03268809-1061-4053-9953-23DDE85A51C3

การจั ดท่ าให้ นมลู ก

จั ด ท่ า ถู ก วิ ธี ลู ก ไ ด้ ป ร ะ โ ย ช น์ เ ต็ ม ๆ

จัดทำโดย:นั กศึ กษาพยาบาลชั้นปี ที่3 วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี แพร่

If I know what love is, it’s because of you

ท่าอุ้มลูกเข้าเต้า
มี 4 ท่า

ท่าอุ้มทารกเข้าเต้า มี 4 ท่า ดังนี้

1.ท่าอุ้มขวางตัก (cradle hold )

ท่านี้ เป็ นท่าที่ใช้บ่อยที่สุด สามารถควบคุมการ
เคลื่อนไหวของศี รษะทารกได้แต่ไม่เหมาะกับ
แม่มือใหม่ มีวิธีดังนี้

1.เลือกเก้าอี้ที่นั่ งสบายมีที่วางแขน และพนั กพิงรองรับ
แผ่นหลังได้เป็ นอย่างดี

2.นั่ งตัวตรงและอุ้มลูกนอนขวาง ตะแคงเข้าหาเต้านม
จัดหน้ าอกของลูกน้ อยและคุณแม่ให้แนบชิดกัน

3.จับพยุงเต้านมด้วยมืออีกข้างหนึ่ ง
4.วางศี รษะลูกน้ อยบนข้อพับแขน ประคองหลังด้วย

ปลายแขน และช้อนก้นไว้ด้วยมือ

2.ท่าอุ้มขวางตักประยุกต์ (modified cradle hold)

ท่านี้ จะง่ายต่อการอุ้มลูกเข้าเต้าเพราะสามารถขยับมือ
ที่โอบศี รษะทารกเข้าเต้าได้สะดวก เมื่อเข้าเต้าเสร็จ
สามารถเปลี่ยนเป็ นท่าที่ 1 ได้ มีวิธีดังนี้

1.เลือกเก้าอี้ที่นั่ งสบายมีที่วางแขน และพนั กพิงรองรับ
แผ่นหลังได้เป็ นอย่างดี

2.นั่ งตัวตรงและอุ้มลูกนอนขวาง ตะแคงเข้าหาเต้านม
จัดหน้ าอกของลูกและคุณแม่ให้แนบชิดกัน

3.คล้ายท่าแรก เพียงแต่เปลี่ยนมือ โดยใช้มือข้างเดียว
กับเต้านมที่ลูกดูดประคองเต้านม

4. มืออีกข้างรองรับต้นคอและท้ายทอยของลูกแทน

3. ท่าอุ้มฟุตบอล (football hold/clutch hold)

เป็ นท่าอุ้มแนบสีข้างแม่ ท่านี้ เหมาะสำหรับลูกแฝด
ให้นมพร้อมกัน 2 คนได้ ลูกตัวเล็กหรือคลอดก่อน
กำหนด มารดาเต้านมใหญ่ มารดาหลังผ่าตัดคลอด
และใช้เป็ นท่าเปลี่ยนตำแหน่ งการกดเหงือกลูกเวลา
หัวนมแตก มีวิธีดังนี้

1.นั่ งบนเก้าอี้ที่สบาย
2.วางหมอนไว้ข้างลำตัว แล้ววางลูกบนหมอน
3.ประคองหลังและบ่าของลูกด้วยฝ่ ามือ และใช้ปลาย

แขนรองรับแผ่นหลังไว้
4.สอดขาลูกไว้ใต้แขน จัดท่านอนให้ใบหู หัวไหล่

และสะโพกอยู่ในแนวเส้ นตรงเหมือนคุณกำลังถือ
ลูกฟุ ตบอล

4. ท่านอนตะแคง (side lying position)

แม่และลูกนอนตะแคงตัวเข้าหากัน ใช้แขนหรือผ้า
หนุนหลังให้กระชับแนบกับตัวแม่ ท่านี้ เหมาะกับแม่
หลังคลอดใหม่ที่อ่อนเพลียมาก ต้องการพักผ่อน ให้
นมช่วงกลางคืน หรือผ่าตัดคลอดทางหน้ าท้อง
มีวิธีดังนี้

1.คุณแม่นอนตะแคงในท่าที่สบาย งอเข่าเล็กน้ อย
หนุนศี รษะด้วยหมอน 1-2 ใบ

2.วางลูกไว้บนฟูก โดยให้หันหน้ ามาทางคุณแม่
3.ดันตัวคุณแม่เองขึ้นด้วยศอก และประคองต้นคอลูก

น้ อยด้วยมืออีกข้าง
4.เมื่อลูกดูดนมได้ดี ค่อยนอนราบ
5.แล้วพลิกตัวนอนตะแคงอีกด้านหนึ่ ง ให้ลูกกินนม

จากเต้าอีกข้าง

If I know what love is, it’s because of you

การจับประคอง
เต้านม

การจับประคองเต้านม มีดังนี้

1. C hold หรือ cup hold

-ประคองเต้าเป็ นรู ปตัว C โดยนิ้ วหัวแม่มืออยู่ด้าน
บนของเต้านม อีก 4 นิ้ วที่เหลือประคองฐานเพื่อ
รองรับน้ำหนั กเต้านมแทนลูก
-เหมาะกับแม่ที่มีเต้านมขนาดใหญ่หรือแม่มือใหม่
และช่วยบีบเต้านมให้น้ำนมไหลเพื่อกระตุ้น
การดูดกลืน ในลูกที่อมหัวนมแล้วหลับไปที่
ไม่ยอมดูดนม

