na różnych powierzchniach wyrobów rozpoznaje się po wystąpieniu charakterystycznych objawów: 1) na powierzchniach stalowych, żeliwnych - nalot barwy pomarańczowej lub brunatne plamki, punkty; 2) na powierzchniach aluminiowych - nalot biały proszkowany, czasami wżery; 3) na powierzchniach miedzianych i ze stopami miedzi - nalot barwy zielonej, zielono-niebieskiej; 4) na powierzchniach niklowo-chromowych - brunatne punkty w miejscach uszkodzenia powłok; 5) na powierzchniach fosforanowanych i oksydowanych - plamy, punkty rdzy. 2060. Produkty korozji usuwa się sposobem mechanicznym, chemicznym lub przy użyciu rozpuszczalników. 2061. Podczas kontroli powierzchni przed malowaniem należy zwrócić szczególną uwagę na dokładne odtłuszczenie, oczyszczenie szwów spawalniczych, złączy, nitów i miejsc trudno dostępnych. 2.2.3. Usuwanie smaru konserwacyjnego 2062. Powierzchnie wyrobów pokryte warstwą smaru ochronnego (konserwacyjnego) oczyszcza się w odpowiednich warunkach. 2063. Do realizacji tego procesu używa się wanien wyposażonych w kosze z siatki, lub blachy perforowanej, w której umieszczamy wyroby, a następnie podgrzewamy w środowisku oleju maszynowego lub innego środka do temperatury poniżej temperatury wrzenia na okres 5-10 min. W trakcie kąpieli należy kilkakrotnie poruszać koszem. 2064. W przypadku zanieczyszczeń starymi smarami, proces kontynuować poprzez wybór innej metody oczyszczenia, np. mycie ręczne w rozpuszczalnikach przy użyciu szczotek. 2065. W odniesieniu do przedmiotów, zespołów o skomplikowanych kształtach, trudno dostępnych zakamarkach, otworach i szczelinach można zastosować myjnie ultradźwiękowe, które skutecznością przewyższają tradycyjne metody mycia. 2066. Proces mycia przy wykorzystaniu technologii ultradźwiękowej polega na generowaniu fal ciśnieniowych wysokiej częstotliwości, wywołujących w kąpieli zjawisko zwane kawitacją. Mycie tą metodą zapobiega powstawaniu uszkodzeń mechanicznych detali, zapewniając najwyższą jakość i precyzję. 2067. Technologia ultradźwiękowa ma szerokie zastosowanie zarówno dla sprzętu precyzyjnego, jak i części oraz podzespołów UiSW w trakcie: 1) mycia międzyoperacyjnego, usuwania wiórów, smarów, past polerskich;

65 2) mycia podzespołów kompletnych precyzyjnych mechanizmów bez demontażu; 3) mycia przyrządów i narzędzi pomiarowych; 4) mycia podzespołów tj. głowic, gaźników, aparatury wtryskowej itp. 2068. Kolejnymi urządzeniami mogącymi znaleźć zastosowanie w przedmiotowym procesie są ciśnieniowe myjki wysoko temperaturowe. Procesowi czyszczenia poddaje się części trudne do zdemontowania, lub których nie można wyczyścić w żaden inny sposób: np. łożyska, przeguby. 2.2.4. Usuwanie korozji 2.2.4.1. Mechaniczne oczyszczanie powierzchni 2069. W celu właściwego przygotowania powierzchni podłoża do konserwacji niezbędne jest odpowiednie jej przygotowanie polegające na : 1) oczyszczeniu powierzchni, czyli usunięcie zanieczyszczeń, zgorzelin i innych produktów korozyjnych; 2) odtłuszczeniu; 3) usunięciu zadziorów, nierówności; 4) nadaniu powierzchni wymaganej gładkości. 2070. W efekcie wykonanych prac przygotowana powierzchnia powinna być pozbawiona wszelkich zanieczyszczeń. Szczególną uwagę należy zwrócić na stan oczyszczenia szwów (spoin) spawalniczych, złączy, nitów, miejsc trudno dostępnych. 2071. Kontroli stanu przygotowania powierzchni podlegają następujące parametry: 1) wygląd powierzchni; 2) stopień czystości podłoża; 3) profil powierzchni (chropowatość); 4) obecność zanieczyszczeń jonowych; 5) obecność zatłuszczeń; 6) obecność zapylenia. 2072. Do najczęściej stosowanych metod oczyszczania powierzchni podłoża metalowego przed położeniem warstw ochronnych (zakonserwowaniem) należy czyszczenie za pomocą narzędzi ręcznych bądź mechanicznych. W metodzie tej wyróżniamy: 1) młotkowanie - wykorzystanie młotka zwykłego lub pneumatycznego; 2) skrobanie - użycie ręcznego skrobaka lub pneumatycznego; 3) szczotkowanie - czyszczenie na pomocą szczotek drucianych, lub mechanicznych; 4) iglicowanie - usuwanie resztek produktów korozyjnych z drobnych wżerów za pomocą tzw. iglic; 5) szlifowanie - przeprowadzane za pomocą szlifierek posiadających najczęściej elastyczne tarcze ścierne; 6) polerowanie - realizowane mechanicznie lub elektrolitycznie, w celu pozyskania jak najwyższej gładkości powierzchni; 7) oczyszczanie strumieniowo-cierne (piaskowanie) - oczyszczanie poprzez ziarna materiału ściernego unoszone w strumieniu gazu, cieczy, lub gazu i cieczy o dużej prędkości; 8) oczyszczanie luźnym ścierniwem - stosowana do oczyszczania i wygładzania powierzchni drobnych o skomplikowanych kształtach.

66 2.2.4.2. Chemiczne oczyszczanie powierzchni 2073. Do podstawowych operacji chemicznego i elektrochemicznego oczyszczania podłoża zaliczamy: 1) odtłuszczanie - polegające na usunięciu z powierzchni podłoża różnego rodzaju zanieczyszczeń organicznych poprzez zastosowanie rozpuszczalników organicznych. Stosowane jest odtłuszczanie przy zastosowaniu rozpuszczalników organicznych lub alkalicznych; 2) trawienie - prowadzone na drodze chemicznej (tzn. bez przepływu prądu) lub na drodze elektrochemicznej, celem którego jest usuniecie tlenków z powierzchni metali; 3) polerowanie - zapewnia uzyskanie powierzchni podłoża o najwyższym stopniu czystości i gładkości. Może być realizowane na drodze chemicznej lub elektrochemicznej; 4) termiczne oczyszczanie powierzchni - stosowane jest głównie w procesach renowacyjnych, popularnie nazywane mianem oczyszczania płomieniowego. 2.2.5. Materiały i środki stosowane w procesie konserwacji 2074. Stosowane w konserwacji materiały powinny zapewnić pełną skuteczność ochronną i odpowiadać przyjętej metodzie. Zasadniczym kryterium wyboru materiału i środka do realizacji procesu jest rodzaj czynnika, którego wpływ ma być w głównej mierze eliminowany, jak i rodzaj sprzętu do którego ma być on zastosowany. 2075. W odniesieniu do wyrobów metalowych stosuje się środki chroniące je czasowo przed korozją i jej wpływem na właściwości przedmiotu, głównie poprzez ograniczenie wpływu środowiska zewnętrznego. 2076. W przypadku drewna, materiałów włóknistych, wyrobów skórzanych, oraz wyrobów z tworzyw sztucznych, głównym zadaniem konserwacji będzie ich ochrona przed gniciem, pleśnieniem, zagrzybieniem, wysuszeniem. 2077. Dla wyrobów gumowych użyte środki konserwujące powinny zapewnić ochronę przed dewulkanizacją, zlepieniem, kruszeniem. 2078. Większość stosowanych środków konserwacyjnych w mniejszym lub większym stopniu jest toksyczna. Konieczne jest więc bezwzględne stosowanie środków ochrony osobistej, ścisłe przestrzeganie zasad bhp, ppoż. oraz ochrony środowiska. 2079. Stosowane w procesie konserwacji materiały można podzieli na następujące grupy: 1) do czyszczenia i mycia; 2) do odrdzewiana (chemicznego i mechanicznego); 3) do bezpośredniego zabezpieczenia antykorozyjnego; 4) do opakowania; 5) materiały pomocnicze. 2080. Zestawienie wybranych środków najczęściej wykorzystywanych obecnie w konserwacji ujęto opisach poszczególnych metod. Przedstawione zestawienia mają charakter informacyjno - poglądowy i nie ograniczają możliwości stosowania innych dostępnych środków. 2081. Ewentualne zastosowanie innych materiałów jest dopuszczalne, jeśli ich ochronne właściwości fizyko - chemiczne i mechaniczne odpowiadają odpowiednim właściwościom materiałów przewidzianych dla danej metody konserwacji.

67 2082. Rodzaj oraz ilość zużywanych w procesie konserwacji materiałów określa szczegółowo dokumentacja producenta lub bezpośredni użytkownik (wykonawca). Rozliczenie użytych materiałów następuje na podstawie: 1) karty usług technicznych, ramowej karty zakresu czynności wykonania zabiegu konserwacyjnego (obsługiwania technicznego); 2) dokumentacji technologicznej (karty, przewodniki itp); 3) dokumentacji warsztatowej (książka ewidencji materiałów jednorazowego użytku, protokół zużycia, karta odpadu, inne); 4) dokumentacji eksploatacyjnej (rozkaz wyjazdu, karta pracy). 2.3. Metody konserwacji uzbrojenia i sprzętu wojskowego 2.3.1. Konserwacja UiSW i tśm metodą bezsmarową 2083. Konserwacja UiSW i tśm metodą bezsmarową polega na zabezpieczeniu ochranianych powierzchni z wykorzystaniem środków chemicznych o właściwościach antykorozyjnych bez wykorzystania smaru. Zaletą powyższej metody jest możliwość bezpośredniego użytkowania UiSW i tśm po usunięciu np.: opakowania. 2084. W bezsmarowej metodzie konserwacji wykorzystuje się roztwory koncentratów lub gotowe do użytku wyroby zawierające inhibitory korozji przeznaczone do czasowej ochrony przez korozją. 2085. Środki antykorozyjne użytkowane w konserwacji bezsmarowej przeznaczone są do zabezpieczenia: 1) wyrobów wykonanych z różnych gatunków stali o dowolnej klasie gładkości, dopuszczalna jest konserwacja powierzchni fosforowanych i czernionych oraz po spełnieniu odpowiednich warunków oczyszczenia, powierzchni pokrytych galwanicznie niklem lub chromem; 2) części i zespołów wykonanych ze stali, żeliwa, metali lekkich, miedzi i jej stopów oraz wyrobów złożonych z dwóch lub więcej metali. 2086. Zabezpieczane części i zespoły powinny mieć powierzchnie metaliczne pozbawione ognisk korozji, zanieczyszczeń organicznych i nieorganicznych. Uszkodzenia trwałych powłok ochronnych, zwłaszcza malarskich, powinny być uzupełnione. 2087. Konserwacja powinna odbywać się w pomieszczeniach przeznaczonych do tego celu, spełniających obowiązujące przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przeciwpożarowe. 2088. Powietrze pomieszczeń, w których odbywają się końcowe operacje konserwacji i pakowania nie powinno zawierać kurzu i zanieczyszczeń gazowych, wilgotność względna przekraczać 70%, a temperatura wynosić co najmniej 150C, przy dobowych wahaniach nie większych niż 50C. 2089. Przechowywanie części między poszczególnymi czynnościami w procesie konserwacji należy skrócić do minimum. Przedmioty przechowywane dłużej, niż wynika to z technologii konserwacji, układa się na stołach wyłożonych papierem parafinowym i przykrywa takim papierem. 2090. Personel zatrudniony w procesie konserwacji bezsmarowej powinien być ubrany w środki ochrony osobistej (fartuchy, rękawice itp.) adekwatne do użytego w procesie środka konserwującego. W czasie konserwacji oraz pakowania nie można dotykać przedmiotów nieosłoniętymi rękoma. 2091. Transport wewnętrzny zakonserwowanych części odbywa się w czystym i suchym opakowaniu transportowym (pojemniki metalowe, siatkowe, palety)

68 zabezpieczające przewożone przedmioty i ich opakowania przed uszkodzeniami mechanicznymi i szkodliwym wpływem czynników zewnętrznych. 2.3.1.1. Technologiczny proces konserwacji bezsmarowej z wykorzystaniem koncentratów i gotowych środków antykorozyjnych 2092. Technologiczny proces konserwacji przedmiotów stalowych opiera się na stosowaniu jako kąpieli w środku konserwacyjnym lub pochodnych oraz aktywnego opakowania bezpośredniego (papier nasycony lotnym inhibitorem korozji). Kąpiel służy jednocześnie do osuszania z wody umytej powierzchni stali oraz ma właściwości neutralizujące w wysokim stopniu soli, potu i pozostałości po kąpielach. 2093. Konserwację tą metodą przeprowadza się według dwóch technologii: 1) pełnej - dla części zamiennych, narzędzi i prostych podzespołów o nieskomplikowanych kształtach oraz innych wyrobów wykonanych ze stali i nie mających trwałych powłok ochronnych; 2) skróconej - dla części pokrytych powłokami nieorganicznymi, częściowo malowanych o skomplikowanych kształtach lub konstrukcji.

69 2094. Proces technologiczny przebiegu konserwacji środkami bezsmarowymi przebiega zgodnie ze schematem: I II Odtłuszczanie w kąpieli zmydląjaco-emulgującej I płukanie w wodzie gorącej i zimnej Odrdzewianie chemiczne II płukanie w wodzie zimnej Pasywacja III płukanie w wodzie zimnej Pakowanie i znakowanie I mycie w rozpuszczalniku II mycie w rozpuszczalniku Płukanie w wodzie gorącej i zimnej Odtłuszczanie w kąpieli emulsyjnej Konserwacja i odwadnianie Rozpakowanie Usunięcie smaru ochronnego Przegląd i zakwalifikowanie Odrdzewianie mechaniczne I – dotyczy pełnej metody konserwacji; II – dotyczy skróconej metody konserwacji.

