รายงานสินค้าคงคลัง

รายงาน เรอื่ ง สนิ คา้ คงคลงั

คณะผูจ้ ัดทำ
6514622022 นางสาวธนัชพร สุวรรณหติ าธร
6514622025 นางสาวพัชรกติ ิ์ เอ่ียมอนนั ตว์ ฒั นะ
6514622033 นางสาวศภุ กาญจน์ สิทธเิ ดช
6514623003 นางสาวจนั จริ า ศรสี ุพนั ธ์
6514623004 นางสาวธนพร บญุ ธวงค์
6514623009 นางสาวกฤตยิ า คณุ ยศยงิ่
6514623011 นางสาวณฐั พร วิรุญจิตร์

เสนอ
อาจารยอ์ ลิษา ประสมผล

รายงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชาบญั ชขี ้ันต้น รหสั วิชา 3031104
หลกั สูตรบญั ชบี ณั ฑติ คณะวทิ ยาการจดั การ

ภาคเรียนท่ี 1 ปกี ารศกึ ษา 2565 มหาวิทยาลยั ราชภฏั รำไพพรรณี

ก

คำนำ

รายงานฉบับนี้ จัดทำขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของวิชาการบัญชีขั้นต้น รหัสวิชา 3031104 มีจุดประสงค์
เพื่อศึกษาความรู้ที่ได้จากเรื่องการบัญชีของสินค้าคงคลังตามระบบสินค้าคงเหลือต่อเนื่องและสิ้นงวด
ซึ่งได้ศึกษาผ่านแหล่งข้อมูลต่าง ๆ อาทิ เช่น หนังสือการบัญชีขั้นต้น ห้องสมุดและแหล่งความรู้จากเว็บไซต์
โดยรายงานฉบับนี้มีเนื้อหาเกีย่ วกับการคำนวณหาต้นทุนสินค้าคงคลัง มีด้วยกัน 4 วิธี คือ 1.วิธีเฉพาะเจาะจง
2.วิธเี ขา้ กอ่ น - ออกกอ่ น 3.วิธเี ข้าหลงั - ออกก่อน 4.วิธีถวั เฉลี่ย เพ่อื แสดงให้เห็นถึงความเคลอื่ นไหวของสินค้า
ที่ใช้ในการวางแผนและควบคุมเกย่ี วกับสินค้าคงเหลือได้อยา่ งเข้าใจ เพื่อเป็นประโยชน์ให้กับผู้ท่ีสนใจได้ศึกษา
ขอ้ มลู ดังกลา่ ว

คณะผู้จัดทำขอขอบคุณอาจารย์อลิษา ประสมผล ที่ให้คำแนะนำในการจัดทำรายงานฉบับน้ี
และขอบคุณผู้อ่านทุกท่าน หวังว่ารายงานฉบับนี้จะเป็นประโยชน์แก่ผู้ที่สนใจและศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับ
เรื่องการบัญชีของสินค้าคงคลังตามระบบสินค้าคงเหลือต่อเนื่องและสิ้นงวด หากมีข้อเสนอแนะ
หรือขอ้ ผดิ พลาดประการใด คณะผจู้ ัดทำขอน้อมรับไวแ้ ละขออภยั ณ ทน่ี ้ดี ้วย

