TAJUK : PERBEZAAN ANTARA ENAKMEN SYARIAH DAN KANUN KESEKSAAN DARI ASPEK SALAH GUNA PENANDAAN DAN PERBAHASAN HALAL (SEKSYEN 42) SUBJEK : PENGANTAR PENGAJIAN SYARIAH KOD SUBJEK : IIX 1003 SESI PENGAJIAN : SEMESTER 1 sesi 2023/2024 PENSYARAH : PROFESOR MADYA DR. MOHD ANUAR BIN RAMLI NAMA PELAJAR NO MATRIKS FAWWAZ BIN FADZIL 22000417 MEOR HAMZI BIN MEOR ISMAIL 22000397 MOHAMAD NA’IM BIN MOHAMAD ZAINI 22000421 MUAZ BIN MOHD NAJIB U2100147 MUHAMAD AIMEL BIN HARUN S2119656
2 ISI KANDUNGAN BIL TAJUK HALAMAN 1. Isi Kandungan 2 2. Pendahuluan 3 3. Pengenalan 4 4. Pengenalan kepada Enakmen Syariah dan Kanun Keseksaan 5 5. Definisi dan Konsep Penandaan Halal dalam Enakmen Syariah 8 6. Definisi dan Konsep Penandaan Halal dalam Enakmen Keseksaan 10 7. Perbezaan dalam Pendekatan Penandaan Halal antara Enakmen Syariah dan Kanun Keseksaan 12 8. Kesan salah guna Penandaan dalam konteks Enakmen Syariah 14 9. Kesan salah guna Penandaan dalam konteks Kanun Keseksaan 15 10. Perbahasan mengenai kepentingan dan keperluan penegakan Kanun Keseksaan dalam menangani Salah Guna Penandaan Halal 17 11. Enakmen Syariah dalam menangani Salah Guna Penandaan Halal 19 12. Perbandingan keberkesanan Enakmen Syariah dan Kanun Keseksaan dalam menjaga integriti Penandaan Halal 21 13. Cadangan untuk peningkatan perlindungan pengguna dalam konteks Penandaan Halal melalui Enakmen Syariah dan Kanun Keseksaan 23 14. Kesimpulan 24 15. Rujukan 25
3 PENDAHULUAN بسم الله الرحمن الرحيم Kami berterima kasih kepada Tuhan kerana memberi kami kesihatan dan waktu untuk menyelesaikan tugasan ini. Kami juga gembira kerana dapat menyiapkan tugasan ini dengan lancar. Tugasan ini adalah kertas kerja dan video yang kami buat untuk subjek Pengantar Pengajian Syariah untuk semester 1 sesi 2023/2024. Kami juga berterima kasih kepada Profesor Madya Dr. Anuar bin Ramli yang banyak membimbing dan mengajar kami tentang subjek ini. Kami juga tidak lupa kepada ibu bapa kami yang sentiasa mendoakan kami dalam usaha kami untuk belajar. Akhirnya, kami ucapkan tahniah dan terima kasih kepada semua rakan kumpulan kami yang bekerjasama dan berbincang untuk menyiapkan kertas kerja dan video ini. Kami berharap Allah merestui usaha kami yang sederhana ini. Allahumma Āmīn.. "
4 PENGENALAN Pada 17 Ogos 2023, Malaysia dikejutkan dengan isu seorang peguam yang bernama Nik Elin Zurina binti Nik Abdul Rashid (Nik Elin). Dia mencabar 21 peruntukan dalam Enakmen Kanun Jenayah Syariah (I) 2019 Kelantan. Kes ini berkaitan dengan Iki Putra yang didakwa di Mahkamah Syariah pada 21 Ogos 2019 kerana melakukan kesalahan liwat di Bangi. Nik Elin tidak setuju dengan tuduhan itu dan mencabar peruntukan Seksyen 28 Enakmen Jenayah Syariah 1995. Pada 25 Februari 2021, Mahkamah Persekutuan memutuskan bahawa kesalahan liwat (seks yang tidak semulajadi) dalam Enakmen Jenayah Syariah 1995 tidak sah dan bertentangan dengan Perlembagaan Persekutuan. Keputusan ini menimbulkan kebimbangan para peguam dan peguam syarie kerana mereka takut banyak peruntukan Enakmen Jenayah Syariah negeri-negeri lain akan dicabar dan dibatalkan dengan alasan yang sama. Sebagai bukti, Nik Elin Zurina dan anaknya Tengku Yasmin Natasya telah memohon untuk mencabar kira-kira 21 peruntukan dalam Enakmen Jenayah Syariah (I) 2019 Kelantan pada 30 September 2023, kerana mereka rasa tidak relevan lagi. Prosiding ini tentunya akan memberi kesan kepada undang-undang Islam yang diamalkan di negara kita. Tajuk ini sesuai dengan ayat al-Quran واَ ٰ َ ّ ٱلرِ ب و َح َّرم ۡی َع َ َ ۡب ُ ٱل َ َح َّل َّ ٱ� وأ ۚ◌ ْ◌َyang bermaksud Allah telah menghalalkan jual beli dan mengharamkan riba. Jadi, kertas kerja ini akan membincangkan dan menjelaskan perbezaan antara Enakmen Syariah dan Kanun Keseksaan dari segi salah guna penandaan dan perbahasan halal (Seksyen 42) berdasarkan sumber asas umat Islam, kitab-kitab yang dipercayai dan rujukan-rujukan yang berwibawa."