70 2095. Proces konserwacji bezsmarowej pełnej i skróconej obejmuje poniższe czynności: Lp. Czynność Konserwacja pełna Konserwacja skrócona Uwagi 1. Rozpakowanie X X 2. Usunięcie smaru konserwacyjnego X* X* 3. Przegląd i klasyfikacja X X 4. Odtłuszczanie alkaliczne lub w emulsji X 5. Pierwsze mycie*** w wodzie X X 6. Odrdzewianie chemiczne X** X** 7. Drugie mycie*** w wodzie X** X** 8. Pasywacja X 9. Trzecie mycie*** w wodzie X 10. Konserwacja i odwadnianie X X 11. Pakowanie i znakowanie X X * Czynność zbędna przy przekonserwowaniu części uprzednio zakonserwowanych metodą bezsmarową. ** Czynności zbędne dla części nieskorodowanych. *** Dopuszczalne jest zastąpienie płukania w gorącej wodzie płukaniem w zimnej 2 – 3 krotnie dłuższym. 2.3.1.2. Opis technologii konserwacji bezsmarowej 2096. Rozpakowanie polega na wyjęciu zakonserwowanych części z opakowania. Opakowania jednorazowe, nasycone lotnymi inhibitorami korozji wrzuca się do koszy, pojemników, a następnie przekazuje się na ogólnych zasadach jako odpad do Agencji Mienia Wojskowego celem dalszego przetworzenia. Kategorycznie zabrania się samodzielnego niszczenia takich opakowań. Trwałe opakowania (kartony, skrzynki, pudła) przechowuje się do powtórnego wykorzystania. Rozpakowane części, elementy układa się na stole lub od razu w specjalnych koszach, dostosowanych do wielkości wanien. 2097. Usuwanie smaru konserwacyjnego z przedmiotów polega na umieszczeniu ich w specjalnych perforowanych pojemnikach, koszach i zanurzeniu w wannie z olejem maszynowym ogrzanym do temperatury 90 - 1050C na 5 do 10 min. W celu przyśpieszenia procesu usuwania smaru można poruszyć kilkukrotnie koszem, pojemnikiem. Umyte przedmioty układa się na stole. Duże części zamienne lub podzespoły częściowo malowane, zawierające elementy niemetalowe oraz pokryte stwardniałymi lub bardzo zniszczonymi starymi powłokami należy umyć ręcznie szczotką włosianą w zbiorniku z rozpuszczalnikiem (np. naftą Antykor) i ewentualnie dodatkiem 3 - 5% roztworu środka antykorozyjnego. 2098. Przygotowanie do konserwacji przeprowadza się zgodnie z przyjętą technologią opisaną w rozdziale 2.2 niniejszej instrukcji. 2099. Konserwację i odwadnianie przeprowadza się poprzez zanurzenie koszy, pojemników z przygotowanymi częściami, podzespołami w kąpieli antykorozyjnej o temperaturze 15 - 250C na 2 - 5 minut, a następnie kilkukrotne, delikatne potrząśnięcie oraz dwu - trzykrotne powolne wynurzenie i ponowne

71 ich zanurzenie, tak aby kąpiel antykorozyjna dotarła do wszystkich wgłębień, a zebrana w nich woda opadła na dno wanny. Części, podzespoły ruchome (np. łożyska) należy poruszyć, obrócić kilkukrotnie w celu ułatwienia dostępu kąpieli do całej powierzchni konserwowanego elementu, podzespołu. 2100. Jeśli na powierzchni wyjętego z kąpieli podzespołu woda nie została całkowicie usunięta, kąpiel należy powtórzyć. 2101. Sprzęt częściowo malowany można zanurzyć w kąpieli antykorozyjnej chwilowo (nie dłużej jak na minutę), a po wyjęciu należy go starannie wytrzeć. 2102. Duży sprzęt z częściami gumowymi, niemetalowymi, trudno dostępnymi powierzchniami malowanymi, z wyjątkiem powłok olejoodpornych, należy pokryć miejscowo za pomocą pędzla lub pistoletu natryskowego. Bardzo duży sprzęt można pokryć kąpielą antykorozyjną przez natrysk pistoletem z niewielkiej odległości lub przez polewanie. 2103. Prowadząc konserwację należy zwrócić uwagę, aby w przewodach luf dział (szczególnie tych, których lufom jest nadany kąt podniesienia) nie było powierzchni nie zakonserwowanych na skutek jego ścieknięcia i aby do przewodów luf nie dostała się woda. 2104. Kąpieli antykorozyjnej przeznaczonej do konserwacji sprzętu mytego i płukanego w roztworach wodnych nie należy w zasadzie używać do konserwacji sprzętu odtłuszczonego w rozpuszczalnikach organicznych. 2.3.1.3. Pakowanie UiSW i tśm w konserwacji bezsmarowej 2105. W metodzie konserwacji bezsmarowej pełną ochronę otrzymuje się w wyniku połączenia niżej wymienionych środków antykorozyjnych z odpowiednio dobranymi materiałami opakowaniowymi i barierowymi. 2106. Opakowania zewnętrze dobiera się w zależności od przewidywanych warunków i okresu magazynowania zakonserwowanego UiSW i tśm: 1) w pomieszczeniach zamkniętych ogrzewanych i nieogrzewanych - opakowania z tektury falistej; 2) pod wiatami - opakowania powlekane mikrowoskami lub opakowania niepowlekane umieszczone dodatkowo w workach z folii polietylenowej ze środkami osuszającymi (np.: silikażel). 2107. Dobierając wielkość opakowania należy kierować się następującymi kryteriami: 1) liczba wyrobów w opakowaniu powinna być równa lub zbliżona do minimalnych ilości wydawanych jednemu odbiorcy; 2) ciężar wyrobów w opakowaniu nie powinien przekraczać dopuszczalnych wielkości dla konkretnego typu opakowania; 3) luzy wewnątrz opakowania, ułatwiające wkładanie i wyjmowanie powinny być minimalne, tzn. wynosić 2 - 5 mm. 2108. W zależności od przyjętej metody przechowywania (w magazynach ogrzewanych lub nieogrzewanych) konserwowane UiSW i tśm pakuje się w: 1) opakowanie bezpośrednie - stanowiące warstwę papieru antykorozyjnego np. obecnie użytkowanego odmiany 7 (LIK) lub innego równorzędnego. Ostre lub wystające elementy krawędzie zabezpiecza się podwójną warstwą papieru antykorozyjnego zamocowanego przy pomocy taśmy samoprzylepnej lub sznurka; 2) opakowanie zewnętrzne - odpowiednio dobrane do wielkości przedmiotu np. pudełko z połączonymi na sztywno klapami i zszyciami za pomocą taśmy klejącej. Do opakowania zewnętrznego jako środek zastępczy można użyć papieru pakowego lub innych pochodnych spełniających warunki;

72 3) w przypadku przechowywania w magazynach nieogrzewanych przechowywany przedmiot dodatkowo należy owinąć warstwą papieru antykorozyjnego np. używanego obecnie odmiany 3 lub 4 lub innego o podobnych lub lepszych parametrach; 4) w przypadku stwierdzenia uszkodzenia opakowania bezpośredniego przechowywanego przedmiotu, należy przechowywany przedmiot poddać ponownej konserwacji bez względu na dotychczasowy okres przechowywania. 2.3.1.4. Materiały stosowane w konserwacji metodą bezsmarową 2109. Środki antykorozyjne używane w konserwacji metodą bezsmarową dostarczane są w postaci koncentratów, które należy przygotować do użytku zgodnie z instrukcją, lub gotowych do użytku cieczy. 2110. W bezsmarowej metodzie konserwacji stosuje się obecnie następujące materiały w zależności od użytego środka antykorozyjnego oraz poddanych konserwacji elementów, podzespołów itp.: Lp. Nazwa materiału Przeznaczenie Uwagi 1. Środek do konserwacji bezsmarowej np. Multakor WD Do konserwacji 2. Koncentrat do konserwacji bezsmarowej np. W-68 Do konserwacji 3. Olej maszynowy 8 Do usuwania olejów i smarów ochronnych 4. Nafta – zmywacz Antykor Do usuwania smarów ochronnych, olejów i mycia części zamiennych i zespołów 5. Benzyna ekstrakcyjna Do mycia części zamiennych i zespołów 6. Benzyna lotnicza B-70 Do mycia części zamiennych i zespołów 7. Papier antykorozyjny mikrowoskowany odmiany 3 i 4 Opakowanie bezpośrednie, osłona elementów wystających 8. Papier antykorozyjny nasycony lotnym inhibitorem korozji LIK odmiany 7 Opakowanie bezpośrednie, osłona elementów wystających 9. Papier pakowy asfaltowany np. OCEAN Opakowanie zewnętrzne 10. Termozgrzewalny materiał opakowaniowy Alufol Opakowanie zewnętrzne 11. Folia polietylenowa o grubości ok. 0,2 mm Opakowanie zewnętrzne 12. Tektura falista trzywarstwowa Do wyrobu pudełek stanowiących opakowanie zewnętrzne 13. Papier kartonowy krępowany odmiany 2 Opakowanie 14. Żel krzemionkowy wąskoporowaty Do przygotowania ładunku osuszającego 15. Taśma papierowa klejąca Do zabezpieczenia opakowania zewnętrznego

73 2111. Prowadzący konserwację powinien śledzić na bieżąco trendy i rozwój technik konserwacji sprzętu oraz stosowanych materiałów i dążyć do ich wdrażania w procesie bezsmarowej konserwacji UiSW. 2112. Jakość środków antykorozyjnych użytych do konserwacji bezsmarowej podlega sprawdzeniu np. poprzez sprawdzenie aktywności powierzchniowej. Szczegółowe wymagania są określone w instrukcjach używanego środka. 2113. W przypadku nie spełniania powyższych parametrów środki antykorozyjne należy wymienić. 2.3.2. Konserwacja metodą luźnopokrowcową 2114. Konserwacja metodą luźnopokrowcową polega na umieszczeniu odpowiednio przygotowanego wyrobu w paro-wodoszczelnym pokrowcu z folii polichlorowinylowej (polietylenowej) i utrzymywaniu w jego wnętrzu wilgotności powietrza na poziomie wykluczającym przebieg procesów korozyjnych (poniżej 40% wilgotności względnej) za pomocą środka osuszającego - żelu krzemionkowego. 2115. Po zdjęciu pokrowca przechowywane UiSW zostaje pozbawione ochrony antykorozyjnej i powinno być niezwłocznie eksploatowane lub ponownie zakonserwowane. 2116. Odmianą konserwacji luźnopokrowcowej jest konserwacja metodą hermetyzacji. Polega ona na wytworzeniu wewnątrz uszczelnionego opakowania - nadwozia samochodowego lub obudowy sprzętu, osuszonego mikroklimatu. 2117. Konserwację metodą hermetyzacji należy stosować głównie w odniesieniu do sprzętu przechowywanego na wolnym powietrzu - na placach pod wiatami. 2118. Okres gwarancyjny zabezpieczenia przed korozją wynosi 5 lat w normalnych warunkach magazynowania. Ładunek osuszający obliczony jest na 2,5 roku skutecznego działania. Po tym okresie należy go wymienić na świeży. Ładunek osuszający można wymienić w magazynie bez przewożenia wyrobu do miejsca konserwacji. Z tego względu zabieg nie jest uważany za przekonserwowanie sprzętu. Zużyte (zawilgocone) ładunki ze środkiem osuszającym podlegają regeneracji. 2119. Metodą tą konserwuje się zespoły, podzespoły i części o złożonych kształtach umożliwiających dostęp do wszystkich konserwowanych powierzchni. 2120. W zestawach naprawczych konserwuje się tą metodą wszystkie części, umieszczając je w pokrowcach z folii. Czas przechowywania tak zakonserwowanych zestawów wynosi 5 lat. 2121. Wyroby konserwowane w opakowaniu metodą luźnopokrowcową powinny mieć powierzchnie pozbawione ognisk korozji oraz zanieczyszczeń. Uszkodzenia powłok malarskich muszą być usunięte. 2122. Konserwowanie metodą luźnopokrowcową powinno odbywać się w specjalnie do tego celu przeznaczonych miejscach konserwacji. 2123. Z magazynu do miejsce konserwacji i z miejsca konserwacji wybory powinny być przewożone tak, aby nie uszkodzić pokrowca. Ponadto sprzęt i pokrowiec należy zabezpieczyć przed szkodliwym działaniem czynników atmosferycznych (deszczu, śniegu i gradu). Wilgotność względna w miejscu nie może przekroczyć 70%, a temperatura powinna wynosić co najmniej 150C. Wszystkie urządzenia i instalacje miejsca konserwacji powinny odpowiadać obowiązującym przepisom bhp i ppoż.

