องค์ความรู้ปราชญ์ล้านนา ปี 2562

1

คำนำ

กองส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม ก่อต้ังข้ึนเพ่ือปฏิบัติงานด้านทานุบารงุ ศิลปวฒั นธรรมและยังเปน็
แหล่งศึกษา รวมรวม องคค์ วามรู้และเผยแพร่ศิลปวฒั นธรรมให้เป็นที่ประจกั ษ์ยอมรบั ในแวดวงวิชาการ
สังคมและท้องถิ่น ดังน้ันฐานขอ้ มลู ด้านวัฒนธรรมท้องถิ่นเป็นสิ่งสาคญั ย่งิ ทีจ่ ะให้ผู้ท่สี นใจเขา้ ไปศึกษา
หาความรู้จากสื่อต่างๆ ของกองส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมท้ังเว็บไซต์ วารสาร เอกสาร แผ่นพับ สื่อ
มลั ติมีเดีย ฯลฯ เพอ่ื เป็นการบริการวชิ าการจากเอกสารและการจดั ทาโครงการ แต่ในปจั จบุ ันฐานขอ้ มลู
ด้านศิลปวัฒนธรรม ของกองส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมยังมีไม่มากพอและยังไม่หลากหลาย ที่จะตอบ
โจทยก์ บั ผู้ท่ตี ้องการจะศึกษาคน้ คว้า จึงได้จดั โครงการสารวจขอ้ มลู ปราชญ์ทอ้ งถิน่ ล้านนา เพอ่ื เตรียม
จัดทาฐานข้อมูลของศูนย์ศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ซึ่งโครงการดังกล่าวจะเป็นโครงการ
ต่อเนื่อง จะดาเนินการจนครบท้ัง 12 ตาบล ในอาเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ โดยการออกสารวจ
เก็บข้อมูลเบ้ืองต้นจากปราชญ์ท้องถิน่ (ชื่อ ประวัติ ที่อยู่ ผลงาน การเผยแพร่ รางวัล) ที่หลากหลาย
แขนงอาทิ ประติมากรรม วรรณกรรม นาฏกรรม หัตถกรรมและหมอเมือง เป็นต้น

เพ่ือตอบสนองและปฏิบัติตามแผนพัฒนาการศึกษาของมหาวิทยาลัยแม่โจ้ ระยะที่ 12 และ
การประเมินประกันคณุ ภาพ โครงการนจี้ ึงเปน็ โครงการทีจ่ ะต้องเร่งดาเนินการศึกษาอยา่ งเร่งด่วน เพอ่ื
นาองคค์ วามรู้ท่ไี ด้เป็นฐานขอ้ มลู ของกองส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมและที่สาคัญเพ่อื จะได้นาไปเผยแพร่ใน
รูปแบบต่างๆ การจดั เสวนา การจัดโครงการ/กิจกรรม ให้เปน็ ที่ยอมรับในสังคมต่อไป

ขอขอบคุณปราชญ์ท้องถิ่นตาบลสันป่าเปา ตาบลสันนาเม็ง ตาบลหนองแหย่ง ที่ได้ให้ความ
อนุเคราะห์ถ่ายทอดองค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น เพ่ือนาไปเผยแพร่และจัดทาเป็นฐานข้อมูลด้าน
ศิลปวัฒนธรรมของกองส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลยั แมโ่ จ้

นายวุฒิภัทร เกตพุ ัฒนพล
นกั วชิ าการศึกษา ชานาญการ
หัวหน้างานอนุรกั ษ์สืบสานศลิ ปวฒั นธรรม กองสง่ เสริมศลิ ปวฒั นธรรม

ผู้รบั ผิดชอบโครงการ
๒๘ สิงหาคม ๒๕๖๒

2

พระครูโกวิทธรรมโสภณ
(ศรีผ่อง โกวโิ ท นำมสกลุ บญุ เป็ง)
ภูมิปัญญำดำ้ นกำรจดั กำรพิพิธภณั ฑ์ทอ้ งถิ่น
พระครูโกวิทธรรมโสภณ ชื่อเดิม ศรีผ่อง ฉายา โกวิโท นามสกุล บุญเป็ง เกิดวันที่ ๑ ตุลาคม
๒๔๙๔ อยู่ที่วัดร้องเมง็ เลขที่ ๑ หมู่ ๒ ตาบลหนองแหย่ง อาเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ หมายเลข
โทรศัพท์ ๐๘๑-๙๖๐๓๖๙๘, ๐๕๓-๒๕๕๑๘๒
พระครูโกวิทธรรมโสภณ เป็นผู้ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์วัดร้องเม็งเมื่อวันที่ ๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๗
วัตถุโบราณชิน้ แรกที่ได้มา คอื แม่พิมพป์ ัน้ อิฐรปู โคง้ ทาจากไม้สัก ต่อมาจึงได้เริม่ เกบ็ สะสมโบราณวัตถุ
-ศิลปวัตถุชนิดต่างๆ และมีผู้มาบริจาคเพ่ิมมากข้ึนเรื่อยๆ จนมีวัตถุที่จัดแสดงมีมากกว่า ๗,๐๐๐ ชนิ้
อาคารที่ใช้จัดแสดงของพพิ ธิ ภณั ฑ์มีทงั้ หมด ๒ หลัง ได้แบ่งการจดั แสดงไวด้ ังนี้
อาคารพิพิธภัณฑ์หลงั ที่ ๑ เป็นอาคารชั้นเดียว ใช้จัดแสดงวัตถุโบราณต่างๆ ที่มีขนาดไม่ใหญ่
มาก เช่น อาวุธโบราณ หีบธรรม เครื่องครัวโบราณ มีดหมอแหกพิษทาจากเขาควายที่ถูกฟ้าผ่าตาย
วทิ ยุโบราณ ที่หนีบอ้อย ทีก่ รองน้าโบราณ เอกสารพับสาใบลานต่างๆ ขันโบราณ เครือ่ งประดับ
อาคารพพิ ธิ ภณั ฑ์หลังที่ ๒ เปน็ อาคารชั้นเดียว ใช้จดั แสดงวตั ถทุ ี่ทาจากไม้แกะสลักและชนิ้ สว่ น
สถาปัตยกรรม เช่น จองพารา ที่ประดิษฐานพระพุทธรูป หีบธรรม ตู้ธรรม เพดานโบสถ์วิหาร
พระพุทธรปู หยกขาว

3

วตั ถตุ ำ่ งๆ ที่จัดแสดงภำยในอำคำรพิพิธภณั ฑ์

วตั ถุต่ำง ๆ ที่จดั แสดงภำยในอำคำรพิพิธภัณฑ์
รำงวัลเกยี รติคณุ ทีไ่ ด้รับ

-๑๑ พฤษภาคม ๒๕๔๓ ได้รับพระราชทานรางวัลเสาเสมาธรรมจักร จากสมเด็จพระเทพ
รัตนราชสดุ าฯ สยามบรมราชกมุ ารี ณ ท้องสนามหลวง กรุงเทพ

-๓ พฤศจิกายน ๒๕๕๑ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราช
ดาเนินทรงเปิดงานเทศกาลพิพธิ ภัณฑ์ท้องถิ่น ณ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร พร้อมเสด็จทอดพระเนตร
นิทรรศการพพิ ธิ ภัณฑ์วดั ร้องเมง็

-๒๖ สิงหาคม ๒๕๕๓ ได้รับพระราชทานเข็มเกียรติคุณวันอนุรักษ์มรดกไทย จากสมเด็จ
พระเทพรตั นราชสุดาฯ สยามบรมราชกมุ ารี ณ โรงละครแห่งชาติ กรุงเทพฯ

-๒๘ เมษายน ๒๕๖๐ ได้รับรางวัลภูมิแผ่นดินปิ่นล้านนา สาขาส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม จาก
มหาวิทยาลยั เชียงใหม่

-พ.ศ. ๒๕๖๐ สานักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ได้คัดเลือกให้วัดร้องเม็งเป็นอุทยาน
การศึกษาในวัดได้รบั คะแนนมาเปน็ อนั ดบั ๑ ของประเทศ

4

สมเดจ็ พระเทพรัตนรำชสุดำฯ สยำมบรมรำชกมุ ำรพี ระรำชทำนรำงวลั เสำเสมำธรรมจกั ร
สมเดจ็ พระเทพรตั นรำชสุดำฯ สยำมบรมรำชกุมำรี พระรำชทำนเข็มเกยี รติคณุ วนั อนรุ กั ษ์มรดกไทย

สมเดจ็ พระเทพรัตนรำชสุดำฯ สยำมบรมรำชกุมำรี ทรงทอดพระเนตรนิทรรศกำรวัดร้องเม็ง
ณ ศนู ย์มำนษุ ยวิทยำสิริธร

5

พระอธิกำรประพนั ธ์ อตฺตทนโฺ ต

พระนักเทศนม์ หำชำติเวสสนั ดรชำดก กัณฑ์มหำรำชและกณั ฑน์ ครกณั ฑ์ (เสยี งใหญ)่
พระอธิการประพนั ธ์ อตฺตทนฺโต เจ้าอาวาสวัดสันต้นเปา เจ้าคณะตาบลสนั ป่าเปา อาเภอสนั

ทราย จังหวัดเชียงใหม่ หมายเลขโทรศัพท์ ๐๘๑-๘๘๑๓๙๖๘
หลังออกพรรษาคนเมืองล้านนา นิยมจัดประเพณีตั้งธรรมหลวงเทศน์มหาชาติเวสสันดรชาดก