5 PENGENALAN KEPADA ENAKMEN SYARIAH DAN KANUN KESEKSAAN Enakmen Syariah dan Kanun Keseksaan adalah dua perundangan yang berkaitan dengan bidang undang-undang di Malaysia. Walaupun keduanya memainkan peranan dalam sistem perundangan negara, tetapi mereka mempunyai skop dan sumber hukum yang berbeza. Di sini adalah pengenalan kepada kedua-dua konsep tersebut: Enakmen Syariah: 1. Pendahuluan • Enakmen Syariah merujuk kepada undang-undang yang berdasarkan prinsipprinsip hukum Islam. • Diperkenalkan di peringkat negeri untuk mengatur isu-isu berkaitan agama Islam dan urusan keluarga bagi penganut Islam di Malaysia. 2. Skop • Menangani pelbagai aspek kehidupan penganut Islam, termasuk perkahwinan, waris, jenayah syariah, dan lain-lain. • Penjatuhan hukuman syariah dan tatacara mahkamah syariah termasuk dalam skop enakmen ini. 3. Penguatkuasaan • Dilaksanakan di peringkat negeri dan dipertanggungjawabkan oleh Mahkamah Syariah1 Negeri. • Enakmen Syariah biasanya memberi penekanan kepada kepatuhan penganut Islam terhadap ajaran agama dan prinsip-prinsip moral Islam. 1 Mahkamah Syariah merupakan suatu badan kehakiman yang membincangkan serta menjatuhkan hukuman ke atas orang Islam bagi jenayah sivil dan jenayah agama menurut bidang kuasa yang diperuntukkan.
6 Kanun Keseksaan: 1. Pendahuluan: • Kanun Keseksaan adalah undang-undang yang merangkumi jenayah dan hukuman di Malaysia. • Merupakan undang-undang persekutuan yang berlaku di seluruh negara. 2. Skop: • Menangani kesalahan jenayah dan hukuman, termasuk jenayah umum seperti pencurian, rogol, dan pembunuhan. • Tidak melibatkan aspek syariah atau undang-undang agama, tetapi lebih kepada norma-norma undang-undang sekular. 3. Penguatkuasaan: • Diperuntukkan dan dilaksanakan oleh sistem perundangan negara, termasuk Mahkamah Tinggi2 dan Mahkamah Rayuan3 . • Memberi keadilan kepada semua warganegara tanpa mengira agama atau kepercayaan. Perbezaan Utama: 1. Sumber Hukum: • Enakmen Syariah bersumberkan hukum Islam, termasuk Al-Quran dan Hadis. • Kanun Keseksaan bersumberkan kepada undang-undang sekular dan prinsipprinsip keadilan universal. 2. Skop dan Aplikasi: • Enakmen Syariah terhad kepada penganut Islam dan menangani aspek-aspek agama dan keluarga. • Kanun Keseksaan melibatkan semua warganegara tanpa mengira agama, menangani jenayah umum dan hukuman. 2 Mahkamah Tinggi merupakan mahkamah yang mempunyai kuasa membicarakan kesalahan yang dilakukan oleh warganegara asing di Malaysia dan membicarakan kes-kes sivil dan jenayah. 3 Mahkamah Rayuan merupakan mahkamah yang membicarakan kes rayuan bagi kes jenayah sahaja.
7 3. Sistem Mahkamah: • Mahkamah Syariah menangani kes-kes di bawah Enakmen Syariah. • Mahkamah Tinggi dan Mahkamah Rayuan menangani kes-kes di bawah Kanun Keseksaan. Penting untuk diingat bahawa Malaysia memiliki sistem perundangan berbilang, dan hubungan antara undang-undang Islam dan undang-undang sivil diperincikan dalam Perlembagaan Persekutuan. Kedua-dua Enakmen Syariah dan Kanun Keseksaan memainkan peranan penting dalam menyelaraskan kepentingan agama dan keadilan dalam masyarakat Malaysia yang majmuk.
8 DEFINISI DAN KONSEP PENANDAAN HALAL DALAM ENAKMEN SYARIAH Penandaan halal dalam Enakmen Syariah merujuk kepada proses dan kriteria yang ditentukan oleh pihak berwajib syariah bagi tujuan mengesahkan bahawasanya sesuatu produk atau perkhidmatan mematuhi prinsip-prinsip makanan halal dalam Islam. Penandaan halal ini memberi jaminan kepada pengguna Islam bahawa produk atau perkhidmatan tersebut dihasilkan, diproses, dan disediakan mengikut peraturan yang ditetapkan oleh undang-undang Islam. Berikut adalah beberapa elemen utama yang mungkin terdapat dalam definisi penandaan halal dalam Enakmen Syariah: 1. Bahan-bahan Halal: • Produk atau perkhidmatan harus menggunakan bahan-bahan yang diiktiraf sebagai halal menurut undang-undang Islam. Ini termasuk bahan asas, bahan tambahan, dan proses-produksinya. 2. Tatacara Pemprosesan: • Proses pemprosesan mesti mematuhi prinsip-prinsip halal, termasuk pemisahan antara produk halal dan haram, penggunaan peralatan yang bersih dari kontaminasi, dan langkah-langkah lain yang menjamin kesucian produk. 3. Sijil Halal: • Pengeluar atau pengendali perkhidmatan mungkin perlu memohon dan memperoleh sijil halal yang dikeluarkan oleh pihak berkuasa Syariah setempat4 . Sijil ini mengesahkan bahawa produk atau perkhidmatan itu mematuhi standard halal yang telah ditetapkan. 4. Pengawalan dan Audit: 4 Fahiz Ariff. "Gelombang Baharu Industri Halal Malaysia." Buletin TV3, 2023. https://www.buletintv3.my/nasional/gelombang-baharu-industri-halal-malaysia/.