คณะผจู้ ัดทำ

สารบัญ ข
เรื่อง
หน้า
คำนำ ก
สารบญั ข
สนิ ค้าคงคลงั 2
ความหมายของสินค้าคงคลัง 2
มาตรฐานการบญั ชี ฉบับท่ี 2 (ปรับปรงุ 2560) เร่ือง สนิ ค้าคงเหลอื 2
วัตถปุ ระสงค์ของการบริหารสินคา้ คงคลงั (Purpose of Inventory Management) 7
ประโยชน์ของสินค้าคงคลัง (Benefit of Inventory) 7
ตน้ ทุนของสนิ ค้าคงคลัง (Inventory Costs) 7
ระบบการควบคุมสนิ ค้าคงคลัง (Inventory Control System) 8
ระบบสินค้าคงคลังอย่างต่อเนื่อง (Continuous Inventory System) 8
ประโยชน์ของระบบสนิ ค้าคงคลงั แบบต่อเนอ่ื ง 8
ระบบสนิ คา้ คงคลงั เมื่อสิน้ งวด (Periodic Inventory System) 8
ประโยชน์ของระบบสินค้าคงคลังเมอ่ื สนิ้ งวด 8
ตารางเปรยี บเทียบระบบสนิ ค้าคงคลังอยา่ งต่อเนื่องและระบบสินค้าคงคลงั เม่ือสิ้นงวด 9
ข้อมลู ของระบบสนิ คา้ คงคลัง 9
การคำนวณหาตน้ ทุนขายและราคาทุนที่แทจ้ ริงของสินค้าคลัง มี 4 วิธี ดังนี้ 10
วธิ ีเฉพาะเจาะจง (specific identification) 11
เขา้ ก่อน - ออกก่อน (First In First Out หรอื FIFO) 12
ประโยชนข์ องการใช้วิธี FIFO 14
วิธีเข้าหลงั – ออกกอ่ น (LIFO) 14
ประโยชนข์ องการใชว้ ธิ ี LIFO 16
วธิ ีถัวเฉล่ยี บญั ชี 16
ประโยชนข์ องการใชว้ ิธีถัวเฉลย่ี 17
ตารางสรุปผลการคำนวณหาตน้ ทุนสนิ ค้าคงคลังทั้ง 4 วิธี 18
รายงานที่ผลิตได้จากระบบสนิ ค้าคงคลงั 18

สารบัญ (ต่อ) ค
เรื่อง
ผลกระทบของการทม่ี ีการบนั ทกึ ข้อมูลสนิ คา้ คงคลังท่ไี ม่ถกู ต้อง หน้า
บรรณานุกรม 23
21

สนิ คา้ คงคลงั

สินค้าคงคลัง หรือสินค้าคงเหลือ (Inventory) เป็นสิ่งที่จำเป็นสำหรับธุรกิจ เพราะจัดเป็นสินทรัพย์
หมุนเวียนรายการหนึ่งซึ่งธุรกิจพึงมีไว้เพื่อให้การผลิตหรือการขาย สามารถดำเนินไปได้อย่างราบรื่น
การมีสินค้าคงคลังมากเกินไปอาจเป็นปัญหากับธุรกิจ ทั้งในเรื่องต้นทุนการเก็บรักษาที่สูง สินค้าเสื่อม สภาพ
หมดอายุ ลา้ สมัย ถกู ขโมย หรอื สญู หาย นอกจากน้ยี ังทำให้สูญเสยี โอกาสในการนำเงินท่ีจมอยูก่ ับสินค้าคงคลัง
นี้ไปหาประโยชน์ในด้านอื่น ๆ แต่ในทางตรงกันข้าม ถ้าธุรกิจมีสินค้าคงคลังน้อยเกินไป ก็อาจประสบปัญหา
สินค้าขาดแคลนไม่เพียงพอ (Stock out) สูญเสียโอกาสในการขายสินค้าให้แก่ลูกค้า เป็นการเปิดช่องให้แก่
คู่แข่งขัน และก็อาจต้องสูญเสียลูกค้าไปในที่สุด นอกจากนี้ถ้าสิ่งที่ขาดแคลนนั้นเป็นวัตถุดิบที่สำคัญ
การดำเนินงานทั้งการผลิตและการขายก็อาจต้องหยุดชะงัก ซึ่งอาจส่งผลต่อภาพลักษณ์ของธุรกิจในอนาคต
ได้ดังนั้นจึงเป็นหน้าที่ของผู้ประกอบการในการจัดการสินค้าคงคลังของตนให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมไม่มาก
หรือน้อยจนเกนิ ไป เพราะการลงทนุ ในสนิ ค้าคงคลงั ต้องใชเ้ งินจำนวนมาก และอาจสง่ ผลกระทบถึงสภาพคล่อง
ของธรุ กิจได้

ความหมายของสนิ ค้าคงคลงั
สินค้าคงคลัง หมายถึง วัสดุหรือสินค้าต่าง ๆ ที่เก็บไว้เพื่อใช้ประโยชน์ในการดำเนินงานอาจเป็น