โดยมีความเชือ่ วา่ ผู้ใดได้ฟังการเทศน์มหาชาติเวสสนั ดรชาดกครบทั้ง ๑๓ กัณฑ์ ในภายภาคหน้าจะได้
ไปเกิดในยุคของพระศรีอาริยเมตไตรย ซึ่งลกั ษณะของการเทศน์ธรรมมหาชาตินั้น จะเทศน์ติดต่อกนั จน
ครบท้ัง ๑๓ กัณฑ์และพระนกั เทศน์ในแต่ละกณั ฑ์เทศน์ จะมีระบา เสียง ลีลา ทวงทานองในการเทศน์
ตามเนื้อเรือ่ งทแี่ ตกต่างกณั ฑ์ออกไป เช่น กัณฑ์มัทรี (กัณฑ์มะที) กัณฑ์กมุ ารบรรณ พระนักเทศน์ส่วน
ใหญ่แล้วจะเสียงสงู เทศน์ไปตามทานองหรือระบาแบบพ้นื เมอื ง สาหรบั กณั ฑ์ชชู ก กณั ฑ์มหาราช กณั ฑ์
นครกัณฑ์ จะใช้พระนักเทศน์เสียงใหญ่เทศน์ไปตามทานองหรือระบาแบบพ้ืนเมืองล้านนา ดังนั้นพระ
นักเทศน์ทจ่ี ะเทศน์กณั ฑ์ต่างๆ ทีก่ ล่าวมาขน้ั ต้นจะต้องมีเสียงสูง-ต่า ตามแต่ละกัณฑ์เทศน์และจะต้องมี
พลังเสียงที่กังวาฬ สามารถขับทานองหรือระบาได้อย่างคล่องแคล้ว โดยต้องใช้เวลาฝึกฝนเป็น
เวลานานหลายปีจึงจะมีความชานาญในการเทศน์ดงั กล่าวได้

พระอธิการประพันธ์ อตฺตทนฺโต เจ้าอาวาสวัดสันต้นเปา เจ้าคณะตาบลสันป่าเปา เป็นพระ
นักเทศน์กณั ฑ์มหาราชและกณั ฑ์นครกณั ฑ์ ทีไ่ ด้รบั ความนิยมให้ไปเทศน์ในงานมหาชาติเวสสนั ดรชาดก
ตามหัววัดต่างๆ มาโดยตลอดและงานที่ได้รับนิมนต์ให้ไปเทศน์อยู่เป็นประจาคืองานศพ เพราะคน
ล้านนานิยมการฟังเทศน์ท่ีมีท่วงทานองระบาทีไ่ พรเราะ มีการข้ึนเสียงที่สูง-ต่า ฟังแล้วเพลิดเพลิน ทา
ให้มีความเขา้ ใจในเนอื้ ธรรมมากข้นึ

6

นำยสงดั ชยั วรรณำ
ภมู ิปัญญำดำ้ นกำรแกะสลกั ไม้

นายสงดั ชัยวรรณา เกิดวนั ที่ ๓๐ มีนาคม ๒๕๐๔ อายุ ๕๘ ปี อยบู่ ้านเลขที่ ๑๑๕/๑ หมทู่ ี่ ๑
บ้านสันต้นเปา ตาบลสันป่าเปา อาเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ หมายเลขโทรศัพท์ ๐๖๔-
๗๓๔๕๖๔๗

แกะสลกั ไม้รปู เหมือน เช่น รปู เหมอื นกินรี ตัวละครในวรรณคดี สัตวป์ ่าหิมพานต์ ฯลฯ นอกจาก
จะมีความสามารถแกะสลักรปู เหมือนได้แล้วยังสามารถวาดรปู ได้อีกด้วย การรับงานแกะสลักไม้จะมี
ลูกค้าจากบ้าน ๑๐๐ อัน ๑๐๐๐ อย่าง อาเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ มาจ้างให้แกะสลกั ตามแบบที่
ลูกค้าต้องการโดยลูกค้าจะนาไม้และแบบมาให้ คิดราคาค่าจ้างแกะสลักตามขนาดของชิ้นงานและ
ความละเอียดเปน็ หลกั

ผลงำนกำรแกะสลักของนำยสงดั ชยั วรรณำ

7

เครอ่ื งมือและอปุ กรณใ์ นกำรแกะสลักไม้
๑. คอ้ น
๒. สิว่ ขนาดต่างๆ
๓. ไม้สกั
๔. แบบทีจ่ ะใช้แกะสลกั
๕. กระดาษทราย

วิธกี ำรแกะสลกั ไม้
-ใช้สิ่วขนาดต่างๆ และค้อนตอกลงในท่อนไม้ให้ให้ตามรูปแบบอย่างประณีตหลังจากน้ันใช้

กระดาษทรายขดั รปู ทรงต่างๆ ให้เรียบ

ผลงำนกำรแกะสลักของนำยสงดั ชัยวรรณำ

8

นำงพิจิตร กไี สย์
ภมู ิปัญญำด้ำนกำรแกะสลกั ไม้

นางพิจิตร กีไสย์ เกิดวันที่ ๑๖ มิถุนายน ๒๕๐๖ อายุ ๕๖ ปี อยู่บ้านเลขที่ ๒๓/๑ หมู่ที่ ๑
บ้านสันต้นเปา ตาบลสันป่าเปา อาเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ หมายเลขโทรศัพท์ ๐๘๑-
๒๓๕๒๓๐๗

งานแกะสลักไม้ลวดลายต่าง ๆ ทั้งลายพ้ืนเมืองล้านนา ลายไทย ลายไทยผสมล้านนา โดย
เฉพาะงานแกะสลกั ปันลมพญานาค บานประตู-บานหน้าต่างวหิ าร-โบสถ์ นาคตันหรือคนั ทวย แป้นน้า
ยอ้ ย ซุ้มประตู ชดุ โต๊ะรบั แขก แม่พิมพร์ ปู สัตวต์ ่าง ๆ รปู ดอกไม้ กรอบรูป รูปเทวดา พระพุทธรปู ไม้ และ
รับงานแกะสลักไม้ทุกรปู แบบ ซึง่ มปี ระสบการณ์ในการแกะสลกั ไม้มากว่า ๔๐ ปี และยงั ได้รบั รางวัลที่
๑ ในการแข่งขันแกะสลักไม้ งานฤดูหนาวจังหวัดเชียงใหม่ ประจาปี ๒๕๒๔ จากรมส่งเสริม
อตุ สาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม ได้รบั รางวลั ชนะเลิศการแขง่ ขนั แกะสลักไม้ งานฤดูหนาวจังหวัด
เชียงใหม่ ประจาปี ๒๕๒๔ จาอธิบดีกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม

แกะสลักไมร้ ูปสตั ว์

9

วัสดุและอปุ กรณใ์ นกำรแกะสลักไม้

๑. คอ้ น ๔. ปากกาอัดไม้ตัวซี

๒. สิว่ ขนาดต่าง ๆ ๕. แบบลายพืน้ เมืองหรือลายไทย

๓. ไม้สัก

ส่วิ ขนำดตำ่ ง ๆ

วิธกี ำรแกะสลักไม้
๑. นาแบบลายท่จี ะแกะสลกั วางลงบนแผ่นไมส้ กั ตดิ ให้แน่นและใช้ปากกาอัดไม้ตัวซีจบั ชนิ้ งานไว้

กับโต๊ะตอกชิน้ งานเพอ่ื ไม่ให้ขยับไปมาในเวลาตอก
๒. ใช้สิว่ ขนาดต่าง ๆ และคอ้ นตอกลงในแบบลวดลายจะได้ลวดลายตามตามแบบ

แนวโน้มในการอนุรักษ์สืบสาน เผยแพร่และการถ่ายทอดองค์ความรู้ได้ไปสาธิตถ่ายทอด
ความรู้การแกะสลักไม้ ณ วดั ห้อยเกีย๋ ง ตาบลหนองหาร อาเภอสันทราย จงั หวดั เชียงใหม่ และอยากที่
จะให้ผู้ท่สี นใจมาเรียนรู้ในการแกะสลักไม้ เพอ่ื ไม่ให้องคค์ วามรู้ในงานแกะสลักไม้หายไปตามกาลเวลา

10

นำยสว่ำง งำมเริง
ภูมิปญั ญำด้ำนปูนปั้น

นายสว่าง งามเริง อายุ ๕๙ ปี อยู่บ้านเลขที่ ๑๒๕ หมู่ที่ ๑ บ้านสันต้นเปา ตาบลสันป่าเปา
อาเภอสันทราย จงั หวัดเชียงใหม่ หมายเลขโทนศพั ท์ ๐๘๐-๓๘๕๗๓๔๗

ปติมากรรมปูนปั้นทางศาสนา เช่น นาค สิงห์ หน้าบรรณวิหาร หน้าบรรณโบสถ์ หน้า
บรรณศาลาวัด ประดับลายกระจกลายพ้ืนเมือง ลายไทย ปั้นบัวคว่า บัวหงาย ปั้นลมนาค นาคตัน
ใบระกา หางหงส์ ผลงานที่เคยทามา ได้แก่ นาคพ่นน้า วัดหนองบัวพระเจ้าหลวง ป้ันนาค วัดสันอุ้ม
อาเภอดอยสะเกด็ วดั ร้องข้เี หล็ก อาเภอดอยสะเกด็ เป็นต้น

ปติมำกรรมสงิ ห์ล้ำนนำ ผลงำนของนำยสว่ำง งำมเริง

11

นำยอำ้ ย คำหนอ้ ย

ภมู ิปัญญำดำ้ นหตั ถกรรมจักสำน

นายอ้าย คาหน้อย เกิดวนั ที่ ๑ เมษายน ๒๔๘๑ อายุ ๘๑ ปี อยบู่ ้านเลขที่ ๑๓ หมู่ ๑ บ้านสนั -
ต้นเปา ตาบลสนั ป่าเปา อาเภอสันทราย จงั หวดั เชียงใหม่ หมายเลขโทรศพั ท์ ๐๙๑-๘๕๖๒๘๓๕

