เรื่องที่ 1 QR (1)

ก

คำนำ

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ เรื่อง “เศรษฐกิจพอเพียง” กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา
ศาสนาและวัฒนธรรม ชุดที่ 1 เรื่อง “ปฏิบัติตนตามพ่อสอน แน่นอนไม่ยากจน” จัดทำข้ึน
เพื่อประกอบการเรียนการสอน กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
สาระที่ 3 เศรษฐศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ซึ่งผู้จดั ทำเพื่อใหน้ ักเรียนนำแนวทางปรัชญา
ของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อศึกษาความเข้าใจระบบและวิธีการของเศรษฐกิจพอเพียงและ
สามารถนำไปประยุกต์กับชีวิตประจำวันได้ บนพื้นฐานหลักการความพอเพียง ซึ่งหมายถึง
ความพอประมาณ ความมีเหตุผล และมีระบบภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี ซึ่งประกอบด้วยเงื่อนไข
ความรู้ ได้แก่ รอบรู้วิชาการ รอบคอบ ระมัดระวงั และเงื่อนไขคุณธรรม ได้แก่ ความซื่อสตั ย์
สจุ รติ ขยนั อดทน มีสติปัญญา และแบง่ ปนั

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้เรื่อง “เศรษฐกิจพอเพียง” ชุดที่ 1 เรื่อง “ปฏิบัติตนตามพ่อ
สอน แน่นอนไม่ยากจน” เนื้อหา ความรู้และแบบฝึกที่นักเรียนสามารถศึกษาค้นคว้าด้วย
ตนเองได้

ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิง่ ว่า ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ เรื่อง “เศรษฐกิจพอเพียง” เล่มนี้
จะมีประโยชน์ต่อการสอนและการเรียนของนักเรียนอย่างสูงสุด ขอขอบพระคุณทุกท่านที่
ได้มีส่วนร่วมและเสียสละเวลาให้คำแนะนำ ชี้แนะแนวทางตลอดจนให้ข้อคิดเห็นอันเป็น
ประโยชน์จนกระทั่งชุดกิจกรรมการเรียนรู้เล่มนี้ประสบผลสำเร็จด้วยดี หากมีข้อผิดพลาด
ประการใดต้องขออภัยมา ณ ท่นี ี้

เมธารตั น์ คมขำ

สารบัญ ข

เรื่อง หนา้

 คำนำ ก
 สารบัญ ข
 คำแนะนำในการใชช้ ุดกจิ กรรมการเรียนรู้ท่ี 1
ค
เร่อื ง “ปฏิบตั ติ นตามพอ่ สอน แนน่ อนไมย่ ากจน” ง
 มาตรฐานการเรียนรแู้ ละตัวชี้วดั ง
 จดุ ประสงค์การเรียนรู้ ง
 สาระการเรียนรู้ จ
 แบบทดสอบกอ่ นเรยี น เร่ือง “ปฏิบัติตนตามพ่อสอน แนน่ อนไมย่ ากจน” 1
 เนอื้ เรือ่ ง 15
 แบบฝึกหดั ท่ี 1 16
 แบบฝกึ หดั ท่ี 2 17
 แบบทดสอบหลังเรียน เรอ่ื ง “ปฏบิ ตั ิตนตามพ่อสอน แน่นอนไม่ยากจน”
 ภาคผนวก 19
 เฉลยแบบฝกึ หดั ที่ 1 20
 เฉลยแบบฝึกหดั ที่ 2 21
 เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรียน – หลงั เรยี น 22
 บรรณานุกรม

คำแนะนำในการใช้ ค
ชุดกจิ กรรมการเรยี นรทู้ ี่ 1
เร่ือง “ปฏิบตั ติ นตามพ่อสอน

แนน่ อนไมย่ ากจน”

สำหรับครูผสู้ อน

1. ช้แี จงการใช้ชุดกิจกรรมใหน้ ักเรยี นทราบกอ่ นศึกษา
2. ครูผู้สอนควบคมุ ใหน้ กั เรยี นปฏบิ ัติตามข้ันตอน ดแู ลใหค้ ำแนะนำอย่าง
ใกลช้ ิด โดยใช้เวลาในการจดั กจิ กรรมการเรยี นรู้ สามารถยดื หยุน่
ได้ตามความเหมาะสม
3. ครูให้นักเรียนทำแบบทดสอบท้ายเลม่ เพอ่ื ประเมิน
ผลว่า นักเรียนมคี วามรคู้ วามเขา้ ใจมากน้อยเพยี งใด

สำหรับนกั เรยี น
1. นกั เรยี นอา่ นจุดประสงคก์ ารเรียนรูก้ ่อนศึกษาชดุ กิจกรรม
2. ตัง้ ใจศกึ ษาชุดกิจกรรมด้วยความต้งั ใจ
3. หากไมเ่ ขา้ ใจให้กลบั ไปอา่ นทบทวนอกี ครั้ง
4. ทำใบกจิ กรรมและแบบทดสอบทา้ ยเลม่
5. ตรวจคำตอบใบกิจกรรมและแบบทดสอบทา้ ยเลม่
จากเฉลย
6. นักเรยี นศึกษาชุดกจิ กรรมดว้ ยตนเอง หากมปี ัญหาหรอื
ขอ้ สงสยั ให้ปรกึ ษาครผู สู้ อน