9 • Proses penandaan halal mungkin melibatkan pengawalan berterusan dan pemeriksaan berkala untuk memastikan pematuhan berterusan terhadap standard halal. 5. Label dan Pengiklanan: • Produk halal mesti mempunyai label atau penandaan yang jelas dan sah yang memberi maklumat kepada pengguna tentang status halal produk tersebut. 6. Keadilan dan Kesaksamaan: • Prosedur untuk penandaan halal harus adil dan saksama, tanpa diskriminasi, dan harus mematuhi prinsip-prinsip undang-undang Islam berkaitan dengan keadilan dan hak asasi manusia. 7. Penalti untuk Pemalsuan atau Pembohongan: • Enakmen Syariah mungkin mengandungi ketentuan mengenai penalti atau hukuman terhadap pengeluar atau pengendali perkhidmatan yang memalsukan atau memberikan maklumat palsu berkenaan dengan status halal produk. Pentadbiran dan pelaksanaan penandaan halal biasanya dilakukan oleh badan atau pihak berkuasa syariah di peringkat negeri atau tempatan, yang bertanggungjawab untuk mengawasi pematuhan terhadap standard halal dalam masyarakat Islam.
10 DEFINISI DAN KONSEP PENANDAAN HALAL DALAM KANUN KESEKSAAN Perlu diingat bahawa Kanun Keseksaan di Malaysia terutamanya merangkumi undang-undang jenayah dan hukuman, dan tidak terlibat secara langsung dalam menentukan penandaan halal bagi produk atau perkhidmatan. Penandaan halal adalah lebih berkaitan dengan aspek agama dan undang-undang Islam, dan oleh itu, urusan ini lebih sesuai dengan Enakmen Syariah atau peraturan-peraturan yang dikeluarkan di peringkat negeri. Namun begitu, jika ada unsur penipuan atau pemalsuan yang melibatkan penandaan halal, ia mungkin dapat dikecam di bawah beberapa ketentuan Kanun Keseksaan, terutama dalam konteks pemalsuan maklumat atau penipuan perdagangan. Di bawah Kanun Keseksaan, beberapa ketentuan yang mungkin berlaku dalam konteks penandaan halal termasuk: 1. Pemalsuan Dokumen: • Pemalsuan atau membuat dokumen palsu yang berkaitan dengan status halal produk boleh dianggap sebagai kesalahan di bawah undang-undang pemalsuan dokumen. 2. Penipuan: • Jika terdapat unsur-unsur penipuan dalam penandaan halal, di mana pihak tertentu dengan sengaja memberikan maklumat palsu atau menyesatkan, ini boleh dikecam di bawah ketentuan penipuan dalam Kanun Keseksaan. 3. Undang-Undang Perlindungan Pengguna: • Pihak yang memberikan maklumat palsu tentang status halal produk juga mungkin melibatkan pelanggaran undang-undang perlindungan pengguna, terutama jika itu membabitkan kepentingan kesihatan atau keselamatan pengguna. Walaupun demikian, penting untuk diingat bahawa Kanun Keseksaan tidak menyediakan definisi khusus atau ketentuan yang terperinci mengenai penandaan halal. Jika terdapat isu berkaitan dengan penandaan halal, adalah lebih tepat merujuk kepada Enakmen Syariah di peringkat negeri atau tatasyarat dan garis panduan yang dikeluarkan oleh pihak pengawas halal tempatan.
11 Penting untuk mengambil nasihat undang-undang daripada pakar undang-undang atau peguam bagi memahami bagaimana hukum dan peraturan tempatan yang berkaitan diterapkan dalam konteks penandaan halal.
12 PERBEZAAN DALAM PENDEKATAN PENANDAAN HALAL ANTARA ENAKMEN SYARIAH DAN KANUN KESEKSAAN Penandaan halal adalah proses mengesahkan bahawa sesuatu produk makanan atau barangan itu memenuhi syarat-syarat halal mengikut hukum syarak. Di Malaysia, penandaan halal adalah di bawah bidang kuasa Persekutuan, dan hanya boleh dikeluarkan oleh JAKIM/JAIN/MAIN5 menurut Perintah Perihal Dagangan (Perakuan dan Penandaan Halal) 2011. Enakmen Syariah adalah undang-undang yang dikuatkuasakan oleh kerajaan negeri untuk mengawal kesalahan-kesalahan jenayah syariah. Setiap negeri mempunyai enakmen syariah yang tersendiri, dan terdapat pelbagai perbezaan dari segi jenis kesalahan, kadar hukuman dan penguatkuasaan6 . Enakmen Syariah juga berteraskan kepada pendapat muktamad dalam mazhab Syafie. Manakala, Kanun Keseksaan pula merupakan undang-undang yang dikuatkuasakan oleh kerajaan Persekutuan untuk mengawal kesalahan-kesalahan jenayah sivil. Kanun Keseksaan berdasarkan kepada undang-undang Inggeris7 , terhadap semua rakyat Malaysia tanpa mengira agama mahupun bangsa. Di samping itu, perbezaan penandaan halal antara Enakmen Syariah dan Kanun Keseksaan adalah seperti yang berikut: • Enakmen Syariah hanya terpakai kepada orang Islam, manakala Kanun Keseksaan pula terpakai kepada semua rakyat Malaysia. 5 Jabatan Kemajuan Islam Malaysia, Jabatan Agama Islam Negeri, Majlis Agama Islam Negeri 6 Zanariah Dimon. "Peruntukan Kesalahan Berkaitan Halal: Satu Tinjauan Perbandingan Dalam UndangUndang Kesalahan Jenayah Syariah Negeri-Negeri Di Malaysia." 5th Muzakarah Fiqh & International Fiqh Conference, Kolej Universiti Islam Antarabangsa Selangor, 2019. 7 Zaini Nasohah, Zurul Iman Zakaria, and Zuliza Mohd Kusrin. "Cabaran Penyeragaman Undang-Undang Jenayah Syariah Di Malaysia." International Journal of Islamic Thought 22 (2022). https://journalarticle.ukm.my/21332/1/Zaini-IJIT-Vol-22-Dec-2022-edited.pdf.
