Geri Dönüşüm

GERİ
DÖNÜŞÜM













PROF. İHSAN KOZ İLKOKULU
2022/TRABZON

ÖNSÖZ

Üzerinde yaşadığımız dünya bu zamana kadar
bize sayısız nimetler sundu. İhtiyacımız olan
neredeyse herşeyi doğrudan ya da dolaylı
olarak doğadan elde ettik. İhtiyaçlarımızı
karşılamak için edindiğimiz tüketim
alışkanlıklarımız, doğal kaynakları bilinçsizce
kullanmamız,ürettiğimiz yapay maddeler ve
daha niceleri...
İşte bütün bunlar doğamızı
kirletiyor,kaynaklarımızı tüketiyor,ekosistemi
bozuyor kısacası geleceğimizi tehdit ediyor.
Sizce de buna artık DUR demenin zamanı
gelmedi mi?



Unutmayın,insanoğlunun kendi eliyle bozduğu
dengeyi tekrar sağlayacak olan yine
insanoğludur.

İÇİNDEKİLER

4 GİRİŞ
5 ÇÖP NEDİR?
6 ATIK NEDİR?
7 GERİ DÖNÜŞÜM NEDİR?
9 HANGİ MADDELER DÖNÜŞÜR?
10 GERİ DÖNÜŞÜM BASAMAKLARI
17 BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ?
18 DÖNÜŞÜME EVDE BAŞLA
22 OKULLARDA GERİ DÖNÜŞÜM
24 ÖRNEK ÇALIŞMALAR
29 MİNİK TAVSİYELER
30 KAYNAKÇA

GİRİŞ

Bu kitapçık Trabzon İl Milli Eğitim Müdürlüğünün

Koordinatörlüğünde ve Tüm Kalkınma ve İşadamları

Girişimciler Derneği (TÜMKİAD) Trabzon Şubesi’nin

ortaklığında yürütülen HOPO Proje Yarışması

kapsamında gerçekleştirilen ‘’Atmıyorum Hayata

Katıyorum’’ adlı geri dönüşüm projesi süresince

yapılmış olan faaliyetlerin yanısıra çöp,atık ve geri

dönüşüm konularında genel bilgileri de

içermektedir.Tüm bu bilgiler;çöp ve atıkların

ayrıştırılması, geri dönüşüm konuları; görünür,

somut konular olduğundan bu konularda yapılan

çalışmalar özellikle okulöncesi ve ilkokul

müfredatlarına kolayca uyarlanabilir niteliktedir.
Kitapçığın oluşturulmasındaki temel hedef geri

dönüşüm konusunda yapılan etkinliklerin

paylaşılması,yaygınlaştırılması,geliştirilmesi ve farklı

çalışmalara kaynak olmasıdır.

ÇÖP NEDİR?

Yenilen ve kendilerinden yiyecek ve içecek
maddeleri üretilen meyve, sebze ve diğer gıda

maddeleri ile üretimde veya tüketimde
kullanılan maddelerin işe yaramayan kısımları,

kullanılmaz hale gelen eşyalar ve değerini
yitiren maddeler olarak da tanımlanmaktadır.

Çöpü toplayıp bertaraf etmekle görevli kişi,
kurum ve kuruluşların gözünde; cinsi, niteliği ve

niceliği ne olursa olsun, “çöplük” olarak
belirlenen yerlere bırakılan, insan ve çevre
sağlığına zarar vermeden bertaraf edilmesi

gereken katı atıkların hepsi çöptür.

ATIK NEDİR?




İnsanların sosyal ve ekonomik faaliyetleri sonucunda
işe yaramaz hale gelen, kullanım süresi dolmuş
yaşadığımız ortamdan uzaklaştırılması gereken
maddelere genel olarak atık denmektedir. 2015
yılında yayınlanan Atık Yönetimi Yönetmeliği’ne göre
ise atık; üreticisi veya fiilen elinde bulunduran gerçek
veya tüzel kişi tarafından çevreye atılan veya
bırakılan ya da atılması zorunlu olan herhangi bir
madde veya materyal olarak tanımlanmaktadır.