การดำเนินงานผลติ ดำเนินการขาย หรือดำเนนิ งานอนื่ ๆ สนิ คา้ คงคลังแบ่งได้เปน็ 4 ประเภทใหญ่ ๆ คอื
1. วตั ถุดิบ (Raw Material) คอื สง่ิ ของหรอื ช้ินส่วนที่ซอ้ื มาใช้ในการผลติ
2. งานระหว่างทำ (Work-in-Process) คือชิ้นงานที่อยู่ในขั้นตอนการผลิตหรือรอคอยที่จะผลิต

หรอื รอคอยทีจ่ ะผลิตในขัน้ ตอนต่อไป โดยทย่ี งั ผา่ นกระบวนการผลติ ไมค่ รบทุกขั้นตอน
3. วัสดุสินเปลือง (Supplies) คือวัสดุกิจการจัดหามาเพื่อใช้ในการดำเนินงานมากกว่าที่จะใช้

เพ่ือการผลิตสินคา้ โดยตรง
4. สินค้าสำเร็จรูป (Finished Goods) คือเป็นสินค้าที่มีส่วนประกอบและผลิตเสร็จครบบริบูรณ์

ตามลกั ษณะและคุณสมบตั ใิ นสภาพพร้อมท่ีจะนำออกมาจำหนา่ ยได้

2

มาตรฐานการบญั ชี ฉบับที่ 2 (ปรับปรงุ 2562) เร่ือง สนิ ค้าคงเหลอื
วตั ถปุ ระสงค์

1. มาตรฐานการบัญชีฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อกำหนดวิธีปฏิบัติทางบัญชีสำหรับสินค้าคงเหลือ
ประเดน็ หลักของการบัญชสี ำหรบั สนิ ค้าคงเหลือ คอื จำนวนตน้ ทุนที่จะรับรเู้ ป็นสินทรัพย์และยกยอดไปจนกว่า
จะมีการรับรู้รายได้ที่สัมพันธ์กัน มาตรฐานการบัญชีฉบับนี้กำหนดแนวปฏิบัติในการคำนวณหาต้นทุน
ของสินค้าคงเหลือและการรบั รเู้ ป็นคา่ ใชจ้ า่ ยในภายหลงั รวมท้ังการปรบั ลดมลู ค่าสนิ คา้ คงเหลอื ให้เทา่ กับมูลค่า
สุทธิที่จะได้รับ นอกจากนี้มาตรฐานการบัญชีฉบับนี้ยังให้แนวทางเกี่ยวกับวิธีการคำนวณหาต้นทุนของสินค้า
คงเหลอื อีกด้วย

ขอบเขต
2. มาตรฐานการบญั ชีฉบับนี้ถือปฏิบัตกิ ับสนิ ค้าคงเหลอื ทกุ ประเภทยกเว้น
2.1 งานระหว่างก่อสร้างภายใต้สัญญาก่อสร้างซึ่งรวมถึงสัญญาการให้บริการที่เกี่ยวข้อง

โดยตรง (ดูมาตรฐานการบัญชีฉบบั ที่ 11 (ปรับปรุง 2560) เร่อื ง สญั ญากอ่ สรา้ ง (เมือ่ มีการประกาศใช้))
2.2 เครื่องมือทางการเงิน (ดูมาตรฐานการบัญชีฉบับท่ี 32 เรื่อง การแสดงรายการสำหรับ

เครื่องมือทางการเงิน (เมื่อมีการประกาศใช้) และมาตรฐานการบัญชี ฉบับท่ี 39 เรื่อง การรับรู้และการวัด
มูลคา่ เครอ่ื งมอื ทางการเงิน (เม่อื มีการประกาศใช้))

2.3 สินทรัพย์ชีวภาพที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมทางการเกษตรและผลิตผลทางการเกษตร
ณ จดุ เกบ็ เกีย่ ว (ดูมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 41 (ปรบั ปรงุ 2560) เรือ่ ง เกษตรกรรม (เม่ือมีการประกาศใช้))