สามารถจกั สารได้หลายรูปแบบทั้งเครื่องมือจบั สตั ว์ อปุ กรณ์เครือ่ งครวั ฯลฯ ไดแ้ ก่ ไม้กวาด
แข็ง ก๋วยใสห่ ญ้า ก๋วยสงั ฆทาน ก๋วยซอง ก๋วยตนี๋ จ้าง ซา้ หวด กระโดง้ แซะ สุ่มจับปลา ไซ สุ่มไก่ ตุ้ม
ขอ้ ง

วสั ดุอุปกรณ์ กำรทำไมก้ วำดแข็ง ๗. คมี
๑. ด้ามไม้กวาด ใช้ไม่ไผ่รวกหรือส่วนปลายไม่ไผ่บง ๘. เหลก็ ปลายแหลม
๒. ก้านใบมะพร้าว ๙. มีด
๓. เชือกพลาสติก ๑๐. เลือ่ ยมือ
๔. กรรไกร ๑๑. ปากกาหรือดินสอ
๕. มีดเหลา ๑๒. ตะปู ขนาด ๑ นวิ้
๖. คอ้ น

ขัน้ ตอนกำรทำไม้กวำดแขง็
๑. จัดเตรียมวสั ดุอปุ กรณ์ต่างๆ ให้พร้อม
๒. ใช้มีดเหลาเหลาใบก้านมะพร้าวออกประมาณ ๒๐๐-๓๐๐ ก้าน จากน้ันนาโคนของก้านใบ

มะพร้าวไปแช่น้า ๒๐ นาที

12
๓. นาเชือกพลาสติกมาร้อยเข้ากับก้านใบมะพร้าวคร้ังละ ๒ ก้านไปเรื่อย ๆ จนได้ความยาว
๘๐-๑๐๐ เซนติเมตร
๔. เมื่อร้อยก้านใบมะพร้าวเสร็จนาปลายไม้ไผ่บ่งมาตัดให้มีความยาวประมาณ ๑๒๐
เซนติเมตร เจาะปลายด้ามไม้ไผ่บงให้เป็นรทู ะลุไปอกี ด้านหนึง่ ๒ เซนติเมตร ใช้เลื่อยตดั ไม่ไผ่ให้มีความ
ยาว ๑๓ เซนติเมตร กว้าง ๒ เซนติเมตร ใช้มีดเหล่าตกแต่งให้ได้ตามขนาด แล้วนาไปใส่ในช่องที่เรา
เจาะไว้ จากน้ันใช้ตะปู ๑ นวิ้ ตอกเขา้ ไปให้แน่นและนาเชือกพลาสติกมามดั ให้แน่นอกี คร้ังหนึ่ง
๕. นาก้านใบมะพร้าวท่ีเราร้อยเสรจ็ นามามาพันกับส่วนปลายของด้ามไม้กวาดมดั ให้แน่นแล้ว
ตอกตะปอู ีกครั้ง
๖. สานปลอกรดั เขา้ ด้ามนาก้านมะพร้าวมาใส่เรียงกันจนรอบด้ามไม้กวาด
๗. ใช้เลือ่ ยมือตดั ส่วนโคนก้านใบมะพร้าวออกเพ่อื ให้มีความสวยงามเรียบเป็นแนวเดียวกนั
๘. นาเชือกพลาสติกมาสานยกลายสามถกั ไปเรือ่ ย ๆ ให้มีความยาวประมาณ ๕ นวิ้
๙. นาเชือกพลาสติกมาสาน “ลายอุ่มหน้า” ถกั ไปจนรอบก้านใบมะพร้าว
๑๐. นาเชือกพลาสติกมาสาน “ลายดกู งู” ถักไปจนรอบก้านใบมะพร้าวอีกครั้งหนึ่ง เพอ่ื ให้เกิด
ความสวยงามและก้านใบมะพร้าวจะไม่หลดุ ได้ง่าย
๑๑. เสร็จสิน้ การทาไม้กวาดแขง็

ผลติ ภัณฑจ์ ักสำนตำ่ ง ๆ ผลงำนของนำยอำ้ ย คำหน้อย

13

นำยสงำ่ โคคำมำ

ภูมิปัญญำกำรทำบอกไฟ
นายสง่า โคคามา อายุ ๖๒ ปี อยบู่ ้านเลขที่ ๑๕ หมู่ ๑ บ้านสนั ต้นเปา ตาบลสนั ป่าเปา อาเภอ

สนั ทราย จงั หวัดเชียงใหม่ หมายเลขโทนศพั ท์ ๐๖๔-๒๑๙๙๒๕๗
การทาบอกไฟชนิดต่างๆ เพ่ือใช้ในงานศพ การเปิดงานต่างๆ และเป็นการใช้การบูชาพระธาตุ

เกตแุ ก้วจุฬามณีสะหรมี๋ หาธาตุ บอกไฟท่ที าได้แก่ บอกไฟต๊องต๋ัน บอกไฟขนึ้ บอกไฟเมตร บอกไฟหลอ่
บอกไฟดอก บอกไฟดาว บอกไฟพุ กอบไฟพุเสียง บอกไฟวง(บอกไฟจักจ่ัน) บอกไฟจ้างฮ้อง ควันสี
บอกไฟน้าตก บอกไฟขีเ้ บ้า
วสั ดแุ ละขัน้ ตอนกำรทำบอกไฟจำ้ งฮอ้ ง
วัสดุและอุปกรณ์

๑. ไม้ซาง ยาว ๕ ป้อง
๒. ดินไฟ (ดินประสิว)
๓. น้าตาลทรายแดง
๔. น้าสะอาด
ข้ันตอนกำรทำบอกไฟ
๑. ต้มน้า ดินไฟและน้าตาลทรายแดงเค่ยี วให้เข้ากันจนพอปนั้ ได้
๒. นามาป้ันขนาดเท่ากามือแล้วนาไปตากให้แห้ง

14

๓. ตัดไม้ซาง ยาว ๕ ป้อง เจาะไม้ซางท้ัง ๕ ป้อง เพ่ือนาเอาก้อนน้าตาลใส่ลงไปในป้องไม้ซาง
พร้อมกบั ใส่เฝ่าบุปป้องละ ๑ ช้อนโต๊ะและปิดให้แน่น

๔. เจาะรสู ายชนวนระหว่างขอ้ ของป้องไม้ซางให้แต่ละป้องเชื่อมติดกันโดยใช้สายชนวน
๕. ปลอกเปลือกผิวไม้ซาง พร้อมกับเจาะเนอื้ ไม้ทาลนิ้ บอกไฟทั้ง ๕ ป้อง เสร็จการทาบอกไฟ
จ้างฮ้องพร้อมจดุ
บอกไฟจ้างฮ้องนิยมใช้ในงานสรงน้าพระ งานศพ งานเปิดป้าย งานเปิดกีฬา เพราะเวลาทีจ่ ุด
บอกไฟเสียงของบอกไฟจะเหมอื นช้างร้องที่ดงั มาก ขอ้ เสียงของบอกไฟจ้างฮ้องจะมีควนั เยอะมาก บอก
ไฟจ้างฮ้อง ขนาด ๕ ป้องจะขายกนั ในราคาที่ ๓๕๐ บาท จาการสมั ภาษณ์นายสง่า โคคามา

15

นำยจตุรงค์ นำวงษ์

ภูมิปัญญำด้ำนกำรทำโคมแขวนลำ้ นนำ ตงุ ไส้หมู นกั ดนตรีปีพ่ ำทยล์ ้ำนนำ

นายจตรุ งค์ นาวงษ์ เกิดวนั ที่ ๒๖ เมษายน ๒๕๓๕ อยบู่ ้านเลขที่ ๒๗/๑ หมู่ ๑ บ้านสนั ต้นเปา
ตาบลสนั ป่าเปา อาเภอสนั ทราย จงั หวัดเชียงใหม่ หมายเลขโทนศพั ท์ ๐๙๘-๗๙๗๔๙๖๙

ผลงำน
ทาโคมแขวน ขนาด ๖ นิ้ว ๑๒ นิ้ว ๑๘ นิ้ว ตุงชัยหรือตุงที่ใช้ในงานปอยหลวง ตุง ๑๒ ราศี ตุง

ไส้หมู โคมลอยขนาดต่างๆ โคมลอยแฟนซี โคมไฟ และมีความสามารถทาบอกไฟวง บอกไฟต้องตั๋น
รวมถึงเป็นนักดนตรีพ้ืนเมืองเครื่องดนตรีที่เล่นได้ได้แก่ แน่หน้อย แนหลวง ฆ้องวง ก๋องเต่งถิ้ง อีกท้ัง
เป็นวิทยากรสอนการทาโคมล้านนาในโอกาสต่างๆ เช่น งานเกษตรแม่โจ้ ๘๕ ปี “ภูมิปัญญาแห่ง
การเกษตร” งานโตยฮีต ต๋ามฮอยวัฒนธรรม คณะบริหารธรุ กิจ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ และเป็นวิทยากร
พร้อมทั้งสาธิตการทาโคมให้กบั นักศึกษาแลกเปลี่ยนจากประเทศจีน

วัสดุอปุ กรณแ์ ละข้นั ตอนกำรทำโคมแขวนลำ้ นนำ (ผ้ำ) ขนำด ๖ นิว้

วัสดุอุปกรณ์

๑. ผา้ โทเร ๖. ดินสอ

๒. กรรไกร ๗. คมี ตัดไม้

๓. กาว ๘. สก็อตเทปใส่

๔. กระดาษทอง ๙. ตอกไม้ไผ่

๕. ไม้บรรทดั ๑๐. เชือกฝ้าย

16
ขนั้ ตอนกำรทำโครงไม้ ขนำด ๖ นิ้ว

๑. นาตอกไม้ไผ่มาหักโดยไม่ให้ขาดออกจากกันให้ได้ขนาด ๖ นวิ้ ๓ ครั้ง หัก ๙ นวิ้ ๒ ครั้ง ทา
๔ อัน เพอ่ื ที่จะทาเปน็ แนวตั้งของโคม

๒. นาตอกไม้ไผ่มาหกั โดยไม่ให้ขาดออกจากกันซึง่ จะทาเป็นแนวนอน ให้มีความยาว ๖ นวิ้ ๘
คร้ัง

๓. นาตอกไม้ไผ่มาหกั ๖ นวิ้ . ๔ ครั้ง เพอ่ื ทีจ่ ะทาด้านบนและด้านล่างของตวั โคม และหกั ไม้ทา
มงกฎุ ๙ ซม.