GERİ DÖNÜŞÜM NEDİR?

Yeniden değerlendirilme imkanı olan atıkların
çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerden
geçirilerek ikincil hammaddeye dönüştürülerek
tekrar üretim sürecine dahil edilmesine geri
dönüşüm denir. Diğer bir tanımlamayla herhangi
bir şekilde kullanılarak kullanım dışı kalan geri
dönüştürülebilir atık malzemelerin çeşitli geri
dönüşüm yöntemleri ile hammadde olarak tekrar

imalat süreçlerine kazandırılması olarak
tanımlanabilir.

Geri dönüşümde amaç; kaynakların lüzumsuz
kullanılmasını önlemek ve atıkların kaynağında
ayrıştırılması ile birlikte atık çöp miktarının
azaltılması olarak düşünülmelidir. Demir, çelik,
bakır, kurşun, kağıt, plastik, kauçuk, cam,
elektronik atıklar gibi maddelerin geri dönüşüm
ve tekrar kullanılması, tabii kaynakların
tükenmesini önleyecektir. Bu durum; ülkelerin
ihtiyaçlarını karşılayabilmek için ithal edilen
hurda malzemeye ödenen döviz miktarını da
azaltacak, kullanılan enerjiden büyük ölçüde
tasarruf sağlayacaktır.

HANGİ MADDELER
GERİ DÖNÜŞÜR?

CAM
Cam, yeniden kullanılabilir bir maddedir.
Kullanılmış cam parçalarından tekrar cam
imal edilmesi sıfırdan cam üretimine göre
çok daha az enerji gerektirir. Genellikle
renksiz camdan renksiz, renkli camdan

renkli cam ürünleri üretildiği için bu
camlar ayrı geri dönüşüm kaplarına

atılmalıdır.

KAĞIT

Ülkemizde kağıt ve karton üretimi,

bazı fabrikalar hariç olmak üzere,

tamamen hazır ithal selüloz, saman

ve atık kağıttan yapılmaktadır.

Üretimin atık kağıt kullanılarak

yapılması daha az su ve kimyasal

maddeler kullanıldığından çevrenin

korunması açısından son derece

PLASTİK önemlidir.

Cinslerine göre ayrılan geri

dönüşebilir plastik atıklar, kırma

makinelerinde kırılıp küçük parçalara

ayrılır. İşletmeler bu parçaları direkt

olarak belli oranlarda, orijinal

hammadde ile karıştırarak üretim

işleminde kullanabildiği gibi; tekrar

eritip katkı maddeleri katarak ikinci

sınıf hammadde olarak da

kullanabilir.

HANGİ MADDELER
GERİ DÖNÜŞÜR?

ALÜMİNYUM

Eskimiş alüminyum eşyalar geri
dönüşümü mümkün olan maddelerdir.

Alüminyum atıkların geri
dönüştürülmesi ile enerjiden de

tasarruf sağlanabilir.

OTOMOBİL AKÜLERİ

Otomobil aküsünü, akü satan
herhangi bir firmadan yenisi ile
değiştirerek veya yakınımızda

bulunan bir geri dönüşüm
merkezine teslim ederek bunların

yeniden kullanılabilir hâle
getirilmesine katkıda
bulunabiliriz.

MOTOR YAĞI

Motor ve makine yağları kanalizasyona,
toprağa veya derelere kontrolsüz bir
şekilde bırakılırsa içme sularına
karışarak kirlenmeye neden olabilir.
Kutellkmarnaaılkraiynneevnyei amişğloıentvaoinrdiyöyanitğüirışnetanü,rmüylaoektboıtilrairy.vaeğıuWs ophmfeoenr fewuvnienritnyeortn,hyeeoeusluscnea iansthbtahuvenesdel e d

destinations.

GERİ DÖNÜŞÜM
BASAMAKLARI







Kaynakta
ayrıştırma

Ayrı Toplama

Sınıflama

Değerlendirme

Ekonomiye
kazandırma

KAYNAKTA AYRIŞTIRMA

Değerlendirilebilir nitelikli atıkları çöple
karışmadan oluştukları kaynakta ayırarak

biriktirmektir.