13 • Enakmen Syariah mempunyai peruntukan kesalahan berkaitan produk halal yang berbeza-beza mengikut setiap negeri, manakala Kanun Keseksaan tidak mempunyai peruntukan kesalahan berkaitan produk halal. • Enakmen Syariah menetapkan hukuman yang lebih ringan daripada Kanun Keseksaan untuk kesalahan berkaitan produk halal. Misalnya, Seksyen 377B Kanun Keseksaan telah menetapkan perlaksanaan hukuman pemenjaraan yang boleh mencapai sehingga 20 tahun dan sebatan bagi kesalahan di bawah Seksyen 377A, sedangkan perlaksanaan hukuman di bawah Enakmen Kanun Jenayah Syariah (Kelantan) 2019 menetapkan denda minimum RM5,000 atau penjara selama tempoh sekurang-kurangnya tiga tahun atau kedua-duanya . • Enakmen Syariah memerlukan bukti syahadah8 atau iqrar9 untuk membuktikan kesalahan, manakala Kanun Keseksaan pula memerlukan bukti rasmi (dokumen, sijil, label) atau bukti saintifik (uji makmal, analisis) untuk membuktikan kesalahan. 8 Syahadah (kesaksian) merupakan salah satu kaedah dalam menentukan pembuktian tertinggi dalam hukum syariat agama Islam mahupun undang-undang buatan manusia. 9 Iqrar merupakan suatu pengakuan jujur yang dibuat oleh seseorang individu, sama ada secara bertulis mahupun secara lisan atau melalui isyarat, dengan menyatakan bahawa dia mempunyai ikatan atau tanggungan terhadap mana-mana individu lain berkenaan dengan sesuatu hak.
14 KESAN SALAH GUNA PENANDAAN HALAL DALAM KONTEKS ENAKMEN SYARIAH Salah guna penandaan halal bermaksud menipu orang Islam tentang barangan atau perkhidmatan yang dijual di pasaran. Ini boleh membuat orang Islam dan bukan Islam raguragu dan keliru tentang apa yang halal dan tidak halal. Jadi, untuk menjaga hak dan maruah orang Islam, Enakmen Syariah perlu ada untuk mengharamkan penyalahgunaan tanda halal. Ini adalah beberapa contoh bagaimana penandaan halal boleh disalahgunakan dalam enakmen syariah: Kesan kepada pengguna: Orang yang tertipu dengan tanda halal yang palsu atau salah boleh terkena barangan atau perkhidmatan yang tidak halal, tidak berkualiti, tidak selamat atau tidak bersih. Ini boleh merosakkan kesihatan, keselesaan, kebajikan dan kepercayaan pelanggan. Penipuan juga boleh menyebabkan pengguna rugi wang, masa dan tenaga. Kesan kepada peniaga: Peniaga yang menyalahgunakan tanda halal boleh kena hukuman syariah atau sivil. Hukuman yang biasa digunakan adalah denda, penjara, sebatan atau gabungan daripada yang tersebut. Penipuan juga boleh menyebabkan peniaga hilang pelanggan, pasaran, reputasi dan kepercayaan. Kesan kepada agama: Penggunaan tanda halal boleh memburukkan nama agama Islam dan membuat orang ada pandangan buruk terhadap Islam dan umat Islam. Ia juga boleh memberi kesan kepada hubungan antara agama dan kaum yang lain di Malaysia. Ia juga boleh memberi kesan kepada usaha dakwah dan penyebaran Islam di kalangan orang yang bukan Islam. Kesan kepada Industri Halal: Salah guna tanda halal juga boleh menjejaskan industri halal keseluruhannya. Ia boleh menurunkan reputasi industri dan keyakinan pengguna terhadap produk halal. Kesan kepada Pihak Berkuasa: Salah guna penandaan halal boleh menyukarkan pihak berkuasa dalam menguatkuasakan undang-undang halal. Ini termasuk kesukaran untuk mencari dan mengambil tindakan terhadap orang yang menyalahgunakan penandaan halal.
15 KESAN SALAH GUNA PENANDAAN HALAL DALAM KONTEKS KANUN KESEKSAAN Penyalahgunaan penandaan halal dalam konteks Kanun Keseksaan10 boleh membawa kesan buruk kepada pengguna, pengeluar, penjual dan industri halal. Antara kesan-kesan tersebut ialah: 1. Pengguna boleh terdedah kepada bahan-bahan yang haram, meragukan atau berbahaya yang boleh menjejaskan kesihatan, kepercayaan dan kewangan mereka. 2. Industri halal boleh mengalami kemerosotan, kehilangan kepercayaan dan reputasi, serta kehilangan pasaran antarabangsa yang kompetitif. Ini boleh menjejaskan ekonomi, pembangunan dan kesejahteraan negara. 3. Pengeluar dan penjual boleh dihukum di bawah Kanun Keseksaan dengan perlaksanaan hukuman yang berat, seperti pemenjaraan sehingga 20 tahun atau denda yang tidak terhad. Mereka juga boleh menghadapi kemarahan, kekecewaan dan tuntutan daripada pengguna dan pihak berkuasa. Selain itu, jika kita melihat pada perwartaan oleh Kerajaan Persekutuan iaitu Perintah Perihal Dagangan (Perakuan dan Penandaan Halal) 201111, warta ini menjelaskan bahawa sesiapa yang memperakui mana-mana produk sama ada makanan, barangan atau perkhidmatan yang berhubung dengan produk tersebut adalah halal atau sesiapa yang terlibat dalam pembekalan atau membekalkan apa-apa produk sama ada makanan, barangan atau perkhidmatan yang berhubung dengan produk tersebut. Sekiranya mereka bertentangan dengan perintah yang dikeluarkan ini, dimana melakukan kesalahan berkenaan perkara ini, mereka akan disabitkan dengan perlaksanaan denda maksimum sebanyak dua ratus ribu ringgit bagi kesalahan pertama. Sekiranya mereka 10 Kanun Keseksaan Malaysia (Akta 574) merupakan akta yang digubal bagi membenarkan seseorang individu tersebut dijatihkan dan disabitkan hukuman atas sebarang kesalahan jenayah. 11 Warta Kerajaan Persekutuan - Perintah Perihal Dagangan (Perakuan Dan Penandaan Halal) 2011. Jabatan Peguam Negara, 2011.