๔. ประกอบโครงโดยใช้กาวตดิ ส่วนขอ้ ต่อที่เราหกั ไม่ไผ่โดยติดแนวต้ังก่อน ๔ อนั หลังจากนน้ั
ติดแนวนอนโดยสอดไม้ท่หี กั เขา้ ไปขา้ งในระหว่างไม้ ๔ อนั แรก

๕. ติดมงกุฎและส่วนด้านล่างของโคมแขวน

โครงโคมทปี่ ระกอบเสร็จ
ข้นั ตอนกำรติดผ้ำโคมแขวน

๑. ตดิ ผ้าตามความกวา้ งและความยาวของโคมโดยติดทลี ะด้าน
๒. เมื่อติดผ้าทั่วทั้งโคมแล้วใช้กรรไกรซิกแซกตัดกระดาษทองขนาด ๑ เซนติเมตร นามาติด
ขอบของโคมจนทัว่ ทงั้ ใบ
๓. ตัดลายกระดาษทองแล้วนามาติดท้ังสี่ด้านของโคมเพ่อื เพ่มิ ความสวยงาม
๔. ตัดผ้าโทเรทาหางโคมไว้สี่ชิ้นและตัดแฉกเป็นบ้ังๆ จากนั้นนามาติดส่วนท้ายของโคมจะได้
โคมแขวนที่เสร็จสวยงาม

17
ประโยชน์ต่อสงั คมและเศรษฐกิจ

๑. ทาให้เกิดรายได้ในครอบครัวและเปน็ การอนรุ กั ษ์สืบทอดการทาโคมล้านนาให้อยู่กับสงั คม
ต่อไป

๒. ทาให้โคมล้านนาเปน็ สินค้าที่ได้รบั ความนิยมที่ใช้ในประเพณียีเ่ ปง็ และยังใช้ตกแต่งตามงาน
สถานที่ต่างๆ ใช้เปน็ ของทีร่ ะลึกมอบให้ตามโอกาสต่างๆ ถือเปน็ สินค้าทางเศรฐกิจอกี อยา่ งหนึ่ง

กำรติกผำ้ โคมแขวน

โคมแขวนที่ทำเสร็จแล้ว

18

นำยติบ๊ ธรรมขันธ์

ภูมิปัญญำกำรตีเหล็ก

นายติ๊บ ธรรมขนั ธ์ อายุ ๗๕ ปี อยบู่ ้านเลขที่ ๒๕ หมู่ ๘ บ้านทงุ่ ขา้ วตอก ตาบลหนองแหยง่
อาเภอสันทราย จงั หวดั เชียงใหม่ หมายเลขโทรศพั ท์ ๐๘๓-๓๒๓๗๔๓๘

ผลงานการตีเหล็กข้ึนรูปผลิตภัณฑ์ ได้แก่ การทามีดรูปแบบต่างๆ การทาเคียว มีดเหลา มีด
ดาบ เต่าเหลา เสียม รับซ่อมมีด ขวาน มีประสบการณ์ตีเหลก็ กว่า ๕๐ ปี เรียนรู้จากคุณพ่อ นายติบ๊
ธรรมขนั ธ์ ถือวา่ เป็นรุ่นทีส่ ามของตระกูลที่เป็นช่างตีเหลก็ ปกติจะจะตีเหลก็ ทุกวันยกเวน้ วันพระ ในหนงึ่
วันจะตีมีดได้ ๓-๔ ด้าม และความเชื่อที่สืบทอดมาจากบรรพบุรษุ คือการถวายเครื่องเซ่นแก่เตาตีมีด
เพราะเตาตีมีดเปน็ อุปกรณ์ที่ให้ความร้อนแก่เหลก็ จึงจะตีข้นึ รปู ได้ตามที่ต้องการ เปน็ ทีส่ ร้างรายได้ จึง
ถือวา่ เปน็ อปุ กรณ์ที่มีบุญคุณและมีสิ่งศกั ดิ์รักษาอยจู่ ึงเปน็ ทีเ่ คารพสืบต่อกนั มา ในทุกๆ ปีจะมีการถวาย
เครื่องสังเวยแก่เตาดงั กล่าวในวันสาคญั ได้แก่ วันเข้าพรรษา วันออกพรรษา งานประเพณีปี๋ใหมเ่ มือง
ประเพณียเ่ี ปง็ มีทต่ี ีเสร็จจะจาหน่วยในราคา ๒๐๐-๖๐๐ บาท ข้นึ อยกู่ ับขนาดของมีด

วัสดแุ ละอปุ กรณใ์ นกำรตีเหลก็ ๘. ตะไป, เหลก็ ซี
๑. เตาตีเหล็ก ๙. รางน้า
๒. เหล็กแหนบ ๑๐. ด้ามมีด
๓. ทั้งตีเหลก็ ๑๑. ปลอกด้ามมีด
๔. คมี คบี เหล็กขนาดต่างๆ ๑๒. คล่ัง
๕. คอ้ น ขนาด ๓, ๔, ๘ ปอนด์ ๑๓. ถ่านไม้ฮกั (ให้ไฟแรงดี ชุบเหล็กดี)
๖. เครื่องเจียร
๗. พดั ลมหอยโข่ง

19
ขน้ั ตอนกำรตีมีด

๑. จุดไฟเตาใช้ถ่านไม้ฮัก ตัดเหล็กแหนบ ยาว ๑๐ นิ้, ๑๒ นิ้ว, ๑๔ นิ้ว ตามขนาดที่ลูกค้า
ต้องการ

๒. เอาเหล็กไปเผาไฟเร่งพัดลมหอยโข่งเพ่ือให้ไฟร้อนแรงข้ึน จนเหล็กมีสีแดงใช้คีมคีบเหล็ก
ข้นึ มาและใช้ค้อนขนาดต่างๆ ตีเหล็กข้นึ รูปจนได้รูปแบบตามที่ต้องการ ประมาณ ๑๐-๑๒ คร้ัง แล้วนา
ตะไบมาเจียร

๓. เอาเหล็กที่ตีข้ึนรูปแล้วไปเผาไฟจนแดงอีกครั้งหนึ่ง แล้วนามาชุบน้าเพ่ือให้มีดความอยตู่ ัว
และแข็งกล้า ทนต่อการใช้งาน

๔. นามาใส่ปลอก ใส่ด้ามโดยใช้คลั่งเป็นตัวเชื่อมยดึ ติดไม่ให้ใบมีดหลดุ ออกจากด้ามมีด เสร็จ
สิน้ กระบวนการทามีด

ขน้ั ตอนกำรตีมีด
ด้านการอนุรักษ์และสืบสาน ได้มีนักศึกษามาสัมภาษณ์และศึกษาเรียนรู้การตีมีด อยากให้มี
การส่งเสริมการเรียนรู้ศาสตร์ด้านการตีมีด เพ่ือไม่ให้ภูมิปัญญาที่ได้สืบทอดมาจากบรรพบุรุษต้อง
หายไปจากท้องถิ่น

มีดทท่ี ำเสรจ็

20

นำยบุญธรรม รำชคำ

ภมู ิปัญญำกำรกลงึ ไม้
นายบุญธรรม ราชคา อายุ ๖๙ ปี อยู่บ้านเลขที่ ๒๙ หมู ๔ บ้านสันหลวง ตาบลสันนาเม็ง

อาเภอสนั ทราย จงั หวัดเชียงใหม่ หมายเลขโทรศพั ท์ ๐๖๕-๔๘๙๙๘๑๒
ผลงานการกลึงไม้รปู แบบต่างๆ ดังนี้ ขาโต๊ะ หัวบันได ซี่บันได ที่เกาหลงั ด้ามมีด ด้ามเค่ียว ที่

นวดหลงั ฮอกกกิ๋ กรงนกและงานกลึงไมท้ กุ ชนิด
เครอ่ื งมือและอปุ กรณ์

๑. เครื่องกลึงไม้
๒. สิว่ ขนาดต่างๆ
๓. กระดาษทราย เบอร์ ๘๐
๔. ไม้สาหรบั กลึง
วิธกี ำรกลงึ
นาไม้ที่จะกลึงนาไปติดตั้งกบั เครือ่ งกลึงไม้ เปิดเครื่องกลึงนาสิ่วขนาดต่างๆ ไปกลึงกบั ไม้ให้ได้
ตามรปู แบบทีต่ ้องการ ใช้กระดาษทราย เบอร์ ๘๐ ขดั ผิวไม้ท่เี รากลึงให้เกลยี้ งเกลา นาไม้ทเ่ี รากลึงเสรจ็
ออกจากเครื่องกลึง เสรจ็ กระบวนการกลึงไม้

21

เครอ่ื งกลงึ ไม้ ส่งิ กลงึ ไม้

ตัวอยำ่ งผลติ ภัณฑ์ที่ไดจ้ ำกกำรกลงึ ไม้

22

นำยอนันต์ สจุ ริต
ภูมิปญั ญำกำรทำโคมแขวนลำ้ นนำ

นายอนันต์ สุจริต อายุ ๕๕ ปี อยบู่ ้านเลขที่ ๔๙ หมทู ่ี ๔ บ้านเหมอื งห้า ตาบลสันนาเม็ง อาเภอ
สนั ทราย จงั หวัดเชียงใหม่ หมายเลขโทรศัพท์ ๐๘๙-๖๓๕๖๔๙๐