74 2124. Materiały główne i pomocnicze, stosowane podczas konserwacji, powinny mieć atest lub aktualne orzeczenia laboratoryjne, stwierdzające ich zgodność z wymogami odpowiednich norm lub warunków technicznych. 2125. Personel zatrudniony przy konserwacji powinien używać płaszczy lub fartuchów ochronnych (najlepiej ceratowych) oraz rękawic z gumy syntetycznej lub bawełnianych. Ubrania ochronne należy utrzymywać w czystości. 2126. Po oczyszczeniu zewnętrznych powierzchni wyrobów, dotykanie ich gołymi rękami jest zabronione. Następnie należy wykonywać kolejne czynności technologiczne, unikając zwłaszcza przerw między rozmieszczeniem ładunku osuszającego, a spawaniem pokrowca. 2127. Wyroby konserwowane tą metodą powinny być zaopatrzone w „Kartę kontrolną konserwacji i przeglądu sprzętu (materiału)” (załącznik K), umieszczoną w widocznym miejscu. Kartę kontrolną należy sporządzić w dwóch egzemplarzach (drugi egzemplarz) pozostaje w aktach konserwatorowni. 2128. Jeżeli temperatura na zewnątrz konserwatorowni jest niższa o 100C i więcej od temperatury w jej wnętrzu, zakonserwowane wyroby powinny pozostać w sali co najmniej 10 godzin po zaspawaniu pokrowców. 2.3.2.1. Opis technologicznego procesu konserwacji metodą luźnopokrowcową 2129. Technologiczny proces konserwacji metodą luźnopokrowcową obejmuje następujące czynności: 1) rozkonserwowanie wyrobów; 2) oczyszczenie wyrobów; 3) konserwację powierzchni wewnętrznych i zewnętrznych; 4) opakowanie wyrobów w luźny pokrowiec antykorozyjny. Sposób wykonania pierwszych trzech czynności zależy od rodzaju konserwowanego sprzętu, czwarta dotyczy wszystkich wyrobów konserwowanych tą metodą. 2130. UiSW i tśm przeznaczone do konserwacji tą metodą należy rozkonserwować, usuwając z nich środki konserwujące. Zakonserwowane smarem lub olejem silniki, zespoły itp. wyroby należy rozkonserwować w sposób przewidziany w odpowiednich instrukcjach. Rozkonserwowanie wyrobów zakonserwowanych w luźnych pokrowcach polega na wyjęciu ich z pokrowców i zalaniu oleju, jeżeli mechanizmy wewnętrzne wyrobów były zakonserwowane olejami. 2131. Wyroby zakonserwowane stałym smarem konserwacyjnym, po jego usunięciu należy przemyć gorącym olejem maszynowym o temperaturze 70 - 800C w celu rozpuszczenia pozostałości smaru. 2132. Przemywanie olejem maszynowym jest także wskazane, jeżeli wyroby zakonserwowano olejem z dodatkiem np. lanoliny oraz w wypadku zmiany jednego gatunku oleju na inny. Powierzchnie zewnętrzne wyrobów należy przemywać naftą z dodatkiem środka antykorozyjnego lub benzyną ekstrakcyjną. Nie wolno zanieczyszczać powierzchni i elementów gumowych lub z tworzyw sztucznych. 2133. Wnętrze wyrobu zakonserwowanego metodą luźnopokrowcową przemywa się tylko w wypadku zmiany gatunku oleju używanego do konserwacji. W węzłach smarowania i w łożyskach tocznych wyrobu rozkonserwowanego należy wymienić stare smary przeciwcierne na smary zalecane instrukcjami eksploatacyjnymi danego sprzętu. 2134. Konserwacja powierzchni wewnętrznych oczyszczonego wyrobu polega na pokryciu warstwą świeżego oleju (smaru) wszystkich mechanizmów

75 wewnętrznych. Jako oleju konserwacyjnego należy używać oleju (smaru) eksploatacyjnego, na którym dany sprzęt jest normalnie eksploatowany, z dodatkiem odpowiedniego inhibitora korozji. W wypadku silników z zapłonem iskrowym (gaźnikowym) stosuje się olej konserwacyjno-biegowy. Zapewnia on możliwość natychmiastowego użycia sprzętu zakonserwowanego w pokrowcu luźnym. 2135. Nadmiar oleju konserwacyjnego użytego do konserwacji powierzchni wewnętrznych sprzętu należy usunąć i wykorzystać ponownie (z wyjątkiem pomp wtryskowych silników wysokoprężnych). 2136. Układy chłodzenia silników należy osuszyć przez przepuszczenie przez nie gorącego powietrza. Zabieg powyższy wykonuje się podczas czyszczenia i konserwacji sprzętu. Układ uważa się za osuszony, jeżeli na zimnym lusterku zbliżonym do jego wylotu nie pojawi się rosa. 2137. Konserwacja metalowych powierzchni zewnętrznych sprzętu (nie chronionych powłokami trwałymi) polega na pokryciu ich warstwą kąpieli antykorozyjnej. 2138. Wyroby przygotowane do zabezpieczenia w opakowaniu odwodnionym należy, przed umieszczeniem w pokrowcu parowodoszczelnym obłożyć poduszkami z papieru antykorozyjnego krępowanego lub gładkiego. Poduszki wykonuje się przez wielokrotne złożenie arkusza papieru i obkłada nim wszystkie wystające ostre krawędzie sprzętu. Poduszki można umocować taśmą przylepną, paskami z folii PCW, żyłką nylonową, woskowanym sznurkiem, nićmi jedwabnymi lub drutem. 2139. Osłonięty poduszkami wyrób należy umieścić w pokrowcu. W przypadku sprzętu o dużych wymiarach i dużym ciężarze, umieszczonego na specjalnych stojakach lub podstawach, należy sprawdzić (jeśli trzeba poprawić), czy powłoki pokrowca dobrze ułożyły się w miejscach styku sprzętu ze stojakiem. W razie potrzeby należy wyprowadzić na zewnątrz pokrowca przedłużacze lub uchwyty służące do transportu (podnoszenia) sprzętu i uszczelnić je w miejscu styku z pokrowcem. 2140. Ładunki osuszające i barwne wskaźniki wilgotności należy rozmieścić w pokrowcu w pobliżu otworów prowadzących do wnętrza sprzętu i przymocować je troczkami. Barwne wskaźniki wilgotności powinny być tak rozmieszczone, aby ich wskazania (zmiana koloru) były widoczne przez pokrowiec. Czynności te należy wykonywać bardzo szybko, aby czas kontaktu ładunku z atmosfera był jak najkrótszy. 2141. Liczba użytych ładunków osuszających zależy od materiału i powierzchni pokrowca. Dla pokrowca wykonanego z folii PCW liczbę ładunków oblicza się ze wzoru: a=7xM, gdzie a – liczba ładunków w sztukach (zaokrąglona w górę); M – powierzchnia pokrowca w m2 ; 7 – liczba ładunków na 1 m2 powierzchni folii. 2142. Liczba barwnych wskaźników wilgotności zależy od rozmiarów sprzętu i wynosi od 1 do 3 szt. 2143. Dla pokrowców i toreb wykonanych z folii polietylenowej i stosowanych jako bariera pary wodnej w opakowaniach transportowych zestawów naprawczych liczbę ładunków osuszających oblicza się ze wzoru: b = 1xM dla folii o grubości powyżej 0,1 mm; oraz b=2xM dla folii o grubości 0,1 – 0,06 mm,

76 gdzie b – liczba ładunków w sztukach (zaokrąglona wzwyż); M – powierzchnia pokrowca, torby w m2 . Barwne wskaźniki wilgotności umieszcza się na wierzchu pokrowca w liczbie 1- 2 szt. 2144. Po założeniu ładunków i barwnych wskaźników wilgotności należy natychmiast naciągnąć pokrowiec, starannie wyrównać go i spiąć klamerkami. Następnie przystąpić do zespawania pokrowca podwójnym spawem. Do spawania używać zgrzewarki termicznej lub pojemnościowej. 2145. Przed przystąpieniem do spawania należy doświadczalnie ustalić warunki spawania folii, posługując się instrukcją obsługi urządzenia. W tym celu użyć folii o takiej samej grubości jak pokrowiec. Wskazane jest, aby miejsca spawania folii odtłuścić rozpuszczalnikiem organicznym np. trójchloroetylenem (tri), benzyną lub innym dostępnym o podobnych właściwościach. 2146. Podczas spawania należy zwrócić uwagę na utrzymanie równomiernej i ciągłej spoiny, bez przegrzań i nie zaspawanych miejsc. Spoina w żadnym wypadku nie może rozwarstwiać się przy rozciąganiu. 2147. Zakładanie ładunków osuszających i zespawanie pokrowca dużego sprzętu nie może trwać dłużej niż 20 minut. 2148. Po zespawaniu pokrowca należy wyssać z niego powietrze przez specjalnie wykonany otwór (używając np. odkurzacza) tak, aby pokrowiec przylegał do sprzętu. Następnie miejscowo zespawać. 2149. Pokrowiec uważa się za szczelny, jeżeli w ciągu 24 godzin przylega do sprzętu. Jeżeli jest nieszczelny należy go obejrzeć, znaleźć uszkodzenia, a w wypadku folii PCW – miejsce zakleić łatką z folii i odpowiedniego kleju. 2150. Uszkodzenia w pokrowcach lub torbach z folii polietylenowej należy zaspawać lub wymienić pokrowce. 2151. Po sprawdzeniu szczelności należy przymocować do pokrowca jeden egzemplarz „Karty kontrolnej konserwacji i przeglądu sprzętu (materiału)” i skierować sprzęt do magazynu lub ekspedycji. Drugi egzemplarz karty przechowuje się w aktach. 2.3.2.2. Technologia konserwacji silników metodą luźnopokrowcową 2152. W zależności od typu poddanego konserwacji silnika technologia konserwacji silnika wymaga wykonania następujących czynności: 1) oczyszczenie powierzchni wewnętrznych silnika; 2) konserwacja powierzchni wewnętrznych silnika; 3) oczyszczenie powierzchni zewnętrznych silnika; 4) konserwacja powierzchni zewnętrznych silnika; 5) opakowanie silnika w luźny pokrowiec parowodoszczelny. 2153. Przebieg poszczególnych czynności może różnić się od siebie w zależności od typu silnika i jest określony w dokumentacji technicznej producenta i dokumentacji technologicznej procesu konserwacji. 2154. Narzędzia i części zamienne z kompletu indywidualnego silnika należy przejrzeć i w zależności od ich stanu poddać je odpowiednim zabiegom antykorozyjnym. 2155. Narzędzia i części dzieli się na trzy grupy materiałowe, z których każda wymaga odrębnego postępowania podczas konserwacji bezsmarowej: 1) narzędzia i części stalowe; 2) części zamienne nieżelazne; 3) części zamienne niemetalowe.

77 2156. Narzędzia i części stalowe należy zakonserwować w kąpieli antykorozyjnej zgodnie z przyjętą technologią konserwacji, a następnie zapakować w dwie, trzy warstwy papieru antykorozyjnego odmiany 4 lub równoważnego. 2157. Konserwacja części zamiennych nieżelaznych, pozbawionych ognisk korozji wymaga umycia ich w rozpuszczalnikach, a następnie owinięcia podwójną warstwą papieru antykorozyjnego odmiany 4 lub równoważnego. 2158. Części zamienne niemetalowe należy oczyścić i umieścić w torbach lub owinąć papierem parafinowym. 2159. Poszczególne części zamienne lub drobne narzędzia, wykonane z tych samych materiałów, mogą być pakowane grupami. 2160. Zakonserwowane i opakowane części zamienne oraz narzędzia należy umieścić w specjalnie przeznaczonych do tego celu czystych i suchych pokrowcach. 2161. W pokrowcu z zakonserwowanym kompletem narzędzi i części zamiennych należy ułożyć dwa ładunki osuszające i umieścić „Kartę kontrolną konserwacji i przeglądu sprzętu (materiału)”, zawierającą datę konserwacji i znaki wykonawców. Następnie pokrowiec mocuje się między blokami cylindrów silnika. 2.3.2.3. Konserwacja zespołów i podzespołów 2162. Luźnopokrowcowa metoda konserwacji umożliwia zabezpieczenie zespołów i podzespołów o skomplikowanej konstrukcji, wykonanych z metali żelaznych lub kolorowych i zawierających elementy z tworzyw sztucznych lub częściowo pokrytych powłokami trwałymi. 2163. Powyższą technologią konserwacji można objąć: 1) bloki i głowice cylindrów silników wysokoprężnych; 2) pompy oleju, sprężarki, pompy podtłaczające paliwo i olej; 3) pompy wody; 4) filtry oleju i wstępnego oczyszczania paliwa; 5) rozruszniki i prądnice, w tym również wirniki i tworniki rozruszników, prądnic i silników elektrycznych. 2164. Technologia konserwacji zespołów i podzespołów tą metodą wymaga wykonania następujących czynności: 1) rozpakowanie i rozkonserwowanie sprzętu; 2) przegląd i zakwalifikowanie do konserwacji; 3) umycie i przygotowanie powierzchni wewnętrznych i zewnętrznych; 4) zabezpieczenie sprzętu w pokrowcu parowodoszczelnym. 2165. Technologia konserwacji silników wysokoprężnych i gaźnikowych jest podobna i obejmuje wykonanie następujących czynności: 1) oczyszczenia powierzchni wewnętrznych silnika; 2) konserwacji powierzchni wewnętrznych silnika; 3) oczyszczenia powierzchni zewnętrznych silnika; 4) konserwacji powierzchni silnika; 5) opakowania silnika w luźny pokrowiec paro wodoszczelny. Szczegółowy proces konserwacji silników wysokoprężnych i gaźnikowych prowadzi się w oparciu o zatwierdzoną dokumentację technologiczną. 2166. Powierzchnie zewnętrzne silnika oczyszcza się poprzez ich przetarcie rozpuszczalnikiem organicznym np. benzyną, a następnie wyciera się je do sucha. W czasie tej czynności należy unikać zanieczyszczenia elementów niemetalowych lub wykonanych z tworzyw sztucznych, a w razie ich zwilżenia rozpuszczalnikiem wytrzeć starannie do sucha.