16 melakukan kesalahan yang kedua atau yang berikutnya, mereka akan didenda maksimum sebanyak lima ratus ribu ringgit sekiranya mereka merupakan sebuah pertubuhan perbadanan. Manakala, sekiranya mereka itu bukan merupakan pertubuhan perbadanan, mereka akan disabitkan dengan perlaksanaan denda maksimum sebanyak satu ratus ribu ringgit atau mereka akan dipenjarakan maksimum selama tempoh tiga tahun atau kedua-duanya sekali. Sekiranya mereka melakukan kesalahan yang kedua atau yang berikutnya, mereka akan didenda maksimum sebanyak dua ratus lima puluh ribu ringgit atau mereka akan dipenjarakan maksimum selama tempoh lima tahun atau kedua-duanya sekali. Oleh yang demikian, penyalahgunaan penandaan halal adalah satu kesalahan jenayah yang serius dan perlu dielakkan dengan menjalankan amalan yang bertanggungjawab, telus dan beretika12 dalam pengeluaran, pengedaran dan penggunaan produk halal13. 12 Etika dalam perniagaan merupakan suatu prinsip-prinsip moral yang standard dan kelakuan dalam perniagaan yang diterima oleh komuniti peniaga dan dunia perniagaan. 13 Nasihah Naimat. "Liabiliti Sivil Terhadap Pembekal Dalam Isu Representasi Logo Halal Palsu Dan Mengelirukan." Universiti Putra Malaysia, 2018. http://psasir.upm.edu.my/id/eprint/79175/1/IPPH%202018%206%20ir.pdf.
17 PERBAHASAN MENGENAI KEPENTINGAN DAN KEPERLUAN PENEGAKAN KANUN KESEKSAAN DALAM MENANGANI SALAH GUNA PENANDAAN HALAL Antara kepentingan dan keperluan penegakan kanun keseksaan dalam menangani salah gula penandaan halal di Malaysia ialah seperti berikut : 1. Untuk melindungi hak dan kepentingan pengguna Muslim dan bukan Muslim yang mengamalkan pemakanan halal. Hal ini kerana, melihat kepada sosiobudaya masyarakat yang telah menormalisasikan kehidupan gaya hidup Islam, mereka sangat mementingkan hal-hal berkenaan proses dan bahan yang digunakan dalam produk makanan sama ada halal atau tidak kerana majoriti masyarakat Malaysia sedar yang halal semestinya baik untuk kesihatan dan kualiti makanannya terbaik. Penekan halal dalam makanan menjadikan masyarakat lebih sedar akan kepentingan yang mendapat jaminan dari segi kualiti dan pemprosesannya. 2. Untuk menjaga kesucian agama Islam dan kredibiliti sistem halal Malaysia. Salah guna penandaan halal bermaksud menggunakan atau memaparkan logo halal tanpa kebenaran atau pengiktirafan daripada pihak berkuasa yang sah, atau menggunakan logo halal yang tidak sah atau palsu14. Ini boleh menimbulkan keraguan, kekeliruan dan kemarahan di kalangan pengguna, serta menjejaskan reputasi industri halal Malaysia di peringkat antarabangsa. Salah guna penandaan halal adalah satu kesalahan di bawah Akta Perihal Dagangan 2011 (Akta 730) yang boleh dihukum dengan denda tidak melebihi RM250,000 atau penjara tidak melebihi tiga tahun atau kedua-duanya sekali, bagi kesalahan pertama, dan denda tidak melebihi RM500,000 atau penjara tidak melebihi lima tahun atau kedua-duanya sekali, bagi kesalahan berulang⁴. Selain itu, salah guna penandaan halal juga boleh dianggap sebagai suatu kesalahan jenayah syariah di bawah undang-undang negeri yang berkenaan, yang boleh dihukum dengan denda, penjara atau sebatan, atau mana-mana gabungan daripadanya, mengikut keseriusan kesalahan tersebut. 14 Anis Husna, Khairul Effendi Hashim, and Amira Rashada Affendi. "Analisis Undang-Undang Dalam Membasmi Isu Halal." Journal of Management & Muamalah 13, no. 1 (2023): 56-68.
