PDF_PENYAKIT TANGAN, KAKI DAN MULUT (HFMD)

PENYAKIT TANGAN, KAKI
DAN MULUT (HFMD)

Dr Nur Sakinah Faizal
Pegawai Perubatan
Pejabat Kesihatan Daerah Titiwangsa

WPKL

PENYAKIT BERJANGKIT

1) PENYAKIT PENCEGAHAN VAKSIN (Vaccine Preventable Disease )
Measle , Acute Flaccid Paralysis (AFP) , pertussis, Diptheria

2) PENYAKIT BAWAAN AIR DAN MAKANAN (Food & Water Borne
Disease)
Typhiod Fever, Cholera, Food Poisoning, Hepatitis A , etc

3) PENYAKIT ZOONOTIK & HAND FOOT MOUTH DISEASE

Leptospirosis, Melioidosis, Brucellosis, Q fever, Rabies / dog bite



Kumpulan penyakit berjangkit yang mudah
menular di kalangan kanak-kanak

A. Penyakit Tangan, Kaki & Mulut (HFMD)
B. Penyakit Cegahan Vaksin (VPD)
C. Penyakit Bawaan Makanan & Air (FWBD)
D. Penyakit Bawaan Udara (Air Borne)
E. Penyakit Lain-lain

Kenapa kanak-kanak mudah dijangkiti penyakit
berjangkit ?

vMereka belum pernah terdedah kepada banyak
jenis kuman. Maka, ketahanan tubuh mereka melalui
antibodi belum terbentuk lagi.

vSelain dari itu, aktiviti-aktiviti yang dilakukan oleh
kanak-kanak menyebabkan mereka lebih terdedah
kepada kuman, berbanding dengan orang dewasa.

Definasi

Penyakit Kaki, Tangan, dan Mulut
(HFMD)

Mana-mana pesakit dengan:
• Ulser mulut/lidah
• Ruam/lepuh di tapak tangan ± di tapak kaki
• ± sejarah demam

Gejala HFMD

Lepuh di tapak tangan Lepuh di kaki

Ulser di dalam mulut Lepuh di tapak kaki
Demam rendah, sakit tekak

Data HFMD
di bawah Pejabat Kesihatan

Titiwangsa

Jumlah Kes Kes HFMD mengikut ME 1/2022 - ME 18/2022

180
160
140
120
100

80
60
40
20

-
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
Minggu Epidemiologi

Jumlah Kes HFMD dari ME1/2019-ME18/2022

Jumlah Kes 180 2019
160 2020
140 2021
120 2022
100

80
60
40
20

0
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53

Minggu Epidemiologi

Kategori Umur Pesakit HFMD Sehingga ME 18/2022

7 hingga 12, 31 2.9% 18 hingga 55, 15 1.4%…
13 hingga 17, 0, 0%…
55 keatas, 0, 0%

0 hingga 6
7 hingga 12
13 hingga 17
18 hingga 55
55 keatas

0 hingga 6, 1,013 95.7%

HAND FOOT MOUTH DISEASE
(HFMD)

§ Penyakit HFMD adalah disebabkan oleh enterovirus

§ Dua jenis virus utama adalah COXSAKIE Virus A16 dan ENTERO Virus V 71
§ Golongan berisiko adalah kanak-kanak yang terutamanya yang berusia 6 tahun ke

bawah
§ Ulcer dimulut atau lidah (90%) (stomatitis) dan ruam vesicular di tapak tangan dan

kaki

§ Cepat menular (terutama di taska/tadika/pusat jagaan & pra-sekolah)

§ Komplikasi – pada jantung , otak dan menyebabkan kematian

vBerjangkit melalui kontak secara langsung dgn
pesakit –najis, air liur, lelehan hidung dan sentuhan
peralatan tercemar

vTempoh pengeraman ( inkubasi) – 2 hingga 5 hari

Mengenal Pasti Tanda/Gejala Serta Garis Masa
Penyakit HFMD

Cara Penyebaran HFMD

ü Perkongsian peralatan
makanan dan peralatan
mainan

ü Hubungan rapat contohnya
semasa kanak-kanak
bermain

Cara Penularan Penyakit HFMD Di Taska

Melalui air liur Sentuhan barang permainan
Sentuhan langsung

Cara penularan penyakit HFMD di taska melalui pengasuh yang tidak
mengamalkan kebersihan diri (kontaminasi najis pesakit)