78 2167. W celu konserwacji silnika należy: 1) zewnętrzne metalowe powierzchnie silnika, nie chronione powłokami trwałymi (np. malarską), pokryć warstewką kąpieli antykorozyjnej używając pędzla, szmatki lub pistoletu natryskowego; 2) w razie zwilżenia kąpielą antykorozyjną powierzchni gumowych, niemetalowych, z tworzyw sztucznych lub malowanych wytrzeć je do sucha za pomocą szmatki. 2168. Po przeprowadzeniu konserwacji silnik przed zabezpieczeniem w pokrowcu parowodoszczelnym: 1) osłania się poduszkami ze złożonego papieru antykorozyjnego wszystkie wystające krawędzie silnika; 2) odłączyć silnik od podstawy i unieść go góry, oczyścić podstawę oraz silnik od dołu; 3) na podstawie rozłożyć pokrowiec tak, aby podkładki wzmacniające leżały na miejscach mocowania silnika do podstawy; 4) opuścić silnik i umocować go śrubami do podstawy; 5) umieścić odpowiednio wyliczoną ilość ładunków osuszających oraz barwnych wskaźników wilgotności i umocować je; 6) najwięcej ładunków osuszających umieścić po obu stronach i górnej części pompy wtryskowej silnika wysokoprężnego, przy otworach kolektorów i innych otworach, przez które mechanizmy wewnętrzne łączą się z atmosferą; 7) barwne wskaźniki wilgotności mocuje się w górnej części na obu końcach silnika oraz jego boku, tak aby łatwo można było odczytać ich wskazania przez pokrowiec; 8) po zespawaniu pokrowca, przez znajdujący się w nim specjalny otwór wyssać powietrze do przylgnięcia pokrowca do silnika i miejsce to zaspawać; 9) sprawdzić szczelność pokrowca i przymocować do podstawy jeden egzemplarz karty kontrolnej konserwacji. 2.3.2.4. Materiały stosowane w konserwacji metodą luźnopokrowcową 2169. W luźnopokrowcowej metodzie konserwacji w zależności od przedmiotu konserwacji i przyjętej technologii stosuje się obecnie następujące materiały: Lp. Nazwa materiału Przeznaczenie Uwagi 1. Pokrowce z folii Do pakowania i izolacji sprzętu od otoczenia 2. Folia kalandrowa Do wykonywania pokrowców na zespoły i podzespoły 3. Folia polietylenowa o gr. 0,06 – 0,15 mm Do wykonania pokrowców na lekkie zespoły i podzespoły 4. Ładunek osuszający Do osuszania wnętrza 5. Barny wskaźnik wilgotności względnej Do kontrolowania wilgotności względnej wewnątrz opakowania luźnopokrowcowego 6. Podstawy pod sprzęt Metalowe lub drewniane umożliwiające dobre zamocowanie sprzętu oraz szczelne zamknięcie pokrowca . Stosuje się dla sprzętu o dużych wymiarach. 7. Uchwyty i zawieszki do sprzętu Do podnoszenia i transportu sprzętu znajdującego się w opakowaniu

79 Lp. Nazwa materiału Przeznaczenie Uwagi 8. Koncentrat do konserwacji bezsmarowej W-68 Do konserwacji powierzchni zewnętrznych 9. Inhibitor P Do inhibitowania oleju eksploatacyjnego używanego do konserwacji wewnętrznych powierzchni sprzętu 10. Olej konserwacyjno – biegowy Antykol - 8 Do konserwacji wnętrza silników gaźnikowych i ich sprężarek 11. Olej Superol Do konserwacji silników wysokoprężnych i ich zespołów 12. Olej maszynowy 8 Do usuwania olejów i smarów ochronnych 13. Nafta - zmywacz Antykor Do usuwania smarów ochronnych, olejów i mycia części zamiennych i zespołów 14. Benzyna ekstrakcyjna Do mycia części zamiennych i zespołów 15. Papier antykorozyjny mikrowoskowany odmiany 3 Osłona elementów wystających 16. Papier antykorozyjny mikrowoskowany odmiany 4 Do sporządzania poduszek ochronnych i owijania sprzętu 17. Olej napędowy Do sporządzania inhibitowanego oleju napędowego 18. Taśma techniczna, papierowa klejąca Do zabezpieczenia opakowania zewnętrzego 2170. Prowadzący konserwację powinien śledzić na bieżąco trendy i rozwój technik konserwacji sprzętu oraz stosowanych materiałów i dążyć do ich wdrażania w procesie konserwacji luźnopokrowcowej UiSW. 2.3.3. Konserwacja metodą smarową 2171. W konserwacji metodą smarową wykorzystywane są właściwości ochronno - izolacyjne olejów i smarów konserwacyjnych. Polega ona na nakładaniu tych środków na dokładnie oczyszczone powierzchnie wyrobów metalowych. Stosuje się ją do konserwacji części zamiennych, narzędzi, broni strzeleckiej, sprzętu artyleryjskiego, zespołów, silników i pozostałego sprzętu wojskowego wykonanego ze stali, metali kolorowych lub ich stopów, a także do sprzętu zawierającego powierzchnie pokryte powłokami galwanicznymi oraz nieorganicznymi powłokami niemetalicznymi. Ponadto stosuje się jako dodatkowe zabezpieczenie ważnych zespołów i układów przechowywanych z wykorzystaniem metod osuszania. 2172. W przypadku powierzchni pokrytych częściowo trwałymi powłokami organicznymi (lakiery, farby, emalie) zabiegom konserwacyjnym przy pomocy olejów i smarów podlegają wyłącznie powierzchnie niemalowane. 2173. Własności ochronne czystych olejów i smarów węglowodorowych są w przybliżeniu proporcjonalne do grubości warstwy ochronnej. Okres skuteczności ochronnej wynosi od 1-2 tygodni dla oleju oraz 2-3 lat dla zagęszczonych smarów stałych.

80 2174. Konserwację metodą smarową należy stosować w tych wypadkach, kiedy stosowanie innych metod jest niemożliwe, np. brak wyposażenia działu konserwacji do stosowania innych metod lub niecelowe (krótki okres składowania, małe ilości wyrobów do konserwacji itp.). 2175. Technologia konserwacji smarowej obejmuje następujące operacje: 1) przygotowanie powierzchni do konserwacji; 2) nałożenie warstwy konserwacyjnej; 3) opakowanie wyrobu po konserwacji. 2176. Nałożenie warstwy konserwacyjnej można wykonać według następujących metod: 1) na gorąco przez zanurzenie; 2) na gorąco metodą natrysku lub smarowania; 3) na zimno metoda natrysku lub smarowania. 2177. Metodę na gorąco przez zanurzenie należy stosować do ochrony wyrobów o małych wymiarach, nieskomplikowanej budowie, nie pokrytych powłokami malarskimi oraz nie mających elementów z tworzyw sztucznych. 2178. Metodę konserwacji na gorąco za pomocą natrysku lub smarowania przy użyciu pędzla lub szczotki stosuje się do wyrobów, których nie można konserwować przez zanurzenie, to jest wyrobów o dużych wymiarach, skomplikowanej budowie, częściowo malowanych lub posiadających elementy z tworzyw sztucznych. W tej metodzie ogrzany do temperatury 70-1000C środek konserwujący nanosi się w postaci równomiernej, spoistej warstwy, której grubość powinna wynosić do 1 mm. W metodzie tej wskazane jest wstępne ogrzanie powierzchni konserwowanego przedmiotu np. strumieniem ogrzanego powietrza. 2179. Konserwacja przez smarowanie na zimno polega na nałożeniu równomiernej warstwy środka konserwującego za pomocą pędzla, szczotki, szmaty itp. Warstwy ochronne naniesione na zimno posiadają gorszą spoistość powłok naniesionych na gorąco i dlatego sposób ten należy stosować tylko w uzasadnionych wypadkach np. konserwacja krótkookresowa, zabezpieczenie niektórych elementów urządzeń konserwowanych innymi metodami, np. luźnopokrowcową. Grubość warstwy nie powinna być mniejsza niż 0,5 mm. 2180. Do metody „na zimno” można zaliczyć również nałożenie warstwy ochronnej z oleju. Taką konserwację można wykonać przez zanurzenie, jak również przez smarowanie. Warstwa oleju jest mniej trwała od warstwy smaru, stąd metoda ta ma zastosowanie głównie jako konserwacja międzyoperacyjna w procesie produkcji lub naprawy sprzętu. 2181. Okres skuteczności ochronnej zależy od ścisłego przestrzegania technologii wykonywania zabiegów konserwacyjnych, a przede wszystkim od właściwego oczyszczenia oraz przygotowania powierzchni poddanej tym zabiegom. Powierzchnie sprzętu przygotowanego do wykonania zabiegów konserwacyjnych powinny być całkowicie suche oraz pozbawione jakichkolwiek zanieczyszczeń i śladów korozji. 2182. Oleje i smary antykorozyjne nakładane są przeważnie przez zanurzenie, pędzlem lub przez natrysk specjalnym pistoletem. 2183. UiSW i tśm zabezpieczone smarową powłoką ochronną należy dodatkowo chronić przed wpływem warunków atmosferycznych np. owijając go w papiery antykorozyjne, w folie z tworzyw sztucznych itp. 2184. UiSW i tśm pokryty powłokami węglowodorowymi przed jego użyciem lub montażem należy poddać zabiegowi usunięcia ich z powierzchni. Zależnie od

81 konsystencji stosuje się wycieranie lub zmywanie rozpuszczalnikami organicznymi, ewentualnie przez wytapianie w gorącym oleju w przypadku grubych warstw twardego smaru. 2.3.4. Pasywacja 2185. Pasywacja jest zabiegiem antykorozyjnym mający na celu zabezpieczenie przed korozją powierzchni metalu. Polega na wytworzeniu na ochranianej powierzchni pasywnej powłoki utworzonej z produktów reakcji chemicznej przedmiotu z otoczeniem. O pasywacji jest mowa wtedy, gdy powłoka jest całkowicie odporna na dalsze reakcje z otaczającym środowiskiem, jednocześnie jest szczelna i stanowi barierę ochronną dla reszty substancji, która ją otacza. Pasywacja może być procesem naturalnym lub też sztucznie wymuszonym przez człowieka. 2186. Przykładem naturalnej pasywacji jest wytworzenie się patyny na powłoce miedzianej odpornej na czynniki atmosferyczne. 2187. Pasywacja wymuszona polega na kąpieli w roztworach wodnych zawierających niezbędne składniki powodujące wytworzenie naturalnej powłoki ochronnej. 2188. Pasywacja części stalowych i żeliwnych polega na kąpieli w roztworze azotynu sodowego w wodzie. 2189. Sprzęt stalowy, który w procesie konserwacji odtłuszczono alkalicznie należy poddać pasywacji. Zaleca się pasywować sprzęt odtłuszczony w emulsji. 2190. Wyroby odrdzewione sposobem chemicznym, należy dokładnie sprawdzić, czy produkty korozji zostały całkowicie usunięte. W razie stwierdzenia pozostałości produktów korozji sprzęt należy wypłukać w zimnej wodzie i powtórzyć odrdzewianie i pasywację. 2191. Wyrobów wykonanych ze stopów aluminium lub cynku, względnie całkowicie pokrytych powłokami galwanicznymi, nie można pasywować w kąpieli zawierającej azotyn sodu. Natomiast, jeżeli były one odtłuszczone w kąpieli emulsyjnej, poddaje się je płukaniu na zimno przez 3 – 5 minut w roztworze zawierającym 0,5% dwuchromianu potasowego i 0,2% węglanu sodowego, a następnie płukaniu w zimnej wodzie. 2192. Wyroby stalowe, częściowo malowane, których niepokryte powierzchnie były odtłuszczone miejscowo kąpielą alkaliczną, można pasywować przez całkowite zanurzenie, postępując identycznie, jak przy wyrobach stalowych. 2.3.5. Konserwacja narzędzi i precyzyjnych części metodą powłok zdzieralnych 2193. Metoda przeznaczona jest do zabezpieczenia przed czynnikami powodującymi korozję i przed uszkodzeniami mechanicznymi wybranych rodzajów narzędzi i przyrządów. Odnosi się to do narzędzi skrawających lub tylko ich ostrych krawędzi, przyrządów kontrolno-pomiarowych i sprawdzianów, cennych, precyzyjnych elementów, części zapasowych aparatury paliwowej, pomiarowej i maszyn. 2194. Metoda ta należy do stosunkowo kosztownych, zaleca się stosowanie jej w szczególnych przypadkach długotrwałego przechowywania. 2195. Konserwacja narzędzi i precyzyjnych części metodą powłok zdzieralnych polega na nałożeniu na powierzchnię konserwowanego przedmiotu grubej warstwy specjalnej substancji (np. masy K-58), która charakteryzuje się odpowiednimi właściwościami przylegania do podłoża, a jednocześnie łatwo oddziela się od powierzchni zakonserwowanego przedmiotu.

82 2196. Prawidłowe wykonanie konserwacji metodą powłok zdzieralnych z wykorzystaniem np. obecnie użytkowanej masy K-58 powinno zapewnić ochronę metalowemu podłożu przed wpływem niekorzystnych warunków atmosferycznych na okres 3 – 5 lat. 2197. Technologiczny proces konserwacji metodą powłok zdzieralnych wymaga wykonania następujących czynności: 1) rozpakowania i rozkonserwowania; 2) przeglądu i klasyfikacji; 3) oczyszczenia (również odrdzewiania w zależności od potrzeb) powierzchni sprzętu oraz wykonania pętli do zawieszania; 4) nałożenia masy ochronnej; 5) kontroli jakości powłoki; 6) opakowania. 2198. Przygotowanie przedmiotu do konserwacji metodą powłok zdzieralnych odbywa się na ogólnych zasadach. Podczas konserwacji przedmiotów o bardzo ostrych krawędziach lub ostrzach należy dodatkowo sprawdzić, czy ostrza zostały pokryte równomiernie i dostatecznie grubą warstwą masy. 2199. Przedmioty zakonserwowane podlegają kontroli. Sprawdzeniu podlega stan powierzchni. W przypadku stwierdzenia wad w stanie jakości powłoki należy miejsce wystąpienia wady zakonserwować, wybierając inną z dostępnych metod. 2200. Przygotowanie do użycia przedmiotu zakonserwowanego metodą powłok zdzieralnych polega na jej usunięciu. W trakcie realizacji tej czynności należy pamiętać o użyciu noży wykonanych z materiału bardziej miękkiego niż metal zakonserwowany. 2.3.6. Konserwacja instalacji elektrycznej, urządzeń elektrycznych i przyrządów kontrolno - pomiarowych 2201. Wszelkie urządzenia elektryczne, przyrządy kontrolno-pomiarowe i instalacja elektryczna podlegają konserwacji z wykorzystaniem środków konserwacyjnych zawierających inhibitory korozji, działających ochronnie w stosunku do stali i metali kolorowych. Zastosowany do konserwacji środek powinien charakteryzować się stabilnością termooksydacyjną, łatwością usuwania nalotów, obojętnością wobec materiałów izolacyjnych. Obecnie do ochrony styków elektrycznych przed korozją stosuje się środki konserwujące w postaci aerozoli i smarów (wazelina techniczna bezkwasowa). 2202. Znacznym ułatwieniem w prowadzeniu konserwacji jest stosowanie środków w formie aerozoli aplikowanych z pojemników wyposażonych w giętki przewód ułatwiający nanoszenie środka w trudno dostępne miejsca instalacji elektrycznej konserwowanego UiSW. 2203. Celem zapewnienia wysokiej skuteczności ochrony przed korozją styków elektrycznych i powierzchni przewodzących prąd, należy przestrzegać następujących zasad: 1) konserwację należy wykonywać zgodnie z instrukcją eksploatacji (dokumentacją techniczno - ruchową) UiSW; 2) konserwacji podlegają układy i zespoły w pełni sprawne; 3) z zanieczyszczonych powierzchni należy usunąć brud, kurz pył węglowy i ewentualne produkty korozji (np. z wykorzystaniem sprężonego powietrza, specjalnej szczotki drucianej, drobnoziarnistego papieru ściernego na sucho