ง

มาตรฐานการเรยี นรู้และตวั ช้ีวดั

สาระที่ 1 เศรษฐศาสตร์
มาตรฐาน ส. 3.1 เข้าใจและสามารถบริหารจัดการทรัพยากรในการผลิตและการบริโภค
การใช้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัดได้อย่างมีประสิทธิภาพและคุ้มค่า รวมทั้งเข้าใจหลกั การของ
เศรษฐกจิ พอเพียงเพ่ือการดำรงชวี ติ อย่างมีดุลยภาพ

จุดประสงค์การเรียนรู้

หลังจากที่นักเรียนได้ศึกษาชดุ กิจกรรม เรื่อง เศรษฐกิจพอเพียง เล่มที่ 1 เรื่อง “ปฏิบัติตนตาม
พอ่ สอน แนน่ อนไมย่ ากจน” สามารถปฏบิ ัตติ นตามแนวคดิ ของเศรษฐกจิ พอเพียงได้

สาระการเรยี นรู้

1. ความสำคัญหลักแนวคดิ ของเศรษฐกจิ พอเพียง
2. การนำแนวคิดของเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้กับตนเองและครอบครวั

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น จ
เรือ่ ง “ปฏบิ ัตติ นตามพ่อสอน แน่นอนไม่ยากจน”

คำชีแ้ จง : ให้นกั เรยี นวงกลมหน้าตัวเลอื กท่ีเหน็ ว่าถกู ตอ้ งทส่ี ุดเพียงตวั เลือกเดยี ว

1. หลกั ของเศรษฐกิจพอเพยี งทส่ี ำคญั ทส่ี ดุ คอื อะไร

ก. การจัดการ ข. การพึง่ ตนเอง

ค. การรวมกลุ่มของชาวบ้าน ง. ความเอื้ออาทรเผอ่ื แผ่ และความสามคั คี

2. เศรษฐกจิ พอเพยี ง เปน็ ปรชั ญาในการดำรงชีวติ ของคนกลุ่มใด

ก. นักเรียน ข. เกษตรกร

ค. ข้าราชการ ง. ทุกกลมุ่ อาชพี

3. ทฤษฎีใหม่ หมายถึงอะไร

ก. หลกั การบริหารประเทศแบบใหม่

ข. หลกั การบรหิ ารเศรษฐกิจแบบใหม่

ค. หลักการบรหิ ารจดั การท่ดี นิ และนำ้ เพอื่ การเกษตร

ง. หลักการบริหารจัดการด้านอุตสาหกรรมการเกษตร

4. ขอ้ ใด มิใช่ การจดั แบง่ พนื้ ทีก่ ารเกษตรตามวธิ ีการเกษตรทฤษฎีใหม่

ก. สระนำ้ ข. พน้ื ที่อย่อู าศยั

ค. พนื้ ทอี่ ตุ สาหกรรม ง. พื้นทีท่ ำไร่ ทำสวน

5. อัตราสว่ นการแบ่งพน้ื ท่กี ารเกษตรทฤษฎีใหม่ คอื ขอ้ ใด

ก. 10 : 30 : 30 : 30 ข. 30 : 10 : 30 : 30

ค. 30 : 30 : 10 : 30 ง. 30 : 30 : 30 : 10

1

ไดค้ ่ะ ครูอธิบายใหน้ ักเรยี นเขา้ ใจและได้นำ
ปฏบิ ตั ิตนตามพ่อสอน แน่นอนไมย่ ากจน คะ่

คณุ ครูเมธารตั นค์ รบั
ผมขอให้ครูอธิบาย
เรอ่ื ง ปฏิบัติตนตามพอ่ สอน
แนน่ อนไมย่ ากจน ครบั

2

ความหมายและความสำคญั ของ

หลกั ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียง
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเป็นหลักคิดและหลักปฏิบัติในการดำเนินชีวิตเพ่ือ

นำไปสู่ความพอเพียงเป็นปรัชญาที่ชี้ถึงแนวทางการดำรงอยู่ และปฏิบัติตนของคนไทย
สังคมไทย เพื่อให้ก้าวทันต่อยุคโลกาภิวัฒน์ เพื่อให้เกิดความก้าวหน้าไปพร้อมกับความสมดุล
และพร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและกว้างขวาง ทั้งทางวัตถุ ทางด้านสังคม
ทางด้านส่งิ แวดลอ้ ม และทางวฒั นธรรม

ถา้ ใชห้ ลักความพอเพยี งเปน็ หลักคดิ และหลักปฏิบตั ใิ นการดำเนินชีวิต ก็สามารถอยไู่ ด้
อคยวา่ างมรเู้เทป่าน็ ทมันากขาอรงเคปำลนยี่ ยินาแมปลปงรตชั า่ ญง าๆขปอรงับเศตรวั ษแฐลกะิจพพร้ออมเพรยีบั งต่อการเปลี่ยนแปลงได้

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติในฐานะหน่วยงาน
หลักในการวางแผนประเทศ ตระหนักถึงความสำคัญของแนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
นิยามความหมาย ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและได้อัญเชิญมาเป็นปรัชญานำทางในการ
จัดทำแผนพัฒนาฉบบั ที่ 9 และฉบับที่ 10 เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนทุกระดับมีความเข้าใจใน
หลกั ปรัชญาและนำไปเป็นพืน้ ฐานและแนวทางในการดำเนินชีวิต

