โครงงานคุณธรรม เรื่อง สร้างคนดี ด้วยวิถึจิตอาสา จัดทำโดย นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่6 ครูที่ปรึกษาโครงงาน นางวาริน สังข์เงิน นางสาวกาญจนา ทัดสวน นางสาวภิญญ์พลอย เผื่อนปฐม นางสาวกัญญาพัฒน์ มามาตร โครงงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินงานโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. ปีการศึกษา ๒๕๖๖ โรงเรียนบ้านท่ามะกา อำเภอท่ามะกา จังหวัดกาญจนบุรี สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาญจนบุรี เขต ๒
1. ปัญหา สภาพสังคมปัจจุบันที่เปลี่ยนแปลงไป ความทันสมัยของเทคโนโลยีต่างๆที่เกิดขึ้น ทำให้คนเรา เกิดความสะดวกสบายในการดำเนินชีวิต รวมถึงเยาวชนคนรุ่นใหม่เกิดความสะดวกสบายจนทำให้ ภูมิคุ้มกันในการดำเนินชีวิตลดลง ทั้งในเรื่องของความอดทนต่อความเหนื่อยยาก ความเพียรพยายาม ตลอดจนถึงความรับผิดชอบทั้งต่อตนเองและต่อสังคม ความมีจิตอาสา ความสนใจเอาใจใส่ ความมุ่งมั่น ในการทำงาน ตั้งใจจริงที่จะปฏิบัติหน้าที่ซึ่งได้รับมอบหมายเพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่กําหนดไว้ดังนั้นการ วางพื้นฐานคุณธรรมให้แก่นักเรียน นับเป็นสิ่งที่สําคัญที่สุดที่จะช่วยพัฒนานักเรียนให้เมีความเป็นมนุษย์ที่ สมบูรณ์ คุณธรรมข้อหนึ่งคือ จิตสาธารณะ เป็นความรู้สึกถึงการเป็นเจ้าของในสิ่งที่เป็นสาธารณะ ใน สิทธิ และหน้าที่ที่จะดูแล และบำรุงรักษาร่วมกันเป็นส่วนหนึ่งของความรับผิดชอบต่อสังคมต่อส่วนรวม รู้จักความเสียสละการมีความร่วมมือร่วมใจในการทําประโยชน์เพื่อส่วนรวม เช่น การช่วยกันดูแลรักษา สิ่งแวดล้อม โดยการไม่ทิ้งขยะเกลื่อนกลาด การดูแลทําความสะอาดสถานที่ส่วนรวม รักษาสาธารณะ สมบัติถ้าทุกคนมีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ร่วมกับการมีจิตสาธารณะ จิตอาสา เห็นแก่ประโยชน์ ส่วนรวม ก็จะทําให้สังคมไทยน่าอยู่ และจากสภาพบริบทที่พบในโรงเรียนบ้านท่ามะกา พบว่ายังมีที่ นักเรียนบางส่วนที่ยังขาดความรับผิดต่อสังคมในโรงเรียน เช่นการทำความสะอาดบริเวณโรงเรียน การ ช่วยกันดูแลรักษาสมบัติของโรงเรียน การทิ้งขยะไม่ถูกที่ เป็นต้น นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่6 จึงจัดทําโครงงานเพื่อปลูกฝังให้เด็กไทยมีจิตอาสา มีความ รับผิดชอบต่อหน้าที่ต่อสังคม มีจิตสาธารณะเห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวม เพื่อเติบโตเป็นพลเมืองที่ดีของ สังคมต่อไป เป็นไปตามพระราโชบายด้านการศึกษาเพื่อมุ่งสร้างพื้นฐานให้แก่เด็กและเยาวชน ของ รัชกาลที่ 10 ที่ว่า “การเป็นพลเมืองดีคือ “เห็นอะไรที่จะทำเพื่อบ้านเมืองได้ก็ตองทำ” เช่น งาน อาสาสมัครงานบำเพ็ญประโยชน์งานสาธารณกุศล ให้ทำด้วยความมีน้ำใจ และความเอื้ออาทร” โดย ได้ทำกิจกรรมกับนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ของโรงเรียนบ้านท่ามะกา 2. สาเหตุของปัญหา นักเรียนบางคนยังไม่มีความตระหนักถึงความรับผิดชอบ โดยเฉพาะความรับผิดชอบต่อ ส่วนรวม ยังไม่มีจิตสาธารณะต่อสังคม เช่น ทิ้งขยะไม่ถูกที่ เจอขยะเกลื่อนกลาดในบริเวณโรงเรียน แล้วไม่เก็บทิ้งลงถังขยะ คิดว่าไม่ใช่หน้าที่ตัวเอง ไม่ช่วยรักษาสมบัติของส่วนรวม 3. วัตถุประสงค์ 3.1 เพื่อให้นักเรียนมีความรับผิดชอบต่อสังคม และมีจิตสาธารณะ 3.2 เพื่อให้นักเรียนตระหนักในหน้าที่ความรับผิดชอบ ต่อส่วนรวม 3.3 บริเวณเขตรับผิดชอบของนักเรียน สะอาด มีระเบียบ