AYRI TOPLAMA

Bu işlem değerlendirilebilir atıkların çöple karışmadan
temiz bir şekilde ayrı toplanmasını sağlar.

Ayrı toplanan atıkların belediyelere veya lisanslı
işletmelere teslim edilir

SINIFLAMA

Bu işlem kaynağında ayrı toplanan malzemelerin
cam, metal plastik ve kağıt bazında sınıflara
ayrılmasını sağlar.

DEĞERLENDİRME

Temiz ayrılmış kullanılmış malzemelerin
ekonomiğe geri dönüşüm işlemidir. Bu işlemde
malzeme kimyasal ve fiziksel olarak değişime

uğrayarak yeni bir malzeme olarak
ekonomiye geri döner.

EKONOMİYE KAZANDIRMA

Geri dönüştürülen ürünün yeniden kullanıma
sunulması ve yeniden ekonomiye kazandırılmasıdır

Geri dönüştürülen malzeme yeni bir ürünün
üretiminde kullanılır

BUNLARI 1 ton kullanılmış kağıdın geri
BİLİYOR dönüştürülmesi ve kağıt üretiminde
MUYDUNUZ?
yeniden kullanılması ile;

34 kişinin oksijen ihtiyacını karşılayan 16
yetişkin ağacın kesilmesi önlenir.
2,4 m3 çöp depolama alanı tasarrufu
sağlanır.
3 ailenin ortalama olarak bir ayda
tükettiği 32 m3 su tasarruf edilir.
İki ailenin kış aylarında ısınma amaçlı
tüketeceği 1750 litre fuel-oil tasarruf edilir.
20 ailenin bir ayda ortalama olarak
tüketeceği 4100 kW/sa elektrik enerjisi
tasarrufu sağlanır.

1 kg kullanılmış Kullanılmış olan camın Bir ton plastik geri
alüminyum kutunun geri dönüştürülmesi ve dönüştürüldüğünde;
geri dönüştürülmesi ve
alüminyum üretiminde cam üretiminde

yeniden kullanılması yeniden kullanılması ile; 3500 – 7000 litre
yakıttan tasarruf
ile; Yeni cam üretilmesine edilmektedir.
kıyasla; hava kirliliği % 5.774 kwh
elektrik
8 kilogram boksit 20, enerji tüketimi % 25, enerjisi tasarruf edilir.
madeni korunmuş olur su tüketimi % 50 ve
.4 kilogram kimyasal maden atıkları % 80 41 kg sera gazı
madde kullanılmayarak oranında azaltılmış olur. salınımını azalltır
zararı önlenmiş olur.
14 kW/sa elektrik .
enerjisi kullanımı Geri dönüştürülen her
korunmuş olur. bir ton cam için
yaklaşık 100 litre petrol
tasarruf edilmiş olur

DÖNÜŞÜME EVDE BAŞLA

Tek Kullanımlık Ürünlere Veda Et

Örneğin plastik saklama poşetleri yerine saklama kumaşları,
pişirme kağıtları yerine silikon fırın matları, plastik pipetler
yerine metal ya da bambu pipetler

EKOLOJİK ÜRÜN TERCİH ET

Tek kullanımlık ürünlere alternatif olabilecek pek çok ekolojik
ürün bulmak mümkün. Kadın pedlerinden temizlik ürünlerine, diş
fırçasından kahve filtresine birçok ürünün ekolojik alternatifleri

bulunuyor.

ÇÖPLERİNİ AYRIŞTIR

Evinde tercih edebileceğin en verimli çöp ayrıştırma
metodlarından biri beşli ayrıştırma. Yani kağıt ve karton,
plastik ve türevleri, kompozit kutu ve ambalajlar, metal

ambalajlar ve pil/elektrik ürünleri şeklinde.

