เอกสารประกอบการอบรมสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน (2)

เอกสาร
ประกอบการ
อบรมสวน
พฤกษศาสตร์

โรงเรียน

อบรมโดย นางสาวปานตะวัน อักษร
โรงเรียนอนุบาลสุพรรณิกา

อำเภอนาจะหลวย จังหวัดอุบลราชธานี

งานพฤกษศาสตร์โรงเรียน

โรงเรียนอนุบาลสุพรรณิกา

ที่มาและความสำคัญ

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
ทรงมีพระราชดำริเกี่ยวกับการอนุรักษ์ พันธุกรรมพืช
(วันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2536 ณ อาคารที่ประทับใน

สำนักงานชลปรจัะงทหาวนัดเเข

ชีตยง1ใหถมน่)นทุ่งโฮเตล
“การสอนและอบรมให้เด็กมีจิตสำนึกในการ

อนุรักษ์พืชพรรณนั้น ควรใช้วิธีการปลูกฝังให้เด็ก
เห็นความ งดงาม ความน่าสนใจ และเกิดความปิติที่
จะทำการศึกษาและอนุรักษ์พืชพรรณต่อไป การใช้วิธี
การสอน การอบรมที่ให้เกิดความรู้สึกกลัวว่า หากไม่
อนุรักษ์แล้วจะเกิดผลเสีย เกิดอันตรายแก่ตนเอง จะ
ทำให้เด็ก เกิดความเครียด ซึ่งจะเป็นผลเสียแก่
ประเทศในระยะยาว






02 NEXT

งานพฤกษศาสตร์โรงเรียน

โรงเรียนอนุบาลสุพรรณิกา

การสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากร

งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน
คือ งานสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์
ทรัพยากร โดยมีการสัมผัส การเรียนรู้
การสร้างและปลูกฝังคุณธรรม
ปัญญา และ ภูมิปัญญา

03 NEXT

เมื่อวันที่ 30 กันยายน 2551 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
สยามบรมราชกุมารี ทรงมีพระราชดำรัส ให้มีการจัดตั้ง
มูลนิธิอนุรักษ์พันธุกรรมพืช สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
สยามบรมราชกุมารี (มูลนิธิ อพ.สธ.)
เพื่อสนับสนุนงานตามเป้าหมาย ของโครงการอนุรักษ์
พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจาก พระราชดำริ สมเด็จพระเทพ
รัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.)

วัตถุประสงค์ของมูลนิธิ




1. สนับสนุนงานตามเป้าหมายของโครงการอนุรักษ์
พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จ
พระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
(อพ.สธ.) เพื่อให้เกิดประโยชน์แก่มหาชนชาวไทย

2. สนับสนุนการฝึกอบรม ศึกษา ค้นคว้า วิจัยและ
พัฒนาเพื่อสนับสนุนในงานของ อพ.สธ.

3. สนับสนุนและส่งเสริมความเป็นไทย วิถีไทย
ภูมิปัญญาและวัฒนธรรมอันดีงามของไทย

4. เพื่อดำเนินการหรือร่วมมือกับองค์การการกุศล
เพื่อการกุศล และองค์การสาธารณประโยชน์ เพื่อ
สาธารณประโยชน์

5. ไม่ดำเนินการเกี่ยวข้องกับการเมืองแต่ประการใด

6. ทำการเป็นที่ปรึกษาในการดำเนินงานฝึกอบรม
ศึกษา ค้นคว้า วิจัย และพัฒนาเพื่อสนับสนุนในงาน
ของโครงการอนุรักษ์ พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจาก
พระราชดำริ

06 NEXT

ตราสัญลักษณ์
โครงการ

07 NEXT

สัญลักษณ์โครงการ

ดอกชมพูภูคา

ชื่อวิทยาศาสตร์ :
Bretschneidera sinensis

เป็นไม้ยืนต้นชนิดเดียวที่อยู่
ในสกุล
Bretschneideraceae เป็น
ไม้ต้นขนาดเล็กถึงขนาดกลาง
สูง 10–25 เมตร

ดอกออกเป็นช่อตั้งสีชมพู

08 NEXT

โครงการสวนพฤกษศาสตร์ในโรงเรียน
อนุบาลสุพรรณิกา




สวนพฤกษศาสตร์ คือ แหล่งที่รวบรวมพันธุ์พืช
ชนิดต่างๆ ที่มีชีวิต จัดปลูกตามความเหมาะสมกับ
สภาพถิ่นอาศัยเดิม มีห้องสมุด สถานที่เก็บรวบรวม
ตัวอย่างพรรณไม้รักษาสภาพ อาจเป็นตัวอย่างแห้ง
หรือตัวอย่างดอง หรือเก็บรักษาด้วยวิธีอื่นๆ พันธุ์
พืชที่ทำการรวบรวมไว้นั้นจะเป็นแหล่งข้อมูลและการ
เผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับพันธุ์ไม้ นอกจากนี้สามารถใช้
เป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจ อีกทั้งใช้ในการศึกษาและ

เป็นประโยชน์ในการสอนวิชาต่างๆ

09 NEXT

โรงเรียนอนุบาล
สุพรรณิกา

โรงเรียนอนุบาลสุพรรณิกาได้มองเห็น
ถึงคุณค่าของการเรียนรู้ควบคู่กับการ
อนุรักษ์พันธุกรรมพืชมุ่งมั่นสนองพระ
ราชดำริ จึงจัดตั้ง โครงการสวน
พฤกษศาสตร์โรงเรียน ในรูปแบบของ
การอบรมให้ความรู้เกี่ยวกับพรรณไม้