4. กลุ่มเป้าหมาย 1) เป้าหมายเชิงประมาณ - นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 จำนวน 94 คน - นักเรียนร้อยละ 90 มีความพึงพอใจในกิจกรรมอยู่ในระดับมากขึ้นไป 2) เป้าหมายเชิงคุณภาพ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่6 โรงเรียนบ้านท่ามะกามีความรับผิดชอบในหน้าที่ มีความ รับผิดชอบต่อสังคม มีจิตสาธารณะมากขึ้น 5. วิธีแก้ไขปัญหา 1) นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ช่วยกันระดมความคิด ถึงปัญหาที่เกิดขึ้นในโรงเรียน ว่ามีปัญหา ใดบ้าง 2) นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 นำปัญหามาจัดลำดับความสำคัญ ว่าปัญหาใดควรได้รับการ แก้ไขอย่างเร่งด่วนที่สุด 3) นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ช่วยกันวิเคราะห์สาเหตุของแต่ละปัญหา ระบุพฤติกรรมบ่งชี้เชิง บวกที่ต้องการให้เกิดขึ้น และระบุคุณธรรมที่ใช้ในการแก้ปัญหา 4) จัดทำเป็นโครงงานคุณธรรมเรื่อง “สร้างคนดี ด้วยวิถึจิตอาสา” 5) ประชุมคณะครูและนักเรียนสายชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 คัดเลือกนักเรียนแกนนําของแต่ละห้อง เพื่อระดมความคิดเกี่ยวกับกิจกรรมขั้นตอนการทํากิจกรรม หน้าที่ความรับผิดชอบของนักเรียนแต่ละ ห้อง 6) แต่ละห้องมีบริเวณความรับผิดชอบภายในโรงเรียน 7) นักเรียนแต่ละห้องช่วยกันทําความสะอาดบริเวณที่รับผิดชอบทุกวัน โดยมีคุณครูที่ปรึกษาคอย ดูแล และให้คําแนะนํา 8) จัดกิจกรรมส่งเสริมจิตอาสา โดยมีอุปกรณ์ให้นักเรียน ได้แก่ อุปกรณ์ทําความสะอาดและแต่ละ ห้องแบ่งจุดความรับผิดชอบในการปรับปรุงพื้นที่ที่ได้รับมอบหมายให้สําเร็จ 9) จัดกิจกรรมให้นักเรียนคัดแยกขยะก่อนทิ้ง เพื่อช่วยลดปริมาณขยะในโรงเรียน ส่งเสริมให้ นักเรียนทิ้งขยะให้เป็นที่ โดยมี ตาวิเศษช่วยสอดส่องดูการทิ้งขยะของนักเรียน 10) กิจกรรมส่งเสริมจิตอาสา ความมีน้ำใจการช่วยเหลือผู้อื่น ขั้นเตรียมการ (Plan) ขั้นลงมือปฏิบัติ (Do)
11) จัดกิจกรรมจิตอาสานอกโรงเรียน เพื่อส่งเสริมให้นักเรียนมีความรักและเสียสละในกับชุมชน และส่วนร่วม 12) นิเทศ กํากับ ติดตามการดําเนินกิจกรรม 13) ประเมินผลการดําเนินกิจกรรม โดยใช้แบบประเมินและแบบรายงานผลการประเมิน กิจกรรม 14) นําข้อมูลที่ได้จากการนิเทศ กํากับ ติดตาม ข้อมูลจากการประเมินผล รายงานผล มาปรับปรุงพัฒนากิจกรรมในครั้งต่อไป 15) จัดทํารายงานและเผยแพร่ ผลที่เกิดจากการแก้ไขปัญหา 1. นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่6 โรงเรียนบ้านท่ามะกามีความรับผิดชอบในหน้าที่ มีความ รับผิดชอบต่อสังคม มีจิตสาธารณะมากขึ้น 2. นักเรียนรู้จักการคัดแยกขยะ และทิ้งขยะให้เป็นที่มากขึ้น 3. นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่6 โรงเรียนบ้านท่ามะการ้อยละ. 92.55 มีความพึงพอใจใน กิจกรรมอยู่ในระดับมากขึ้นไป 6. หลักธรรม/ พระราชดำรัส หลักการและหลักธรรมที่นํามาใช้ 1) บุญกิริยาวัตถุ 10 ประการ ข้อที่ 5 เวยยาวัจจมัย : ความหมายและแนวคิดของ จิตอาสาในบริบทของสังคมปัจจุบัน นอกจากจะหมายถึงการช่วยเหลือผู้อื่นและสังคมแล้วยังหมายรวมไป ถึง “การเสียสละ” หรือ “การให้” กล่าวคือ “จิตอาสา” เป็นจิตที่พร้อมจะเสียสละเวลา กําลังทางกาย จิตใจ ทรัพย์สิน หรือสติปัญญา เพื่อก่อให้เกิดสิ่งที่ดีแก่ผู้อื่นและเพื่อสาธารณประโยชน์ รวมไปถึงการทํา ความดีเพื่อสังคมและสิ่งแวดล้อม 2) กระแสพระราโชบายด้านการศึกษาเพื่อมุ่งสร้างพื้นฐานให้แก่เด็กและเยาวชน ของรัชกาลที่ 10 ข้อ 4 เป็นพลเมืองดีการเป็นพลเมืองดีคือ “เห็นอะไรที่จะทำเพื่อบ้านเมืองได้ก็ ตองทำ” เช่น งานอาสาสมัครงานบำเพ็ญประโยชน์งานสาธารณกุศล ให้ทำด้วยความมีน้ำใจ และความ เอื้ออาทร การตรวจสอบ (Check) การปรับปรุง (Act)