ATIKLARI DEĞERLENDİR

Evde geri dönüşüm sürecini eğlenceli bir
hale getirmeye ne dersiniz? Evinizdeki

atıklardan çeşit çeşit şeyler yapabilirsiniz
Saksılardan kutulara, objelerden duvar
süslerine birçok atığı yenileyip tekrar
kullanmanız mümkün

OKULLARDA GERİ DÖNÜŞÜM

Davranışların alışkanlık haline dönüşebilmesi
uzun zaman alıyor. İyi davranışların alışkanlık

haline gelebilmesini sağlamak içinse geri
dönüşüm fikrini okul öncesi dönemden itibaren

kazandırmak gerekiyor.

ÇÖP KUTULARINI KALDIRIN







Sınıflardaki çöp kutularını kaldırarak işe
başlayabilirisin. Sadece organik atıklarını
biriktir. Diğer atıklar geri dönüşüm kutularına.

Kağıt,plastik,metal ve camlar ayrı ayrı
kutularda...

ÖRNEK
ÇALIŞMALAR

Elbette yapabileceklerimiz atıkları ayrıştırmak
ve geri dönüşüme yollamakla sınırlı değil.Atık
malzemeleri okul bahçesinde,oyun alanlarında

kullanmak nasıl fikir?

Plastik kovadan
örgü aparatına

Atkı örmek bu aparatla çok kolay. İster kendiniz kullanın, ister
arkadaşlarınıza hediye edin. İhtiyacınız olan 4 şey;
yoğurt kovası,tahta çubuk,koli bandı,ip

Kavanozdan
kar küresi yapımı

01 Evimizde
kullanmadığımız bir
adet kavanozun içini
suyla dolduruyoruz.

02 Kavanozun kapağına
istediğimiz herhangi bir
objeyi silikonla
yapıştırıyoruz.

03 Son olarak kavanoza
sim döküyoruz ve
ters çeviriyoruz

Atık malzemelerden
oyuncaklara

Karton kutularınızı çöpe atmadan önce bir kez
daha düşünmelisiniz!

Tuvalet kağıdı ruloları çocuğunuz için şahane
oyuncaklara dönüşebilir

Deterjan kutuları, pet şişeler, yumurta kartonu
İlk hallerinden eser yok şimdi

Atık malzemelerden oyuncak yapımı çocuğunuzun
yaratıcılığını geliştirecek bir aktivite olmaktadır.Yaptığınız
oyuncakların pahalı veya ucuz olması değil el emeğiyle ortaya
çıkması onu sizin ve çocuğunuzun gözünde daha değerli

kılacaktır.

Atmadan önce tekrar düşünün ! Sizin çöp
sandığınız şey belki de bir dekoratif
malzemedir

MİNİK TAVSİYELER

Ürettiğiniz atık miktarını azaltın!
Kat kat paketlenmiş ürünler yerine
daha az ambalaj kullanılmış ürünleri
tercih edin.
İhtiyacınız olmayan ve
kullanmayacağınız şeyleri almayın.
Mümkün olduğu kadar yeniden kullanın!
Tek kullanımlık ürünler yerine uzun
ömürlü olanları tercih edin.
(bez torba, şarj edilebilir pil vb.)
Alışverişlerinizde plastik poşet yerine
yeniden kullanabileceğiniz bez torba
gibi ürünleri kullanın.
Ambalajlardan, içerisindeki ürün
tüketildiğinde başka şeyler elde edin.
(cam kavanoz gibi)
Geri dönüşümü mümkün olan ürünler
kullanın!

KAYNAKÇA

http://atiksahasi.com/At%C4%B1k
https://www.cevko.org.tr/index.php?lang=tr

https://www.cevkococuk.org/index.php?
option=com_content&view=article&id=1&Itemid=102

http://www.cevremltd.com/nelerdonusur.asp)
https://www.copunesahipcik.org/our-destination/argentina/

http://www.pagcev.org/geri-donusum
https://sifiratik.gov.tr/

https://www.yardimcikaynaklar.com/geri-donusum-nedir-geri-
donusebilen-maddeler-nelerdir/