83 lub za pomocą czystej szmatki namoczonej w benzynie nieetylizowanej lub spirytusie technicznym); 4) środek konserwujący należy nanosić z pojemnika w minimalnej ilości zapewniającej pokrycie konserwowanej powierzchni cienką warstwą; 5) zwilżone elementy izolujące i elementy gumowe instalacji elektrycznej należy wytrzeć do sucha; 6) unikać nanoszenia środków konserwujących i czyszczących na lakierowane uzwojenia prądnicy, alternatora i rozrusznika. 2204. W zależności od rodzaju UiSW konserwacji podlegają następujące elementy instalacji elektrycznej: 1) prądnica – pierścienie ślizgowe, komutator, zaciski i obsada szczotek, zaciski przewodów; 2) rozrusznik – komutator, tarcze stykowe włącznika elektromagnetycznego, zaciski i obsada szczotek, zaciski przewodów; 3) alternator – pierścienie ślizgowe, połączenia zacisków szczotek i przewodów, sprężynki i obsada szczotek; 4) rozdzielacz zapłonu – palec rozdzielacza, płytka nieruchoma styku i ruchomy styk przerywacza, zaciski przewodów świec zapłonowych, zaciski przewodu niskiego napięcia; 5) akumulatory (końcówki akumulatora, klemy i złącza przewodów akumulatorowych); 6) skrzynki i tablice rozdzielcze oraz tablice kontrolno – sterujące (styki przełączników i włączników, styki podstaw bezpieczników topikowych, końców przewodów połączeniowych, złącza elektryczne); 7) elementy połączeniowe (styki) rozgałęźników, gniazd, wtyków i złączy kablowych sieci polowej; 8) elementy systemów uziemienia – powierzchnie czynne uziomów (kołków, rur, prętów), końcówki linek uziemiających, punkty przyłączeniowe linek uziemiających (np. śruby do których przykręca się końcówki przewodów uziemiających); 9) elementy izolacji elektrycznej instalacji oświetleniowej (lampki oświetleniowe, lampy zewnętrzne, reflektory, lampy obrysowe, żarówki, cokoły, gniazda , trzonki i styki żarówek); 10) gniazda skrzynek bezpiecznikowych oraz połączenia instalacji samochodowych; 11) złącza płytkowe, końcówki i zaciski mechanizmów wyposażenia specjalnego; 12) wszystkie pozostałe złącza i zaciski przewodów elektrycznych. 2205. Wszystkie niemalowane zewnętrzne elementy metalowe radiostacji i łączności wewnętrznej należy oczyścić i pokryć cienką warstwą środka konserwującego. W ten sam sposób konserwuje się zamki członów anteny, owijając je papierem antykorozyjnym (np. odmiany 7 LIK lub równorzędnym) i umieszczając wewnątrz pojazdu. 2206. Po zakonserwowaniu elementów układu elektrycznego i odparowaniu lotnych składników środka konserwującego należy sprawdzić: 1) działanie rozrusznika, prądnicy, alternatora świateł, lampek kontrolnych i wycieraczek, zauważone usterki usunąć; 2) sprawność przyrządów kontrolno-pomiarowych; 3) przy sprawdzaniu elementów łączności wewnętrznej należy sprawdzić, czy nie ma pleśni na przewodach oraz zewnętrznej i wewnętrznej powierzchni

84 hełmofonów i korozji na częściach metalowych (membran telefonów, elementach aluminiowych i mosiężnych stykach). Zanieczyszczone hełmofony oczyszcza się, suszy, a następnie owija się papierem antykorozyjnym i wkłada do pokrowca. 2.4. Konserwacja uzbrojenia i sprzętu wojskowego 2207. Niezależnie od konserwacji technicznych środków materiałowych, podzespołów i narzędzi konserwacji podlega również całość uzbrojenia i sprzętu wojskowego. 2208. Technologia konserwacji UiSW obejmuje przeprowadzenie czynności przewidzianych do poszczególnych podzespołów w niezbędnym wymaganym zakresie określonym w dokumentacji UiSW. 2209. UiSW należy konserwować środkami bezsmarowymi, które charakteryzują się lepszymi właściwościami konserwacyjnymi o charakterze uniwersalnym, a nie selektywnym, co przy sprzęcie zbudowanym z kilku rodzajów metali i elementów niemetalowych zapewnia skuteczniejszą ochronę. 2210. Konserwacja sprzętu metodą luźnopokrowcową jest jedną z bardziej skutecznych metod konserwacji UiSW, lecz ze względu na ilość potrzebnych materiałów na wykonanie pokrowca jest metodą kosztowną. 2211. Konserwacji krótkookresowej podlega UiSW wyposażone w układy hydrauliczne wymagające cyklicznego uruchamiania oraz podlegające dozorowi technicznemu i obsłudze metrologicznej. 2212. Do konserwacji powinien być kierowany przede wszystkim sprzęt nowy lub po naprawie głównej. Sprzęt powinien być sprawny technicznie, w pełni wyposażony i ukompletowany i mieć określony przepisami zapas resursu. 2213. Konserwację należy wykonywać w dni pogodne, bez opadów atmosferycznych o temperaturze powyżej 50C i wilgotności względnej poniżej 80%. 2214. Prace przygotowawcze i konserwacyjne powinny wykonywać odpowiednio ekipy konserwatorów i operatorów (załóg) przy współudziale personelu pododdziałów obsługowo – naprawczych. Podczas wykonywania prac należy ściśle przestrzegać obowiązujących przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych. 2215. Urządzenia, instalacje i narzędzia stosowane na stanowisku konserwacyjnym powinny odpowiadać obowiązującym przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i przeciwpożarowym. 2216. Przygotowanie UiSW do konserwacji obejmuje: 1) mycie i czyszczenie z błota, kurzu, olejów, smarów, łuszczącej się starej powłoki malarskiej i produktów korozji; 2) renowację powłok malarskich metodami adekwatnymi do stopnia zniszczenia powłoki; 3) wysuszenie wnętrza pojazdów; 4) sprawdzenie stanu i ukompletowania wyposażenia indywidualnego sprzętu oraz jego konserwacja. 2217. Technologiczny proces konserwacji UiSW obejmuje: 1) przy konserwacji krótkookresowej najbliższe planowane obsługiwanie techniczne; 2) przy konserwacji długookresowej najwyższe przewidywane obsługiwanie techniczne dla danego sprzętu chyba, że dokumentacja sprzętu określa inaczej; 3) konserwację: a) układu jezdnego,

85 b) układu hamulcowego, c) układu zasilania paliwem, d) układu zasilania powietrzem, e) układu chłodzenia, f) układu smarowania, g) układu podgrzewania, h) układu przeniesienia mocy, i) urządzeń elektrycznych i przyrządów kontrolno-pomiarowych, j) grupy tłokowo – cylindrowej silnika, k) elementów gumowych; 4) uszczelnienie sprzętu. 2218. Konserwację poszczególnych układów prowadzi się zgodnie z dokumentacją technologiczną. 2219. W celu zabezpieczenia zespołów sprzętu przed wpływami warunków atmosferycznych powodujących korozję należy stosować miejscowe uszczelnienie wykonane z folii polietylenowej, impregnowanej tkaniny oraz taśmy technicznej samoprzylepnej następujących podzespołów: 1) filtra powietrza; 2) połączenie gaźnika z filtrem powietrza; 3) wlewu oleju do silnika; 4) otwór wskaźnika poziomu oleju; 5) wlew chłodnicy; 6) bocznikowy filtr oleju; 7) wejście i wyjście rury wydechowej; 8) elementy skrzyni biegów: wodziki dźwigni, otwory odpowietrzające, otwory obudowy sprzęgła; 9) elementy skrzyni rozdzielczej: otwory odpowietrzające, wejście wodzika; 10) szczeliny na obwodzie przednich i tylnych bębnów hamulcowych, 11) wziernik do sprawdzania szczęk hamulcowych; 12) pneumatyczny blokownik mechanizmu różnicowego; 13) wejście trzpienia podciśnieniowego mechanizmu wspomagania; 14) rozdzielacz zapłonu; 15) szczeliny prądnicy; 16) otwory odpowietrzające mostów napędowych; 17) korki wlewowe zbiornika paliwa; 18) połączenia wałów napędowych z przegubami; 19) bęben z liną wyciągarki. 2220. Przed postawieniem sprzętu na konserwację należy odciążyć jego zawieszenie, ustawiając między ramą a twardym podłożem drewniane klocki lub odpowiednie podstawki. Długość klocków lub podstawek powinna zapewniać minimalna przyczepność do podłożenia niezbędną do ruszania pojazdu z miejsca. 2.5. Konserwacja uzbrojenia i sprzętu wojskowego w jednostkach wojskowych 2.5.1. Wybór odpowiedniej metody konserwacji 2221. Utrzymanie w pełnej sprawności technicznej UiSW wymusza realizację przedsięwzięć związanych z procesem jego konserwacji mającej na celu zabezpieczenie go przed ujemnym wpływem czynników atmosferycznych oraz

86 czynników mikroklimatycznych i oddziaływania mechanicznego w okresie przechowywania oraz w czasie eksploatacji. 2222. Właściwie przeprowadzona konserwacja decydująco wpływa na żywotność i wartość techniczno - eksploatacyjną przechowywanego UiSW i tśm, a przez to zapobiega przedwczesnemu ich zniszczeniu. Wybór prawidłowej metody konserwacji ma decydujący wpływ dla efektów organizacyjno - ekonomicznych przechowywania. 2223. Uprawnieni do realizacji czynności konserwacji sami wybierają metodę, jaką należy zakonserwować przechowywany rodzaj UiSW uwzględniając: 1) rodzaj przechowywanego mienia, w tym rodzaj zapasu; 2) warunki przechowywania w magazynach (panującą temperaturę oraz wilgotność względną). 2224. Wybór odpowiedniej metody konserwacji, a następnie przestrzeganie przewidzianego dla niej procesu technologicznego dla określonego UiSW i tśm jest gwarancją prawidłowego jego zabezpieczenia, utrzymania właściwej gotowości użytkowej w ustalonych dla stosowanej metody konserwacji i czasookresu przechowywania. 2225. UiSW oraz tśm konserwuje się jedną z niżej podanych metod: 1) bezsmarową; 2) smarową; 3) powłok zdzieralnych; 4) luźnopokrowcową (hermetyzacji). 2226. Zastosowanie konserwacji bezsmarowej i luźnopokrowcowej ma duże znaczenie z punktu widzenia technologicznego i ekonomicznego realizacji zarówno czynności konserwacji, jak i rozkonserwowania. Wynika to z faktu, że zakonserwowany tymi metodami sprzęt nadaje się do natychmiastowego użycia i montażu bez wykonywania jakichkolwiek prac rozkonserwowania. 2227. Sprzęt zakonserwowany metodami tradycyjnymi (smarowymi i pochodnymi) wymaga stosunkowo dużych kosztów na niezbędne środki do rozkonserwowania oraz jest czaso- i pracochłonny ze względu na konieczność wykonania określonych prac przed wprowadzeniem do użytkowania lub montażem. 2228. W zależności od sposobu użytkowania UiSW wyróżniamy: 1) konserwację eksploatacyjną dotyczącą sprzętu będącego w eksploatacji; 2) konserwację w okresie przechowywania (składowania) dotyczącą sprzętu wyłączonego z eksploatacji. 2229. Konserwacji eksploatacyjnej poddaje się te elementy oraz podzespoły i wyposażenie dodatkowe eksploatowanego UiSW, które nie są wykorzystywane w bieżącej eksploatacji, a których uruchomienie (użycie) następuje tylko w przypadku wykonywania zadań lub czynności cyklicznych lub specjalistycznych. 2230. W realizacji konserwacji eksploatacyjnej wykorzystuje się zasadniczo konserwację bezsmarową z wykorzystaniem preparatów, które są łatwo usuwalne lub nie wymagają prowadzenia czynności rozkonserwowania. 2231. Konserwację eksploatacyjną wykonują etatowi użytkownicy (operatorzy, kierowcy) w ramach planowych czynności obsługiwania UiSW. Zakresy czynności podane są w instrukcjach techniczno - eksploatacyjnych oraz w dokumentacji eksploatacyjnej UiSW. 2232. Konserwacji w okresie przechowywania długookresowego i krótkookresowego poddaje się tśm oraz UiSW wyłączone w całości z eksploatacji.

