โวหารภาพพจน์

โวหารภาพพจน์

ร ะ ดั บ มั ธ ย ม ศึ ก ษ า ต อ น ต้ น ( ม . 1 - ม . 3 )
โ ด ย ค รู พี่ ต้ า ว ริ ศ ร า ล อ ง จำ น ง ค์

ท 2 1 1 0 2 วิ ช า ภ า ษ า ไ ท ย กั บ ว ร ร ณ ค ดี

ความหมายของโวหารภาพพจน์

โวหารภาพพจน์ คือ เป็นกลวิธีทางภาษาที่มุ่งให้เกิดความรู้ความเข้าใจแจ่มแจ้ง
ทั้งความหมายนัยตรงและนัยแฝงเร้น เน้นให้เกิดทั้งอรรถรสและสุนทรียรสในการ
สื่อสาร อันเป็นปรากฏการณ์อย่างหนึ่งทางวรรณศิลป์ โดยการพลิกแพลงภาษาที่
ใช้พูดหรือเขียนให้แปลกออกไปจากภาษาตามตัวอักษร ทำให้ผู้อ่านเกิดภาพในใจ
เกิดความรู้สึกประทับใจ หรือเกิดความรู้สึกสะเทือนใจ เป็นการเปรียบเทียบให้เห็น

ภาพอย่างชัดเจน

ท 2 1 1 0 2 วิ ช า ภ า ษ า ไ ท ย กั บ ว ร ร ณ ค ดี

ประเภทของโวหารภาพพจน์

1. อุปมา ( Simile)

คือ ภาพพจน์ที่นำเอาสิ่งต่างกัน 2 สิ่งมาเปรียบเทียบในคุณลักษณะที่เหมือนกัน
ภาพพจน์ชนิดนี้อาจจะเรียกอีกอย่างว่า อุปมาอุปไมย โดยอุปมาจะเป็นของที่นำม
เปรียบ อุปไมยจะเป็นตัวตั้งในการเปรียบส่วนใหญ่จะมีคำเชื่อม เช่น เหมือน เปรียบ ดัง
ดั่ง ดุจ ประดุจ ประหนึ่ง ละม้าย เสมอ ปาน เพียง ราว เทียบ เทียม เฉก ปูน ปาน
คล้าย ฯลฯ ตัวอย่างเช่น :

สูงระหงทรงเพรียวเรียวรูด
งามละม้ายคล้ายอูฐกะหลาป๋า
พิศแต่หัวตลอดเท้าขาวแต่ตา
ทั้ งสองแก้มกัลยาดั่ งลูกยอ

คิ้วก่งเหมือนกงเขาดีดฝ้าย
จมูกละม้ายคล้ายพร้าขอ
หูกลวงดวงพักตร์หักงอ

ลำคอโตตันสั้ นกลม
สองเต้าห้อยตุงถุงตะเครียว
โคนเหี่ยวแห้งรวบเหมือนบวบต้ม
เสวยสลายาจุกพระโอษฐ์อม
มันน่าเชยน่าชมนางเทวี



( ระเด่นลันได : พระมหามนตรี (ทรัพย์) )

โ ว ห า ร ภ า พ พ จ น์ โ ด ย ค รู พี่ ต้ า

ประเภทของโวหารภาพพจน์ (ต่อ)

2. อุปลักษณ์ (Metaphor)

คือ ภาพพจน์ที่นำเอาสิ่งต่างกัน 2 สิ่งหรือมากกว่ามาเปรียบเทียบในคุณลักษณะ
ที่ร่วมกันโดยตรงไม่ต้องมีคำเชื่อมโยง บอกได้เลยว่าคืออะไร เป็นอะไร ตามลักษณะ
เด่นที่ต้องการเปรียบ กวีและนักเขียนนิยมใช้อุปลักษณ์ในงานวรรณกรรมเพราะได้
ความกะทัดรัดที่แสดงความเฉียบแหลมในการหาจุดเหมือนที่บ่งบอกถึงประสบการณ์
และทัศนคติของผู้แต่ง คำเชื่อมที่ใช้ในอุปลักษณ์จะใช้คำว่า เป็นและคือ ตัวอย่างเช่น :

มันก็เป็นช้างงาอันกล้าหาญ เราก็เป็นช้างสารอันสูงใหญ่

จะอยู่ป่าเดียวกันนั้ นฉันใด นานไปก็จะยับอัปมาน

(ขุนช้างขุนแผน ตอนกำเนิดกุมารทองบุตรนางบัวคลี่)

ในบทกลอนนี้เป็นการเปรียบเทียบระหว่างหมื่นหาญกับขุนแผนโดยเปรียบ
ขุนแผนเป็นช้างที่กล้าหาญ และหมื่นหาญก็เป็นช้างที่ดูใหญ่โต

