ตัวละครในการแสดงโขน

ตัวละครในการแสดงโขน

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

คานา

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-Book) ดว้ ยเว็บไซค์ AnyFlip
เร่ือง ตวั ละครในการแสดงโขน เล่มนี้ จดั ทาขึน้ เพ่ือใชป้ ระกอบการ
จดั กิจกรรมการเรียนการสอน กลมุ่ สาระการเรียนรศู้ ิลปะ รายวิชา
นาฏศิลป์ ซึ่งเป็ นส่ือนวัตกรรมท่ีสมบรู ณค์ รบถว้ นทั้งเน้ือหาสาระ
เป็ นขน้ั ตอน เขา้ ใจงา่ ย สาหรับคณุ ครสู ามารถนาไปใชป้ ระกอบการ
เรียนการสอนไดเ้ ป็ นอย่างดีและสาหรับนกั เรียนใชเ้ ป็ นแนวทางใน
การศึกษาคน้ ควา้ ดว้ ยตนเอง ซึ่งเป็ นส่ือการเรียนรทู้ ี่เหมาะสมกับ
วัยและระดบั ชน้ั ของผเู้ รียน

ผจู้ ัดทาหวังเป็ นอย่างย่ิงว่า หนงั สืออิเล็กทรอนิกส์ (E-
Book) ดว้ ยเว็บไซค์ AnyFlip เร่ือง ตวั ละครในการแสดงโขน เลม่ น้ี
จะเป็ นประโยชนต์ ่อการจัดการเรียนการสอน ตลอดจนการนาไปสู่
การสร้างสรรค์ผลงานและสามารถนาไปประยุกต์ใชใ้ ห้เกอด
ประสทิ ธภิ าพสงู สดุ

นวภทั ร ปิ โย

สารบญั ก
ข
 คานา ค
 สารบญั ง
 สาระสาคญั / สาระการเรียนรู้ 1
 ผลการเรียนรู้ / ตวั ชวี้ ัด 3
 แบบทดสอบกอ่ นเรียน 4
 ประเภทตวั ละคร 12
19
- ตวั พระ 26
- ตวั นาง 33
- ตวั ยกั ษ์ 35
- ตวั ลงิ
 แบบทดสอบหลงั เรียน
 บรรณานกุ รม

สาระสาคัญ

ศิลปะการร่ายราที่มนษุ ย์ไดป้ รงุ แต่งขึ้นจากลีลา
ธรรมชาติ ไดแ้ ก่ จากอากับกิริยาของคนและสัตว์ ให้เกิด
ความสวยงาม โดยมเี คร่ืองดนตรีเป็ นองคป์ ระกอบในการ
ร่ายรา นาฏศิลป์ แบง่ เป็ น 4 ประเภท คือ โขน ละคร รา/
ระบา และการแสดงพน้ื เมอื ง

สาระการเรียนรู้

ความรู้
1. นกั เรียนเขา้ ใจวิเคราะหห์ ลกั การและความสาคัญของ

ตวั ละครหลกั ของนาฏศิลป์

2. นกั เรียนมคี วามรเู้ รื่อง ตวั ละครหลกั ของนาฏศิลป์

ทกั ษะ/กระบวนการ/กระบวนการคิด
- นกั เรียนสามารถบอกลกั ษณะและประเภทตวั ละคร
หลกั ของนาฏศิลป์ ไดถ้ กู ตอ้ ง
คณุ ลกั ษณะอนั พึงประสงค์