3. มาตรฐานการบัญชฉี บบั นไี้ ม่ถือปฏบิ ัติกบั การวดั มลู ค่าของสินค้าคงเหลือทถี่ ือไวโ้ ดย
3.1 ผู้ผลิตผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร ผลิตภัณฑ์จากป่าไม้ผลิตผลทางการเกษตรภายหลัง

การเก็บเกี่ยว แร่และผลิตภัณฑ์จากแร่ เนื่องจากสินค้าคงเหลือเหล่านั้นวัดมูลค่าด้วยมูลค่าสุทธิที่จะได้รับ
ซึ่งเป็นวิธีที่ถือปฏิบัติกันอย่างแพร่หลายในอุตสาหกรรมเหล่านั้น เมื่อกิจการวัดมูลค่าสินค้าคงเหลือ
ดังกล่าวด้วยมูลค่าสุทธิที่จะได้รับ การเปลี่ยนแปลงในมูลค่าดังกล่าวจะรับรู้ในกำไรหรือขาดทุนในงวด
ทีม่ ีการเปลย่ี นแปลงมูลค่านน้ั

3.2 นายหน้า – ผู้ค้าสินค้าโภคภัณฑ์ซึ่งวัดมูลค่าสินค้าคงเหลือด้วยมูลค่ายุติธรรมหักต้นทุน
ในการขาย เมื่อสินค้าคงเหลือดังกล่าววัดมูลค่าด้วยมูลค่ายุติธรรมหักต้นทุนในการขาย โดยการเปลี่ยนแปลง
ในมูลค่ายุตธิ รรมหักต้นทุนในการขายจะรับร้ใู นกำไรหรอื ขาดทนุ ในงวดทีม่ ีการเปลี่ยนแปลงมลู คา่ นั้น

4. สินค้าคงเหลือตามที่กล่าวไว้ในย่อหน้าที่3.1 ซึ่งวัดมูลค่าด้วยมูลค่าสุทธิที่จะได้รับ ณ ขั้นตอน
ของการผลติ ท่ีกำหนดไวแ้ นน่ อน ตัวอย่างเช่น เมอื่ เกบ็ เกีย่ วผลติ ผลทางการเกษตร หรือเม่อื มกี ารสกดั แร่ได้แล้ว
และมีความแน่นอนว่ากิจการจะสามารถขายสินค้าคงเหลือนั้นได้เนื่องด้วยมีการทำสัญญาซื้อขายล่วงหน้า
ไว้แล้ว หรือมีการประกันราคาโดยรฐั บาล หรือสินค้านั้นมีตลาดซื้อขายคล่องรองรับ และมีความเสี่ยงนอ้ ยมาก
ที่จะขายสินค้าคงเหลือนั้นไม่ได้สินค้าคงเหลือดังกล่าวอยู่นอกเหนือขอบเขตของมาตรฐานการบัญชีฉบับนี้
เฉพาะในเรอ่ื งขอ้ กำหนดเก่ยี วกบั การวัดมูลค่า

3

5. นายหน้า – ผคู้ ้า คอื ผู้ซึง่ ซื้อหรอื ขายสนิ ค้าโภคภัณฑ์เพื่อบุคคลอื่นหรือเพื่อตนเอง สินค้าคงเหลือ
ที่กล่าวถึงในย่อหน้าที่ 3.2 โดยส่วนใหญ่เปน็ สินค้าคงเหลือท่ีได้มาโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อขายในอนาคตอันใกล้
เพื่อที่จะได้รับกำไรจากการผันผวนของราคาหรือจากส่วนต่างของราคาซื้อขายของนายหน้า – ผู้ค้าในกรณี
ที่สินค้าคงเหลือเหล่านั้นถูกวัดมูลค่าด้วยมูลค่ายุติธรรมหักต้นทุนในการขายสินค้าคงเหลือดังกล่าวจะอยู่
นอกเหนอื ขอบเขตของมาตรฐานการบัญชีฉบับนี้เฉพาะในเรอ่ื งขอ้ กำหนดเกี่ยวกับการวดั มูลคา่