3

โดยยึดหลักธรรมนิยามในการขับเคลื่อนแนวคิดและปฏิบัติ
ตนอยา่ งไรจงึ เรยี กวา่ พอเพียง

ทม่ี าของรูปภาพ GreenShopCafe.com

4

ความพอเพียง หมายถึง ความพอประมาณ ความมีเหตุผลและการสร้างภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี
จากผลกระทบที่เกิดขึ้น จากทั้งภายนอกและภายใน ภายนอกกระทบเข้ามาภายในก็เปลี่ยนแปลงไป
ดว้ ย จะพอเพยี งไดต้ ้องคำนึงถึงห่วงถึง 3 หลักการ คอื คดิ และทำอย่างพอประมาณ มีเหตุ มีผล และ
มภี มู ิคมุ้ กนั ในตัวที่ดี

พอประมาณ คอื การทำอะไรท่พี อเหมาะ พอควร สมดุลกับอตั ภาพ ศักยภาพของตนเอง และ
สภาวะแวดล้อม พอประมาณของแต่ละคน ในแต่ละช่วงเวลาก็ต่างกัน เช่น บางคนในวันบางวันทาน
ข้าวจานเดียวอิ่ม แต่บางวันก็ไม่อิ่มต้อง 2 จานถึงจะอิ่ม แล้วแต่เหตุปัจจัยที่เกี่ยวข้องในช่วง
ระยะเวลาขณะเวลานั้น ๆ ความพอประมาณสามารถพิจารณาได้จาก 2 ปัจจัย คือ ปัจจัยภายใน
พอเหมาะกับความชอบศักยภาพและความสามารถของแต่ละคนหรือไม่ และปัจจัยภายนอก คือ
พอประมาณกับภูมิสังคมสิ่งแวดลอ้ มและสถานการณ์ในแต่ละคน

มีเหตุผล หมายถึง การตัดสินใจเกี่ยวกับระดับความพอเพียง นั้นจะต้องเป็นไปอย่างมีเหตผุ ล
โดยพิจารณาจากเหตุปัจจัยท่ีเก่ยี วขอ้ ง ตลอดจนคำนึงถึงผลที่คาดว่าจะเกิดข้ึน จากการกระทำนั้น ๆ
อย่างรอบคอบ ซอ่ื ตรง และไม่โลภอย่างมาก

มีภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี หมายถึง การเตรียมตัวให้พร้อมรับผลกระทบและการเปลี่ยนแปลง
ด้านต่าง ๆ ที่จะเกิดขึ้น โดยคำนึงถึงความเป็นไปได้ของสถานการณ์ต่าง ๆ ที่คาดว่าจะเกิดขึ้นใน
อนาคตทง้ั ใกล้และไกล

5

หลกั สปั ปรุ สิ ธรรม 7
สอนไว้ว่าจะสร้างความพอดีให้เกิดขึ้นได้ จะต้องรู้เหตุ รู้ผล รู้ตน รู้ประมาณ รู้กาลรู้ชุมชน
หรอื บคุ คล
ความพอประมาณ จึงควบคุมความพอเหมาะ พอควรกับทุก ๆ เรื่อง และจะรู้ได้อย่างไรว่า
พอประมาณหรือไม่ ต้องรอบรูใ้ นข้อมลู ปัจจัยตา่ ง ๆ ท่เี กีย่ วขอ้ งมสี ติและคิดพจิ ารณาอย่างรอบคอบ
ซื่อสตั ยต์ อ่ ตนเอง ต่อความจรงิ ตอ่ หน้าท่ี ตอ่ ผู้อ่นื ตอ้ งใช้หลกั เหตุ หลกั ผลในการตดั สินใจ
ยกตัวอย่าง จะดูหนังสือสอบหรือเตรียมสอบอย่างพอเพียงได้อย่างไร เตรียม 1 ชั่วโมงก่อน
สอบพร้อมไหม ต้องใช้เวลาพอประมาณกับสิ่งที่มีถึงจะสมเหตสุ มผล ถ้าใช้เวลาน้อยเกินไปหรือไมม่ ี
ความขยันอดทนในการอ่านหนังสอื กไ็ มม่ ีภูมิคุ้มกันในตวั ทดี่ ี
กลา่ วคอื จะดูหนงั สอื อยา่ งพอประมาณกต็ อ้ งพอดีกับศักยภาพของท่มี ีอยู่ประกอบกับเนื้อหา
ที่เรียน มีเหตุผล ดูหนังสือที่เป็นเรื่องหลักสอดคล้องกับวิชาเรียน การมีภูมิคุ้มกันในตัวที่ดีอย่างไร
เพราะฉะนั้นต้องมีความขยัน อดทน ต้องใช้คุณธรรมเป็นพื้นฐานของความคิดและการกระทำ
ตลอดเวลา

หลักทางพระพุทธศาสนา คือ
หลกั สัปปรุ สิ ธรรม 7 ประกอบดว้ ย
1. รจู้ ักเหตุ 2. รจู้ กั ผล 3. รูจ้ กั ตน
4. ร้ปู ระมาณ 5. รจู้ ักกาล 6. ร้จู ักชุมชน