วัตถุประสงค์ของโครงการในครั้งนี้

จุดประสงค์โ
ครงการ
ปลุกจิตสำนึกให้นักเรียน มีความรัก
หวงแหน และเห็นคุณค่าของพืชพรรณไม้
เพื่อจัดนิทรรศการแสดงความรู้และผลงาน
ความสามารถของนักเรียน
ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
เพื่อส่งเสริมนักเรียนให้มีทักษะในการ
แสวงหาความรู้ด้วยตนเอง รักการเรียนรู้
และสนุกกับการเรียนรู้เรื่องของพรรณไม้

พรรณไม้

และการอนุรักษ์พันธุ์พืช

10 NEXT

ความหมายของ
พรรณไม้




พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ได้ให้
นิยามของคำ พันธุ– พันธุ์ ไว้ดังนี้ น. พวกพ้อง เชื้อ
สาย วงศ์วาน; เทือกเถา เหล่ากอ; เชื้อ เช่น ข้าวเก็บไว้
ทำพันธุ์ พันธุ์ข้าว. (ป. ส.) ส่วนคำ พรรณ นิยามไว้ดังนี้

[พัน] น. สีของผิว; ชนิด เช่น พรรณพืช พรรณไม้
พรรณสัตว์. (ส. วรฺณ; ป. วณฺณ)



คณะกรรมการจัดทำอนุกรมวิธานพืช แห่ง
ราชบัณฑิตยสถาน เลือกใช้คำพรรณไม้ หรือพรรณพืช
ในกรณีที่หมายถึง ต้นไม้ชนิดนั้น ๆ หรือพืชชนิดนั้น ๆ
เช่น กระเช้าสีดาเป็นชื่อที่คนทั่ว ๆ ไปใช้เรียกพรรณไม้

ในสกุล Aristolochia

13 NEXT

การจำแนกพรรณไม้
การจำแนกตามลักษณะของพรรณไม้




แบ่งออกเป็น ไม้ดอกที่เป็นไม้ล้มลุก
ไม้ดอกที่เป็นไม้พุ่ม ไม้ดอกที่เป็นไม้
เถาหรือไม้เลื้อย ไม้ดอกที่เป็นไม้ต้น

หรือไม้ใหญ่ยืนต้น

ไม้ดอกที่เป็นไม้ล้มลุก
(Flowering herb)

ไม้ดอกที่เป็นไม้พุ่ม
(Flowering shrub)
14 NEXT

ไม้ดอกที่เป็นไม้เถา หรือไม้เลื้อย
(Flowering climber)

ไม้ดอกที่เป็นไม้ต้นหรือไม้ใหญ่ยืนต้น
(Flowering tree)

11 องค์ประกNอEXTบ
ของสวน

พฤกษศาสตร์
โรงเรียน

การจัดทำป้ายชื่อ
การรวบรวมพรรณไม้เข้าปลูก
ในโรงเรียน
ศึกษาข้อมูลด้านต่างๆ
เขียนรายงาน
การนำไปใช้ประโยชน์ทางการ
ศึกษา

16 NEXT

การจัดทำป้ายพรรณไม้

17 NEXT

การจัดทำป้ายพรรณไม้

วัตถุประสงค์ของการทำป้ายชื่อ
พรรณไม้

1. รู้จักวิธีการสืบค้นข้อมูลทาง
พฤกษศาสตร์ที่ถูกต้อง

2. ทําความรู้จักกับพรรณไม้ที่อยู่รอบตัว
3. สามารถสัมผัสใกล้ชิดและเกิดความรักต่อ
พืชพรรณ

การจัดทำ
ป้ายชื่อ
พรรณไม้

องค์ประกอบของป้ายชื่อพรรณไม้

ชื่อพื้นเมือง
ชื่อสามัญ
ชื่อวิทยาศาสตร์
ชื่อวงศ์
ประโยชน์และสรรพคุณ

18 NEXT

การอนุรักษ์พันธ์ุไม้

การอนุรักษ์ (conservation) คือรักษาให้คงเดิม ใน
บางแห่งได้ให้ความหมายของคำว่าอนุรักษ์
ทรัพยากรธรรมชาติครอบคลุมมากกว่านั้น เช่น
สุมาลี (2532) ให้ความหมายว่า

การใช้สิ่งที่ธรรมชาติสะสมเอาไว้อย่างถูกต้องและ
เหมาะสม (wise use) ให้คุ้มค่าหมดเปลืองและสูญเสีย
น้อยที่สุดแต่เกิดประโยชน์ต่อมนุษย์ทุกคนในช่วงเวลาที่
สืบเนื่องกันนานที่สุดและได้อธิบายเพิ่มเติมถึงแนวทาง
ของการจัดการด้วย เช่น

1) การถนอมให้คงสภาพต่าง ๆ ของธรรมชาติ
เดิมไว้ทั้งในด้านคุณภาพและปริมาณให้ยั่งยืนตลอดไป ซึ่ง
นัยนี้จะมีลักษณะคล้าย ๆ กับแนวทางของการสงวน

2) การบูรณะสิ่งที่ถูกทำลายให้คืนสู่สภาพดีขึ้น
และการปรับปรุงให้ดีกว่าสภาพธรรมชาติ ซึ่งในบางแห่ง
อาจจะใช้คำว่าการฟื้ นฟู (restoration)

3) การใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ การนำ
เอาของที่ใช้แล้วมาแปรสภาพเพื่อให้เกิดประโยชน์อีก
การนำเอาสิ่งอื่นมาใช้แทนที่สิ่งที่กำลังจะหมดไป ซึ่งใน
ความหมายนี้จึงรวมเอาเรื่องของการพัฒนา
(development) การจัดการ (management) และ
หมุนเวียนกลับมาใช้อีก (recycle)

ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
www.rspg.or.th