ท 2 1 1 0 2 วิ ช า ภ า ษ า ไ ท ย กั บ ว ร ร ณ ค ดี

ประเภทของโวหารภาพพจน์ (ต่อ)

3. บุคคลวัต (Personification)
บุคลาธิษฐาน หรือบุคคลสมมุติ คือ การกล่าวถึงสิ่งต่าง ๆ ที่ไม่มีชีวิต ไม่มีความคิด
ไม่มีวิญญาณ เช่น โต๊ะ เก้าอี้ อิฐ ปูน หรือสิ่งมีชีวิตที่ไม่ใช่มนุษย์ เช่น ต้นไม้ สัตว์ โดยให้
สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ แสดงกิริยาอาการและความรู้สึกได้เหมือนมนุษย์
( บุคลาธิษฐาน มาจากคำว่า บุคคล + อธิษฐานหมายถึง อธิษฐานให้กลายเป็นบุคคล )
ตัวอย่างเช่น :

มองซิ..มองทะเล เห็นลมคลื่นเห่จูบหิน
บางครั้งมันบ้าบิ่น กระแทกหินดังครืนครืน
ทะเลไม่เคยหลับไหล ใครตอบได้ไหมไฉนจึงตื่น

บางครั้งยังสะอื้น ทะเลมันตื่นอยู่ร่ำไป
(เพลงทะเลไม่เคยหลับ : ดิอิมพอสซิเบิล)

โ ว ห า ร ภ า พ พ จ น์ โ ด ย ค รู พี่ ต้ า

ประเภทของโวหารภาพพจน์ (ต่อ)

4. อธิพจน์ (Hyperbole )

อติพจน์ หรือ อธิพจน์ คือโวหารที่กล่าวเกิน(มาก)ความจริง เพื่อสร้างและเน้นความรู้สึก
และอารมณ์ ทำให้ผู้ฟังเกิดความรู้สึกที่ลึกซึ้ง ภาพพจน์ชนิดนี้นิยมใช้กันมากในภาษาพูด
เพราะเป็นการกล่าวที่ทำให้เห็นภาพได้ง่ายและแสดงความรู้สึกของกวีได้อย่างชัดเจน
ตัวอย่างเช่น :

รถเอยรถที่ นั่ ง บุษบกบัลลังก์ตั้ งตระหง่าน

กว้างยาวใหญ่เท่าเขาจักรวาฬ ยอดเยี่ยมเทียมวิมานเมืองแมน

ดุมวงกงหันเป็นควันคว้าง เทียมสิ งห์วิ่ งวางข้างละแสน

สารถีขี่ขับเข้าดงแดน พื้นแผ่นดินกระเด็นไปเป็นจุณ

นทีตีฟองนองระลอก คลื่นกระฉอกกระฉ่อนชลข้นขุ่น

เขาพระเมรุเอนเอียงอ่อนละมุน อานนท์หนุนดินดานสะท้านสะเทือน

ทวยหาญโห่ร้องก้องกัมปนาท สุธาวาศไหวหวั่นลั่นเลื่อน

บดบังสุริยันตะวันเดือน คลาดเคลื่อนจตุรงค์ตรงมา

(รามเกียรติ์ : พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย)

บทกลอนข้างต้น หากพิจารณาตามหลักความเป็นจริงแล้วจะหาความจริงไม่ได้เลย
เพราะคงไม่มีรถที่นั่งที่กวางใหญ่เท่าจักรวาล และไม่มีรถที่จะใช้สิงห์เทียมได้ถึง 1 แสน

ตัว

ท 2 1 1 0 2 วิ ช า ภ า ษ า ไ ท ย กั บ ว ร ร ณ ค ดี

ประเภทของโวหารภาพพจน์ (ต่อ)

5. สัทพจน์ (Onematoboeia)
ภาพพจน์ที่ใช้เสียงธรรมชาติต่าง ๆ เช่น เสียงดนตรี เสียงสัตว์ เสียงคลื่น เสียงลม
เสียงฝนตก เสียงน้ำไหล ฯลฯ มาแสดงประกอบเพื่อให้เกิดมโนภาพ ภาพพจน์ชนิดนี้มี
ลักษณะที่เด่นชัดมากและเข้าใจง่ายที่สุดในบรรดาภาพพจน์ทั้งหมดและยังเป็นที่นิยม
ของกวีในการแต่งคำประพันธ์ ตัวอย่างเช่น :

ต้อยตะริดติดตี่ เจ้าพี่ เอ๋ย
จะละเลยเร่ร่อนไปนอนไหน
แอ้อีอ่อยสร้อยฟ้าสุมาลัย
แม้นเด็ดได้แล้วไม่ร้างให้ห่างเชย