87 2233. UiSW poddaje się jednej z wyżej wymienionych metod konserwacji lub wykorzystuje się te metody łącznie i przechowuje w zależności od potrzeb z wykorzystaniem metod przechowywania opisanych w rozdziale pierwszym. 2234. Przeprowadzone czynności konserwacyjne dokumentuje się w: 1) wywieszce materiałowej - dla części i podzespołów elektronicznych, elektrycznych, elektrotechnicznych, optycznych, optoelektronicznych, elementów aparatury kontrolno - pomiarowej, środków chemicznych, narzędzi i innych materiałów eksploatacyjno-naprawczych; 2) książce przechowywania lub indywidualnej dokumentacji UiSW- dla numerowego UiSW oraz sprzętu występującego masowo np. broń strzelecka, sprzęt optyczny, informatyczny, indywidualne środki ochrony przed skażeniami; 3) metryce zestawu - dla zestawów naprawczych; 4) książce kontroli konserwacji i przeglądu sprzętu (materiału) - dla podzespołów (silniki, układy przeniesienia mocy, itp.). 2235. Determinantem wykonania konserwacji pojedynczego egzemplarza UiSW jest prawidłowe wykonanie konserwacji zasadniczych elementów decydujących o możliwościach użytkowych np. silnika głównego i elementów układu rozruchowego i przeniesienia napędu. 2236. Zastosowane środki i metody konserwacji UiSW oraz tśm w okresie przechowywania powinny się charakteryzować: 1) wysokim poziomem ochrony przed korozją; 2) skutecznością w różnych warunkach przewożenia i magazynowania; 3) skutecznością zróżnicowania wynikającą z okresów przechowywania; 4) szerokim zakresem zastosowania; 5) wielofunkcyjnością; 6) utrzymaniem zakonserwowanego sprzętu w stanie gotowości użytkowej; 7) korzystnymi wskaźnikami ekonomicznymi; 8) minimalną pracochłonnością konserwacji, utrzymania i rozkonserwowania. 2237. Dowódca jednostki (instytucji) wojskowej odpowiedzialnej za przechowywanie UiSW oraz tśm odpowiada za określenie metod konserwacji. W każdym przypadku dla którego nie ma jednoznacznego sposobu konserwacji określonego w instrukcjach i przepisach eksploatacyjnych, decyzja ta powinna wynikać z posiadanych warunków przechowywania oraz planowanego wykorzystania. 2238. Bez względu na opisane wyżej metody konserwacji w każdym przypadku należy wykorzystywać najnowsze technologie i środki konserwacji odpowiednio do postępu technicznego i technologicznego. 2.5.2. Konserwacja UiSW w jednostkach wojskowych posiadających etatowe struktury przechowywania i konserwacji 2239. W jednostkach i instytucjach wojskowych posiadających etatowe struktury przeznaczone do zabezpieczenia procesu przechowywania i konserwacji UiSW i tśm czynności konserwacji wykonują etatowi magazynierzy i konserwatorzy. 2240. W magazynach i składach podległych RBLog/WOG czynności konserwacji UiSW oraz zestawów naprawczych (ZN) i tśm luzem utrzymywanych na potrzeby SZ RP, wykonują etatowi magazynierzy w oparciu o wydziały konserwacji (konserwatorownie). 2241. Dopuszcza się realizację czynności konserwacji z wykorzystaniem dodatkowych organicznych struktur obsługowo - naprawczych jednostek wojskowych lub przez wydzielenie specjalistów (kierowców, operatorów) z pododdziałów etatu

88 „P”. Decyzje w tym zakresie podejmuje dowódca jednostki (instytucji) wojskowej odpowiedzialnej za przechowywanie. 2242. Wydzielenie elementów struktur pododdziałów obsługowo - naprawczych do realizacji czynności konserwacji powinno być odzwierciedlone w planie realizacji zadań obsługowo - naprawczych. 2243. W uzasadnionych przypadkach, na wniosek dowódcy jednostki (instytucji) wojskowej do realizacji procesu konserwacji można skierować elementy mobilnego i stacjonarnego potencjału obsługowo - naprawczego podległego RBLog/WOG i BLog. 2244. Decyzję w tym zakresie podejmuje dysponent potencjału obsługowo - naprawczego odzwierciedlając ten fakt w planie realizacji zadań. 2245. W celu zabezpieczenia ciągłości procesu konserwacji i efektywnego wykorzystania posiadanego potencjału obsługowo - naprawczego w jednostkach wojskowych, przechowujących UiSW na potrzeby jednostek nowo formowanych, dokonuje się podziału całości UiSW utrzymywanego na potrzeby tych jednostek na pięć segmentów (cyklów) konserwacyjnych. Schemat podziału na poszczególne segmenty (cykle) konserwacji w jednostkach wojskowych utrzymujących UiSW na potrzeby jednostek nowo formowanych przedstawiono w załączniku L. 2246. Dokonując podziału UiSW na segmenty konserwacyjne należy dążyć do zachowania następujących zasad: 1) w jednym segmencie należy umieścić całość sprzętu dla jednego etatowego pododdziału organizacyjnego (pluton, kompania, batalion) z jednego obszaru przechowywania (składu); 2) zabiegi konserwacyjne jednego segmentu zaplanować i realizować w jednym roku kalendarzowym. 2247. Planowanie szczegółowe uwzględniające numer ewidencyjny (fabryczny, rejestracyjny itd.) każdej jednostki sprzętu, kalendarzowy termin wykonania konserwacji, niezbędne siły i środki należy zakończyć do końca listopada roku poprzedzającego realizację. Dla sprzętu naliczeniowego i stanowiącego wyposażenie osobiste żołnierza należy określić typ sprzętu i jego ilość. W planowaniu należy uwzględnić także czas niezbędny na wykonanie konserwacji wyposażenia narzędziowego i osprzętu. 2248. Planowania należy dokonywać w dokumentach opracowanych wewnętrznie, gwarantujących czytelność i przejrzystość przyjętych zasad i kryteriów planistycznych. Dokument planistyczny zatwierdza dowódca (równorzędny) jednostki (instytucji) wojskowej odpowiedzialnej za realizację konserwacji. 2249. Konserwacji dokonuje się na podstawie opracowanych „Ramowych kart zakresu czynności wykonania zabiegu konserwacyjnego (Obsługiwania Technicznego)” - załącznik J. 2250. Ramowe karty zakresu czynności wykonania zabiegu konserwacyjnego wykonuje się zbiorczo dla danej grupy (typu) UiSW. Dla sprzętu stanowiącego wyposażenie osobiste żołnierza oraz utrzymywanego na podstawie wytycznych (instrukcji) naliczania dla pododdziałów, dopuszcza się wykonywanie jednej ramowej karty dla całości danego typu (rodzaju) sprzętu. 2251. Indywidualne czynności wykonania zabiegu konserwacyjnego dla pojedynczego egzemplarza UiSW odzwierciedla się w Karcie Usługi Technicznej (KUT), która stanowi podstawę do rozliczenia wykorzystanych środków konserwacji i pracochłonności.

89 2252. Podziału UiSW utrzymywanego na potrzeby jednostek nowo formowanych na segmenty konserwacji dokonuje się jednorazowo rozkazem dowódcy jednostki wojskowej. W kolejnych latach w rozkazie organizacyjnym dowódcy jednostki wojskowej należy podawać UiSW, które w danym roku podlegać będzie procesowi konserwacji, sankcjonując tym samym zgodę na zdjęcie z konserwacji w przestrzeni całego roku, zgodnie z zapisami zawartymi w rozdziale pierwszym niniejszej instrukcji. 2253. Po zakończeniu czynności konserwacji UiSW rozkazem dowódcy jednostki wojskowej dokonuje się kwalifikacji UiSW co do zakresu i poprawności wykonanej konserwacji, sankcjonując tym samym przywrócenie tego sprzętu do grupy sprzętu przechowywanego długookresowego. Zapisy dotyczące tego punktu są tożsame z zapisami rozdziału pierwszego niniejszej instrukcji dotyczącego obsługiwania przed przechowywaniem. 2254. Odpowiednio do przyjętego w systemie zaopatrywania SZ RP algorytmu planowania, jednostki (instytucje) wojskowe odpowiedzialne za realizację konserwacji generują potrzeby ilości tśm i materiałów konserwacyjnych oraz środków finansowych niezbędnych do zabezpieczenia konserwacji. 2255. Jeśli jednostka wojskowa nie posiada magazynów i warsztatów ogrzewanych, to ze względu na uwarunkowania realizacji konserwacji (temperatura powyżej 50 0C i maksymalne wykorzystanie sprzyjających warunków atmosferycznych) okres roku kalendarzowego należy podzielić na okres czynny realizacji konserwacji (okres od początku kwietnia do końca października) i okres nieaktywny do realizacji tych czynności (od początku stycznia do końca marca i od początku listopada do końca grudnia). 2256. W okresie aktywnym należy realizować czynności konserwacyjne na zasadniczym UiSW z danego segmentu. W okresie nieaktywnym wskazane jest realizowanie czynności konserwacyjnych na osprzęcie i wyposażeniu dodatkowym oraz sprzęcie masowym, a także czynności planistyczne oraz aktywne uczestnictwo w szkoleniu ogólnowojskowym 2257. W okresie nieaktywnym należy prowadzić również szkolenia doskonalące z zasad realizacji konserwacji UiSW oraz z zasad jego użytkowania i specjalistycznego przeznaczenia. 2258. W jednostkach wojskowych posiadających odpowiednie zaplecze techniczne (ogrzewane stanowiska obsługowe) czynności konserwacji można planować w przestrzeni całego roku. 2259. Do realizacji czynności konserwacji w poszczególnych segmentach wykorzystywać całość sił znajdujących się w strukturach organizacyjnych jednostek i instytucji wojskowych tworząc wyspecjalizowane grupy konserwacyjne zarówno z pracowników wojska, jak też z żołnierzy zawodowych. 2.5.3. Konserwacja UiSW w jednostkach wojskowych nieposiadających etatowych struktur przechowywania i konserwacji 2260. UiSW nieposiadające etatowej obsady (zakwalifikowane do przechowywania PK lub PD) powierza się jako mienie dodatkowe żołnierzom lub pracownikom cywilnym. 2261. W jednostkach wojskowych nieposiadających etatowych struktur przeznaczonych do zabezpieczenia procesu przechowywania i konserwacji UiSW oraz tśm, czynności konserwacji wykonują kierowcy i operatorzy (pracownicy cywilni), którym mienie zostało powierzone.

90 2262. Dopuszcza się realizację czynności konserwacji z wykorzystaniem organicznych struktur obsługowo - naprawczych jednostek wojskowych lub przez wydzielenie dodatkowych specjalistów (kierowców, operatorów) z pododdziałów etatu „P”. Decyzję w tym zakresie podejmuje dowódca jednostki (instytucji) wojskowej odpowiedzialnej za przechowywanie. 2263. Wydzielenie elementów struktur pododdziałów obsługowo - naprawczych do realizacji czynności konserwacji powinno być odzwierciedlone w planie realizacji zadań obsługowo - naprawczych. 2264. W uzasadnionych przypadkach, na wniosek dowódcy jednostki (instytucji) wojskowej do realizacji procesu konserwacji można skierować elementy mobilnego i stacjonarnego potencjału obsługowo - naprawczego podległego RBLog i BLog. 2265. W zależności od ilości przechowywanego UiSW oraz dysponowanego potencjału obsługowo - naprawczego, czynności konserwacji w jednostkach wojskowych nieposiadających etatowych struktur do tego przeznaczonych planuje się jednorazowo dla całości przechowywanego UiSW lub z podziałem na segmenty. 2266. Podziału na segmenty dokonuje się odpowiednio do zasady przyjętej dla jednostek wojskowych posiadających etatowe struktury zabezpieczające przechowywanie i konserwacje. Dopuszcza się inne zasady kwalifikowania UiSW do poszczególnych segmentów w zależności od struktury organizacyjnej jednostki wojskowej i uwarunkowań przeznaczenia przechowywanego mienia na potrzeby mobilizacyjne. 2267. Czynności konserwacyjne UiSW w tych jednostkach wykonuje się w przestrzeni całego roku, skupiając główny wysiłek na okresach realizacji planowych czynności obsługiwania UiSW, w tym głównie w ramach czynności obsługiwania rocznego. Czynności OR wykonuje się tylko dla tych egzemplarzy sprzętu, które w danym roku podlegają czynnościom konserwacji po zakończeniu cyklu. 2268. Planowania konserwacji należy dokonywać w dokumentach opracowanych wewnętrznie, gwarantujących czytelność i przejrzystość przyjętych zasad i kryteriów planistycznych. Dokument planistyczny zatwierdza dowódca (równorzędny) jednostki (instytucji) wojskowej odpowiedzialnej za realizację konserwacji. 2269. Konserwacji dokonuje się na podstawie opracowanych „Ramowych kart zakresu czynności wykonania zabiegu konserwacyjnego (Obsługiwania Technicznego)” – załącznik J. 2270. Ramowe karty czynności wykonania zabiegu konserwacyjnego (obsługiwania technicznego) wykonuje się zbiorczo dla danej grupy (typu) UiSW. 2271. Indywidualne czynności wykonania zabiegu konserwacyjnego dla pojedynczego egzemplarza UiSW odzwierciedla się w Karcie Usługi Technicznej (KUT), która stanowi podstawę do rozliczenia wykorzystanych środków konserwacji i pracochłonności. 2272. Po zakończeniu czynności konserwacji UiSW rozkazem dowódcy jednostki wojskowej dokonuje się kwalifikacji UiSW co do zakresu i poprawności wykonanej konserwacji, sankcjonując tym samym przywrócenie tego sprzętu do grupy sprzętu przechowywania krótkookresowego lub długookresowego. Zapisy dotyczące tego punktu są tożsame z zapisami rozdziału pierwszego niniejszej instrukcji dotyczącego obsługiwania przed przechowywaniem.