18 Oleh itu, Penegakan Kanun Keseksaan adalah penting dan perlu untuk menangani salah guna penandaan halal, kerana ia melibatkan aspek keadilan, keselamatan, kesihatan dan kepercayaan pengguna, serta integriti dan martabat agama Islam dan negara
19 ENAKMEN SYARIAH DALAM MENANGANI SALAH GUNA PENANDAAN HALAL Undang-undang Syariah yang mengurus penyalahgunaan tanda halal ada untuk memastikan orang tidak menyalahgunakan tanda ini pada produk atau servis yang tidak mematuhi syarat-syarat Islam untuk dianggap halal. Tanda “halal” adalah petunjuk bahawa produk atau servis itu telah mendapat kelulusan dari pihak berkuasa agama Islam untuk digunakan oleh umat Islam. Jika tanda halal disalahgunakan, ini boleh menjejaskan kepercayaan umat Islam terhadap produk dan servis yang dijual di pasaran. Ini juga boleh mencetuskan keraguan dan kekeliruan di kalangan pengguna, sama ada mereka beragama Islam atau tidak. Oleh itu, undang-undang Syariah perlu ada untuk menetapkan hukuman bagi penyalahgunaan tanda halal, demi melindungi kepentingan umat Islam dan menjaga maruah agama Islam. Di Malaysia, setiap negeri mempunyai undang-undang Syariah tersendiri yang mengurus penyalahgunaan tanda halal. Misalnya, Enakmen Kesalahan Jenayah Syariah Kelantan 2023, Enakmen Kesalahan Jenayah Syariah Selangor 2023, dan Enakmen Kesalahan Jenayah Syariah Negeri Sembilan 2023. Kesalahan biasanya termasuk dalam peruntukan ini: • Menggunakan tanda halal yang tidak sah atau palsu pada barangan. • Menjual barang haram dengan menggunakan tanda halal yang sah. • Menawarkan servis yang tidak halal dengan menggunakan tanda halal yang sah. • Menawarkan servis yang bertentangan dengan hukum syarak dengan menggunakan tanda halal yang sah. Hukuman bagi kesalahan ini berbeza-beza mengikut undang-undang Syariah negeri, dan boleh merangkumi denda, penjara, sebatan, atau kombinasi daripada ini. Tujuan hukuman ini adalah untuk memberi amaran kepada pesalah agar mereka berhenti melakukan perkara yang sama dan menghormati syarat-syarat halal yang ditetapkan oleh agama Islam. Selain undang-undang Syariah, terdapat juga undang-undang sivil seperti Akta Makanan 1983, Akta Perlindungan Pengguna 1999, dan Akta Perihal Dagangan 1972 yang berkaitan dengan penyalahgunaan tanda halal. Undang-undang ini melarang penggunaan tanda halal yang tidak sah atau palsu atau yang menyesatkan pengguna. Orang yang melanggar undang-undang ini boleh dikenakan denda, penjara, atau kedua-duanya.
20 Secara keseluruhan, undang-undang Syariah adalah penting untuk mengawal dan menghalang penyalahgunaan tanda halal yang boleh menjejaskan kepercayaan umat Islam terhadap produk dan servis yang dijual di pasaran. Ia juga bertujuan untuk melindungi maruah agama Islam dan kepentingan umat Islam. Undang-undang Syariah ini berbeza-beza di setiap negeri Malaysia, dan ia mengandungi kesalahan dan hukuman yang berkaitan. Selain undangundang Syariah, undang-undang sivil juga menangani penyalahgunaan tanda halal dan mengenakan hukuman yang setimpal kepada mereka yang melakukannya.
21 PERBANDINGAN KEBERKESANAN ENAKMEN SYARIAH DAN KANUN KESEKSAAN DALAM MENJAGA INTEGRITI PENANDAAN HALAL Penandaan halal adalah satu proses yang melibatkan pengesahan, pengawasan dan pengiktirafan produk atau perkhidmatan yang mematuhi syariah Islam. Penandaan halal bertujuan untuk memberi keyakinan kepada pengguna Islam bahawa produk atau perkhidmatan yang mereka gunakan adalah halal dan tidak mengandungi sebarang bahan haram atau najis. Bidang kuasa di Malaysia berkenaan produk halal terletak di dalam Senarai Persekutuan, Jadual Kesembilan, Perlembagaan Persekutuan. Diantara undang-undang yang berkenaan dengan produk halal di peringkat Persekutuan ialah Akta Makanan 1983, Akta Perihal Dagangan 1972, Akta Perlindungan Pengguna 199915 serta Kanun Keseksaan. Walaupun begitu, negeri-negeri juga mempunyai bidang kuasa di dalam undang-undang berkenaan halal tetapi ianya hanya terhad kepada peruntukan kesalahan dalam akta atau enakmen berkenaan kesalahan jenayah syariah dalam negeri masing-masing. Perbandingan keberkesanan enakmen syariah dan kanun keseksaan dalam menjaga integriti penandaan halal boleh dibuat dari beberapa aspek, antaranya: ● Jenis kesalahan: Enakmen syariah lebih spesifik dan terperinci dalam menetapkan jenis kesalahan yang berkaitan dengan produk halal, seperti sihir, dakwaan palsu, memutarbelitkan ajaran Islam, mengeji atau menghina undang-undang, memusnahkan atau mencemarkan tempat beribadat, menggalakkan mungkar, menjual atau memberikan anak kepada orang bukan Islam atau orang Islam yang keji akhlaknya, dan sebagainya. Kanun keseksaan pula lebih umum dan luas dalam menetapkan jenis kesalahan yang berkaitan dengan produk halal, seperti menipu, mengelirukan, menganiaya, mengancam, merosakkan, mencemarkan, dan sebagainya. ● Kadar hukuman: Enakmen syariah lebih berat dan ketat dalam menetapkan kadar hukuman yang berkaitan dengan produk halal, seperti hukuman ta’zir, hukuman hudud, 15 Nasihah Naimat. "Liabiliti Sivil Terhadap Pembekal Dalam Isu Representasi Logo Halal Palsu Dan Mengelirukan." Universiti Putra Malaysia, 2018. http://psasir.upm.edu.my/id/eprint/79175/1/IPPH%202018%206%20ir.pdf.
22 hukuman qisas, hukuman diat, dan sebagainya. Kanun keseksaan pula lebih ringan dan fleksibel dalam menetapkan kadar hukuman yang berkaitan dengan produk halal, seperti hukuman penjara, hukuman denda, hukuman sebatan, hukuman komuniti, dan sebagainya. ● Penguatkuasaan: Enakmen syariah lebih terbatas dan berbeza-beza dalam penguatkuasaan yang berkaitan dengan produk halal, kerana ia bergantung kepada bidang kuasa dan pentadbiran berkenaan agama Islam di peringkat negeri-negeri. Semua negeri tidak memperuntukkan terhadap kesalahan berkaitan produk halal di dalam undang-undang berkenaan kesalahan jenayah syariah bagi negeri masingmasing. Negeri-negeri yang mana memperuntukkan kesalahan berkenaan produk halal juga terkandung perbezaan dari aspek jenis kesalahan dan ketetapan terhadap kadar hukuman. Kanun keseksaan pula lebih meluas dan seragam dalam penguatkuasaan yang berkaitan dengan produk halal, kerana ia terpakai kepada seluruh negara dan di bawah bidang kuasa Persekutuan. Kanun keseksaan juga lebih mudah dan cepat untuk dikuatkuasakan kerana ia tidak melibatkan isu-isu sensitif agama atau perlembagaan.