ผลงานการทาโคมแขวนล้านนา ขนาด ๖ นวิ้ ๘ นวิ้ ๙ นวิ้ ๑๔ นวิ้ ๑๕ นวิ้ และขนาด ๑ เมตร ทา
โคมเงีย้ ว โคมร่ม โคมดาว ตุงชัย โคมทรงเพชร โคมประยุกต์ ตุงจ่อและโคมเพชรฐานบวั ออกแบบและ
พฒั นาโคมให้มีลักษณะที่แตกต่างจากทีอ่ ื่น โดยใช้วสั ดทุ ั้งที่เป็นผ้าผ้าและกระดาษสา

โคมแขวนจะนิยมซื้อกันในช่วงประเพณีย่ีเป็งหรืองานลอยกระทง เพ่ือนาไปแขวนประดับตาม
บ้านเรือน วัดวาอาราม แล้วจุดผางประทีปใส่ในโคมเพ่ือเป็นการบูชาและสร้างความสวยงามในยาม
กลางคืน โคมที่มีผู้นิยมซื้อจานวนมาก คือโคมแขวนการดาษสาขนาด ๖ นิ้ว ราคา ๒๐-๒๕ บาท
นอกจากจะได้ขายในประเพณีทก่ี ล่าวมาแล้วนั้น ยงั สามารถนาไปตกแต่งตามโรงแรม รีสอร์ท หรือการ
จดั งานต่างๆ ตาม Theme งานทีก่ าหนดไว้ หรืออาจจะนาไปใช้ในขบวนแห่ได้อีกด้วย

ผลติ ภัณฑ์ของนำยอนนั ต์ สุจริต

23
ข้ันตอนกำรประดิษฐ์โคมแขวนอย่ำงง่ำยดงั นี้
วสั ดแุ ละอุปกรณ์ที่ใชท้ ำโคมแขวน

ไม้เฮี้ย/ไม้ข้าวหลาม แม็กเย็บ พิมพ์ที่หักไม้ตอก กาว เชือกฝ้าย ตัวหนีบ กระดาษต้องลาย
กระดาษสา/ผ้า กระดาษทองและกรรไกร
วิธที ำ

๑. นาไม้เฮีย้ /ไม้ข้าวหนาม มาจักเปน็ ตอก จากนั้นนาตอกมาหกั กบั พมิ พต์ ามขนาดทีเ่ ราต้องการ
เพ่อื ให้ได้โครงของโคม ใช้ไม้ทเ่ี ราหักไว้ ๔ อนั เพ่อื ทาเป็นแนวตั้ง และหักเพอ่ื ทาเปน็ โครงแนวนอนด้าน
ในอีก ๒ อัน หลังจากนั้นนามาประกอบกันให้เปน็ ลกู โดยใช้กาวหยอดและใช้ที่หนีบหนีบไวจ้ นกาวแห้ง
สนิท

๒. การทามงกฎุ หรือหแู มว ซึ่งจะติดอยดู่ ้านบนของตวั โคม หกั ตอกไม้เฮยี้ /ไม้ข้าวหลาว โดยทา
ฐานเปน็ สี่เหลีย่ มตามขนาดทีเ่ ราทาไวใ้ นขอ้ ที่ ๑. โดยทา ๒ อัน เพ่อื จะทามงกฎุ และติดหางโคม จากนั้น
หกั ตอกให้เป็นสามเหลี่ยมและติดทั้งสี่ด้านจะได้ออกมาเหมอื นมงกฎุ หรือหแู มว

๓. ตดั กระดาษสาหรือผ้าขาว/ผ้าสี ให้มีขนาดเท่ากับโครงของโคมในแตล่ ะด้านจนท่ัวทง้ั โคมแลว้
ใช้กาวติดและใช้กรรไกรตัดตกแต่งให้สวยงาม

๔. ตดั กระดาษทองขนาดประมาณ ๑-๒ เซนติเมตร เปน็ เส้นยาวนามาติดตรงครอบของโคมทวั่
ท้ังใบ และติดการดาษทองลายต้องตามช่องของโคมเพอ่ื ให้เกิดความสวยงาม

๕. การทาหางโคม ใช้กรรไกรตัดกระดาษสาหรือผ้าขาว ประมาณ ๖๐-๘๐ เซนติเมตร ให้มี
ความสมส่วนกับขนาดของโคมทีเ่ ราทา และตัดตรงปลายหางและด้านขา้ งให้เป็นสามเหลี่ยม แล้วนามา
ติดตรงด้านล่างของโคมท้ังสีด่ ้าน จากนั้นใช้เชือกฝ้ายผกู โคมเพ่อื ไวส้ าหรับแขวน

๖. เสร็จการทาโคมแขวน

โคมรม่ เพชร

24

นำงวรรณำ กองแก้ว (วรรณำ สันทรำย)

ภูมิปัญญำกำรขบั ซอพื้นเมือง
นางวรรณา กองแก้ว (วรรณา สันทราย) อยบู่ ้านเลขที่ ๑๗๓ หมทู่ ี่ ๓ บ้านหวั ริน ตาบลหนอง

แหย่ง อาเภอสนั ทราย จังหวดั เชียงใหม่ หมายเลขโทรศัพท์ ๐๘๑-๙๙๒๕๗๖๕
มีความชอบในการขับซอต้ังแต่เดก็ เพราะบิดาคุณพ่อมา กองแก้ว เป็นช่างเป่าปี่ และชอบฟัง

วทิ ยุละครซอเปน็ ชีวิตจิตใจ จึงเริ่มเรียนการขับซออยา่ งจริงจงั ต้ังแต่อายุ ๑๒ ปี โดยคุณพ่อได้นาไปฝาก
เรียนกับแม่ครูศรีออน ป่าบง อาเภอดอยสะเก็ด เป็นเวลา ๔-๕ ปี ในทานองต่างๆ ได้แก่ ทานองต้ัง
เจียงใหม่ ทานองจะปุ ทานองละม้าย ทานองเงี้ยว ทานองอื่อ ทานองพม่า จนเกิดความชานาญ และ
กลบั มาอยบู่ ้านจึงเริม่ รบั งานซอตามงานทั่วไป ท้ังงานบวชลูกแก้ว งานปอยหลวง งานทอดผ้ากฐิน งาน
ทอดผ้าป่า งานปอยเถอะ งานทาบุญยกช่อฟ้า งานทาบุญข้ึนบ้านใหม่ งานทาบุญปอยข้าวสังฆ์ งาน
แต่งงาน งานฉลองพอ่ หลวง-กานัน งานประเพณีปใี๋ หม่เมือง งานประเพณีเดือนย่เี ปง็ ฯลฯ
ข้นั ตอนกำรแสดงตำมงำนตำ่ งๆ

๑. เจ้าภาพงานติดต่อวนั เวลา สถานทีท่ จ่ี ะแสดงตกลงราคาและทาสัญญาจ่ายค่ามัดจา
๒. สิ่งที่เจ้าภาพงานต้องเตรียมสถานที่ ผามซอ ขันตั้ง ๒ ชุด หนึ่งชุดจะประกอบไปด้วย สวย
ดอกไม้ธปู เทียน ๘ สวย สวยหมากพลู ๘ สวย เหล้า ๑ ขวด หมาก ๑ หวั ขา้ วเปลือก ขา้ วสาร ผ้าขาว
ผ้าแดง สาน ๑ ผืน หมอน ๑ ใบ เงิน ๓๖ บาท ส้มป่อย ขมนิ้ ขา่ ตะไคร้ พริก กระเทียม หอมแดง กะปิ
น้าปลา ขนมหวาน ข้าว อาหาร แคบหมู ผงชูรส รสดี ผัก ผลไม้ และอาหารสาหรับเลยี้ งคณะช่างซอ
๒-๓ มอื้

25
๓. ช่างซอจะเริ่มซอประมาณ ๐๙.๐๐ น. คือ ซอสวัสดีตอนรบั แขก ซอแนะนาตัว ซอสูมา ซอ
เกริ่นเรื่องในงานที่ไปซอ ลงเพลงประมาณ ๑๐.๓๐ น. ช่างซอจะฟายครู (ยกขันตั้งไหว้ครซู อ) และพกั
ประมาณ ๑๕ นาที เริม่ ซอเรื่องงานที่ไปซอ ซอปัดเคราะห์ ซอป๋ันปอน (ซอให้พร) ซอสมู าผู้ฟัง ซอสมู า
ครวั ตาน ทานองเพลงที่ใช้ซอเรื่องต่างๆ ได้แก่ ทานองเพลงตั้งเจียงใหม่ ทานองเพลงจะปุ ทานองเพลง
ละม้าย ทานองเพลงเงยี้ ว ทานองเพลงพม่า ทานองเพลงอื่อ ทานองเพลงล่องน่าน จนถึงเทีย่ งวัน
๔. พกั รบั ประทานอาหารกลางวนั
๕. เริ่มซอ เวลา ๑๓.๐๐ น. จะให้ช่างซอคู่ที่สองหรือช่างซอรุ่นใหม่ข้ึนซอ ในเรื่องสมัยเก่า-
สมัยใหม่ จนถึงเวลา ๑๖.๓๐ น. จากน้ันช่างซอคู่ใหญ่จะข้ึนไปซอสมทบ เกี่ยวกับการซอสรปุ งานและ
จบเรือ่ งซอถึงเวลา ๑๗.๐๐ น.
๖. ช่างซอจะซอแถมเวลาให้กับเจ้าภาพอีก ประมาณ ๓๐นาที ถึง ๑ ช่ัวโมง หรือบางคร้ัง
เจ้าภาพอาจจะให้ต่อเวลาซอหรือซอสตริงหรือร้องเพลงข้ึนอยู่กบั การตกลงเรือ่ งเวลาและราคาคา่ จ้าง
กันอีกคร้ังหนึง่
๗. เมื่อช่างซอกลบั มาถึงบ้านจะนาขนั ตั้งมาโยง (บอกกล่าว) ขนั ครทู ี่บา้ นช่างซออีคร้ังหนึ่งและ
ถวายขนั ต้ัง หลังจากน้ัน ๓ วนั ถึงลาขนั ตั้งได้