91 2273. Odpowiednio do przyjętego w systemie zaopatrywania SZ RP algorytmu planowania, jednostki (instytucje) wojskowe odpowiedzialne za realizację konserwacji generują potrzeby ilości tśm i materiałów konserwacyjnych oraz środków finansowych niezbędnych do zabezpieczenia konserwacji. 2.5.4. Dobór metod konserwacji dla poszczególnych grup UiSW 2274. Wybór metody konserwacji powinien uwzględniać nakazane przez przełożonych priorytety eksploatacyjne, plany wycofania z eksploatacji UiSW, możliwości ekonomiczne jednostki, posiadaną bazę obsługową, magazynową oraz specjalistów. 2275. Zastosowana metoda konserwacji musi gwarantować utrzymanie pełnej sprawności technicznej UiSW. 2276. W przypadku posiadania dokumentacji technicznej producenta uwzględniającej problematykę konserwacji, należy ją stosować jako zalecaną i obowiązującą. Opracowana w jednostce wojskowej dokumentacja techniczna powinna uwzględniać zasadnicze zalecenia producenta. 2277. Przy wyborze metody konserwacji należy uwzględnić również charakter UiSW, złożoność jego budowy, w tym specyfikę występujących podzespołów. 2278. Dla UiSW nowo wprowadzanego lub nowej generacji mogą występować odstępstwa lub różnice w odniesieniu do przyjętych i opisanych zasad postępowania w zakresie konserwacji, przechowywania. Szczegółowe zasady postępowania w tym przypadku określają instrukcje fabryczne producenta (np. KTO Rosomak). 2279. UiSW wyposażone w układy hydrauliczne wymagające uruchomienia w okresie co 3 miesiące wymusza zastosowania metody konserwacji pozwalającej na sprawdzenie jego działania. Analogiczna sytuacja wystąpi w przypadku silników odrzutowych (innych), które wymagają specjalnego traktowania z uwagi na konieczność okresowego uruchamiania. Czynność ta narzuca konieczność zastosowania konserwacji krótkookresowej. 2.5.5. Przygotowanie UiSW do konserwacji 2280. Do konserwacji powinien być kierowany przede wszystkim UiSW nowe lub po naprawie głównej, w pełni ukompletowane sprawne technicznie, mające określony zapas resursu. 2281. UiSW przeznaczone do konserwacji należy dokładnie umyć i oczyścić z wszystkich rodzajów zanieczyszczeń. Oczyszczenie i przygotowanie powierzchni sprzętu przed konserwacją jest jednym z warunków uzyskania dobrych skutków ochrony. 2282. Sposoby czyszczenia można podzielić na: 1) obróbkę mechaniczną przez szlifowanie i polerowanie materiałami ściernymi; 2) obróbkę mechaniczną i chemiczną przez ręczne czyszczenie; 3) czyszczenie w środkach kwaśnych; 4) odtłuszczenie alkaliczne w wodnych roztworach soli alkalicznych dodatkiem środków powierzchniowo czynnych; 5) odtłuszczanie za pomocą rozpuszczalników organicznych (np. benzyna, nafta Antykor itp.), w celu usunięcia olejów, tłuszczów, kurzu; 6) odtłuszczanie w emulsjach w celu usunięcia olejów, tłuszczów, kurzu i drobnych zanieczyszczeń mechanicznych.

92 2283. Po przeprowadzonym procesie mycia należy ocenić stan powłok lakierniczych i na tej podstawie określić zakres ich renowacji. 2.5.6. Technologiczny proces konserwacji krótkookresowej i długookresowej 2284. Sprzęt przeznaczony do przechowywania krótkookresowego przed wykonaniem zabiegów konserwacyjnych należy poddać najbliższemu obsługiwaniu okresowemu. 2285. Sprzęt znajdujący się w przechowywaniu krótkookresowym może być zdjęty z przechowywania na rozkaz dowódcy jednostki wojskowej. 2286. W procesie konserwacji krótkookresowej wyróżniamy zasadnicze etapy: 1) wytypowanie sprzętu; 2) obsługiwanie techniczne; 3) procesy konserwacyjne wybranych podzespołów i układów; 4) komisyjne sprawdzenie jakości wykonanych zabiegów; 5) dokonanie adnotacji w dokumentacji eksploatacyjnej sprzętu; 6) okresowe sprawdzanie stanu jakości zakonserwowania. 2287. UiSW znajdujące się w przechowywaniu, bez względu na miejsce, podlega przeglądom i obsługiwaniom technicznym zgodnie z zasadami ujętymi w rozdziale I niniejszej instrukcji dotyczącym procesu przechowywania UiSW. 2288. Przykładowy algorytm postępowania podczas postawienia pojazdu na konserwację krótkookresową przedstawiono w załączniku M. 2289. Konserwacja długookresowa dotyczy UiSW będącego w przechowywaniu długookresowym, charakteryzuje się dużą pracochłonnością, jak również ponoszonymi nakładami rzeczowo - finansowymi. 2290. Urządzenie techniczne, przed postawieniem na przechowywanie długookresowe powinno mieć przeprowadzone badania dozorowe. Badania te wykonuje się również po zakończeniu cyklu przechowywania. W przypadku gdy czasokres badań dozorowych jest krótszy od cyklu przechowywania należy wykonać kolejne badania dozorowe w ramach przeglądu specjalnego, ujmując je w „Planie obsługiwań technicznych UiSW w …. na … rok”. Wzór „Planu..” przedstawiono w załączniku D. 2291. Algorytm postępowania podczas postawienia sprzętu na konserwację długookresową nie odbiega znacząco od przedstawionego w przypadku konserwacji krótkookresowej. Istotną zmianą jest jedynie wybór metody konserwacji oraz wybór sprzętu. 2292. Przy konserwacji długookresowej stosuje się w zasadzie metody: bezsmarową, smarową i hermetyzacji. Dopuszcza się również stosowanie metody luźno pokrowcowej, głównie w przypadku składowania sprzętu w odpowiednich warunkach klimatycznych. 2293. Drobny sprzęt zabezpieczony przy użyciu obecnie stosowanych bezsmarowych środków konserwacyjnych np. Multakoru-WD lub Koncentratu W-68 wymaga przy długookresowym przechowywaniu, dodatkowego opakowania (np. z papieru LIK-7, papieru mikrowoskowego, folii z tworzyw sztucznych, itp.). 2.5.7. Rotacja ogumienia 2294. Realizacja rotacji ogumienia w pojazdach z uwzględnieniem grupy eksploatacyjnej sprzętu odbywa się w warunkach przestrzegania zasady racjonalnego gospodarowania.

93 2295. Na sprzęcie kierowanym do przechowywania powinno znajdować się ogumienie sprawne technicznie (dopuszczone do eksploatacji przez uprawnionego diagnostę). 2296. Sprzęt kierowany do przechowywania długookresowego powinien posiadać (w miarę możliwości wynikających z ilości posiadanych w jednostce wojskowej egzemplarzy sprzętu) wyrotowane ogumienie. 2297. Przy rotacji ogumienia na sprzęcie w przechowywaniu długookresowym należy stosować poniższe zasady: 1) na sprzęt powinno być zakładane ogumienie, któremu upłynął okres gwarancji lub któremu upłynęły minimum 4 lat od daty produkcji; 2) posiada wykorzystaną w granicach 80% normę przebiegu w km lub zużycie bieżnika nie mniej niż 50%. 2298. Na sprzęcie będącym w przechowywaniu długookresowym utrzymywać (w miarę możliwości) opony do 8 lat od daty produkcji. Po tym okresie kierować je na sprzęt eksploatacyjny do całkowitego zużycia. 2299. Ogumienie pozyskane z rotacji kierować na pojazdy grupy eksploatacyjnej, niemożliwe do wykorzystania w ramach jednostki wojskowej zgłaszać do zagospodarowania do Wojskowego Oddziału Gospodarczego. 2300. W celu właściwej gospodarki i rotacji ogumienia jednostki wojskowe prowadzą i przesyłają do Wojskowych Oddziałów Gospodarczych w formie elektronicznej bazę danych o ogumieniu eksploatowanym w jednostce. 2301. Wojskowy Oddział Gospodarczy na podstawie przesyłanych z jednostek wojskowych danych opracowuje zbiorcze bazy danych o ogumieniu eksploatowanym w jednostkach i prowadzi ich bieżącą aktualizację. 2302. Zgłaszanie potrzeb i wycofywanie z eksploatacji oraz przesyłanie baz danych prowadzić zgodnie z instrukcją DD.4.22.13, instrukcjami branżowymi oraz podziałem kompetencji i zadań pomiędzy WOG a JW funkcjonującymi w systemie zabezpieczenia JW w garnizonach SZ RP opartym na WOG. 2.5.8. Rotacja akumulatorów 2303. W gospodarowaniu akumulatorami przyjmuje się zasadę, że akumulator przez okres używalności powinien być eksploatowany w jednym egzemplarzu sprzętu. 2304. Na sprzęcie kierowanym do przechowywania powinny znajdować się akumulatory sprawne technicznie. 2305. Jeżeli w momencie kierowania sprzętu do przechowywania akumulatory są niesprawne lub utraciły parametry użytkowe wówczas podlegają rotacji. 2306. Przy rotacji akumulatorów na sprzęcie kierowanym do przechowywania powinny być zakładane (w miarę możliwości wynikających z ilości posiadanych w jednostce wojskowej egzemplarzy sprzętu) akumulatory, którym zakończył się okres gwarancji lub którym upłynęły minimum 2 lata od daty produkcji (zaformowania). 2307. W celu właściwej gospodarki i rotacji akumulatorów jednostki wojskowe prowadzą i przesyłają do Wojskowych Oddziałów Gospodarczych w formie elektronicznej bazę danych o akumulatorach eksploatowanych w jednostce. 2308. Wojskowy Oddział Gospodarczy na podstawie przesyłanych z jednostek wojskowych danych opracowuje zbiorcze bazy danych o akumulatorach eksploatowanych w jednostkach i prowadzi ich bieżącą aktualizację. 2309. Zgłaszanie potrzeb i wycofywanie z eksploatacji oraz przesyłanie baz danych prowadzić zgodnie z instrukcją DD.4.22.13, instrukcjami branżowymi oraz

94 podziałem kompetencji i zadań pomiędzy WOG a JW funkcjonującymi w systemie zabezpieczenia JW w garnizonach ZS RP opartym na WOG. 2.6. Wykonywanie badań diagnostycznych UiSW w przechowywaniu 2310. Badanie diagnostyczne w pełnym (szczegółowym) zakresie powinno pozwolić na określenie stanu technicznego, zarówno kompletnych układów, zespołów, jak i mechanizmów pojazdu oraz zlokalizowanie ich niesprawności. Badanie takie powinno pozwolić ustalić zakres prac obsługowo - naprawczych niezbędnych do wykonania w celu odtworzenia sprawności technicznej, zespołów i mechanizmów. 2311. Badania techniczne pojazdów Sił Zbrojnych RP realizowane są zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych, Ministra Finansów oraz Obrony Narodowej w sprawie badań technicznych pojazdów Sił Zbrojnych RP, Policji i innych pojazdów używanych w sposób szczególny. Przeprowadza się je bezpośrednio przed rozpoczęciem okresu przechowywania. Badania techniczne przeprowadza się także przed kolejnym okresem przechowywania, po upływie wcześniej wyznaczonego okresu przechowywania. 2312. Termin następnego badania technicznego pojazdu o którym mowa wyżej, określa uprawniony diagnosta na podstawie wyciągu z rozkazu dowódcy jednostki (instytucji) wojskowej użytkującej sprzęt, w którym określono planowany termin okresu przechowywania. Datę kolejnego badania diagnostycznego wyznacza się uwzględniając okres 30 dni od dnia zakończenia planowanego okresu przechowywania. 2313. Uprawniony diagnosta po stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania wpisuje do dowodu rejestracyjnego kolejny termin badania technicznego pojazdu. 2.7. Zasady wymiany materiałów pędnych i smarów oraz płynów eksploatacyjnych 2.7.1. Zasady ogólne 2314. Do materiałów pędnych i smarów (MPS) oraz materiałów eksploatacyjnych zalicza się: 1) benzyny i oleje napędowe; 2) oleje smarowe silnikowe i przekładniowe, oleje hydrauliczne; 3) smary plastyczne; 4) ciecze chłodzące (nisko zamarzające), hamulcowe, zmywające i inne. 2315. W układach paliwowych i smarowych techniki wojskowej, zarówno eksploatowanej, jak i w przechowywaniu, należy utrzymywać właściwą jakość paliw i produktów smarownych oraz przestrzegać nakazanych okresów wymiany. 2316. Jeżeli własności fizyko - chemiczne MPS w czasie ich przechowywania uległy jakościowym zmianom i nie odpowiadają w danej chwili normom technicznym, należy zużyć je we własnym zakresie, po uprzednim poprawieniu ich wskaźników lub przeklasyfikowaniu na inny gatunek. 2317. Straty (szkody) powstałe na skutek strat jakościowych lub przeklasyfikowania MPS na gatunek tańszy, ewidencjonować w odpowiednich dokumentach po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, zgodnie z obowiązującymi przepisami w tym zakresie.