คำนิยาม
6. คำศพั ทท์ ใี่ ช้ในมาตรฐานการบญั ชีฉบบั น้มี คี วามหมายโดยเฉพาะดังน้ี
สนิ คา้ คงเหลือ หมายถึง สนิ ทรพั ยซ์ ึ่ง มลี กั ษณะใดลักษณะหน่งึ ดังต่อไป
1) ถอื ไว้เพอ่ื ขายตามลักษณะการประกอบธรุ กจิ ตามปกติของกจิ การ
2) อยใู่ นระหวา่ งกระบวนการผลิตเพื่อให้เป็นสินคา้ สำเรจ็ รปู เพื่อขาย หรอื
3) อยใู่ นรปู ของวัตถดุ บิ หรือวัสดุที่มีไวเ้ พอื่ ใชใ้ นกระบวนการผลติ สินค้าหรือใหบ้ ริการ

มูลค่าสุทธิที่จะได้รับ หมายถึง ราคาโดยประมาณที่คาดว่าจะขายได้ตามลักษณะการประกอบธุรกิจ
ตามปกติหักด้วยประมาณการต้นทุนในการผลิตสินค้านั้นให้เสร็จและต้นทุนที่จำเป็นต้องจ่ายไปเพื่อ ให้ขาย
สินคา้ นน้ั ได้

มูลค่ายุติธรรม หมายถึง ราคาที่จะได้รับจากการขายสินทรัพย์หรือจะจ่ายเพื่อโอนหนี้สินในรายการ
ที่เกิดขึ้นในสภาพปกติระหว่างผู้ร่วมตลาด ณ วันที่วัดมูลค่า (ดูมาตรฐานการรายงานทางการเงินฉบับที่ 13
(ปรับปรงุ 2560) เรือ่ ง การวัดมูลค่ายุติธรรม (เมอ่ื มกี ารประกาศใช้))

7. มูลค่าสุทธิที่จะได้รับอ้างอิงถึงจำนวนเงินสุทธิที่กิจการคาดว่าจะได้รับจากการขายสินค้า
ตามลักษณะการประกอบธุรกิจตามปกติของกิจการ มูลค่ายุติธรรมสะท้อนให้เห็นถึงจำนวนเงินที่จะได้รับ
จากรายการที่เกิดข้ึนในสภาพปกติในการขายสินค้าคงเหลือแบบเดียวกันในตลาดหลัก (หรือตลาด
ที่ให้ประโยชน์สูงสุด) ระหว่างผู้ร่วมตลาด ณ วันที่วัดมูลค่า มูลค่าสุทธิที่จะได้รับสะท้อนถึงมูลค่าเฉพาะ
ของกิจการ ในขณะ ที่ มูลค่ายุติธรรมไม่ได้สะท้อนถึงมูลค่าดังกล่าว มูลค่าสุทธิที่จะได้รับของสินค้าคงเหลือ
อาจจะไม่เท่ากับมลู ค่ายตุ ิธรรมหักต้นทุนในการขาย

8. สินค้าคงเหลือรวมถึงสินค้าที่ซื้อมาและถือไว้เพื่อขายต่อ เช่น สินค้าที่ผู้ค้าปลีกซื้อมาและถือไว้
เพื่อขายต่อ หรือที่ดินและอสังหาริมทรัพย์อื่นที่ถือไว้เพื่อขายต่อ สินค้าคงเหลือรวมถึงสินค้าสำเร็จรูปที่ผลิต
หรอื สินคา้ ระหว่างผลิตโดยกิจการ วตั ถดุ ิบหรอื วัสดุท่ีถือไว้เพ่ือรอท่ีจะใช้ในกระบวนการผลิตและในกรณีที่เป็น
กิจการผู้ให้บริการ สินค้าคงเหลือจะรวมถึงต้นทุนงานให้บริการ (ตามที่กล่าวไว้ในย่อหน้าท่ี 19) ซึ่งกิจการ
ยังไม่ได้มีการรับรู้รายได้ที่เกี่ยวข้อง (ดูมาตรฐานการบัญชีฉบับที่18 (ปรับปรุง 2560) เรื่อง รายได้
(เมอื่ มีการประกาศใช้))
การวัดมูลคา่ สนิ ค้าคงเหลือ