23 CADANGAN UNTUK PENINGKATAN PERLINDUNGAN PENGGUNA DALAM KONTEKS PENANDAAN HALAL MELALUI ENAKMEN SYARIAH DAN KANUN KESEKSAAN Cadangan peningkatan untuk melindungi para pengguna dalam konteks penandaan halal melalui enakmen syariah dan kanun keseksaan adalah seperti berikut: ● Menggubal Akta Halal Malaysia yang menyelaras dan menyepadukan semua undangundang berkaitan halal di peringkat Persekutuan dan negeri. Akta ini boleh menetapkan definisi, piawaian, prosedur, kuasa dan tanggungjawab berkaitan halal, serta menyelesaikan isu-isu pertindanan bidang kuasa, penyalahgunaan tanda halal, penguatkuasaan dan hukuman. ● Meningkatkan kesedaran dan pendidikan pengguna tentang hak dan tanggungjawab mereka dalam memilih produk halal, serta cara-cara untuk membuat aduan atau tuntutan jika terdapat penipuan atau penyalahgunaan. Pengguna juga perlu didedahkan dengan panduan halal dan haram berdasarkan perspektif syariah, serta perundangan yang mempunyai kaitan dengan pemakanan halal di Malaysia. ● Memperkukuhkan kerjasama antara agensi-agensi kerajaan yang terlibat dalam industri halal, seperti Jabatan Kemajuan Islam Malaysia, Halal Industry Development Corporation, Kementerian Kesihatan Malaysia, Kementerian Perdagangan Dalam Negeri, Koperasi dan Kepenggunaan, Kastam Diraja Malaysia, dan sebagainya. Kerjasama ini boleh melibatkan perkongsian maklumat, pemantauan, audit, penguatkuasaan, latihan, penyelidikan dan pembangunan. ● Memperluas skop dan cakupan undang-undang halal untuk merangkumi semua aspek produk dan perkhidmatan yang berkaitan dengan kehidupan seharian pengguna, seperti kosmetik, ubat-ubatan, kewangan, pendidikan, pelancongan, dan sebagainya. Undangundang halal juga perlu mengambil kira perkembangan teknologi, inovasi, globalisasi, dan kepelbagaian budaya yang mempengaruhi industri halal.
24 KESIMPULAN Malaysia mempunyai dua sistem perundangan yang berbeza: Enakmen Syariah dan Kanun Keseksaan. Kesalahan yang berkaitan dengan agama Islam dilindungi oleh Enakmen Syariah, manakala kesalahan yang berkaitan dengan undang-undang sivil dilindungi oleh Kanun Keseksaan. Dalam kedua-dua sistem perundangan, salah guna penandaan dan perbahasan halal adalah salah satu kesalahan yang diperuntukkan bersama. Ia berkaitan dengan menyalahgunakan tanda halal yang dikeluarkan oleh pihak berkuasa yang sah atau bercakap dengan cara yang salah atau menipu tentang status halal produk atau perkhidmatan. Sebagai tambahan kepada Enakmen Syariah dan Kanun Keseksaan, Seksyen 42 menetapkan hukuman yang berbeza untuk kesalahan ini. Menurut Enakmen Syariah, hukuman yang boleh dikenakan sama ada denda sebanyak lima ribu ringgit atau penjara sebanyak tiga tahun, atau kedua-duanya sekali. Menurut Kanun Keseksaan, hukuman yang boleh dikenakan adalah sama ada denda tidak melebihi dua puluh ribu ringgit atau penjara tidak melebihi lima tahun. Selain itu, kesalahan ini melibatkan bidang kuasa yang berbeza antara mahkamah sivil dan mahkamah syariah. Mahkamah sivil mempunyai kuasa untuk mendengar dan menghukum kesalahan yang dilakukan oleh orang bukan Islam atau orang Islam yang tidak tertakluk kepada undang-undang syariah. Sebaliknya, mahkamah syariah hanya mempunyai kuasa untuk mendengar dan menghukum kesalahan yang dilakukan oleh orang Islam. Oleh itu, dalam hal hukuman, bidang kuasa, dan objektif kesalahan, Enakmen Syariah dan Kanun Keseksaan berbeza dalam hal salah guna penandaan dan perbahasan halal (Seksyen 42).