üTidak mengamalkan rutin
pembersihan tangan

üTidak menguruskan pembuangan
najis bayi dengan baik

Cara penularan penyakit HFMD di taska

Sentuhan langsung peralatan peribadi eg. Tuala mandi

Tindakan Kawalan
dan Pencegahan

Penyakit Tangan, Kaki & Mulut (HFMD)

Tindakan pencegahan dan kawalan
Penyakit Tangan, Kaki & Mulut (HFMD)

• Tindakan segera oIbleuhbibaupba/appean:jaga
üTidak menghantar anak taska/tadika/pusat jagaan/pra-sekolah

utk tempoh sekurang-kurangnya 5 hari dari tarikh pertama

gejala (onset) atau setelah disahkan berpenyakit oleh doctor;

üMemantau simptom anak dirumah; dan

ü membuat kaedah disinfection (basmi kuman) dirumah.

Tindakan pencegahan dan kawalan
Penyakit Tangan, Kaki & Mulut (HFMD)

• Tindakan segera oleh ibupbeanpguas: aha taska/tadika/pusat jagaan/pra-sekolah

üMengasingkan pesakit (isolasi) & maklumkan ibubapa untuk membawa
pulang pesakit serta mendapatkan rawatan(bilik pengasingan);

üMembuat saringan kesihatan semasa kanak-kanak hadir ke
taska/tadika/pusat jagaan/Pra-sekolah setiap hari (Gate-keeping
screening);

ü Melaporkan kepada pejabat kesihatan berdekatan sekiranya ada kanak-
kanak yang mempunyai tanda/gejala

• Tindakan segera Pengusaha Taska/Tadika sekiranya ada kes
üMeningkatkan amalan cuci tangan;
üMembuat disinfeksi (peralatan, lantai, tandas & pakaian);
üMembimbing kanak-kanak mengamalkan kebersihan diri;
üMemastikan kanak-kanak tidak berkongsi peralatan/pakaian etc;
üMemastikan peralatan/pakaian kes tidak bercampur dengan
peralatan/pakaian kanak-kanak lain; dan
üPengurusan lampin dengan baik.

Gate-keeping
Screening

Tindakan pencegahan dan kawalan
Penyakit Tangan, Kaki & Mulut (HFMD)

Peranan Pejabat Kesihatan Daerah

Tindakan pencegahan dan kawalan
Penyakit Tangan, Kaki & Mulut
(HFMD)

Peranan Pejabat Kesihatan Daerah

KAWALAN PENCEGAHAN
• Siasatan • 5 amalan utama
• Pemeriksaan dan (lab • Aktiviti promosi kesihatan
• Kenal pasti “HotSpot area” dan
investigation )
• Memastikan penyahcemaran memberi kesedaran kepada
pengusaha
dan pembersihan • Senarai Semak
• Penutupan premis • Memberi kesedaran tentang
tanggungjawab pengusaha
taska/tadika dan ibu bapa

Aktiviti kawalan

1. SIASATAN HFMD

üPASSIVE CASE DETECTION

menerusi notifikasi

üACTIVE CASE DETECTION

Melawat premis dan memeriksa pelajar/kanak-kanak/bayi yang sedia ada di premis
(taska/tadika/tabika/sekolah)

üSIASATAN

• Memeriksa tahap kesihatan premis, pematuhan sop di premis
• Pengamalan kebersihan diri oleh staf serta kanak-kanak
• penggunaan cecair sanitasi tangan
• Tahap penyahcemaran dan pembersihan premis
• peralatan serta kekerapan disinfeksi

1. SIASATAN HFMD

üMaklumat kanak-kanak yang terlibat
üSign and symptoms dengan tarikh onset beserta komplikasi jika ada :-

sawan, kelemahan anggota badan, kepenatan, tidak aktif
üRawatan yang diperolehi, jika ada kemasukan ke hospital dan sebab

kemasukan
üSejarah pergerakan dalam tempoh dua minggu terakhir
ükontak dengan kanak-kanak lain (pusat asuhan kanak-

kanak/tadika/tabika/sekolah, taman permainan, pusat permainan)

2. Memastikan penyahcemaran dan pembersihan

Pecair peluntur
komersial hendaklah
mengandungi
sekurang-kurangnya
5% kepekatan Sodium







3. PENUTUPAN PREMIS

üMengenal pasti wabak
üDefinisi Wabak = 2 atau lebih kes di lokaliti yang sama dalam

tempoh inkubasi yang sama
üSekiranya didapati terdapat kanak-kanak yang menghidap

penyakit berjangkit , tindakan penyiasatan harus dilakukan dan
penutupan premis boleh dilakukan sehingga 14 hari di bawah
Seksyen 18 , Akta Pencegahan dan Pengawalan Penyakit
Berjangkit 1988
üJika penutupan premis perlu dikuatkuasakan di peringkat
sekolah rendah, adalah mencukupi untuk menutup hanya
kelas yang terlibat oleh kerana HFMD dalam kalangan pelajar
yang lebih berusia adalah ringan tanpa komplikasi yang
memudaratkan.