7. คุณธรรมอัตลักษณ์ของโรงเรียน 1) คุณธรรมเป้าหมาย คือ จิตอาสา นักเรียนเห็นคุณค่าและความสําคัญของการการมีความรับผิดชอบต่อสังคม 2) พฤติกรรมบ่งชี้เชิงบวก คือ นักเรียนโรงเรียนบ้านท่ามะกามีความรับผิดชอบตอตนเองและสวนรวม 8. วิธีการวัดและประเมินผล 8.1 วิธีการประเมิน 1) การสังเกตพฤติกรรมเชิงบวก 8.2 เครื่องมือที่ใช้ประเมิน 1) แบบสังเกตพฤติกรรมเชิงบวก 2) แบบประเมินกิจกรรม 3) แบบประเมินความพึงพอใจในกิจกรรม 8.3 ช่วงเวลาในการประเมิน - พฤษภาคม ถึง สิงหาคม 2566 ( เดือนละ 1 ครั้ง) 9. ชื่อโครงงานคุณธรรม สร้างคนดี ด้วยวิถึจิตอาสา 10. คณะผู้รับผิดชอบ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนบ้านท่ามะกา 11. ครูที่ปรึกษา 1) นางวาริน สังข์เงิน 2) นางสาวกาญจนา ทัดสวน 3) นางสาวภิญญ์พลอย เผื่อนปฐม 4) นางสาวกัญญาพัฒน์ มามาตร
ภาคผนวก
กิจกรรมทำความสะอาดเขตบริการ
กิจกรรมส่งเสริมการคัดแยกขยะ
กิจกรรมส่งเสริมจิตอาสาร่วมกับชุมชน
จัดกิจกรรมส่งเสริมจิตอาสาในชุมชน
จิตอาสาช่วยงานทางโรงเรียน
จิตอาสา เก็บขยะบริเวณชายทะเล
แบบประเมิน คุณลักษณะความมีจิตสาธารณะ คำชี้แจง : ให้ผู้สอน สังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน แล้วขีด ✓ ลง ในช่องว่างที่ตรงกับระดับคะแนน คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ด้าน รายการประเมิน ระดับคะแนน 3 2 1 มีจิตสาธารณะ 8.1 รู้จักช่วยพ่อแม่ผู้ปกครอง และครูทำงาน 8.2 อาสาทำงาน ช่วยคิด ช่วยทำ และแบ่งปันสิ่งของ ให้ผู้อื่น 8.3 รู้จักการดูแล รักษาทรัพย์สมบัติและสิ่งแวดล้อม ของห้องเรียน โรงเรียนชุมชน 8.4 เข้าร่วมกิจกรรมเพื่อสังคมและสาธารณประโยชน์ ของโรงเรียน ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน ............../.................../................ เกณฑ์การให้คะแนน พฤติกรรมที่ปฏิบัติชัดเจนและสม่ำเสมอ ให้ 3 คะแนน พฤติกรรมที่ปฏิบัติชัดเจนและบ่อยครั้ง ให้ 2 คะแนน พฤติกรรมที่ปฏิบัติบางครั้ง ให้ 1 คะแนน
แบบประเมินความพึงพอใจต่อการจัดกิจกรรมจิตอาสา.. โครงงาน สร้างคนดี ด้วยวิถึจิตอาสา ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปี่ 6 โรงเรียนบ้านท่ามะกา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาญจนบุรี เขต 2 *************************************************************************************** ข้อมูลทั่วไป 1. เพศ ชาย หญิง คำชี้แจง กรุณาทำเครื่องหมาย / ลงในช่องว่างที่ตรงกับความพึงพอใจของท่านมากที่สุด (5 =มากที่สุด 4=มาก 3=ปานกลาง 2=น้อย 1=น้อยที่สุด) ประเด็น ระดับความพึงพอใจ มาก ที่สุด 5 มาก 4 ปาน กลาง 3 น้อย 2 น้อย ที่สุด 1 1. ความเหมาะสมของการจัดกิจกรรมจิตอาสา 2. ความเหมาะสมของระยะเวลาในการทำกิจกรรม 3. การแสดงออกของผู้จัดกิจกรรมในระหว่างการทำกิจกรรม เช่น กิริยามารยาท การพูด การแต่งกาย เป็นต้น 4. การใช้เวลาว่างและบำเพ็ญประโยชน์ 5. ประโยชน์ที่ได้รับจากการทำกิจกรรมต่าง ๆ ในครั้งนี้ . ข้อเสนอแนะ .................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ....................................... ................................................................................................................................. ...................................