1. มวี นิ ยั
2. ใฝ่ เรียนรู้
3. มงุ่ มนั่ ในการทางาน
4. รกั ความเป็ นไทย

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

ผลการเรยี นรู้ / ตวั ช้ีวดั

 สามารถอธิบายลักษณะของตัว
ละครหลกั ของนาฏศิลป์ ได้

 สามารถอธิบายแบ่งประเภทของ
ตวั ละครหลกั ของนาฏศิลป์ ได้

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

แบบทดสอบก่อนเรียน

คาชี้แจง ให้นักเรียนเขียนคาถามและคาตอบลงสมุดแล้ว X คาตอบที่ถูกที่สุด

1.การแสดงนาฏศิลป์ ไทย นยิ มอยเู่ พียงเร่ืองเดียว คือเร่ือง

รามเกยี รติ์ ซ่ึงไดเ้ คา้ เดมิ มาจากเร่ืองรามายณของอินเดยี คือ

อะไร

ก. ละคร ข. โขน

ค. รา ง. ลิเก

2.การแสดง โขน ท่ไี มม่ กี ารสรา้ งโรง แสดงกบั พน้ื ดนิ กลาง

สนาม นยิ มเลน่ ตอนท่ีเก่ียวกบั การรบ การยกทพั คือขอ้ ใด

ก. โขนหนา้ จอ ข. โขนฉาก

ค. โขนโรงนอก ง. โขนกลางแปลง

3.ขอ้ ใดไมใ่ ชต่ วั ละครในเรื่องรามเกยี รต์ิ

ก. พระราม ข. พระลกั ษณ์

ค. นางกากี ง. หนมุ าน

4.ขอ้ ใดเป็ นตวั ละครประเภทยกั ษ์

ก. นางสีดา ข. พระลกั ษณ์

ค. พเิ ภก ง. หนมุ าน

5.ขอ้ ใดไมจ่ ดั อยใู่ นประเภทตวั แสดงโน

ก. ตวั แสดงฝ่ ายฤาษี ข. ตวั แสดงฝ่ ายยกั ษ์

ค. ตวั แสดงฝ่ ายลิง ง. ตวั แสดงฝ่ ายนาง

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

6.ผทู้ ่มี รี ปู ร่างทว้ ม ใบหนา้ รปู ไข่ แบบทเ่ี รียกวา่ “วงพระจนั ทร”์

เหมาะสาหรับเรียนตวั ละครประเภทใด

ก. ตวั พระ ข. ตวั นาง

ค. ตวั ยกั ษ์ ง. ตวั ลงิ

7. ผทู้ ีเ่ หมาะจะฝึ กหัดเป็ นตวั หนมุ านควรมบี คุ ลิกและลกั ษณะ
อยา่ งไร

ก. แข็งแรง สงู ใหญ่ ข. แข็งแรง วอ่ งไว
ค. ลา่ สนั คลอ่ งแคลว่ ง. หนา้ ตาดี สงู โปร่ง

8.ผทู้ ม่ี รี ปู รา่ งสงู โปรง่ ลาคอระหง ใบหนา้ ไมจ่ าเป็ นตอ้ งงดงาม

เหมาะสาหรับตวั ละครประเภทใด

ก. ตวั พระ ข. ตวั นาง

ค. ตวั ยกั ษ์ ง. ตวั ลงิ

9. ตวั ละครใดจดั อยใู่ นตวั ละครประเภทตวั ลงิ
ก. สคุ รีพ ข. พเิ ภก
ค. ไมยราพ ง. ทศกณั ฐ์

10.การแสดงโขน นยิ มนาเร่ืองใดมาแสดง

ก. สงั ขท์ อง ข. พระอภยั มณี

ค. พระลอ ง. รามเกยี รต์ิ

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

ประเภทตวั ละคร

ตัวพระ
ตวั นาง

ตวั ยกั ษ์
ตัวลิง

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

ตัวพระ

ตวั พระ ผแู้ สดงทเี่ ป็ นมนษุ ยท์ ง้ั
ผูห้ ญิง ผูช้ าย และเทวดา ซึ่ง
ได้แก่ พระราม พระลักษณ์
พระพรต พระสตั รตุ พระอิศวร
พระนารายณ์ พระพรหม ใน
ปั จจุบันนี้มักสวมเพียงชฎา
ไม่ได้สวมหัวโขนปิ ดหน้าดัง
สมยั โบราณ

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

ผู้ท่ีจะหัดแสดงเป็ นตัวพระ จะ
คัดเลือกผมู้ ีลักษณะใบหนา้ สวย
จมกู เป็ นสนั ลาคอโปร่งระหง
ไ ห ล่ล า ด ง า ม ช่ ว ง อ ก ใ ห ญ่
ลาตัวเรียว เอวเล็ก ตามแบบ
ชายงามในวรรณคดีไทย

