ภาวะทุพโภชนาการ

ภาวะทุทุทุ พ ทุ พโภชนาการ

ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition) เป็นภาวะที่ร่างกายได้รับสารอาหารหรือ พลังงานในปริมาณที่ไม่เหมาะสม โดยครอบคลุม ทั้งภาวะโภชนาการต่ำ หรือภาวะที่ร่างกายได้รับ สารอาหารที่จำ เป็นไม่เพียงพอ ซึ่งอาจส่งผลให้มีน้ำ หนักตัวน้อยหรือรู้สึก อ่อนเพลียตลอดเวลา และภาวะโภชนาการเกิน หรือภาวะที่ร่างกายได้รับสารอาหารในปริมาณ ที่มากเกินไปจนทำ ให้เกิดภาวะอ้วน ทั้งนี้ ภาวะ ทุพโภชนาการอาจส่งผลต่อทั้งสภาพร่างกาย สภาพจิตใจ และการใช้ชีวิตประจำ วันของผู้ป่วย

ลักษณะอาการของภาวะทุพโภชนาการ ภาวะโภชนาการเกิน ภาวะโภชนาการต่ำ น้ำ หนักตัวลดลง ผมร่วงซีด แผลหายช้า เวียนศรีษะ อ่อนเพลียตลอดเวลา เจ็บป่วยง่ายและหายป่วยช้ากว่าปกติ มีความอยากอาหารลดลง มีน้ำ หนักตัวมากกว่าเกณฑ์ หายใจติดขัด หายใจไม่คล่อง มีอาการนอนกรนเนื่องจากหายใจติดขัด ใจสั่น ร้อนง่ายเหงื่อออกง่ายมีปริมาณจำ นวนมาก อึดอัดเคลื่อนไหวร่างกายไม่สะดวก เจริญเติบโตช้า น้ำ หนักต่ำ ว่าเกณฑ์ มีไขมันสะสมเป็นจำ นานมาก

สาเหตุของภาวะทุพโภชนาการ • ความไม่มั่นคงด้านอาหาร และไม่สามารถเข้า ถึงอาหารที่เพียงพอและราคาไม่แพง • ปัญหาทางเดินอาหาร และปัญหาเกี่ยวกับการดูดซึม สารอาหาร: สภาวะที่ทำ ให้เกิด ภาวะย่อยอาหาร/การ ดูดซึมของร่างกายผิดปกติ เช่นโรคของ Crohn, โรค Celiac และการเจริญของแบคทีเรียในลำ ไส้ • การดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมาก อาจนำ ไปสู่การ บริโภคโปรตีนแคลอรี่และสารอาหารไม่เพียงพอ • ความผิดปกติทางสุขภาพจิต: ภาวะซึมเศร้าและภาวะสุขภาพ จิตอื่น ๆ ส่งผลต่ออารมณ์และทำ ให้ความอยากอาหารลดลง จึงมีความเสี่ยงต่อการขาดสารอาหารเพิ่มสูงขึ้น • ปัญหาทางทันตกรรม ซึ่งผู้ป่วยอาจพบปัญหาเกี่ยวกับ การเคี้ยวและการกลืนอาหาร ทำ ให้ไม่สามารถรับประทาน อาหารได้อย่างเต็มที่

การประเมินและ การตรวจเบื้องต้น การซักประวัติทางด้าน โภชนาการ ชนิดและ ปริมาณอาหารที่รับ ประทาน การตรวจร่างกาย เพื่อตรวจดู ความผิดปกติบางอย่างของ ร่างกาย เช่น มีการวัดสัดส่วน ร่างกายเพื่อประเมินภาวะนี้ อาจ ประเมินจากน้ำ หนัก ส่วนสูง ไข มันใต้ผิวหนังบริเวณไตรเซ็บ และ กล้ามเนื้อบริเวณจุดกึ่งกลางของ แขนท่อนบน การตรวจดูผลจากห้อง ปฏิบัติการ เช่น ดูรดูะดับ โปรตีนในเลือดว่าอยู่ใน เกณฑ์ปกติหรือไม่ ซึ่ง โปรตีนที่สามารถใช้ในการ ประเมินภาวะนี้ เช่น อัลบูมิน พรีอัลบูมิน ทรานสเฟอร์ริน โปรตีนตัวพาไทรอกซิน และ โปรตีนตัวพาเรตินอล