กำรแสดงขับซอ
นางวรรณา กองแก้ว (วรรณา สนั ทราย) นอกจากรบั จ้างขบั ซอทานองเพลงพ้ืนบ้านแล้วยังได้
แต่งเพลงข้นึ มาอีก ๔ เพลง คอื เพลงเบ่อื ข้เี หล้าจ่ม เพลงสาวมือสอง เพลงหวั อกลกู ยงิ เพลงคาถามัดใจ

26
และได้บันทึกเสียงเพลงซอสตริงประยุกต์จัดจาหน่วยเองอีก ๖ ชุด ได้แก่ ชุด แบ่งเงิน ๕ ส่วน ซอ
โดยวรรณา สันทรายกับแจ๊ค ชัยวัฒน์ สันป่าตอง และซอประยุกต์เรื่อง ประวัติน้าส้มป่อย ตานาน
ควายทรพี-ทรพา พระประจาวนั เกิด ไก่หน้อยดาววี ซอโดยวรรณา สันทราย กบั อ้ายศรีทน เมืองป้าว

บนั ทึกเสยี งเพลงซอสตริงประยกุ ต์ ชดุ แบง่ เงิน ๕ สว่ น

บนั ทึกเสยี งเพลงซอสตริงประยุกต์
ประวตั ิน้ำสม้ ป่อย ตำนำนควำยทรพี-ทรพำ พระประจำวนั เกดิ ไกห่ น้อยดำววี
การอนุรักษ์และการเผยแพร่วัฒนธรรมการขับซอพ้ืนเมอื ง ได้มีสถานศึกษาโรงเรียนต่างๆ ให้ไป
เป็นวิทยากรบรรยายและสอนการขับซอพ้ืนเมืองได้แก่โรงเรียนบ้านป่าก้าง อาเภอสันทราย โรงเรียน
บ้านแม่โป่ง อาเภอดอยสะเกด็ โรงเรียนวัดแม่แก๊ดน้อย อาเภอสันทราย โรงเรียนหนองไคร้ อาเภอสนั

27
ทราย ปัจจุบันสอนเด็กกลุ่มเยาวชนที่มีความสนใจที่บ้านเลขที่ ๑๗๓ หมู่ที่ ๓ บ้านหัวริน ตาบลหนอง
แหย่ง อาเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ ได้เป็นสมาชิกสมาคมสืบสานตานานปี่ซอ ได้แต่งบทซอ
เทิดพระเกียรติพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ ัว รัชกาลที่ ๙ และสมเดจ็ พระบรมราชินีนาถ แต่งบทซอการ
อนุรักษ์ป่าธรรมชาติ แต่งบทซอประวัติบุคคลสาคัญเพ่ือนาไปเป็นสื่อการเรียนรู้และเผยแพร่ นาง
วรรณา กองแก้ว (วรรณา สันทราย) ยังได้รับเกียรติบัตรครูภูมิปญั ญาเชียงใหม่ จากนายปวณิ ชานิ
ประศาสน์ ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ ได้รับเกียรติบัตรจากสานักงานวัฒนธรรมจังหวัดลาพูน ใน
กิจกรรมขว่ งพญาล้านนา และยังได้รบั ใบเกียรติบัตรทีห่ น่วยงานต่างๆ มอบให้อีกเป็นจานวนมาก

ศนู ยก์ ำรเรียนรู้บ้ำนดงเจรญิ ชัย (ดงเวียงแกน่ )

ตั้งอยู่ที่โรงเรียนบ้านดงเจริญชัย หมู่ที่ ๖ บ้านดงเจริญชัย ตาบลหนองแหย่ง อาเภอสันทราย
จังหวดั เชียงใหม่ หมายเลขโทรศพั ท์ ๐๙๘-๗๔๙๙๐๑๘

ศูนยก์ ารเรียนรู้บา้ นดงเจริญชัย (ดงเวยี งแก่น) มีนายชยางกูร ชินวรภทั ร ผู้ใหญบ่ ้านหมู่ ๖ เปน็
ประธานกลุ่ม มีสมาชิกกลุ่ม ๓๐ กว่าคน ได้ผลิตและจาหน่วยผลิตภัณฑ์สมุนไพร ได้แก่ สบู่ล้างหน้า
ชาสมุมไพร น้ามันมะพร้าว ไมถ้ วั ซาสปาหน้า ไม้ถัวซาทรงเขาสตั ว์ ไม้กดจุดนวดฝ่าเท้า

ผลติ ภณั ฑข์ องศนู ยก์ ำรเรียนรบู้ ำ้ นดงเจริญชัย

28

นำงอัมพร คงใหญ่
ภูมิปญั ญำกำรทำสมุนไพรพืน้ บำ้ น

นางอมั พร คงใหญ่ อายุ ๖๖ ปี อยบู่ ้านเลขที่ ๖๒/๑ หมทู่ ี่ ๖ บ้านดงเจริญชัย ตาบลหนองแหย่ง
อาเภอสันทราย จงั หวดั เชียงใหม่ หมายเลขโทรศัพท์ ๐๘๑-๐๒๙๖๐๒๙

ผลงาน การทาสมุนไพรทีใ่ ช้รกั ษาภายนอก ได้แก่ การทาลกู ประคบ สมนุ ไพรอบตัว สมุนไพรแช่
มือ แช่เทา้ สมนุ ไพรอบหลงั คลอด แผ่นสมุนไพรกาจดั กลิ่นรองเท้า สมนุ ไพรดับกลิน่ ในรถ สมุนไพรลูก
ประคบน้อยช่วยผ่อนคลายเครียด นวดแผนไทยและรับอบสมุนไพร จัดจาหน่ายและขายส่งที่บ้าน ซึ่ง
ขายในราคาชดุ ละ ๓๐ บาท

ได้รับเชิญให้ไปเปน็ วทิ ยากรตามสถานที่ต่างๆ ทั้งโรงเรียน กลุ่มแม่บา้ น เทศบาลตาบล การออก
ร้านสมนุ ไพร การนวนเพ่อื ผ่อนคลายและได้รับใบประกาศเกยี รตคิ ุณยกยอ่ ง ตามที่หน่วยงานต่างๆ เชิญ
ให้ไปเปน็ วิทยากรและสาธิตเปน็ จานวนมาก

ผลติ ภณั ฑ์สมนุ ไพร

29
สมนุ ไพรแชม่ ือ-แชเ่ ทำ้ เพื่อสุขภำพ

สรรพคุณ ช่วยเพ่ิมการไหลเวียนของโลหิต ช่วยบรรเทาการปวดเมื่อย ฝ่าเท้า ข้อเท้า หัวเขา่
และบรรเทาอาหารหวัด

สว่ นประกอบ ได้แก่ ไพร ขมนิ้ ขงิ ขา่ ตระไคร้ เถาเอ็นยดื ใบเป้า ใบมะขาม ใบส้มป่อย เป็นตน้
วิธีใช้ เอาสมุนไพรใส่ถุงผ้าขาวต้มในน้าที่เดือดตักใส่กะละมัง พอให้น้าอุ่นจึงแช่เท้า แช่มือ
ประมาณ ๑๕-๒๐ นาที
สมนุ ไพรอบตวั เพือ่ สุขภำพ
สรรพคุณ ช่วยบรรเทาอาการปวดเมื่อย วิงเวียนศีรษะ บรรเทาอาการหวัด ช่วยการไหลเวยี น
ของโลหิต และบารงุ ผิวพรรณ
ส่วนประกอบ ได้แก่ ไพร ขมิ้น ขิง ข่า ตระไคร้หอม หญ้าเอ็นยืด พลับพลึง สีเสื้อน้อย ผิว
มะกรูด ใบหนาด ใบมะขาม ใบส้มป่อย ใบเป้า ใบเตย ใบโจ๋ก ใบหมี่ ใบสะเปาลม วา่ นน้า ใบรางจืด ฯลฯ
วิธใี ช้ นาสมนุ ไพรไปต้มในหมอ้ น้าทีเ่ ดือด อบไอน้า สูดดมไอระเหย

ผลติ ภณั ฑส์ มนุ ไพร
ลูกประคบสมนุ ไพรเพื่อสุขภำพ

สรรพคุณ ช่วยบรรเทาอาการปวดเมื่อย ลดอาการบวมอักเสบของกล้ามเนื้อ เอ็น ข้อต่อ แก้
วงิ เวยี น แก่ไข้ แก้โรคผิวหนงั ขบั เหงื่อ บารุงหัวใจ สมานแผล

สว่ นประกอบ ได้แก่ ไพร ขงิ ใบมะขาม ใบส้มป่อย ขา่ ใบเป้า ขมนิ้ ใบเตย ตะไคร้ ใบโจ๋ก หญ้า
เอน็ ยดื ใบหมี่ พลับพลึง ใบสะเปาลม สีเสื้อน้อย ว่านน้า ผิวมะกรดู ใบรางจืด ใบหนาด ฯลฯ

30

วิธใี ช้ พรหมน้าหรือเหล้าขาวท่ลี ูกประคบ แล้วนาไปนึง่ ประมาณ ๑๕-๒๐ นาที นาลปู ระคบท่ี
นึ่งแล้วมาประคบบริเวณที่ปวดเมื่อย จนลูกประคบคลายความร้อนแล้วนาไปนึ่งอีกคร้ังหนึ่ง (ควรมีลูก
ประคบ ๒ ลูก สลับเปลี่ยนกนั นึง่ เพ่อื การรกั ษาทีต่ ่อเนื่อง)