9. สินค้าคงเหลอื ตอ้ งวดั มูลค่าดว้ ยราคาทุนหรือมูลค่าสทุ ธิท่จี ะได้รบั แล้วแตม่ ูลค่าใดจะต่ำกว่าต้นทุน
ของสินค้าคงเหลอื

4

10. ต้นทุนของสินค้าคงเหลือต้องประกอบด้วยต้นทุนทั้งหมดในการซื้อ ต้นทุนแปลงสภาพ
และตน้ ทนุ อื่น ๆ ทเ่ี กดิ ข้ึนเพื่อให้สินคา้ คงเหลอื น้ันอย่ใู นสถานท่แี ละอยู่ในสภาพท่ีเปน็ อยู่ในปัจจุบนั
ตน้ ทนุ ในการซอื้

11. ต้นทุนในการซื้อของสินค้าคงเหลือประกอบด้วย ราคาซื้อ อากรขาเข้า และภาษีอื่น (สุทธิ
จากจำนวนที่กิจการจะได้รับคืนในภายหลังจากหน่วยงานที่มีหน้าท่ีจัดเก็บภาษี) รวมทั้งค่าขนส่ง ค่าขนถ่าย
และต้นทุนอื่น ๆ ซ่ึงเกี่ยวข้องโดยตรงกับการได้มาซึ่งสินค้าสำเร็จรูป วัตถุดิบ และบริการในการคำนวณ
หาต้นทุนในการซื้อสินค้าให้นำส่วนลดการค้า เงินท่ีได้รับคืนและรายการอ่ืน ๆ ที่คล้ายคลึงกันมาหักออก
ในการคำนวณตน้ ทุนในการซือ้ ดว้ ย

ต้นทนุ แปลงสภาพ
12. ต้นทุนแปลงสภาพของสินค้าคงเหลือ ประกอบด้วย ต้นทุนที่เก่ียวข้องโดยตรงกับสินค้าที่ผลิต

เชน่ คา่ แรงงานทางตรง รวมถึงคา่ ใชจ้ ่ายการผลติ ที่ปนั สว่ นอยา่ งเปน็ ระบบ ทงั้ ส่วนที่คงทแี่ ละค่าใช้จา่ ยการผลิต
ผันแปรซึ่งเกิดขึ้นเพื่อแปลงสภาพวัตถุดิบให้เป็นสินค้าสำเร็จรูป ค่าใช้จ่ายการผลิตคงที่คือ ต้นทุนการผลิต
ทางอ้อมท่ีเกิดขึ้นในการผลิตด้วยจำนวนที่ค่อนข้างคงท่ี โดยไม่สัมพันธ์กับปริมาณการผลิต เช่น ค่าเสื่อมราคา
และค่าบำรุงรักษาอาคารโรงงานและอุปกรณ์โรงงาน และต้นทุนเกี่ยวกับฝ่ายจัดการโรงงานและการบริหาร
โรงงาน ค่าใชจ้ ่ายการผลติ ผันแปร คือ ตน้ ทุนการผลติ ทางอ้อมทผ่ี ันแปรโดยตรงหรือค่อนข้างจะผนั แปรโดยตรง
กับปริมาณการผลิต เช่น วัตถุดิบทางอ้อม และคา่ แรงงานทางออ้ ม

ต้นทนุ อืน่ ๆ
13. ต้นทุนอื่นจะนำไปรวมในต้นทุนสินค้าคงเหลือได้ตราบเท่าท่ีต้นทุนท่ีเกิดขึ้นเพื่อทำให้สินค้า

คงเหลืออยูใ่ นสถานทแี่ ละสภาพที่เป็นอยู่ในปจั จบุ นั ตัวอยา่ งเช่น อาจเปน็ การเหมาะสมทจ่ี ะนำค่าใช้จ่ายท่ีไม่ได้
เกิดข้ึนจากการผลิตหรือต้นทุนในการออกแบบผลิตภัณฑ์ส ำหรับลูกค้ารายใ ดรายหนึ่งโดยเฉพาะไปร วม
เปน็ ต้นทนุ ของสนิ ค้าคงเหลอื น้ัน

