การเมืองการปกครองในสมัยสุโขทัย

การเมอื งการปกครองสมยั สุโขทยั ตอนต้น

พ.ศ. 1781 - 1841

การปกครองแบบราชาธิปไตย หรือสมบูรณาญาสทิ ธริ าชย์
พระมหากษัตรยิ ท์ รงมีอาํ นาจเด็ดขาด

ในสมยั สุโขทยั ตอนตน้ (พ.ศ. 1781 - 1841) การปกครองแบบพ่อปกครอง
ลูก (ปิตุลาธิปไตย) มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับประชาชน ผู้ปกครอง
เปรียบเสมือนบิดาของประชาชนทั้งปวง คํานําหน้าของพระมหากษัตริย์
ไทยในสมัยน้ันจึงใช้ คําว่า " พ่อขุน" ในสมัยพ่อขุนรามคําแหงมหาราช
โปรดเกล้าฯ ให้แขวนกระด่ิงไว้ที่หน้าประตูเมือง เพ่ือให้ราษฎรท่ีมี
เร่อื งทุกข์รอ้ นมาส่นั กระดงิ่ ร้องทกุ ข์ตอ่ พระองคไ์ ดท้ กุ เม่อื

การเมอื งการปกครองสมยั สุโขทัยตอนปลาย

พ.ศ. 1841-1981

ในสมัยสุโขทัยตอนปลาย (พ.ศ. 1841 - 1981) หลังจากที่พ่อขุน
รามคําแหงสวรรคตลง อาณาจักรสุโขทัยเร่ิมอ่อนแอ พระยาลิไทยซ่ึง
ขณะน้ันปกครองอยู่ที่เมือง ศรีสัชนาลัย ได้ยกกําลังเข้ายึดเมืองสุโขทัย
และปราบศัตรูจนราบคาบบ้านเมืองจึงสงบลง พระมหาธรรมราชาที่ 1
(ลิไทย) ทรงเห็นว่าการแก้ปัญหาทางการเมืองด้วยการใช้อํานาจเพราะ
อํานาจทางการทหารในสมัยของพระองค์นั้น ไม่เข้มแข็งพอ จึงทรง
ดําเนินพระราชกุศโลบาย โดยทรง ทํานุบํารุงส่งเสริมพระพุทธศาสนา
เปน็ หลักในการดําเนินชวี ติ สร้างความสามคั คกี ลมเกลยี วกนั ในแผ่นดิน

สมัยสโุ ขทยั ปกครองโดยราชวงศพ์ ระรว่ ง

มพี ระมหากษตั ริย์ท้งั หมด 9 พระองค์ ดงั น้ี
1. พอ่ ขุนศรีอนิ ทราทติ ย์ (พอ่ ขุนบางกลางหาว)
2. พ่อขนุ บานเมอื ง
3. พอ่ ขนุ รามคําแหงมหาราช (พอ่ ขนุ รามราช)
4. พระยาเลอไทย
5. พระยางว่ั นาํ ถม
6. พระมหาธรรมราชาท่ี 1 (ลิไท)
7. พระมหาธรรมราชาท่ี 2 (ลือไท)
8. พระมหาธรรมราชาที่ 3 (ไสลือไท)
9. พระมหาธรรมราชาที่ 4 (บรมปาล)

รปู แบบการปกครองหวั เมือง สมัยสุโขทัย

แพร่

สโุ ขทยั เวียงจนั ทร์

เชยี งทอง ศรีสัชนาลัย

ทวาย นครชมุ สโุ ขทัย

สองแคว

สระหลวง ศรีเทพ
พระบาง

มะละกา

การปกครองสมยั สุโขทยั

สโุ ขทยั หรอื เมอื งราชธานี
ดแู ลโดยกษัตรยิ ์
เป็นศนู ยก์ ลางปกครอง

เปน็ “เมืองหน้าด่าน”
สะสมเสบียง/กําลังคน
ปกครองโดยราชวงศ์
เชน่ โอรสกษัตริย์

การปกครองสมัยสุโขทยั

เปน็ “หวั เมอื งส่วนภมู ภิ าค”
ปกครองโดยขุนนาง
มีอาํ นาจปกครองตนเอง
แตข่ ึน้ ตรงตอ่ สโุ ขทยั

ปกครองโดย “เจา้ เมอื งเอง”
ยอมออ่ นนอ้ มต่อสโุ ขทยั
ต้อง “ถวายบรรณาการ”