7. รู้จักบุคคล

6

อนนั ต์ แล้ว มา เราอธบิ าย เงอ่ื นไขสรา้ งความพอเพยี ง
2 เงื่อนไข คอื อะไร ฟังนะอริสสา เงื่อนไขความรู้ คือ ความรอบรู้ ความ
รอบคอบ และระมัดระวังในการนำเอา
อมื ? วิชาการมาใช้ กล่าวคือ จะเอาหลักวิชาการ
มาใช้ต้องรู้จริง รอบรู้ไหม ยกตัวอย่างเช่น
OTOP การวางแผนการผลิต ถ้าไม่รอบคอบ
ตั้งแต่ต้นทางคือ เรื่องวัตถุดิบจนกระท่ัง
ปลายทางคือ การทำการตลาด และจัดส่ง
สินค้ามีโอกาสที่จะนำไปสู่ความไม่พอเพียง
ไดอ้ ยา่ งมาก

ความพอเพยี งอย่างสมบูรณจ์ ริง ๆ จะเกดิ ข้ึนกต็ อ่ เมอื่ เราสรา้ งความสมดุลพร้อม
รับต่อการเปลี่ยนแปลงใน 4 ด้าน คือ ทางด้านวัตถุหรือเศรษฐกิจ ด้านสังคม
ด้านสิ่งแวดล้อมและด้านวัฒนธรรมค่านิยม ความเชื่อการก้าวหน้าไปพร้อมกับ
ความสมดุลในแต่ละอย่างจะทำให้เกิดความพอเพียง เพราะฉะนั้น ความสมดุล
ทางเศรษฐกจิ คอื ทำอยา่ งไรจะรักษาสมดลุ รายรับ รายจ่าย มเี งนิ ออม มปี ระกัน
ด้วย เพราะฉะนัน้ การสร้างความสมดุลและพร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลงในการ
ใชจ้ ่าย กอ็ าจจะต้องทำบนั ทกึ รายรบั - รายจา่ ย

7

บัญชีรายรับรายจ่าย เป็นเครื่องมือเพื่อให้ดูว่าการใช้จ่ายสมดุลไหม ใช้จ่ายมากเกินกว่ารายรับ
หรือไม่ และต้องคำนึงถึงความเปล่ยี นแปลงในอนาคตด้วย
บญั ชีรายรบั รายจ่ายอยา่ งพอเพียง คอื ต้องค้มุ คา่ สร้างประโยชนแ์ ละความสขุ ใหเ้ กิดข้นึ
ประหยัด คือ การใช้จ่ายแบบทางสายกลางก็คือ การใช้เงินอย่างเหมาะสมกับอัตภาพของ
ศักยภาพของเรา รายได้ของเรา และเหมาะสมกับสถานการณ์ความจำเป็น เราใช้ชีวิตอย่าง
พอเพยี ง เรากต็ ้องมคี วามสมดุลทางด้านสังคมดว้ ย เช่น ตอ้ งไม่ใช่คนเหน็ แกต่ วั เศรษฐกจิ พอเพียง
นำไปสู่ความร้รู กั สามคั คี

ดังนั้นการทำบัญชีรายรับรายจ่ายอย่างพอเพียงเพื่อให้มีความ
ระมัดระวังในการใช้จ่าย มาลองทำบัญชีรายรับรายจ่ายดูนะ
ครับ

8

เงื่อนไขคุณธรรม หมายถึง การยึดหลักคุณธรรมเป็นแนวทาง มีความ
ซื่อสัตย์สุจริต ไม่โลภ รู้จักแบ่งปันให้ผู้อื่น มีความสามัคคี ดำเนินชีวิต
ดว้ ยความอดทน พากเพยี ร ใช้สตปิ ญั ญาในการดำเนินชีวิต

คุณธรรมของนักเรียน ต้องขยันและอดทน พากเพียรเรียน
หนังสอื แลว้ วนั ขา้ งหนา้ จะมชี ีวิตทไี่ มล่ ำบาก

คะ่ หนูต้งั ใจเรยี น

ศาสตร์พระราชา คือ แนวทางการพฒั นาของในหลวง 9
รชั กาลที่ 9 ทม่ี คี วามลุ่มลกึ รอบด้าน มองการณไ์ กล และเน้น

ความยั่งยืนมายาวนานก่อนทีป่ ระชาคมโลกจะตน่ื ตวั ในเร่ืองนี้ เป็นแนวทาง

การพัฒนาทม่ี ุ่งยกระดับคณุ ภาพชวี ติ ของคนไทยทกุ หมเู่ หลา่ องคป์ ระกอบของศาสตรพ์ ระราชา

คือ การศึกษา และสุขภาพ การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต การค้นคว้าวิจัย การบริหารความเสี่ยง

การอนุรักษ์ธรรมชาติและปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง แต่ละองค์ประกอบล้วนมีส่วนช่วย

ยกระดับคุณภาพชีวิตของทุกผู้คน โดยเฉพาะคนจน และผู้ยากไร้ ศาสตร์พระราชาสู่การพัฒนาท่ี

ยั่งยืน จึงเป็นการน้อมนำโครงการในพระราชดำริ 4,600 โครงการ หลักการทรงงาน 23 ประการ

พระบรมราโชวาท พระราชดำรัส พระบรมราโชบายและปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง มาเป็นหลัก