95 2.7.2. Wymiana MPS w technice wojskowej 2318. W zbiornikach wyłączonej z eksploatacji techniki wojskowej wymienia się paliwo w następujących okresach: 1) benzynę samochodową - co 2 lata; 2) oleje napędowe - co 4 lata; 3) paliwo lotnicze w samolotach i śmigłowcach wymienia się co 6 miesięcy, a w okresie zimowym w razie obniżenia zawartości dodatku zapobiegającego krystalizacji wody w paliwie; 4) w technice morskiej na zasadach ustalonych instrukcjami eksploatacyjnymi. 2319. Oleje znajdujące się w układach smarowania techniki wojskowej wymienia się: 1) w sprzęcie eksploatowanym po określonych w instrukcjach eksploatacyjnych: a) przebiegu kilometrów, b) przepracowaniu motogodzin, c) czasookresie (miesiącach/latach); 2) w sprzęcie znajdującym się w konserwacji po okresie dłuższym niż 1 rok należy wymieniać tylko w przypadku konieczności uruchomienia układu oraz bezpośrednio przed włączeniem sprzętu do użytkowania. 2320. Nadzór nad jakością paliw w zbiornikach wyłączonej z eksploatacji techniki wojskowej należy realizować zgodnie z okresem przewidzianym dla danego rodzaju paliwa testu. 2321. Zasady rotacji produktów MPS znajdujących się przy sprzęcie technicznym wyłączonym z eksploatacji określają odrębne przepisy. Produkt MPS przeznaczony do napełnienia zbiorników sprzętu technicznego winien zawierać się w przedziale terminu ważności orzeczenia laboratoryjnego z testu B-2: 1) nie krótszym niż 1 rok dla benzyn samochodowych; 2) 2 lata dla oleju napędowego. Dla pozostałych produktów MPS ich wymianę należy zaplanować przed upływem terminu ważności orzeczenia laboratoryjnego z testu B-2. 2322. Płyn do chłodnic wymienia się w układach chłodzenia techniki wojskowej, co 2 lata lub w okresach określonych w instrukcji obsługi UiSW, zlewając go do przygotowanych zbiorników. Ilość zebranego płynu przepracowanego nie może być mniejsza niż 90% pojemności układów chłodzenia, z których płyn został zebrany. Pozostałą cześć płynu należy spisać z ewidencji na podstawie protokołu zużycia. 2323. W razie podjęcia przez użytkownika techniki wojskowej decyzji o konieczności wcześniejszej wymiany płynu do chłodnic (przed upływem dwóch lat lub przed okresem określonym w instrukcji obsługi UiSW) z powodu obniżenia jego własności użytkowych należy przed przekazaniem próbki tego płynu do analizy wykonać pomiar temperatury krystalizacji (hydrometrem). 2324. W odniesieniu do płynu do chłodnic w sprzęcie będącym w przechowywaniu w klimatyzowanych garażach lub przy zastosowaniu pokrowców wielokrotnego użytku z osuszoną atmosferą, okres wymiany może być wydłużony o 1 rok. 2325. W odniesieniu do płynu w oporopowrotnikach i stabilizatorach armat wymianę realizuje się co 5 lat lub wg wskaźnika jakości. 2326. Przy przygotowywaniu sprzętu do przechowywania długookresowego na okres 5 lat, wymianie na świeże podlegają produkty: 1) benzyny, których czas przebywania w układzie, zbiornikach lub kanistrach (beczkach) był dłuższy niż 6 miesięcy;

96 2) oleje napędowe, których czas przebywania w układzie lub zbiornikach był dłuższy niż 1 rok; 3) oleje silnikowe, przekładniowe i hydrauliczne, których czas przebywania w układzie lub zbiornikach był dłuższy niż 1 rok lub przepracowały więcej niż 20% przewidzianego limitu przebiegu, względnie 40% limitu o ile poddane zostały układowej regeneracji; 4) smary plastyczne, których czas przebywania w układzie był dłuższy niż 2 lata - przez uzupełnienie świeżym, dłuższy niż 5 lat - przez wymianę; 5) płyny chłodzące niskozamarzające, których czas przebywania w układzie był dłuższy niż 6 miesięcy; 6) płyny hamulcowe, których czas przebywania w układzie był dłuższy niż 1 rok lub przepracowały 20% limitu przebiegu; 7) płyn w oporopowrotnikach i stabilizatorach armat zgodnie z instrukcją sprzętu; 8) ciecze zmywające i inne ciecze specjalne na ciecze nisko zamarzające. 2327. Terminy odświeżania planuje się na podstawie daty produkcji lub w razie niemożności jej ustalenia, na podstawie daty dostawy MPS, wpisanej do książki pomiarów i ewidencji materiałów pędnych w zbiornikach lub w ewidencji odświeżania i kontroli jakości oraz terminu ostatniego raportu w zakresie testu B-2 lub innego testu. 2328. Przy zlewaniu zużytych olejów i płynów chłodzących należy rozgrzać je do temperatury ok.+ 60°C przez uruchomienie określonych zespołów. 2329. Przez uzupełnienie smaru plastycznego świeżym, w zespołach nie demontowanych, rozumie się takie przesmarowanie, aby w szczelinach na uszczelnieniach (np. na simmerringach) pojawiły się ślady smaru świeżego. 2330. Przez wymianę smaru plastycznego w zespołach nie demontowanych rozumie się uzupełnienie (wtłoczenie) takiej ilości smaru, aby w szczelinach na uszczelnieniach przestał wydobywać się smar zużyty, a pojawił się wyłącznie świeży. 2331. Podczas wykonywania zabiegów konserwacyjnych należy po uruchomieniu sprzętu na miejscu magazynowania i upływie około 1 godz. sprawdzić w zbiornikach i układach poziom paliwa, olejów, płynu chłodzącego i doprowadzić go do stanu o ok. 10% niższego niż maksymalny przewidziany instrukcją eksploatacji dla danego typu sprzętu. 2332. Bezpośrednio przed postawieniem sprzętu na przechowywanie (np. przed nałożeniem pokrowca) sprawdzić wszystkie miejsca potencjalnego przecieku MPS i płynów eksploatacyjnych i wszystkie zauważone usterki usunąć. 2333. W dokumentacji przechowywanego sprzętu należy odnotować: rodzaj zastosowanego w poszczególnych zespołach produktu i datę jego wymiany. 2334. Do najważniejszych czynności wykonywanych w czasie magazynowania należy w trakcie przeglądów sprawdzenie szczelności wszystkich połączeń i usunięcie przyczyny zauważonych wycieków oraz uzupełnienie płynów normatywnej ilości. 2335. W przypadku jednorazowego przerwania 5-letniego okresu magazynowania przed upływem 3 lat lub użytkowania sprzętu na drodze nie dłuższej niż 50 km dla pojazdów gąsienicowych, 300 km dla kołowych transporterów opancerzonych i 500 km dla samochodów, przy ponownym ich stawianiu na przechowywanie nie wymieniać MPS i materiałów eksploatacyjnych, a tylko uzupełnić świeżymi do wymaganego poziomu i dalej przechowywać zgodnie z niniejszymi zasadami.

97 2336. Przy zdejmowaniu z magazynowania po upływie 5 lat w celu przygotowania sprzętu na okres następnych 5 lat przechowywania obowiązkowo wymienić na świeże wszystkie produkty MPS i materiały eksploatacyjne wg ww. wytycznych, po uprzednim przeprowadzeniu próby drogowej na odcinku 30 - 50 km dla pojazdów gąsienicowych i 100 - 150 km dla pojazdów kołowych.

98 SPIS ZAŁĄCZNIKÓW - Załącznik A - Słownik terminów i definicji - Załącznik B - Plan eksploatacji i ewidencji pracy UiSW w ….. JW ……. na ….. rok - Załącznik C - Zasady opracowywania „Planu eksploatacji i ewidencji pracy UiSW w JW. … na … rok” - Załącznik D - Plan obsługiwań technicznych UiSW w ……… na …… rok - Załącznik E - Książka przechowywania - Załącznik F - Warunki przechowywania technicznych środków materiałowych stosowanych w lotnictwie - Załącznik G - Metryka zestawu - Załącznik H - Karta charakterystyki preparatu niebezpiecznego - Załącznik I - Okresy przeglądów kontrolnych - Załącznik J - Ramowa karta zakresu czynności wykonania zabiegu konserwacyjnego (Obsługiwania Technicznego) - Załącznik K - Karta kontrolna konserwacji i przeglądu sprzętu (materiału) - Załącznik L - Cykl konserwacji sprzętu w jednostkach wojskowych, utrzymujących sprzęt na potrzeby jednostek nowo formowanych - Załącznik M - Algorytm postępowania podczas postawienia pojazdu do konserwacji.

99 Załącznik A SŁOWNIK TERMINÓW I DEFINICJI AGM - (z ang. absorbent glas mat) technologia wiązania elektrolitu w macie szklanej stosowana w technologii budowy akumulatorów. Akumulatory wykonane w technologii AGM są odporne na częste cykle ładowań i rozładowań, posiadają wydłużoną żywotność, ekstremalną odporność na wstrząsy, są w pełni zabezpieczone przed wyciekiem elektrolitu, pozwalają na osiągnięcie 100% bezobsługowości. EAN/UPC - europejski kod towarowy (z ang. European article numbering).- rodzina kodów kreskowych (symbolika), wykorzystywana do oznakowania opakowań jednostkowych oraz zbiorczych, występuje w wersji EAN-13, EAN-8. EKSPLOATACJA - zespół celowych działań organizacyjno-technicznych i ekonomicznych z UiSW oraz relacje między nimi, od chwili wprowadzenia UiSW do Sił Zbrojnych RP, aż do jego wycofania. Celem eksploatacji jest utrzymywanie takich warunków organizacyjno-technicznych, aby funkcje użytkowe UiSW mogły być wykorzystane w założonym czasie, miejscu i z określoną intensywnością. GTIN - globalny numer jednostki handlowej (z ang. global trade item number, określa unikatowy kod przedmiotu handlu (wyrobu opakowanego lub usługi). Nazwa określa zbiorczo całą rodzinę opracowanych przez GS1 struktur identyfikatorów. Identyfikatory mogą składać się z 8, 12, 13 lub 14 cyfr. GS1 - to system globalnych standardów identyfikacyjnych i komunikacyjnych tworzących rozwiązania wspierające efektywne zarządzanie w łańcuchu dostaw. Standardy GS1 umożliwiają swobodny i bezpieczny przepływ produktów, usług i informacji, umożliwiają skuteczną wymianę towarów i danych między firmami. JEDNOSTKA WOJSKOWA - jednostka organizacyjna SZ RP, funkcjonująca na podstawie nadanego przez Ministra Obrony Narodowej etatu określającego jej strukturę wewnętrzną, liczbę, rodzaje i rangę wszystkich stanowisk służbowych występujących w tej jednostce, jak również liczbę i rodzaje uzbrojenia, środków transportowych i innego wyposażenia należnego jednostce oraz posługująca się pieczęcią urzędową z godłem Rzeczypospolitej Polskiej i nazwą (numerem) jednostki. KONSERWACJA - operacja technologiczna polegająca na zastosowaniu środków (materiałów) konserwacyjnych, mająca na celu ograniczenie szkodliwego oddziaływania środowiska na UiSW podczas jego przechowywania. MAGAZYN - miejsce postoju sprzętu (magazyn, garaż, wiata, plac postoju) spełniające wymogi przechowywania. MAGAZYNOWANIE - postawienie UiSW w odpowiednio wydzielonych i przygotowanych miejscach na okres dłuższych przerw w użytkowaniu. METODA PRZECHOWYWANIA - zastosowany sposób utrzymania UiSW w stanie wymaganej sprawności technicznej w miejscu jego magazynowania. NAPRAWA (remont – nazwa stosowana w dotychczasowej nomenklaturze i do czasu zmian strukturalnych w Siłach Zbrojnych RP jest tożsama nazwie naprawa) – zespół czynności mających na celu odtworzenie sprawności technicznej UiSW lub jego resursu przez usunięcie powstałych niesprawności (uszkodzeń) i wykonanie określonych czynności zgodnie z wymaganą technologią. OBSŁUGIWANIE TECHNICZNE - zespół czynności wykonywanych z UiSW w celu podtrzymania lub przywrócenia mu wartości użytkowych. PRZECHOWYWANIE - utrzymywanie UiSW w stanie wymaganej sprawności technicznej w okresie dłuższych przerw w użytkowaniu, poprzez realizację określonych czynności związanych z jego magazynowaniem oraz obsługiwaniami podczas A-1

100 przechowywania. Obejmuje następujące przedsięwzięcia: składowanie, konserwację, kontrole stanu technicznego i przeglądy okresowe. RFID – (z ang. radio-frequency identification)- technika, która wykorzystuje fale radiowe do przesyłania danych oraz zasilania elektronicznego układu (etykieta RFID) stanowiącego etykietę obiektu przez czytnik, w celu identyfikacji obiektu. ŚRODKI OCHRONY CZASOWEJ - zestaw materiałów konserwacyjnych i urządzeń technicznych stosowanych w czasie przechowywania UiSW. TECHNICZNE ŚRODKI MATERIAŁOWE (tśm) – części zamienne (zespoły, podzespoły, mechanizmy, urządzenia), zestawy remontowe oraz środki chemiczne, narzędzia i inne materiały eksploatacyjno-naprawcze; QR Code- (z ang. Quick Response) - alfanumeryczny, dwuwymiarowy, matrycowy, kwadratowy kod kreskowy wynaleziony w 1994 roku. Jest to kod modularny i stałowymiarowy. Umożliwia kodowanie znaków, pozwala na zakodowanie znaków należących do alfabetu arabskiego, greckiego, hebrajskiego lub cyrylicy, jak również innych symboli. Budowa kodu umożliwia jego umieszczenie i odczyt na przedmiotach szybko przemieszczających się względem skanera (np. na przenośnikach). UPC - uniwersalny kod produktów (z ang. universal product code).- pierwszy standard kodu kreskowego wprowadzony z myślą o usprawnieniu obsługi klientów i gromadzenia danych. UZBROJENIE I SPRZĘT WOJSKOWY (UiSW) - techniczne środki walki, sprzęt techniczny oraz wyposażenie i środki zaopatrzenia, w tym techniczne środki materiałowe i oprogramowanie, które ze względu na swoje wymagania lub właściwości techniczno – konstrukcyjne oraz sposób zaprojektowania lub wykonania są przeznaczone do celów wojskowych. UiSW obejmuje również wyroby i technologie oraz sprzęt powszechnego użytku wykorzystywane w resorcie obrony narodowej. W zakresie zapewnienia zgodności postanowień z obowiązującymi w resorcie ON aktów prawnych stanowi odpowiednik pojęcia sprzęt wojskowy (SpW), który oznacza wyposażenie specjalnie zaprojektowane lub zaadoptowane do potrzeb wojskowych i przeznaczone do użycia, jako broń, amunicja lub materiały wybuchowe. UZBROJENIE I SPRZĘT MORSKI (UiSM) - odnosi się do UiSW, dla którego Gestorem zgodnie z obowiązującymi decyzjami jest Szefostwo Techniki Morskiej MW. UŻYTKOWANIE - świadome i planowe wykorzystanie UiSW, w celu wykonania określonych zadań i wykorzystania jego funkcji użytkowych zgodnie z jego przeznaczeniem i właściwościami funkcjonalnymi. WOJSKOWY ODDZIAŁ GOSPODARCZY - jednostka wojskowa będąca dysponentem środków budżetowych III stopnia, prowadząca samodzielną gospodarkę materiałową i finansową, w tym realizująca funkcje zarządzania UiSW. Oznacza również inne jednostki wojskowe pełniące funkcję oddziału gospodarczego (Bazy Lotnicze, Komendy Portu Wojennego, Oddziały Zabezpieczenia DGW i KG ŻW, JW WS).