ยำต้มสมุนไพรลำ้ งพษิ ในตบั
สรรพคุณ ล้างพิษในตบั ขจัดไขมันพอกตับ ตับร้อน ไขมัน ขับถุงน้าดี ขับท่อน้าดี ขับนิ้วในถุง

น้าดีและขบั ตบั
วิธใี ช้ นายาท้ังหมดใส่ในถุงผ้าขาวบาง ใสน่ ้าท่วมถงุ ยาตม้ จนเดือน รอ ๓๐ นาที รบั ประทาน

ต่างน้า ๑ ถงุ ต้มได้ ๕ คร้ัง

สมนุ ไพรสำหรบั หญงิ หลงั คลอด
ส่วนประกอบ ไพร่ ขง่ิ ขา่ ขมนิ้ มะกรดู ตะไคร้ ใบเป้าหน้อย ใบเป้าใหญ่ สีเสือ้ สะเปาลม ใบ

หนาด หมากผู้ หมากเมีย ใบกล้วยตีบ ใบมะขาม ใบส้มป่อย ใบมะขาม ใบเตย ไม้นมนาง เถารางจืด ใบ
เสน่หจ์ ันทร์หอม วา่ นชกั มดลกู

สรรพคณุ บรรเทาอาการปวด ลดอาการบวม อกั เสบของกล้ามเนือ้ เอน็ ขอ้ แก้โรคผิวหนงั คัน
ตามผิวหนัง แก้ไข้ แก้วงิ เวยี น บารงุ หัวใจ สมานแผล

วิธใี ช้ นาสมุนไพรใส่ในถงุ ผ้าขาวบางแล้วนาไปต้มในน้าเดือดตกั เอานาสมนุ ไพรผสมน้าอาบ
สมนุ ไพร ๑ ถงุ ใชต้ ้มซ้าใช้ได้อีก ๑ สปั ดาห์

แผน่ สมุนไพรกำจัดกล่นิ รองเทำ้ สมนุ ไพรยำตม้ แก้นิ่ว

นอกจากการใช้สมุนเพ่ือสุขภาพแล้วนางอาพร คงใหญ่ ยังได้ผ่านการอบรมการนวดเพ่ือ
สุขภาพตามหน่วยงานที่จัดฝึกอบรมต่างๆ ได้แก่ สมุนไพรในการนวด การนวนจากราชสานัก จาก
ศนู ยบ์ ริการการศึกษานอกโรงเรียนอาเภอสันทรายอีกด้วย

31

นำยมำนิตย์ บุญศรี
ภูมิปญั ญำผลิตภัณฑจ์ ำกกะลำมะพรำ้ ว

นายมานิตย์ บญุ ศรี อายุ ๗๔ ปี อยบู่ ้านเลขที่ ๕๖ หมทู่ ี่ ๖ บ้านดงเจริญชัย ตาบลหนองแหย่ง
อาเภอสันทราย จงั หวดั เชียงใหม่ หมายเลขโทรศัพท์ ๐๘๑-๓๘๖๑๑๘๙

ผลงานการทากระบวย ทัพพี แก้วกาแฟ แก้ววาย กระปุกออมสิน พาน (ขัน) ซึ่งทาจาก
กะลามะพร้าว และยังทาด้ามมีด ด้ามขวาน การกลึงไมร้ ูปแบบต่างๆ

32
กระบวยตักนำ้
กระปุ๊กออมสนิ
ผลติ ภัณฑต์ ่ำงๆ ทีไ่ ด้จำกกะลำมะพร้ำว

33

นำงรตั นำ บญุ จันตะ๊

ภมู ิปัญญำกำรทำผ้ำทอมือพื้นเมือง
นางรัตนา บญุ จันต๊ะ อายุ ๖๘ ปี อยบู่ ้านเลขที่ ๕๓ หมทู ่ี ๖ บ้านดงเจริญชยั ตาบลหนองแหยง่

อาเภอสนั ทราย จังหวดั เชียงใหม่ หมายเลขโทรศพั ท์ ๐๘๖-๙๑๘๖๕๘๒
การทอผ้าพ้ืนเมอื ง ได้แก่ ซิ่นไตลอื้ ซิ่นลายน้าไหล ซิ่นก่าน ผ้าซิน่ ยกลาย ผ้าตดั เสอื้ ผ้าขาวม้า

ตุงชัย ถงุ ยา่ มและการทอเย็บกระเป๋า ซิน่ ลายท่เี ป็นเอกลักษณ์และได้รบั รางวัลของดีอาเภอสนั ทราย คอื
“ซิ่นหมำตำ๋ ควำยหลวง”
วสั ดแุ ละอุปกรณ์

๑. ฝ้าย
๒. ไหมประดิษฐ์
๓. โทเร
๔. ดิน้
๕. กีท่ อผ้า
กระบวนกำรและข้ันตอนกำรผลติ
๑. การกรอด้ายใส่หลอด
๒. ข้นึ เส้นยืน (โวน้ ฝ้าย)
๓. ต่อเส้นด้าย (สืบหกู )
๔. ทอเปน็ ผืนผ้า (ใช้กีกระตุ๊ก)
๕. ทาลวดลายยกดอก

34
ด้านการอนุรักษ์และเผยแพร่ถ่ายทอดองคค์ วามรู้ ได้ไปเป็นวิทยากรสอนการทอผ้าพ้นื เมืองแก่
กลุ่มแม่บ้านบ้านศรีงาม ตาบลแม่แฝก อาเภอสันทราย กลุ่มสตรีแม่บ้านบ้านดงเจริญชัย ตาบลหนอง
แหย่ง มีนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยแม่โจ้ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล
ล้านนา และนกั เรียนต่างๆ มาเก็บข้อมลู การทอผ้าแบบพ้ืนเมืองและลายผ้าต่างๆ ได้ไปสาธิตการทอผ้า
ตามสถานทีต่ ่างๆ เช่น สานกั ส่งเสริมศิลปวฒั นธรรม มหาวิทยาลยั เชียงใหม่ งานของดีอาเภอสนั ทราย
และสวนพฤกษาศาสตร์ทวีชล เป็นต้น การทอผ้าแบบพ้ืนเมืองจะต้องใช้ความอดทน ความพยายาม
ทักษะและใจรัก อยากให้กลุ่มเยาวชนหรือผู้ที่สนใจมาเรียนรู้การทอผ้าแบบพ้ืนเมือง ลายผ้าที่เป็น
เอกลักษณ์เฉพาะ รูปแบบและการออกแบบผลิตภัณฑ์ผ้าทอมือให้ดารงอยู่ในวิถีชีวิตของคนในสังคม
ตอ่ ไป

เล้อื ไตล้อื

ซิ่นลำยยกดอก

35

นางรตั นา บญุ จันต๊ะ ได้เป็นวิทยากรและสาธิตการทอผ้ามือแบบพ้นื เมอื ง รวมถึงการประกวด
ลายทอผ้า ทาให้ได้รบั รางวลั และใบเกียรตบิ ัตรตา่ งๆ ดงั นี้ เกียรติบตั รจากสานักส่งเสริมศิลปวฒั นธรรม
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ในงานแอ่วเฮือน เยือนผญา พิพิธภัณฑ์มีชีวิต : วิถีล้านนา ปี ๒๕๕๖
ประกาศนียบัตร จากรมพัฒนาชุมชน หลักสูตรวิทยากรผู้นาสัมมาชีพ รุ่นที่ ๗/๖๒ ศูนย์ศึกษาและ
พัฒนาชุมชนลาปาง ใบประกาศยกย่องเชิดชูเกียรติ จากโรงเรียนบ้านดงเจริญชัย เป็นผู้อนุรักษ์
วัฒนธรรมท้องถิน่ วุฒิบัตรจากจังหวัดเชียงใหม่ ได้ผ่านการฝึกอบรมส่งเสริมผู้นาองคก์ รวสิ าหกิจชุมชน
ในการจัดทาแผนธุรกิจรุ่นที่ ๔ ได้รับเกียรติบัตรรองชนะเลิศอันดับ ๑ จากอาเภอสันทราย ในการ
ประกวดกิ๊บเซต กระเช้าผลิตภัณฑ์เพ่ือเป็นของขวัญของฝาก ประเภทผ้าเครื่องแต่งกายหรือ
เครือ่ งประดับ

ซิน่ นำ้ ไหลลำยดอกสน ซิ่นลำยสำยร้งุ

36

นำงเพ็ญศรี บุญเพิ่มพนู

ภูมิปัญญำกำรทำผำ้ ทอมือพืน้ เมือง
นางเพ็ญศรี บุญเพ่ิมพูน อายุ ๖๗ ปี อยู่บ้านเลขที่ ๒/๑ หมู่ที่ ๖ บ้านดงเจริญชัย ตาบลหนอง

แหย่ง อาเภอสันทราย จังหวดั เชียงใหม่ หมายเลขโทรศัพท์ ๐๘๔-๓๖๓๖๘๗๕
การทาผ้าทอมือ ผ้าซิ่น ผ้าพ้ืน ผ้าคลุมไหล่ การทอตงุ ชัย การทาถุงยา่ ม การทาผ้าขาวม้าและ

รบั ตดั เสือ้
ได้รบั เชิญให้ไปเป็นวิทยากรบรรยายและสาธิตตามสถานที่ต่างๆ ได้แก่กลุ่มสตรีแม่บา้ นบ้านสนั

หลวง กลุ่มสตรีแม่บา้ นบ้านเจดียแ์ ม่ครวั มีนกั ศึกษาจากมหาวิทยาลัยแมโ่ จ้ มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าช
มงคลล้านนา นักเรียนมาศึกษาเก็บข้อมลู การทอผ้า ไปสาธิตการทอผ้าทีส่ านักส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ไปสาธิตการทอผ้างานของดีอาเภอสันทราย ไปออกสินค้าในงานประชารฐั ของ
เทศบาลตาบลหนองจ๊อมและเทศบาลตาบลหนองแหย่ง