คดิ และแนวปฏบิ ัตใิ นการดำรงชีวิตตลอดจนการปฏบิ ตั ิงาน

ศาสตร์สากล คือ
หลักวิชาการต่าง ๆ
นำมาบูรณาการใช้
กับชวี ติ ประจำวนั

ศาสตร์ภูมิปัญญา คือ การศึกษาเรียนรู้
นำความรู้มาใชป้ ฏบิ ัติในชวี ิตประจำวันจาก
วทิ ยากรท้องถน่ิ ภูมปิ ัญญาท้องถ่ิน

10
๐

... “เศรษฐกจิ พอเพยี งเปน็ เสมือนรากฐานของชวี ติ รากฐานความม่ันคง
ของแผ่นดนิ เปรยี บเสมอื นเสาเขม็ ท่ถี ูกตอกรองรับบ้านเรือนตัวอาคารไว้
นน่ั เอง ส่ิงกอ่ สร้างจะมน่ั คงได้ก็อยทู่ ่ีเสาเข็ม แต่คนส่วนมากมองไม่เหน็
เสาเข็มและลืมเสาเข็มเสยี ดว้ ยซำ้ ไป”...

พระราชดำรสั พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยู่หัว
จากวารสารชัยพฒั นา ประจำเดือนสิงหาคม 2542

ครูขอนอ้ มนำหลกั ปรัชญาเศรษฐกจิ
พอเพียงของในหลวงในรัชกาลที่ 9 ทรง
ประทานใหก้ ับประชาชนชาวไทยยดึ
ปฏบิ ัติ ใหน้ ักเรียนไดศ้ ึกษาค่ะ

11

เศรษฐกจิ พอเพียงกบั ทฤษฎใี หม่ 3 ขัน้

ทมี่ า https://siamrath.co.th/n/41642

พี่อนันต์ เศรษฐกิจพอเพียง มาใบเฟริ น์ เดีย๋ วพ่อี นันต์
กบั เกษตรทฤษฎีใหม่ คอื อะไร จะอธบิ ายให้ฟัง
คะ ใบเฟิรน์ ยังไมเ่ ขา้ ใจ

12

ทฤษฎใี หม่ ขน้ั ที่ 1

เทียบได้กับทฤษฎีพอเพียงแบบพื้นฐาน เป็นการจัดการทรัพยากรที่แต่ละคนมีอยู่ให้เกิด
ประโยชน์สูงสุด เพื่อแต่ละคนจะได้สามารถพึ่งตนเองได้อย่างเข้มแข็งและยั่งยืน เวลาพูด
เรื่องทฤษฎีใหม่ ส่วนมากมักจะคิดถึงตัวอย่างเกษตรทฤษฎีใหม่ขั้นที่หนึ่ง ซ่ึงเป็นตัวอย่าง
ของการใช้ทฤษฎีใหม่ในภาคเกษตรในชนบท เพราะเกษตรกรมีพื้นดิน เขามีน้ำทั้งน้ำฝน
น้ำบาดาล น้ำบ่อ เขามีพืชพนั ธุ์ที่ปลกู ในพืน้ ดินของเขา และมีสัตว์เลี้ยง จึงเป็นตวั อย่างใน
การจัดทรัพยากรที่แต่ละคนมีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงสุดอย่างยั่งยืน เพราะเป็นการจัดการ
อย่างสมดลุ และพรอ้ มกบั การเปลี่ยนแปลงและนำความสุขมาให้ดว้ ย

ทฤษฎใี หม่ ขน้ั ที่ 2
เทียบได้กับเศรษฐกิจพอเพียงแบบก้าวหน้า เป็นการร่วมมือร่วมกลุ่มของคนที่มีความ
เข้มแขง็ และสามารถพึง่ ตนเองไดแ้ ลว้ ในระดบั ต่าง ๆ เพ่อื ร่วมกัน ช่วยเหลอื กันในกิจกรรม
ตา่ ง ๆ เช่น กลมุ่ /องคก์ ร สหกรณต์ า่ ง ๆ ธนาคาร กลุ่มผลิต แมบ่ า้ น เปน็ ต้น

ทฤษฎีใหม่ ข้นั ท่ี 3

เปน็ ความรว่ มมือกันในระดับเครอื ข่าย หรอื เป็นการขยายเครือข่ายความรว่ มมือออกไปสู่ภาค

อน่ื ๆ เช่น

เครอื ขา่ ยกลมุ่ สัจจะออมทรัพย์ การสร้างเครือขา่ ยขา้ ว
สำนึกรกั บ้านเกิดของดแี ทค เครือขา่ ยเกษตรอนิ ทรยี ์

จังหวัดบุรีรัมย์ผลิตข้าวปลอดสารพิษ นำมาแลกเปลี่ยนสินค้ากับเครือข่ายยมนาที่จังหวัด

นครศรีธรรมราช หรือชุมชนอาจจะมีการแลกเปลี่ยน ทำงานร่วมมือกันกับองค์กรธุรกิจ
เอกชน บริษัทน้ำมัน บริษัทต่าง ๆ มูลนิธิ ภาครัฐ เป็นความร่วมมือกันระหว่างกลุ่ม องค์กร
ตา่ ง ๆ ตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพยี งแบบกา้ วหน้าหรอื ทฤษฎีใหม่ ขัน้ ท่ี 3

13

แนวทางการถอดบทเรยี นที่ไดจ้ ากการเรยี นรู้
“ปฏิบตั ิตนตามพ่อสอน แนน่ อนไมย่ ากจน”

แนวทางการถอดบทเรยี นท่ไี ด้จากการเรียนรู้

ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียง ปฏบิ ตั ิตนตามพ่อสอน แน่นอนไม่ยากจน