ชฎาของเทพเจ้าต่างๆนั้นจะ
สามารถสังเกตไดจ้ ากลักษณะ
ของชฎานน้ั ๆ เชน่ พระพรหมจะ
สวมชฏาที่มีพระพักตร์อยู่ 4
ดา้ น พระอินทรจ์ ะสวมชฎายอด
เดนิ หน เป็ นตน้

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

ตวั อยา่ ง
ลกั ษณะ
ของตวั พระ

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป/์ นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

พระราม

คือ พระนารายณ์ลงมา
อวตารเป็ นพระโอรสของ
ท้าวทศ รถและ นาง เกา
สรุ ิยา หนา้ ท่ีโดยกาเนิดของ
พ ร ะ ร า ม คื อ ล ง ม า ป ร า บ
อธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
ทศกณั ฐ์

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

พระราม

พระรามมกี ายสีเขยี ว
บุค ลิ ก ลั ก ษ ณ ะ แ ล ะ คุณ ธ ร ร ม ข อ ง
พระราม ในฐานะศิษย์ ไดใ้ ห้ความ
เ ค า ร พ ต่ อ ฤ า ษี ว สิ ท ธิ์ แ ล ะ ส ร า
มิตร ปรนนิบัติผเู้ ป็ นอาจารย์อย่าง
ดี มคี วามกตญั ญรู คู้ ณุ ในฐานะลกู

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

พระลกั ษณ์

สัง ข์แ ล ะ บั ล ลั ง น า ค ข อ ง พ ร ะ
นารายณ์ อวตารมาเกิดเป็ นโอรสของ
ทา้ วทศรถและพระนางสมทุ รชา มีนอ้ ง
ร่วมท้องช่ือพระสัตรุต พระลักษณ์
จงรกั ภกั ดตี อ่ พระรามมาก

พ ร ะ ลั ก ษ ณ์ มี ก า ย สี เ ห ลื อ ง
บุคลิกลักษณะและคณุ ธรรมของพระ
ลักษณใ์ นฐานะนอ้ ง มีความจงรักภักดี
ตอ่ พระรามผเู้ ป็ นพ่ีไมม่ ใี ครเสมอเหมอื น

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

พระนารายณ์

พระนารายณ์ เป็ นเทวดาผู้
เป็ นใหญฝ่ ่ ายปราบปราม มกี ายสี
ดอกตะแบก มี 4 กร ซึ่งกรทง้ั 4
นนั้ ถืออาวธุ ตา่ งๆ กนั คอื คฑา
ตรี จกั ร สงั ข์ ประทบั อยกู่ ลาง
เกษยี รสมทุ รบนหลงั พญานาค
ชอ่ื อนนั ตนาคราช

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

พระอศิ วร

คือเทวดาผเู้ ป็ นใหญ่ในสวรรค์ มี
กายสีขาว แต่พระศอเป็ นสีดา
เพราะเคยดืม่ ยาพิษ มีพระเนตรถึง
๓ ด ว ง ด ว ง ที่ ๓ อ ยู่ ก ล า ง
พระนลาฎ ซึ่งตามปกติจะหลับอยู่
เนื่องจากพระเนตรดวงที่ ๓ นี้ มี
อานภุ าพรา้ ยแรงมาก หากลืมขึ้น
เมอ่ื ใดจะเผาผลาญทกุ อย่างใหม้ อด
ไหมไ้ ด้

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

ตัวนาง

ตัวนาง ผู้แสดงที่เป็ นใน
เรื่องรามเกียรต์ิน้ันมีท้ังที่
เป็ นมนษุ ย์ ปลา นาค แต่ละ
ตัวจะบอกชาติกาเนิดดว้ ย
การสวมศีรษะ และหางเป็ น
สัญลักษณ์ ตัวนางในโขน
และละครรานน้ั มี 2 ประเภท

