KERJA KURSUS BMMB1074 WAN MUHAMMAD MURSYID BIN WAN MOHAMAD RIDZUAN BM1

Perkembangan Tulisan Dalam
Bahasa Melayu

Tulisan Ejaan
Kawi Za’ba

Tulisan Tulisan
Pallava Jawi

Perkembangan Tulisan Dalam
Bahasa Melayu

Tulisan Ejaan
Kawi Za’ba

Tulisan Tulisan
Pallava Jawi

Sejarah

Perkembangan

Tulisan Dalam

Bahasa Melayu

BMMB 1074

Disediakan oleh:
WAN MUHAMMAD MUSRYID BIN WAN MOHAMAD RIDZUAN

Pengenalan

Sebagai pembuka wacana, kepelbagaian tulisan bahasa melayu kuno ini
ditemukan melalui pembuktian penemuan batu bersurat dan inskripsi yang mencatat
pelbagai sejarah tamadun merentas zaman. Dimulai dengan tulisan Pallava sehingga ke
tulisan jawi dan ejaan Za’ba. Tulisan ini juga merupakan permata sejarah kerana ia
merupakan bukti kepada evolusi ketamadunan. Menurut Jaspan dan Siti Hawa Salleh
(1997), sebelum menggunakan tulisan Pallava, orang melayu telah mempunyai tulisan
sendiri iaitu tulisan Rencong yang kemudiannya beralih kepada Pallava. Seterusnya,
tulisan ini sentiasa menjadi turunan turun temurun seraya berevolusi dan berkembang

merentas zaman.

Penghargaan

BISMILLAHIRRAHMANIRRAHIM

Saya titipkan kalam kesyukuran terhadap Allah S.W.T tuhan yang maha esa atas curahan rahmat yang
tidak terhingga kepada hamba-Nya yang kerdil ini. Tanpa keredhaan-Nya tidak mampu untuk saya menyiapkan
tugasan ini dengan jayanya dalam tempoh masa yang telah ditetapkan. Selawat dan salam juga saya titipkan kepada
junjungan nabi Muhammad S.A.W serta para sahabat.

Sekalung penghargaan yang tidak terhingga juga saya tujukan kepada pensyarah saya, Puan Zulaini
binti Husin serta barisan pensyarah pengajian Bahasa melayu kerana tidak jemu memberi bimbingan, dorongan serta
tunjuk ajar tanpa keluh kesah. Mereka turut membantu dalam menyemak dan membuat teguran agar tugasan yang
diamanahkan dapat disiapkan dengan cemerlang.

Dalam kesempatan ini, saya juga amat berbesar hati untuk mengucapkan ribuan terima kasih kepada
ibu bapa dan rakan seperjuangan saya, yang sentiasa membekalkan semangat dan motivasi tanpa mengenal erti jemu
dan lelah. Dengan berkat doa dan sokongan kalian, dapat saya menyempurnakan tugasan ini dengan jayanya.

Ucapan mohon dan maaf ingin saya tujukan sekiranya terdapat sebarang kekurangan dan kekhilafan yang
terkandung di dalam tugasan kerja khusus ini. Sesungguhnya yang baik datang daripada Allah S.W.T dan yang lemah
itu datangnya daripada kelemahan diri saya sendiri dan kedua-duanya daripada Allah.

Sekian terima kasih.

Perkembangan Tulisan Dalam
Bahasa Melayu

Tulisan Ejaan
Kawi Za’ba

Tulisan Tulisan
Pallava Jawi

Tulisan Pallava

● Tulisan Pallava merupakan abjad suku kata
berasal daripada tulisan Brahmi dari India.

● Dikenali sebagai Vattelittu atau tulisan bulat
● Bertapak di Pulau Jawa dan ia merupakan

tulisan terawal yang digunakan di Kepulauan
Melayu
● Turut digunakan dalam Bahasa Melayu Kuno
dan menyerap banyak pengaruh daripada
Tulisan Sanskrit.
● Pada Ketika itu, Bahasa Sanskrit ini digunakan
sebagai bahasa pentadbiran dan perhubungan.
● Hanya terhad digunakan untuk golongan istana
kerana kekangan tenaga pengajar untuk
mengajarkan sistem tulisan ini.

Sistem Tulisan Pallava

● Terdapat konsonan dan vocal.
● Menggunakan sistem simbol gabungan bunyi

contohnya: -AU, -AI, -PA, -YA, -KKA, -NCA
● Setiap konsonan tidak menandakan huruf

semata-mata tapi turut menghasilkan bunyi yang
berbeza

Vokal Bebas

Konsonan

Penemuan Tulisan Pallava

Fasa 1 Fasa 2 Fasa 3 Fasa 4

Penemu Tempat Kawasan Zaman kini

Dijumpai oleh Ditemukan pada Antara Sungai Kini Yupa
pekerja tiang batu Mahakam disimpan di
topografi persembahan dengan Kadang Muzium
Belanda dalam Yupa daerah Kepala Nasional Jakarta
tahun 1879 Muara Kaman