อาหารที่เหมาะสมแต่ละช่วงวัย วัยทารก แรกเกิด - 6 เดือน นมแม่ดีที่สุด 6 เดือน - 1 ปี เริ่มให้อาหารบดละเอียดทีละชนิด เพื่อดูอาการแพ้อาหาร วัยก่อนเรียน 1 ปี - 5 ปี จัดอาหารเป็นมื้อเล็กๆ ฝึกเด็ก กินผัก ใช้ผักชิ้นเล็กแทรกในอาหาร เลือกอาหารที่มีประโยชน์ ฝึกจับอาหาร วัยเรียน 6 ปี - 12 ปี รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ ให้ความสำ คัญอาหารเช้า ให้ความรู้ด้านโภชนาการและปลูกฝัง พฤติกรรมการบริโภคอาหารที่ เหมาะสม วัยรุ่น ต้องการอาหารพลังงานสูง แต่คุณค่าทางโภชนาการ ครบถ้วน ต้องให้ความสำ คัญกับรูป ร่างสัดส่วน ออกกำ ลังกายสม่ำ เสมอ วัยผู้ใหญ่ เลือกข้าว/แป้ง ไม่ขัดสี อาหารมีโปรตีนพอประมาณ ไขมันเครื่องปรุงน้อย ควบคุมน้ำ หนักให้เหมาะสม กับส่วนสูง ผู้สูงอายุ รับประทานอาหารย่อยง่ายให้คุณค่า สูง โปรตีนดีจากไข่ ปลา เนื้อสัตว์ไขมันต่ำ บำ รุงกระดูกด้วยนม ผลิตภัณฑ์จากนม ปลาเล็กปลาน้อย เต้าหู้แข็ง และผักใบสี เขียว

14-18 ปี ข้าว-แป้ง 12 ทัพพี ผัก-ผลไม้ 6 ทัพพี เนื้อสัตว์ 12 ช้อนกิน ข้าว นม 2 แก้ว 19 ปี ข้าว-แป้ง 10 ทัพพี ผัก-ผลไม้ 6 ทัพพี เนื้อสัตว์ 12 ช้อนกิน ข้าว นม 2 แก้ว สัดส่วนอาหาร ที่เหมาะสมแต่ละช่วงวัย วัยเด็ก 1-3 ปี ข้าว-แป้ง 3 ทัพพี ผัก 2 ทัพพี 6 ช้อนกินข้าว ผลไม้ 3 ส่วน เนื้อสัตว์ 3 ช้อนกินข้าว นม 2แก้ว 4-5 ปี ข้าว-แป้ง 5 ทัพพี ผัก 3 ทัพพี 9 ช้อนกิน ข้าว ผลไม้3 ส่วน เนื้อสัตว์ 3 ช้อนกินข้าว นม 2-3 แก้ว วัยเรียน วัยทำ งาน ผู้หญิง 1600 แคล ข้าว-แป้ง 8 ทัพพี ผัก 6 ทัพพี ผลไม้ 4 ส่วน เนื้อสัตว์ 6 ช้อนกินข้าว นม 1 แก้ว น้ำ มัน 5 ช้อนกินข้าว น้ำ ตาล 4 ช้อนกินข้าว เนื้อสัตว์ 120-160 กรัม นม 250 มล. ไข่ 1 ฟอง ข้าว-แป้ง 3-4 ถ้วย ผักใบเขียว 1 ถ้วย ผักใบเหลือง 1/2 ถ้วย ผลไม้สุก 1-2 ส่วน ไขมัน : น้ำ มันพืช 2 ช้อนโต๊ะ ผู้สูงอายุ ผู้ชาย 2000 แคล ข้าว-แป้ง 10 ทัพพี ผัก 5 ทัพพี ผลไม้ 4 ส่วน เนื้อสัตว์ 9 ช้อนกินข้าว นม 1 แก้ว น้ำ มัน 7 ช้อนกินข้าว น้ำ ตาล 6 ช้อนกินข้าว ผู้ใช้แรงงาน 2400 แคล ข้าว-แป้ง 12 ทัพพี ผัก 6 ทัพพี ผลไม้ 5 ส่วน เนื้อสัตว์ 12 ช้อนกินข้าว นม 1 แก้ว น้ำ มัน 9 ช้อนกินข้าว น้ำ ตาล 8 ช้อนกินข้าว ข้อเสนอแนะ นม 1 แก้ว ไข่ 3-4 ฟอง/สัปดาห์ ข้าว-แป้ง มื้อละ2ทัพพี ผักใบเขียว ตำ ลึง คะน้า ผักบุ้ง ผักใบเหลือง ฟักทอง มะเขือเทศ แครอท ผลไม้สุก งดรสหวานจัด ไขมัน : งดน้ำ มันสัตว์ เนย

การดูแลและให้คำ แนะนำ ให้รับประทานอาหารระหว่างมื้อทีี่มี โปรตีนและเครื่องดื่ม ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่มีเกลือสูงเนื่องจากทำ ให้เสี่ยง ผู้ที่มีภาวะโภชนาการต่ำ ที่มีแคลอรี่สูง ผู้ที่มีภาวะโภชนาการเกิน ต่อความดันโลหิต แนะนำ ให้ผู้ที่ประสบภาวะโภชนาเกินออกกำ ลังกายเพื่อลดนำ้ หนัก ให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม พร้อมทั้งให้ความรู้วิธีการออกกำ ลังกาย ที่เหมาะสม ส่งเสริมการรับประทานอาหารให้พลังงานสูง ส่งเสริมการเลี้ยงทารกด้วยน้ำ นมแม่ จัดอาหารประเภทเนื้อสัตว์และผักใบเขียว บริโภคข้าวซ้อมมือ ข้าวแดง ข้าวไม่ขัดสี จัดอาหารให้มีไขมันปลา น้ำ มันตับปลาเพื่อได้รับวิตามินและ ป้องกันการแตกหักของกระดูก รับประทานผักผลไม้ที่มีวิตามินซีสูง ควรได้รับไอโอดีนจากอาหารทะเลหรือเกลือไอโอดีน หมั่นตรวจสุขภาพของช่องปาก ให้ความรู้ในเรื่องโภชนาการ