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

คือ นางกษัตริย์ ซึ่งมีลีลาและอิริยบถ
แสดงถึงความน่มุ นวล แลดเู ป็ นผดู้ ี กับ
น า ง ต ล า ด ซึ่ ง จ ะ มีบ ท บ า ท ท่า ท า ง
กระฉับกระเฉง ว่องไว สะบัดสะบ้ิงผูท้ ี่จะ
รบั บทนางตลาดไดจ้ ะตอ้ งเป็ นผทู้ ี่มคี วาม
เชี่ยวชาญทางนาฏศิลป์ มากกว่าผู้ท่ี
แสดงเป็ นนางกษตั ริย์

ผู้ท่ีจะ หัดแสดงเป็ นตัวนาง จ ะ
คัดเลือกผทู้ ่ีมีลักษณะคลา้ ยตัวพระ
แตต่ อ้ งมีใบหนา้ รปู ไขแ่ บบท่ีเรียกว่า
“วงพระจนั ทร”์ กิริยาท่าทางนมุ่ นวล
อย่างผหู้ ญิง

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

ตวั อย่าง
ลกั ษณะของ

ตวั นาง

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

นางสีดา

คือ พระลักษมีเป็ น
ม เ ห สี เ อ ก ข อ ง พ ร ะ
นารายณ์ อวตาร ลง
มาเกิด เพ่ือเป็ นค่คู รอง
ของพระราม

มีกายสีนวลจันทร์หรือสีขาวผ่อง
1 หนา้ 2 มอื สวมมงกฎุ นาง นาง
สดี าเป็ นมเหสีของพระราม มีโอรส
๑ องค์ คือ พระมงกฏุ และมีบตุ ร
เล้ียง ๑ องค์ คือ พระลบ ซ่ึงพระ
วัชมฤคฤษีชุบข้ึนมาให้เป็ นพระ
อนชุ าของพระมงกฏุ

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

นางเบญกาย

เป็ นธดิ าของพเิ ภกกบั นางตรีชฎา
ภายหลังตกเป็ นภรรยาของหนมุ านมี
บตุ รชายชื่อ อสรุ ผัด บคุ ลิกลักษณะ
และคุณธรรมของนางเบญจกาย
ในฐานะหลาน มีความเคารพและเชื่อ
ฟังทศกณั ฐผ์ เู้ ป็ นลงุ แมจ้ ะสัง่ ใหไ้ ปเสี่ยง
อันตรายก็ยอม ในฐานะลกู มีความ
รักและเคารพบิดา แมพ้ ิเภกจะไปอยู่
ขา้ งฝ่ ายพระราม

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

นางนารายณ์

พระนารายณ์ที่แปลงกาย
เป็ นนางอัปสร ท่ีไดร้ ับสัง่ จาก
พระอิศวรเพื่อท่ีจะปราบ นนทก
โดยจาแลงเป็ นนางเทพอัปสร
รูป ร่ า ง ห น้า ต า ง ด ง า ม ช่ื อ
สวุ รรณอปั สร หรือที่เรียกกนั ว่า
นางนารายณ์

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

นางมณโฑ

เป็ นมนุษย์ที่ฤาษี 4 องค์
ชบุ ข้ึนมาจากนางกบ พระ
ฤาษีชบุ ตัวนาไปฝากเป็ นขา้
รับใชพ้ ระนางอมุ า จนไดม้ า
เป็ นภรรยาของทศกณั ฐ์

มีบุต ร ๓ คือ อินทรชิต ยุพราช กรุง
ลงกา นางสีดา มเหสีของพระราม และ
ทศพนิ (ไพนาสรุ ิยวงศ์ ) กษตั ริยก์ รงุ ลงกา
องค์ที่ ๕ นอกจากนี้จากการที่นางมณโฑ
เคยถกู พาลี ชงิ ไปจากทศกณั ฐ์ ทาใหน้ างมี
โอรสกบั พาลอี ีกหนง่ึ คือ องคต

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

ตวั ยักษ์

ตวั ยกั ษ์ ผแู้ สดงที่เป็ นตัวยักษ์
จะตอ้ งมีลักษณะสงู วงเหลี่ยม
ตลอดจนการทรงตัวต้องดู
แข็งแรง บึกบึน ลีลาท่าทางมี
สงา่ กิริยาท่าทางการเย้ืองย่าง
แลดสู งา่ งาม โดยเฉพาะผแู้ สดง
เป็ นทศกณั ฐ์