กลุ่มทอผ้าบ้านดงเจริญชยั ได้รับวฒุ ิบัตรจาการฝึกอบรมส่งเสริมผู้นาองคก์ รวสิ าหกิจชุมชนใน
การจัดทาแผนธุรกิจรุ่นที่ ๔ มอบให้โดยนายสุวัฒน์ ตันติพิพัฒน์ ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ ใบ
เกียรติบัตรภมู ิปัญญาการทอผ้าของดีอาเภอสันทราย ได้รับประกาศนียบัตร ผ้าทอพ้ืนเมืองลายดอก-
ลายน้าไหล ตามโครงการคัดสรรสดุ ยอดหนึ่งตาบลหนึง่ ผลิตภณั ฑไ์ ทย ปี พ.ศ. ๒๕๔๗ (OTOP) ประเภท
๓ ดาว

37
กำรทอผำ้ ฝำ้ ย

ผลติ ภัณฑ์ที่ไดจ้ ำกกำรทอผำ้

38

นำงสุพิศ พยัคฆเ์ มธี

ภูมิปญั ญำกำรทำกระดำษสำและโคมแขวน
นางสพุ ศิ พยัคฆ์เมธี อายุ ๖๐ ปี อยบู่ ้านเลขที่ ๕๙ หมทู่ ี่ ๑ บ้านหนองแหย่ง ตาบลหนองแหยง่

อาเภอสันทราย จังหวดั เชียงใหม่ หมายเลขโทรศพั ท์ ๐๙๙-๘๖๕๘๔๗๗
การผลิตกระดาษสา การทาโคมแขวน การตดั ตงุ ไส้หมู

วสั ดเุ ครอ่ื งมือ
๑. ปอสา ๒. เย่อื สน ๓. สีใส่กระดาษ ๔. เฟลม (พมิ พ)์ ๕. ถาดน้า ๖. เครือ่ งป่ันปอสา

ขัน้ ตอนกำรผลติ กระดำษสำ
-นาเอาปอสา ๑๐ กิโลกรัมและเย่ือสน ๔ กิโลกรัมนาไปป่ันในเครื่องป่ันปอสาให้เข้ากันจน

ละเอียด
-จากนั้นใช้ขนั น้าตกั ใส่อ่างน้าใน จานวน ๔ ขัน แล้วใช้เฟลม(พมิ พ)์ ช้อนข้นึ มาจัดให้มีความหนา

บางเท่าๆ กัน จะได้ประมาณ ๒๐ แผ่น/เฟลม นาไปตากแดดประมาณครึง่ วัน วิธีการนาไปตากแดดจะ
เอาเฟลมหันเข้าหากนั เป็นสามเหลีย่ มตั้งกบั พ้ืน จะไม่ให้แสงแดดกระทบกับกระดาษโดยตรง เมื่อแห้ง
แล้วแกะกระดาษสาออกจากเฟลม

นอกจากทากระดาษสา โคมแขวนและทาตุงใส้หมูแล้ว ได้เป็นวิทยากรสอนกลุ่มผู้สูงอายุใน
หมบู่ ้านหนองแหย่งและมีนกั เรียนจากโรงเรียนดาราวทิ ยาลัย ชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี ๔ ประมาณ ๔๐-๕๐
คน มาเรียนรู้ทบ่ี ้านอีกด้วย

39
กำรตำกกระดำษสำ
กำรนำเยือ่ กระดำษสำใสใ่ นเฟลม

40

นำงโสภณิ อุ่นเมือง
ภมู ิปัญญำกำรจักสำนใบมะพร้ำวและแกะสลกั ไม้

นางโสภิณ อุ่นเมอื ง อายุ ๕๙ ปี อยบู่ ้านเลขที่ ๒๖ หมทู่ ี่ ๑ บ้านหนองแหย่ง ตาบลหนองแหย่ง
อาเภอสันทราย จงั หวัดเชียงใหม่ หมายเลขโทรศัพท์ ๐๙๘-๗๖๒-๙๙๑๒

ผลิตภัณฑ์สานใบมะพร้าว ได้แก่หมวก พาน ซุ้มโค้ง ซุ้มประตูป่าแบบต่างๆ พัด สลุ่ง แกะสลัก
ผัก ผลไม้ และยงั สามารถแกะสลกั ไม้รปู แบบต่างๆ ได้อีกด้วย

ได้รบั เชิญให้เป็นวิทยากรสอนการสานใบมะพร้าวตามสถานศึกษาได้แก่ โรงเรียนบ้านลวงเหนอื
โรงเรียนชลประทานผาแตก โรงเรียนอนบุ าลเชียงใหม่ และสาธิตให้กับนกั ท่องเที่ยวชาวต่างชาติประเทศ
จีน เกาหลี ญี่ปุ่น และมีผู้เชิญให้ไปสาธิตและบรรยายในสถานที่ต่างๆ ได้ใบประกาศเกียรติคุณจาก
เครือขา่ ยกลุ่มโรงเรียนจตรุ มิตรธารา เป็นครภู ูมิปัญญาชุมชนของสถานศึกษาในตาบลลวงเหนือ อาเภอ
ดอยสะเกด็ จังวัดเชียงใหม่

ผลติ ภณั ฑจ์ ำกใบมะพร้ำว

41

ผลติ ภัณฑ์จำกใบมะพร้ำว
กำรนำมะละกอและฟักทองมำแกะสลกั เป็นนกยูง

ผลงำนกำรแกะสลักไม้

42

นำยทองดี กนั ธิยะ
ภูมิปัญญำดำ้ นกำรจักสำน

นายทองดี กนั ธิยะ อายุ ๗๐ ปี อยบู่ ้านเลขที่ ๓๗ หมทู่ ี่ ๑ บ้าหนองแหย่ง ตาบลหนองแหย่ง
อาเภอสันทราย จงั หวดั เชียงใหม่ หมายเลขโทรศัพท์ ๐๙๕-๘๑๓๗๖๗๔

ผลิตภัณฑ์จกั สานไม้ไผ่ ได้แก่ สานแซะ สานไซ สานตุ้ม สานก๋วยสังฆ์ สานก๋วยซอง (ก๋วยสลาก)
สานซ้าหวด ตามต๋าแหลว สานฝาฉี สานก๋วยต๋าห่าง (ก๋วยใส่ผกั ) สานไม้กวาดแข็ง สานวี

ผลติ ภณั ฑจ์ ำกกำรจักสำน

43

ภำคผนวก

สัมภำษณ์นำงวรรณำ กองแกว้

สมั ภำษณ์นำงรตั นำ บุญจนั ต๊ะ

สมั ภำษณน์ ำงเพ็ญศรี บุญเพิม่ พนู

44
สัมภำษณ์นำงสพุ ิศ พยคั ฆ์เมธี
สัมภำษณ์นำยอนนั ต์ สุจริต

45

ผลสำรวจควำมตอ้ งกำรของชมุ ชนอำเภอสันทรำย จำกผแู้ ทนปรำชญ์ชำวบำ้ น

1. ชุมชนมีความต้องการให้มหาวิทยาลัยแม่โจ้สนับสนุนการเผยแพร่ภูมิปัญญา
ท้องถิน่ ที่กาลงั จะเลือ่ นหายไปจากสังคม

2. ชุมชนอยากให้มหาวิทยาลัยแม่โจ้จัดทาฐานข้อมูลด้านการถ่ายทอดภูมิปัญญา
ท้องถิ่นในรูปแบบสื่อออนไลน์ต่าง ๆ เนื่องจากมหาวิทยาลัยมีทรัพยากรในการ
สนบั สนุน

3. ชุมชนอยากเห็นการบูรณาการร่วมกันระหว่างมหาวิทยาลัยกับชุมชนในการนา
นักศึกษาเข้ามาเรียนรู้ในพ้ืนที่ชุมชน เพ่ือเป็นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่าง
คนรุ่นเก่า และคนรุ่นใหม่

4. ชมุ ชนอยากให้มหาวิทยาลยั สนับสนนุ ในการประชาสัมพนั ธ์ผลิตภัณฑท์ ี่ชมชนจัดทา
เพ่อื เปน็ การสร้างรายได้กระจายสู่ชมุ ชน

ท้ังนี้ มหาวิทยาลยั แมโ่ จ้ จะไดน้ าขอ้ มลู ดงั กล่าวไปพิจารณาในการจดั ทาแผนทานบุ ารงุ
ศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยแมโ่ จ้ ประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2563 ต่อไป

สว่ นทำ้ ยเล่ม 46
ที่ปรึกษำโครงกำร
อาจารย์ชัช พชรธรรมกลุ รกั ษาการแทนรองอธกิ ารบดี
ผู้รับผิดชอบโครงกำร นางสมพร แรกชานาญ ผู้อานวยการกองสง่ เสริมศิลปวฒั นธรรม
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ชยุตภฎั คามูล
ผู้รวบรวม/ผเู้ ขียน
ออกแบบปก นายวฒุ ิภทั ร เกตพุ ัฒนพล
นางกัณณกิ า ขา้ มสี่
นางสาวเมริษา ยอดหอม
นางสาววีนาภทั ร์ พงษ์ภา

นายวุฒิภทั ร เกตุพฒั นพล

นางสาวเมริษา ยอดหอม

กองสง่ เสริมศิลปวฒั นธรรม มหาวิทยาลยั แม่โจ้
๖๓ ม.๔ ต.หนองหาร อ.สนั ทราย จ.เชียงใหม่ ๕๐๒๙๐ โทร ๐๕๓-๘๗๓๓๐๒-๓

www.artsandculture.mju.ac.th