2. V hold หรือ scissors hold

-คีบเต้านมด้วยนิ้ วชี้และนิ้ วกลาง ให้เลยแนวต่อ
ระหว่างเต้านมกับลานนม เพื่อยกส่วนลานนมและ
หัวนมให้ยื่นออกพร้อมให้ลูกดูดบริเวณลานนม
-เหมาะสำหรับแม่ที่มีเต้านมเล็ก แต่ต้องระวังไม่
กดนิ้ วบริเวณลานนมเพราะจะกดท่อน้ำนมทำให้
น้ำนมไหลไม่สะดวก

3. U hold หรือ dancer hand position

-วางนิ้ วคล้าย C hold แต่หมุนมือ 90 องศา ให้
นิ้ วหัวแม่มืออยู่ด้านข้าง นิ้ วมืออีก 4 นิ้ ว
อยู่ตรงกลาง

-ท่านี้ เหมาะสำหรับลูกที่มีแรงดูดน้ อย
เช่น เกิดก่อนกำหนด เนื่ องจากสามารถเลื่อนมือ
จากประคองเต้าไปประคองที่คางและกระพุ้งแก้ม
ทารกหรือขยับนิ้ วชี้เพื่อดันคางทารกให้ชิดกับ
เต้านมแม่มากขึ้น

วิธีเอาลูกเข้าเต้าแม่มีดังนี้

1.ประคองศี รษะให้ลูก
แหงนไปด้านหลังเล็กน้ อย
คางชิดเต้านม

2. เมื่อลูกอ้าปากกว้าง
เคลื่อนลูกเข้าหาเต้านมแม่
อย่างรวดเร็วและนุ่ มนวล
อมให้ลึกถึงลานนม

3.ให้ปากลูกอมแนบสนิ ท
กับลานนม ทำให้ลูกดูดนม
ได้ดี และแม่ไม่เจ็บห้วนม

ดูดนมได้ดี
หัวนมและลานนมต้องอยู่ลึก
ในปากลูก ลิ้นยื่นออกมานอกปาก
กดลานนม รีดน้ำนมออกจากท่อ
เมื่อลูกอิ่มจะผละจากเต้าเอง

สั ญญาณที่ บ่งบอกว่าทารกได้รับ
น้ำนมแม่เพียงพอ



อาการและอาการแสดงของมารดา
- เต้านมจากที่คัดตึงจะกลายเป็ นนิ่ มลง

อาการและอาการแสดงของทารก
- เมื่อลูกอิ่มจะนอนหลับนานาน 3 ชั่วโมง
- น้ำหนั กตัวลูกลดลงได้ไม่เกิน 7-10%

（ ）ของน้ำหนั กแรกเกิด ภายใน7-10วันหลังเกิด

การสั งเกตลูกดูดได้ถูกวิธี

1.อมลานนมได้ลึก เห็นลานนมด้านบนมากกว่าด้านล่าง
2.ปากลูกอ้ากว้างแนบสนิ ทกับเต้านมแม่
3.ริมฝี ปากล่างบานออกเหมือนปากปลา
4.คางถูกต้องแนบชิดเต้านมแม่

เทคนิ คการให้นมแม่ตามหลัก 4 ด.

1 ดูดเร็ว ภายใน 1 ชั่วโมงแรกหลังคลอด
2 ดูดบ่อย ดูดนมบ่อยตามความต้องการของลูก

หรือทุก 2-3 ชม. (8-12 ครั้ง/วัน)
3 ดูดถูกวิธี จัดท่าดูดนมของลูกได้ถูกต้อง
4 ดูดเกลี้ยงเต้า เมื่อเกลี้ยงเต้า เต้านมจะนิ่ ม

และรู้สึ กเบา

แหล่งอ้างอิง

กรรณิการ์ วิจิตรสุคนธ์ และคณะ.(2559).การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่.
พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุ งเทพฯ : พรี-วัน.

ยุพยง แห่งเชาวนิ ช. (2557). คู่มือแม่ทำงานเลี้ยงลูกด้วยนมแม่.
นนทบุรี: สำนั กพิมพ์ไอยราจำกัด.

โรงพยาบาลแมคคอร์มิค. (2560). ท่าในการให้นมแม่ที่ถูกต้อง
และการอุ้มเรอ. สืบค้นเมื่อ 21 มกราคม 2565
,จากhttps://www.mccormickhospital.com.

ภาวิน พัวพรพงษ์. (2557). การประเมินการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่.
Journal of Medicine and Health Sciences, 21(1),10-20.

ศุภวดี แถวเพีย .(2564). การพยาบาลมารดาหลังคลอด :
แบบแผนสุขภาพ Postpartum maternal nursing care
the functional health patterns . ขอนแก่น : วิทยาลัย
พยาบาลบรมราชชนนี ขอนแก่น .

ฉั น รักคุณแม่ค่ะ/ครับ งฉั น
ดีใจที่มีคุณเป็ นแม่ขอ