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

ได้รับการฝึ กหัดมาอย่างดี
เพราะถือกนั ว่าหดั ยากกว่าตวั
อื่นๆ ผ้ทู ่ีจะหัดแสดงเป็ นตัว
ยักษ์ คัดเลือกผ้ทู ่ีมีลักษณะ
คลา้ ยตวั พระ แต่ไม่ตอ้ งเลือก
หนา้ ตา รปู ร่างตอ้ งใหญ่ และ
ท่าทางแข็งแรง

ผ้แู สดงเป็ นทศกัณฐ์ ซึ่งเป็ นตัว

ละครสาคญั ในเรอื่ งรามเกียรต์ิ จะ

ฝึ กหัดเป็ นพิเศษเพราะถือกนั ว่า

หดั ยากกว่าตวั อื่น ๆ ตอ้ งมีความ

แข็งแรงของช่วงขาเป็ นอยา่ งมาก

เน่ืองจากในการแสดงจะตอ้ งย่อ

เหลี่ยมรบั การข้ึนลอยของตวั พระ

และตวั ลงิ

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

ตวั อย่าง
ลกั ษณะของ

ตวั ยกั ษ์

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

ทศกัณฐ์

เป็ นยกั ษก์ ายสีเขียวมีสิบเศียร
ย่ีสิบกร เป็ นโอรสของทา้ วลสั เตียน
กบั นางรชั ฎา เดิมเป็ นนนทกยกั ษ์
ซ่ึงทาหนา้ ที่ลา้ งเทา้ ใหเ้ ทวดาอยใู่ น
เชิงเขาไกรลาส ต่อมาตายไปเกิด
เป็ นทศกณั ฐ์

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

พิเภก

เป็ นยกั ษม์ ีกายสีเขียว โอรสองค์
ที่ ส า ม ข อ ง ท้า ว ลัส เ ตี ย น กับ น า ง
รัช ฎ า เ ป็ น น้อ ง ท ศ กัณ ฐ์ รู้จั ก
โ ห ร า ศ า ส ต ร์ท า น า ย เ ห ต กุ า ร ณ์
ลว่ งหนา้ ไดถ้ กู ตอ้ ง พิเภกเป็ นผยู้ ึดมนั่
ในสจั ธรรม เขา้ ขา้ งฝ่ ายธรรมโดยไม่
คานึงถึงความสาคญั ของสายเลอื ด

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

ไมยราพ

พญายักษ์เจ้าแห่งเมืองบาดาล
กายสีม่วงอ่อน มงกุฏยอดกระหนก
ปากขบ นยั นต์ าจระเข้ มีเวทมนตรส์ ะกด
ทัพ และเครื่องสรรพยาเป่ ากล้อง
ล่องหนเป็ นอาวธุ ไมยราพเป็ นโอรสทา้ ว
มหายมยักษก์ ษัตริยเ์ มืองบาดาลองคท์ ่ี
2 และนางจันทรประภาศรี มีพี่สาว 1
คน คอื นางพิรากวน

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

กุมภกรรณ

เป็ นโอรสของทา้ วลัสเตียนและนาง
รัชฎา มีศักด์ิเป็ นนอ้ งแท้ ๆ ของทศกัณฐ์
มหี นา้ และกายสีเขยี ว ชายาชอ่ื นางจนั ทวดี
เป็ นยกั ษท์ ่มี ฤี ทธิม์ ากทส่ี ดุ ตนหนงึ่ มอี าวธุ
รา้ ยประจากาย คือ หอกโมกขศักดิ์ ที่จริง
แลว้ เป็ นยักษ์ท่ีตั้งมัน่ ในธรรม แต่ตอ้ ง
ออกรบช่วยทศกัณฐ์เพราะเห็นแก่ความ
เป็ นพนี่ อ้ ง

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

ตัวลงิ

ตัวลิง ผ้แู สดงที่เป็ นตัวลิง
จะต้องมีท่าทางลกุ ล้ีลกุ ลน
กระโดดโลดเตน้ ตามลกั ษณะ
ธ ร ร ม ช า ติ ข อ ง ลิ ง โ ด ย
เฉพาะตัวหนมุ านทหารเอก
ซ่ึงจะต้องได้รับการฝึ กมา
เป็ นอยา่ งดี