Aktiviti Pencegahan

1. 5 amalan utama

Senarai semak aktiviti pembersihan
Tadika/Taska

Pagi Tengah hari Petang Tanggung jawab
8.00 am : Fatimah sanitasi
1/7/2022 12.00 tgh : Sakinah 5.00pm : Khairie ü Kawasan
Fatimah
Sakinah Khairie permainan, alat
mainan
ü Ruangan makan
ü …..
ü …..

2.



4. SENARAI SEMAK- CHECKLIST PENILAIAN RISIKO KEPADA
PENGUSAHA PREMIS YANG MELIBATKAN KANAK-KANAK

• ISI KANDUNGAN CHECKLIST
1. Butir-butiran

Nama / Tarikh Penilaian / Nama Premis / Alamat premis / Keluasan Tapak Pusat Jagaan / No Telefon
/ Bilangan staf yang bekerja / Jumlah Penghuni pusat jagaan
2. Mengenal pasti kesedaran
ü Adakah poster berkenaan HFMD dipamerkan
ü Adakah anda telah menerima pendidikan kesihatan berkenaan langkah pencegahan HFMD
a) Saringan pintu masuk
b) Teknik cucian tangan
c) Disinfeksi
d) Kebersihan diri
e) Kebersihan persekitaran

3. Pemarkahan penilaian risiko penyakit berjangkit
üAdakah cecair antiseptik disediakan di pintu masuk pusat jagaan
üAdakah sebarang poster/ maklumat menegenai risiko penyakit berjangkit diletakkan di

pintu masuk pusat jagaan?
üAdakah terdapat perkongsian tilam/tuala atau alat alat lain?
üAdakah amalan pembersihan di pusat jagaan dilakukan dengan betul?
üAdakah terdapat jadual sanitasi/disinfeksi secara berkala yang dipantau oleh pengusaha

taska/tadik
üAdakah pembersihan persekitaran pusat jagaan dengan menggunakan bahan disinfektan?

Namakan

4. Saringan di pintu masuk jagaan?
üAdakah saringan dilakukan

Jenis saringan yang dilakukan : - Pemeriksaan suhu/ pemeriksaan fizikal/ isolasi kanak-
kanak yang tidak sihat Adakah ibu bapa kanak-kanak yang tidak sihat dihubungi

5. pengendalian kanak-kanak tidak sihat

ü Adakah pusat jagaan menyediakan bilik isolasi
Keadaan persekitaran : - Pencahayaan/ Pengudaraan / Kebersihan/ Penyediaan hand santiser/ Amalan

ü cuci tangan oleh pengendali

6. Adakah ada tempat mainan di dalam/ luar taska/ pusat jagaan Penyediaan hand sanitiser
Permainan berbentuk rumah / ruang tertutup
Permainan bouncy house

ü Aktiviti sand play / melibatkan alat permainan yang kecil (block/lego) atau soft toys Adakah ada
pembersihan berjadual?

7. Kebersihan persekitaran

ü Adakah pihak pengelola pusat asuhan menjalankan aktivti pembersihan tapak dengn menggunakan
cecair antiseptik mengikut jadual (Contoh : Dettol, Lysol, Chlorox)?
Adakah pihak pengelola pusat asuhan menjalankan aktivti pembersihan dan disinfeksi alat-alat
permainan dengan menggunakan cecair antiseptik mengikut jadual (Contoh : Dettol, Lysol, Chlorox)?
Adakah pihak pengelola pusat asuhan membersihkan alat permainan kecil (lego/block) secara berasingan
setiap satu?

ü Aktiviti pembersihan menggunakan cecair antiseptik dijalankan sekurangnya setiap minggu/ serta merta
apabila berlakunya kontaminasi (Muntah/ kecing)
Adakah syarikat diupah/disewa untuk tindakan pembersihan dan disinfeksi?

7 LANGKAH
MEMBASUH

TANGAN

Bila Perlu Mencuci Tangan?

1. Sebelum dan selepas makan
2. Sebelum menyedia dan menghidang makanan
3. Selepas ke tandas
4. Selepas menyentuh

sampah atau kotoran



Terima kasih