(สำหรบั นกั เรียน)

2 เงื่อนไข ความรู้ นกั เรียนต้องมพี น้ื ฐานความรอู้ ะไรบา้ งทีจ่ ะสามารถ

ประสบความสำเร็จในการเรยี นเรอื่ งนี้

คณุ ธรรม นักเรียนจะตอ้ งมีคณุ ธรรมอะไรบา้ งท่ีจำเปน็ ในการเรยี น

ถงึ จะทำใหน้ ักเรยี นประสบความสำเรจ็ ในการเรยี นเรือ่ งนี้

3 หว่ ง พอประมาณ ในการเรยี นเรอื่ งนี้ นกั เรียนตอ้ งคำนงึ ถงึ ความเหมาะสม /

ความสอดคลอ้ ง / ความพอดแี ละศักยภาพของตนอยา่ งไร

บา้ ง เชน่ การบรหิ ารเวลา การใช้วัสดุอุปกรณ์ ความ

พรอ้ มของนกั เรยี นเอง

มเี หตผุ ล นกั เรยี นจะไดค้ วามรู้อะไรบ้างจากบทเรยี นนี้ และการจะ

ได้รบั ความรเู้ รอื่ งนนี้ กั เรยี นควรทำอยา่ งไร

มภี มู ิคมุ้ กันใน นักเรียนมกี ารป้องกันความผิดพลาดหรอื ปัญหาที่จะเกิด

ตัวที่ดี ข้นึ กบั การเรยี นของตนเองอยา่ งไร และมแี ผนสำรองทจี่ ะ

จัดการกบั ความผิดพลาดท่จี ะเกิดขนึ้ ได้อยา่ งไร

4 มิติ ดา้ นวตั ถุ นักเรยี นมีการใชส้ ง่ิ ของท่ีเป็นวตั ถจุ ากทีค่ รเู ตรยี มให้ หรอื

เป็นวตั ถสุ ิ่งของตนเองในการเรียน ใหป้ ระหยัดคุ้มคา่

ลดรายจา่ ยอย่างไรบา้ ง

ด้านสงั คม นักเรยี นมีการสรา้ งความสมั พันธด์ ้านสงั คมกบั ครแู ละ

เพอื่ น ๆ อย่างไรในการเรียนเรอ่ื งนี้

14

แนวทางการถอดบทเรยี นทไ่ี ด้จากการเรียนรู้
“ปฏบิ ัตติ นตามพอ่ สอน แนน่ อนไม่ยากจน”

(ต่อ)

แนวทางการถอดบทเรยี นทไี่ ดจ้ ากการเรียนรู้

ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียง ปฏบิ ัติตนตามพอ่ สอน แน่นอนไม่ยากจน

(สำหรบั นกั เรยี น)

4 มิติ (ต่อ) ดา้ นวฒั นธรรม จากการเรยี นเรื่องน้ีนกั เรียนไดแ้ นวทางในการสบื สานรว่ ม

อนุรักษ์วัฒนธรรม ค่านยิ ม เอกลกั ษณท์ อ้ งถิน่ อยา่ งไรบ้าง

ดา้ น จากการเรียนเรื่องน้ี นกั เรียนมสี ่วนเกย่ี วขอ้ งหรอื ไดท้ ำ

ส่งิ แวดลอ้ ม วธิ กี ารตา่ ง ๆ ในการอนรุ กั ษ์ธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดลอ้ ม
อะไรบ้าง

3 ศาสตร์ ศาสตร์ นกั เรียนไดเ้ รยี นรู้ เขา้ ใจ ลงมือปฏบิ ตั ิ บรู ณาการหลักการ

พระราชา ปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง หลกั การทรงงานเกษตร

ทฤษฎีใหม่

ศาสตรส์ ากล นกั เรียนได้ศึกษาความรจู้ ากตำรา เชน่ หลักการ ทฤษฎี
กระบวนการกล่มุ ทำงานเป็นทมี ส่อื เทคโนโลยี Internet

นำมาบูรณาการใช้กบั ชีวติ ประจำวนั

ศาสตร์ นักเรียนไดศ้ ึกษาความรจู้ ากภูมิปัญญาทอ้ งถิ่น เช่น การ

ภูมิปญั ญา ใช้สมุนไพร คำพังเพย เพลงพนื้ บ้าน ความเช่อื พ้ืนบา้ น

แบบฝกึ หดั ที่ 1 15

เรอ่ื ง ปฏิบัตติ นตามพ่อสอน แน่นอนไม่ยากจน
ชั้นประถมศึกษาปที ่ี 5

ชื่อ........................................................ นามสกลุ .............................................. เลขท่ี ............

คำช้แี จง: ใหน้ กั เรยี นเติมคำตอบท่ถี กู ต้องลงในช่องวา่ งและระบายสีให้สวยงาม

ขัน้ ตอนเกษตรทฤษฎใี หม่

1. การจดั สรรที่ดนิ การจัดสรรทอ่ี ยอู่ าศยั และทีท่ ำกนิ ในอตั ราส่วน
30 : 30 : 30 : 10

2. ขั้นก้าวหนา้
2. ขน้ั พฒั นา

16

แบบฝกึ หัดที่ 2

เรื่อง ปฏบิ ัตติ นตามพอ่ สอน แนน่ อนไม่ยากจน
ชัน้ ประถมศกึ ษาปที ี่ 5

ชื่อ........................................................ นามสกลุ .............................................. เลขท่ี ............