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

ผู้ท่ี จ ะ หั ด แ ส ด ง เ ป็ น ตั ว ลิ ง
คดั เลือกผทู้ ี่มีลกั ษณะตวั ป้ อมๆ
ท่ า ท า ง ค ล่ อ ง แ ค ล่ ว ว่ อ ง ไ ว ซึ่ ง
ลีลาท่าทางของตัวลิงนั้นจะไม่
อย่นู ่ิงกับที่ ตีลังกาลกุ ล้ีลกุ ลน
ตามธรรมชาติของลิง สาหรบั ผู้
ท่ีจะหดั เป็ นตวั ลิงนนั้ ตามธรรม
เนียมโบราณมกั เป็ นผชู้ าย

เคร่ืองแต่งกายส่วนใหญ่คลา้ ย
กบั ตัวยกั ษ์ แต่มีหางลิงหอ้ ยอยู่
ใตผ้ า้ ปิ ดกน้ อีกที สวมเส้ือตามสี
ประจาตวั ในเรื่องรามเกียรติ์ ไม่
มีอินธนู ตวั เส้ือปักลายขดเป็ นวง
ทกั ษิณาวรรต สมมตุ ิว่าเป็ นขน
ตามตวั ลิง สว่ นศีรษะสวมหวั โขน
ตามลกั ษณะของตวั ละคร

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

ตวั อย่าง
ลกั ษณะของ

ตวั ลงิ

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

หนมุ าน

เป็ นวานรเผือก เกิดจาก
การท่ีพระอิศวรแบ่งกาลังของ
ตนเองแล้วให้พระพายนาเทพ
อ า วุ ธ ไ ป ซั ด เ ข้ า ป า ก น า ง
สวาหะ หนมุ านเป็ นหลานของ
พาลีและสุครีพ เป็ นทหารเอก
ของพระราม

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

สุครีพ

เป็ นลิงกายสีแดง บตุ รของพระ
อาทิตย์กับนางกาลอัจนา มีฐานะ
เป็ น น้อง ข อ งพ า ลี เ ป็ นน้อ ง ที่
ซ่ื อ สัต ย์และ รักพี่ มาก ครี พ เป็ น
ตัวอย่างของผทู้ ่ีถือความยุติธรรม
และหนา้ ที่เป็ นใหญ่ โดยไมค่ านึงถึง
ความสมั พนั ธส์ ว่ นตวั

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

พาลี

เป็ นลิงเจา้ เมอื งขดี ขนิ ที่มีฤทธิ์
มากที่สดุ ตัวหนง่ึ มีกายสีเขียว เป็ น
โอรสของพระอินทร์ กับ นางกาล
อัจนา เดิมช่ือ กากาศ ตอนเด็กโดน
ฤๅษีโคดมสาปให้กลายเป็ นลิง
เช่นเดีย วกันกับ สุครีพ ซึ่ งเป็ น
นอ้ งชาย เพราะรวู้ า่ ทงั้ 2 เป็ นลกู ชู้

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

ชมพพู าน

เป็ นลิงกายสีหงสช์ าด (สีแดง)
เป็ นลกู เล้ียงของพญาพาลีแห่งเมอื ง
ขีดขิน ถือกาเนิดมาจากเหงื่อไคล
พระอิศวร มีความรู้ในเรื่องยา
สคุ รีพจึงพาไปถวายตัวต่อพระราม
จึงมีหนา้ ที่เป็ นแพทยป์ ระจากองทัพ
พระราม