(พระอภัยมณี – สุนทรภู่)
ต้อยตะริดติดตี่ , แอ้อีอ่อย

เป็นเสี ยงของปี่



โ ว ห า ร ภ า พ พ จ น์ โ ด ย ค รู พี่ ต้ า

ประเภทของโวหารภาพพจน์ (ต่อ)

6. นามนัย (Metonymy)

ภาพพจน์ที่ใช้คำหรือวลีบ่งบอกลักษณะหรือคุณสมบัติของสิ่งหนึ่งสิ่งใดมาแสดง
ความหมายแทนสิ่งของที่มีลักษณะเด่นหรือสิ่งของที่มีสัมพันธภาพใกล้ชิดกับสิ่งที่แทน
ในความหมายเป็นสากล นามนัยอาจจะคล้ายกับสัญลักษณ์แต่ต่างกันที่นามนัยจะ
แสดงความหมายที่ตรงตัวและชัดเจนกว่า ตัวอย่างเช่น :

เมืองโอ่ง หมายถึง จังหวัดราชบุรี เมืองย่าโม หมายถึง จังหวัดนครราชสีมา

ท 2 1 1 0 2 วิ ช า ภ า ษ า ไ ท ย กั บ ว ร ร ณ ค ดี

ประเภทของโวหารภาพพจน์ (ต่อ)

7. ปรพากย์ (Paradox)
คือ การใช้โวหารบอกความตรงข้าม ภาพพจน์ที่ใช้ถ้อยคำที่มีความหมายตรงกันข้าม
หรือขัดแย้งกันมากล่าวอย่างกลมกลืนกันเพื่อเพิ่มความหมายให้มีน้ำหนักมากยิ่งขึ้น
ตัวอย่างเช่น :

โลกมนุษย์ยังมีสี ดำขาว
มีดินดาวร้อนเย็นและเหม็นหอม

โอ้ความเบาแสนหนัก !
ความป้ออันงึมงัม !

ขนนกหนัก ! ควันผ่องพรรณ !
ไฟเย็น , อีกไข้สุขา !

ตื่นอยู่แต่หลับในนี่ไม่เป็นเช่นเห็นนา !



(โรเมโอแอนจูเลียต :
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว)

โ ว ห า ร ภ า พ พ จ น์ โ ด ย ค รู พี่ ต้ า

ประเภทของโวหารภาพพจน์ (ต่อ)

8. สัญลักษณ์ (Symbol)

เป็นการเรียกชื่อสิ่งๆหนึ่งโดยใช้คำอื่นมาแทน ไม่เรียกตรง ๆ ส่วนใหญ่คำที่นำมา
แทนจะเป็นคำที่เกิดจากการเปรียบเทียบและตีความ ซึ่งใช้กันมานานจนเป็นที่เข้าใจ
และรู้จักกันโดยทั่วไป ทั้งนี้อาจเป็นเพราะผู้ประพันธ์ต้องการเปรียบเทียบเพื่อสร้าง
ภาพพจน์หรือมิฉะนั้นก็อาจจะอยู่ในภาวะที่กล่าวโดยตรงไม่ได้จึงต้องใช้สัญลักษณ์แทน
ตัวอย่างเช่น :

• สีดำ แทน ความตาย ความชั่ วร้าย • สีขาว แทน ความบริสุทธิ์ • •

หงส์ แทน คนชั้ นสูง • กา แทน คนต่ำต้อย

ท 2 1 1 0 2 วิ ช า ภ า ษ า ไ ท ย กั บ ว ร ร ณ ค ดี

รายการอ้างอิง

นิศาชล ชูเจริญ. (2563). ประเภทของโวหารภาพพจน์. สืบค้น 12 พฤศจิกายน 2564 จาก,
…..https://sites.google.com/site/woharphaphphcn11/prapheth-khxng-wohar

บ้านจอมยุทธ. (2543). โวหารภาพพจน์. สืบค้น 15 พฤศจิกายน 2564 จาก,,
…..https://www.baanjomyut.com/library_6/the_beauty_of_the_language/01.html#

วิกิพีเดีย. (2551). โรเมโอแอนจูเลียต. สืบค้น 14 พฤศจิกายน 2564 จาก,,
…..https://th.wikipedia.org/wiki/โรเมโอและจูเลียต

วิกิพีเดีย. (2556). ท้าวสุรนารี. สืบค้น 14 พฤศจิกายน 2564 จาก,,
…..https://th.wikipedia.org/wiki/ท้าวสุรนารี

ศิลปวัฒนธรรม. (2560). กำเนิดราชรถ. สืบค้น 15 พฤศจิกายน 2564 จาก,
…..https://www.silpa-mag.com/history/article_12354

Goolgle Sites. (ม.ป.ป.). พระอภัยมณี. สืบค้น 14 พฤศจิกายน 2564 จาก,
…..https://1th.me/NdvJI