Batu Bersurat Tulisan Pallava

Batu Bersurat Batu Bersurat
Kota Kapur Kedukan Bukit
686M
683M

Batu Bersurat Batu Bersurat
Talang Tuwo Karang Brahi

684M 692M

Tulisan Jawi

Wujud sekitar Faktor pemangkin
1300M di utama kebangkitan
kepulauan Melayu
Bahasa Melayu
melalui penyebaran

dakwah Islam

Tersebar melalui Bahasa perantaraan
pedagang islam seluruh lapisan
khususnya daripada
kawasan Timur masyarakat baik istana
Tengah mahupun rakyat
marhain
Berasaskan abjad
Bahasa Arab yang Ditemukan bersama
diubahsuai supaya serasi Tulisan Kawi
dengan Penggunaan
Bahasa Melayu Klasik

Sejarah Perkembangan Tulisan Jawi

Awal Penemuan Kesan memeluk

Tulisan Jawi yang berasal islam
daripada Abjad Arab datang
Parameswara telah
ke Kepulauan Melayu menukar namanya kepada
bersama ajaran islam Sultan Iskandar Syah
seterusnya menjadi punca
Parameswara terjalinnya hubungan
diplomatik antara Melaka
Pada akhir abad ke-8, dan Pasai
bangkitnya kerajaan

Melaka yang ditegakkan
oleh Parameswara yang

kemudiaanya beliau
memeluk Islam

Perkembangan Penyebaran Tulisan

● Pada abad ke 7, kerajaan Pasai dikatakan kerajaan
pertama di Kepulauan Melayu yang menjadi Islam
sebagai agama rasmi berpunca daripada penghijrahan
pemerintahnya, Sultan Malek al-Salleh memeluk islam

● Pulau Jawa islam turut menyerap penyebaran tulisan
Jawi apabila tiba pendakwah Islam di sana sekita
803H.

● Namun Islam dikatakan bertapak lebih awal di
Kelantan kerana terdapat penemuan wang emas “al-
Julus Kelantan” yang bertarikh 577H

● Islam bukan sahaja berupaya mengubah agama,
malah perubahan dari sudut budaya juga turut
berlaku di Kepulauan Melayu

● Kesannya, Bahasa Melayu telah menjadi bahasa
penyebaran utama di Kepulauan Melayu
mennyebabkan pengaruh Tulisan Jawi turut tersebar
di sana

Gambaran Penyebaran Islam di
Nusantara

Bukti Penggunaan Tulisan Jawi

Melicinkan
Pentadbiran

Undang-Undang Perundangan

Ikhtisar undang-undang Digunakan secara meluas
seperti hukum kanun dalam proses penyuratan
diraja dan penyampaian titah
melaka dan huku kanun
johor sultan

Sistem Tulisan Jawi Peringkat Pertama

Tulisan Menggunakan tulisan
dan sistem ejaan
Araba sepenuhnya

Hilangkan tanda baris Baris
tapi kekalkan ejaan
dan huruf

Huruf Mewujudkan huruf-
huruf saksi

Menggunakan huruf Huruf Saksi
saksi pada suku kata
pertama dan kedua

Peringkat 2 Sambung disebelah…

Perkembangan Tulisan Jawi
Peringkat Kedua

Terus berkembang daripada awal
perkembanggangnya dimana
evolusi secara lazim dan bukanlah
mengikut peraturan atau panduan

Peringkat Abad ke-20, ejaan jawi
Kedua dikembangkan kepada beberapa
pedoman dan mengikut panduan
yang telah dirangka

Hejaan P.Bm.P.B Diraja, ejaan Jawi
Za’ba, Ejaan Dian dan Pedoman ejaan
yang disempurnakan merupakan
empat pedoman yang diserapkan
kedalam ejaan Jawi pada Zaman itu

Aksara Tulisan Jawi

Sabjad jawi boleh bersambung Terdapat 36 abjad yang terdiri terdapat sedikit pertambahan
antara satu sama lain sama ada daripada 3 bentuk iaitu huruf daripada abjad Arab yang asal
pemutus, perangkai dan perumah
depan, tengah dan akhir untuk diselaraskan dengan
pertuturan masyarakat Melayu
12
3

Kesimpulan

Jelaslah kita, Bahasa Akhirul kalam, Bahasa Melayu telah menempuhi sejarah yang
pelbagai merentasi zaman sehingga menimbulkan pelbagai tanda tanya mengenai
sejarahnya.. Namun begitu, persoalan yang pelbagai tidak akan menoktah semangat
para ilmuwan dalam mengkaji keunikan bahasa ini. Bahasa Melayu juga telah melalui

pelbagai fasa tulisan sebelum mencapai arus kemodenan tulisan kini. Sejarah
perkembangannya juga telah tercatat sehingga ke persada dunia. Walaupun Bahasa
Melayu ini kian berevolusi mengikut jalur waktu, tidaklah ia menjadi penghalang buat
kita, pencinta bahasa ibunda untuk terus memartabatkan bahasa ini supaya ianya tidak

lapuk ditelah dek zaman.

SEKIAN
TERIMA KASIH