คำช้แี จง: ใหน้ กั เรียนเตมิ คำตอบในช่องวา่ ง

1. เศรษฐกจิ พอเพียงเปน็ แนวคดิ 2. หัวใจสำคัญของเศรษฐกจิ พอเพียง

เกย่ี วกบั อะไร คอื อะไร

........................................................................ ........................................................................
...................................................................... ......................................................................
....................................................... .......................................................
........................................................... ...........................................................
............................................................. .............................................................

3. นักเรยี นจะปฏบิ ตั ิตนอย่างไรให้ 4. นกั เรยี นสามารถนำหลกั เศรษฐกิจ

สมกบั คำว่า “เศรษฐกจิ พอเพยี ง” พอเพียงไปใชใ้ นครอบครวั ได้อยา่ งไร

........................................................................ ........................................................................
...................................................................... ......................................................................
....................................................... .......................................................
........................................................... ...........................................................
............................................................. .............................................................

แบบทดสอบหลงั เรียน 17
เรอื่ ง “ปฏบิ ตั ติ นตามพอ่ สอน แน่นอนไมย่ ากจน”

คำช้แี จง : ใหน้ ักเรยี นวงกลมหนา้ ตัวเลอื กทเ่ี หน็ วา่ ถูกตอ้ งท่สี ุดเพยี งตวั เลอื กเดยี ว

1. ข้อใด มิใช่ การจดั แบง่ พ้นื ทีก่ ารเกษตรตามวธิ ีการเกษตรทฤษฎีใหม่

ก. สระน้ำ ข. พ้นื ท่ีอยอู่ าศยั

ค. พน้ื ทอ่ี ตุ สาหกรรม ง. พื้นท่ีทำไร่ ทำสวน

2. อตั ราสว่ นการแบง่ พน้ื ท่กี ารเกษตรทฤษฎใี หม่ คอื ขอ้ ใด

ก. 10 : 30 : 30 : 30 ข. 30 : 10 : 30 : 30

ค. 30 : 30 : 10 : 30 ง. 30 : 30 : 30 : 10

3. หลักของเศรษฐกิจพอเพยี งที่สำคญั ทส่ี ุด คืออะไร

ก. การจัดการ ข. การพึ่งตนเอง

ค. การรวมกลุ่มของชาวบ้าน ง. ความเอ้อื อาทรเผื่อแผ่ และความสามคั คี

4. ทฤษฎใี หม่ หมายถึงอะไร

ก. หลักการบริหารประเทศแบบใหม่

ข. หลักการบริหารเศรษฐกิจแบบใหม่

ค. หลักการบรหิ ารจัดการทด่ี ิน และน้ำเพ่อื การเกษตร

ง. หลกั การบรหิ ารจดั การดา้ นอตุ สาหกรรมการเกษตร

5. เศรษฐกจิ พอเพียง เปน็ ปรชั ญาในการดำรงชีวิตของคนกลุ่มใด

ก. นกั เรยี น ข. เกษตรกร

ค. ข้าราชการ ง. ทกุ กลมุ่ อาชพี

18

ภาคผนวก

19

เฉลยแบบฝกึ หัดท่ี 1

เร่อื ง ปฏบิ ตั ติ นตามพ่อสอน แน่นอนไมย่ ากจน
ชั้นประถมศึกษาปที ่ี 5

ช่ือ........................................................ นามสกลุ .............................................. เลขที่ ............

คำช้แี จง: ให้นักเรยี นเติมคำตอบทีถ่ กู ต้องลงในชอ่ งวา่ งและระบายสใี ห้สวยงาม

ขน้ั ตอนเกษตรทฤษฎใี หม่

1. การจดั สรรท่ีดิน การจดั สรรทอี่ ยู่อาศัยและท่ที ำกินในอตั ราสว่ น
30 : 30 : 30 : 10

นาข้าว 30% สระนำ้ 30%

พนื้ ทป่ี ลกู พชื ผกั 30% ทอี่ ยอู่ าศัย 10%
2. ขัน้ ก้าวหนา้
เมื่อเข้าใจหลักการและไดป้ ฏิบตั ิทดี่ นิ ของตนเองแล้ว ใหเ้ กษตรกร
3. ขนั้ พัฒนา รวมกลมุ่ หรอื สหกรณ์ร่วมแรงในการผลติ การตลาด การเปน็ อยู่
การศึกษา สังคม ช่วยให้สังคมดขี ้นึ พร้อม ๆ กัน

เกษตรกรมกี ารพัฒนา รว่ มมือกับแหล่งเงนิ แหล่งพลังงาน ตั้งและ
บรกิ ารโรงสี ต้ังรา้ นสหกรณ์ ช่วยกนั ลงทนุ พาคุณภาพชวี ติ ซ่งึ ไม่ได้
ทำอาชพี เกษตรกรอย่างเดยี ว

เฉลยแบบฝึกหดั ท่ี 2 20
๐

เรอื่ ง ปฏบิ ัตติ นตามพ่อสอน แนน่ อนไมย่ ากจน
ชน้ั ประถมศึกษาปีที่ 5

ชื่อ........................................................ นามสกลุ .............................................. เลขที่ ............