25 RUJUKAN "Enakmen Keterangan Makhamah Syariah (Negeri Selangor) 2003." Dewan Negeri Selangor, 2024, https://dewan.selangor.gov.my/enakmen/iqrarditakrifkan/#:~:text=Iqrar%20ialah%20suatu%20pengakuan%20yang,lain%20berken aan%20dengan%20sesuatu%20hak. "Etika Dalam Perniagaan," 2014, https://educationusm.blogspot.com/2014/01/apa-itu-etikaperniagaan.html. "Mahkamah Syariah," 2014, https://agama-mahkamahsyariah.blogspot.com/. "Sistem Pemerintahan Negara," 2016, https://shazwanafandi.blogspot.com/2016/03/jenisjenis-mahkamah-dan-peranannya.html. Abdul Monir Yaacob. "Perlaksanaan Perundangan Islam Di Malaysia: Satu Penilaian." Jurnal Fiqh 6 (2009): 1-20. https://ejournal.um.edu.my/index.php/fiqh/article/download/4194/2043/10218. Ahmad Hidayat Buang, and Zulzaidi Mahmod. "Isu Dan Cabaran Badan Pensijilan Halal Di Malaysia." Jurnal Syariah 20, no. 3 (2012). https://research.ebsco.com/linkprocessor/plink?id=1151ef0e-4254-3078-937dbe16448ed59c. Anis Husna, Khairul Effendi Hashim, and Amira Rashada Affendi. "Analisis UndangUndang Dalam Membasmi Isu Halal." Journal of Management & Muamalah 13, no. 1 (2023): 56-68. Enakmen Kanun Jenayah Syariah (I) 2019 (Kelantan). Kerajaan Negeri Kelantan, 2019. Fahiz Ariff. "Gelombang Baharu Industri Halal Malaysia." Buletin TV3, F2023. https://www.buletintv3.my/nasional/gelombang-baharu-industri-halal-malaysia/. Fathin Shahirah Abd Rahim. "Penggunaan Syahadah (Kesaksian) Dalam Perbicaraan KesKes Mal Di Mahkamah Syariah." Journal of Law & Governance 3, no. 1 (2021). https://www.unimel.edu.my/journal/index.php/JLG/article/view/1365/1096. Harlida Abdul Wahab, and Azhar Alias. "Pentakrifan Halal Menurut Syara’ Dan Perundangan Di Malaysia: Satu Tinjauan." Journal of Global Business and Social Entrepreneurship 3 (2017): 17-27. https://www.researchgate.net/publication/319877065. Kanun Keseksaan (Akta 574). International Law Book Services, 2002. Latifah Arifin. "Isu Bidang Kuasa Bukan Cabar Perundangan Syariah." Berita Harian, 2023. https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2023/11/1179591/isu-bidang-kuasabukan-cabar-perundangan-syariah.
26 Nasihah Naimat. "Liabiliti Sivil Terhadap Pembekal Dalam Isu Representasi Logo Halal Palsu Dan Mengelirukan." Universiti Putra Malaysia, 2018. http://psasir.upm.edu.my/id/eprint/79175/1/IPPH%202018%206%20ir.pdf. Nor ‘Adha Ab Hamid, Mohamad Hafifi Hassim, Azizah Mat Rashid, Maffuza Salleh, and Mohd Farok Mat Nor. "Enakmen Kesalahan Jenayah Syariah Di Malaysia: Kajian Keseragaman Dan Ketidakseragaman Bagi Peruntukan Kesalahan Tatasusila." Paper presented at the 2nd International Conference on Law, Economics and Education (ICONLEE), Kolej Universiti Islam Antarabangsa Selangor (KUIS), 2017. Norazla Abdul Wahab, Farah Mohd Shahwahid, Noradha Ab Hamid, Surianom Miskam, Syaripah Nazirah Syed Ager, Marliana Abdullah, Norziah Othman, and Wawarah Saidpudin. "Undang-Undang Halal Malaysia: Isu Dan Cabaran." World Academic and Research Congress 2015, YARSI University, 2015. Nur Al-Farhain Kamaruzaman, and Nur Aina Abdulah. "Enakmen Kanun Jenayah Syariah (Ii) 1993 Dan 2015 Negeri Kelantan: Analisis Pelaksanaan." Journal of Fatwa Management and Research 27, no. 4 (2022). https://doi.org/https://doi.org.10.33102/jfatwa.vol27no4.471. Setiyawan Gunardi, Mohd Soberi Awangi, Mohd Mahyeddin Hj Mohd Salleh, and Mustafa ‘Afifi Ab.Halim. "Panduan Makanan Dan Minuman Halal: Kajian Menurut Perspektif Syariah Dan Perundangan Malaysia." Paper presented at the E-Prosiding Seminar Antarabangsa Islam dan Sains, Universiti Sains Islam Malaysia, 2021. Siti Zubaidah Ismail. "Undang-Undang Kesalahan Jenayah Syariah Di Malaysia." Journal of Shariah Law Research (JSLR) (2017). Uthman Che Aziz. "Kes Nik Elin: 20 Perkara Yang Setiap Muslim Perlu Tahu." Harakahdaily, 2023. https://harakahdaily.net/index.php/2023/11/16/kes-nik-elin-20- perkara-yang-setiap-muslim-perlu-tahu/. Warta Kerajaan Persekutuan - Perintah Perihal Dagangan (Perakuan Dan Penandaan Halal) 2011. Jabatan Peguam Negara, 2011. Zaini Nasohah, Zurul Iman Zakaria, and Zuliza Mohd Kusrin. "Cabaran Penyeragaman Undang-Undang Jenayah Syariah Di Malaysia." International Journal of Islamic Thought 22 (2022). https://journalarticle.ukm.my/21332/1/Zaini-IJIT-Vol-22-Dec2022-edited.pdf. Zalina Zakaria, Siti Zubaidah Ismail. "Perkembangan Pengaturan Halal Menerusi Akta Perihal Dagangan 2011 Di Malaysia." Jurnal Syariah 23, no. 2 (2015). https://doi.org/https://doi.org/10.22452/js.vol23no2.1. Zanariah Dimon. "Peruntukan Kesalahan Berkaitan Halal: Satu Tinjauan Perbandingan Dalam Undang-Undang Kesalahan Jenayah Syariah Negeri-Negeri Di Malaysia." 5th Muzakarah Fiqh & International Fiqh Conference, Kolej Universiti Islam Antarabangsa Selangor, 2019.
27 Zurul Iman Zakaria, and Zaini Nasohah. "Tafsiran Peruntukan Kesalahan Bersekediaman Dalam Enakmen Kesalahan Syariah (Negeri Melaka) 1991." 42, no. 1 (2020). https://doi.org/10.17576/islamiyyat-2020-4201-03.