บทบาทพยาบาลของพยาบาล ในการดูแลผู้ป่วยที่มีภาวะขาดสารอาหาร ซักประวัติ ตรวจร่างกาย และส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการ เพื่อวินิจฉัยโรค และค้นหาภาวะแทรกซ้อนต่างๆ 1. 2. ประเมินภาวะโภชนาการ เพื่อสะท้อนปัญหาและหาทางวางแผนในการดูแล โภชนาการที่เหมาะสม 3. ประเมิน ค้นหา และกำ จัดสาเหตุหรือปัจจัยที่ส่งผลให้เกิดภาวะ ทุพโภชนาการ 4. ดูแลให้ได้รับสารอาหารและพลังงานที่เพียงพอต่อความต้องการของ ร่างกาย 5.ติดตามประเมินผลภาวะโภชนาการอย่างต่อเนื่อง หากยังมีภาวะทุพ โภชนาการอยู่ ควรพูดคุยกับผู้ป่วยและครอบครัวเพื่อปรับแผนการดูแล โภชนาการ 6. ให้คำ แนะนำ แก่ครอบครัว หรือผู้ดูแลผู้ป่วยส่งเสริมความรู้และความเข้าใจ เกี่ยวกับโภชนาการและภาวะสุขภาพที่เกี่ยวข้อง เพื่อป้องกัน โดยให้ความรู้แก่เด็ก ครอบครัว และชุมชน

นมจืด 1 แก้ว สตรอว์เบอร์รี สเต็กไก่คู่มันบด และผักสลัด อาหารที่เหมาะสมในผู้ป่วย วัยเด็กใน 1 วัน เด็กในช่วงอายุ 7 – 15 ปี ข้าวผัดทูน่า องุ่นเขียว นมจืด 1 แก้ว **มื้อเช้า **มื้อว่าง **มื้อกลางวัน ข้าวต้มเลือดหมู **มื้อเย็น **มื้อว่าง **มื้อก่อนนอน นมจืด 1 แก้ว

**มื้อเช้า **มื้อกลางวัน อาหารที่เหมาะสมในผู้ป่วย วัยผู้ใหญ่ใน 1 วัน **มื้อเย็น -ข้าวสวย 1 ถ้วย -ต้มจืดหมูสับ -ไก่ทอด -แอปเปิ้ล -ข้าวสวย 1 ถ้วย -น้ำ พริกกะปิปลาทูผัก+ผักต้ม -ลอดช่อง -กล้วย -ข้าวต้มปลา -ผัดผักรวมมิตร -ฝรั่ง -นมพร่องมันเนย

มื้อเช้า มื้อกลางวัน อาหารที่เหมาะสมในผู้ป่วย วัยผู้สูงอายุใน 1 วัน มื้อเย็น ข้าวต้มปลาเก๋า ข้าวสวย ต้มจับฉ่ายผักรวม มะละกอสุก นมถั่วเหลือง อกไก่นึ่งผักต้ม กล้วย

อ้างอิง นพ.ภาณุวัฒก์ ว่องตระกูลเรือง. (2563) . ภาวะทุพโภชนาการในผู้สูงอายุ [ออนไลน์]. เข้าถึงจาก https://www.nakornthon.com/article/detail/ภาวะทุพโภชนาการในผู้สูงอายุ/ สืบค้นเมื่อ 23 กรกฎาคม 2566 pobpad.com. (2565) . ภาวะทุพโภชนาการ อาการ สาเหตุ การรักษา [ออนไลน์]. เข้าถึงจาก https://www.pobpad.com/ภาวะทุพโภชนาการ อาการ สาเหตุ การรักษา/ สืบค้นเมื่อ 23 กรกฎาคม 2566 สุชาพันธ์ บุษบากร. (2562) . วิธีดูแลผู้สูงอายุที่กินน้อย ป้องกันการขาดสารอาหาร [ออนไลน์]. เข้าถึงจาก https://www.posttoday.com/lifestyle/592077/วิธีดูแลผู้สูงอายุที่กินน้อย ป้องกันการขาดสารอาหาร สืบค้นเมื่อ 23 กรกฎาคม 2566 ศูนย์การแพทย์การจณาภิเษก. (2564). อาหารที่เหมาะสมในแต่ละช่วงวัย [ออนไลน์]. เข้าถึงจาก https://www.gj.mahidol.ac.th/main/knowledge/food/อาหารที่เหมาะสมในแต่ละช่วงวัย/ สืบค้นเมื่อ 23 กรกฎาคม 2566

E-book