คำชี้แจง: ใหน้ กั เรยี นเตมิ คำตอบในช่องว่าง

1. เศรษฐกิจพอเพยี งเปน็ แนวคิด 2. หัวใจสำคัญของเศรษฐกิจพอเพยี ง
เกี่ยวกบั อะไร คืออะไร

เปน็ ปรชั ญาชีถ้ งึ แนวทางการดำรงอยู่ และ เปน็ พระราชดำรัสของพระบาทสมเดจ็
พระเจ้าอยูห่ ัว ตง้ั แต่ปี พ.ศ. ๒๕๑๗ ทที่ รง
ปฏิบตั ติ นของประชาชนทกุ ระดับชน้ั วางรากฐานการพัฒนาชนบท
ใหป้ ระชาชนสามารถพง่ึ ตนเองได้
ตงั้ แตค่ รอบครัว ชมุ ชน จนถงึ รฐั พออยูพ่ อกนิ ไมเ่ ดอื ดรอ้ น

ใหด้ ำเนนิ ไปในทางสายกลาง

3. นักเรยี นจะปฏิบตั ิตนอยา่ งไรให้ 4. นกั เรยี นสามารถนำหลกั เศรษฐกจิ
สมกับคำวา่ “เศรษฐกจิ พอเพียง” พอเพียงไปใช้ในครอบครัวได้อยา่ งไร

มกี ารใชข้ องแบบพอเพียง ไม่เบยี ดเบียน ใชจ้ ่าย 3 ส่วนและเก็บออม 1 ส่วน คอื
คนอืน่ ต้องใชข้ องพอประมาณ 1. พอมีพอกิน ปลกู พืชผกั สวนครวั ไวก้ ินเอง
ตามอัตภาพ พดู จากพ็ อเพียง ในครวั เรือน เหลอื จึงนำไปขาย
ทำอะไรกพ็ อเพียง ปฏบิ ัติตนก็พอเพยี ง 2. พออยู่พอใช้ ชว่ ยกันประหยดั
ลดรายจ่าย ปิดนำ้ ปดิ ไฟ เมื่อเลกิ ใชง้ าน
3. ต้องรู้จักพอ และรู้จกั ประมาณตน

21

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน

ขอ้ ที่ เฉลย
1ข
2ง
3ค
4ค
5ง

เฉลยแบบทดสอบหลงั เรยี น

ขอ้ ที่ เฉลย
1ค
2ง
3ข
4ค
5ง

บรรณานกุ รม 22

ปรียานุช พบิ ูลสราวธุ . (2552). ตามรอยพอ่ ชีวติ พอเพยี ง สู่การพฒั นาทยี่ งั่ ยนื . กรุงเทพฯ:
ศนู ยก์ ารพมิ พเ์ พชรร่งุ .

ปิตยิ ามาส หลวี ฒั นาสิรกิ ุล. (2559). มสี ติ รู้คิด รู้ทำ รหู้ ลักปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง.
กรุงเทพฯ: นานมีบคุ๊ สพ์ บั ลเิ คชัน่ ส์.

วริ ยิ ะ บญุ ยะนวิ าสน์ และคณะ. (2562). สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ศาสนา
ศลี ธรรม จรยิ ธรรม หนา้ ทพ่ี ลเมอื ง วฒั นธรรม และการดำเนินชีวติ ในสงั คมเศรษฐศาสตร์
และภมู ศิ าสตร์ ชน้ั ประถมศกึ ษาปที ี่ 5. กรุงเทพฯ: อักษรเจริญทศั น์.

สำนกั งานคณะกรรมการพฒั นาเศรษฐกิจและสงั คมแห่งชาติ. (2543). แผนพฒั นาเศรษฐกิจและ
สังคมแห่งชาติ ฉบบั ท่ี 9 พ.ศ. 2555-2549. กรงุ เทพมหานคร:
สำนกั งานฯ.

สำนักงานคณะกรรมการพฒั นาเศรษฐกจิ และสงั คมแหง่ ชาติ. (2550). แผนพฒั นาเศรษฐกิจและ
สงั คมแหง่ ชาติ ฉบบั ที่ 10 พ.ศ. 2550-๒2554. กรุงเทพมหานคร:
สำนักงานฯ.

สำนกั งานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกจิ และสงั คมแห่งชาติ. (2550). ประมวลคำในพระบรม
ราโชวาทพระบาทสมเด็จพระเจา้ อย่หู วั ภมู ิพลอดลุ ยเดช ต้งั แตพ่ ทุ ธศกั ราช 2493-2549
ทเ่ี ก่ยี วขอ้ งกบั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง (พิมพค์ รั้งที่ 5). กรงุ เทพมหานคร:
สำนกั งานฯ.

สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพอ่ื การประสานงานโครงการอนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำริ (กปร.).
2550. ทฤษฎใี หม่ชีวิตทพ่ี อเพยี ง (พมิ พค์ รงั้ ท่ี 2). กรงุ เทพมหานคร:
สำนักงาน กปร.

กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ัง. (2557) .[ออนไลน]์ . เข้าถงึ ได้จาก:
https://www.dmcr.go.th/detailAll/2459/pc/23 (วันท่สี บื ค้น 20 ตุลาคม 2562)

ออนไลน์: รูปภาพ
ที่มา. https://siamrath.co.th/n/41642
ทมี่ า. https://sites.com/site/sastrphraracha2513/hlak-prachya-ersthkic-phx-pheiyng