สอื่ การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน

แบบทดสอบหลงั เรยี น

คาช้ีแจง ให้นักเรียนเขียนคาถามและคาตอบลงสมุดแล้ว X คาตอบท่ีถูกท่ีสุด

1.การแสดงนาฏศิลป์ ไทย นยิ มอยเู่ พียงเร่ืองเดยี ว คือเรื่อง

รามเกียรต์ิ ซ่ึงไดเ้ คา้ เดิมมาจากเร่ืองรามายณของอินเดียคือ

อะไร

ก. ละคร ข. โขน

ค. รา ง. ลเิ ก

2.การแสดง โขน ทไ่ี มม่ กี ารสรา้ งโรง แสดงกบั พืน้ ดนิ กลาง

สนาม นยิ มเลน่ ตอนท่ีเกย่ี วกบั การรบ การยกทพั คือขอ้ ใด

ก. โขนหนา้ จอ ข. โขนฉาก

ค. โขนโรงนอก ง. โขนกลางแปลง

3.ขอ้ ใดไมใ่ ชต่ วั ละครในเร่ืองรามเกียรติ์

ก. พระราม ข. พระลกั ษณ์

ค. นางกากี ง. หนมุ าน

4.ขอ้ ใดเป็ นตวั ละครประเภทยกั ษ์

ก. นางสีดา ข. พระลกั ษณ์

ค. พเิ ภก ง. หนมุ าน

5.ขอ้ ใดไมจ่ ดั อยใู่ นประเภทตวั แสดงโน

ก. ตวั แสดงฝ่ ายฤาษี ข. ตวั แสดงฝ่ ายยกั ษ์

ค. ตวั แสดงฝ่ ายลิง ง. ตวั แสดงฝ่ ายนาง

6.ผทู้ มี่ รี ปู รา่ งทว้ ม ใบหนา้ รปู ไข่ แบบทเ่ี รียกวา่ “วงพระจนั ทร”์

เหมาะสาหรบั เรียนตวั ละครประเภทใด

ก. ตวั พระ ข. ตวั นาง

ค. ตวั ยกั ษ์ ง. ตวั ลงิ

7. ผทู้ ่ีเหมาะจะฝึ กหดั เป็ นตวั หนมุ านควรมบี คุ ลิกและลกั ษณะ
อยา่ งไร

ก. แขง็ แรง สงู ใหญ่ ข. แขง็ แรง วอ่ งไว
ค. ลา่ สนั คลอ่ งแคลว่ ง. หนา้ ตาดี สงู โปรง่

8.ผทู้ ม่ี รี ปู ร่างสงู โปร่ง ลาคอระหง ใบหนา้ ไมจ่ าเป็ นตอ้ งงดงาม

เหมาะสาหรบั ตวั ละครประเภทใด

ก. ตวั พระ ข. ตวั นาง

ค. ตวั ยกั ษ์ ง. ตวั ลงิ

9. ตวั ละครใดจดั อยใู่ นตวั ละครประเภทตวั ลิง
ก. สคุ รีพ ข. พเิ ภก
ค. ไมยราพ ง. ทศกณั ฐ์

10.การแสดงโขน นยิ มนาเรื่องใดมาแสดง

ก. สงั ขท์ อง ข. พระอภยั มณี

ค. พระลอ ง. รามเกียรติ์

บรรณานกุ รม

ตวั ละครหลกั ของรามเกียรติ์.//สืบคน้ เมอ่ื 15 พฤษภาคม 2563,/

จาก/ https://sites.google.com/site/tawlakhrkhon/

แนะนาตวั ละคร.//สบื คน้ เมอ่ื 18 พฤษภาคม 2563,/จาก/
https://orawan30.wordpress.com/%E0%B9%81%E0%B8%99%E0%B
8%B0%E0%B8%99%E0%B8%B3%E0%B8%95%E0%B8%B1%E
0%B8%A7%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%84%E0%B8%A
3/

องคป์ ระกอบการแสดงโขน.//สบื คน้ เมอ่ื 21 พฤษภาคม 2563,/
จาก/https://khonsite.wordpress.com/category/%E0%B8%AD%E0%B8
%87%E0%B8%84%E0%B9%8C%E0%B8%9B%E0%B8%A3%
E0%B8%B0%E0%B8%81%E0%B8%AD%E0%B8%9A%E0%B8
%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%81%E0%B8%AA%
E0%B8%94%E0%B8%87%E0%B9%82%E0%B8%82%E0%B8
%99/

สอ่ื การสอนครูสายศลิ ป์/นาฏศลิ ป์ by ครูจยี อน