ตวั อยา่ งของตน้ ทุนทไ่ี ม่นำมารวมเปน็ ต้นทนุ สินคา้ คงเหลอื และใหร้ บั รู้เป็นคา่ ใชจ้ า่ ยในงวดท่เี กิดขนึ้ เช่น
- วัตถดุ บิ คา่ แรงงานหรอื ค่าใชจ้ า่ ยการผลติ อ่ืนท่สี ญู เสยี เกินกว่าปกติ
- ต้นทุนในการเก็บรักษาสินค้า เว้นแต่เป็นต้นทุนที่จำเป็นในกระบวนการผลิตก่อนจะถึง
ข้นั ตอนการผลิตถัดไป
- ค่าใช้จ่ายในการบริหารท่ีไม่เกี่ยวกับการทำให้สินค้าอยู่ในสถานที่และอยู่ในสภาพที่เป็นอยู่
ในปจั จุบัน
- ตน้ ทนุ ในการขาย

14. กิจการอาจจะซื้อสินค้าโดยมีการจ่ายชำระเงินนานเกินกว่าระยะเวลาที่ได้รับสินเช่ือตามปกติ
แผนการจ่ายชำระดังกล่าวแท้จริงแล้วได้รวมองค์ประกอบของการจัดหาเงินไว้ องค์ประกอบดังกล่าว

5

ตวั อย่างเชน่ ผลต่างระหวา่ งจำนวนเงินท่ีจ่ายจริงกับราคาซ้ือท่ีจา่ ยภายใตเ้ งื่อนไขการให้สินเชื่อตามปกติให้รับรู้
เป็นดอกเบี้ยจา่ ยตลอดระยะเวลาการจัดหาเงิน

ต้นทุนของสินคา้ คงเหลอื ของผ้ใู ห้บรกิ าร
15. ในกรณีที่ผู้ให้บริการมีสินค้าคงเหลือให้วัดมูลค่าสินค้าดังกล่าวด้วยต้นทุนในการผลิตต้นทุน

ดังกล่าวโดยส่วนใหญ่ประกอบด้วย ค่าแรงงาน และต้นทุนอ่ืนที่เก่ียวกับบุคลากรที่มีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรง
กบั การใหบ้ ริการ ซ่งึ รวมถงึ บคุ ลากรท่ีควบคุมและดูแล และตน้ ทุนท่ีเกย่ี วข้องกบั การใหบ้ ริการ ส่วนค่าแรงงาน
และต้นทุนอื่นที่เก่ียวข้องกับการขายและการบริหารบุคลากรทั่วไปจะไม่รวมเป็นต้นทุนงานให้บริการ
แต่ให้รับรู้เป็นค่าใช้จ่ายในงวดท่ีเกิดข้ึน ต้นทุนของสินค้าคงเหลือของผู้ให้บริการไม่รวมถึงกำไรหรือค่าใช้จ่าย
ทไ่ี ม่เกยี่ วข้องซ่ึงมกั นำมาใชเ้ ป็นปจั จยั หน่ึงในการคดิ ค่าบริการของผู้ให้บริการ

ตน้ ทุนของผลิตผลทาการเกษตรท่เี ก็บเกย่ี วจากสินทรพั ย์ชวี ภาพ
16. ตามมาตรฐานการบัญชีฉบับท่ี 41 (ปรับปรุง 2560) เรื่อง เกษตรกรรม (เมื่อมีการประกาศใช้)

สินคา้ คงเหลอื ที่เป็นผลิตผลทางการเกษตร ซึง่ กิจการเกบ็ เกย่ี วจากสนิ ทรัพย์ชีวภาพจะวัดมูลค่าเม่ือรับร้รู ายการ
เริ่มแรกด้วยมูลค่ายุติธรรมหักต้นทุนในการขาย ณ จุดเก็บเก่ียว มูลค่าดังกล่าวให้ถือเป็นต้นทุนของสินค้า
คงเหลือ ณ วนั ดงั กลา่ วตามมาตรฐานการบญั ชฉี บับนี้

เทคนิคสำหรับการวัดมลู คา่ ของต้นทนุ
17. เทคนิคสำหรับการวัดมูลค่าของต้นทุนสินค้าคงเหลือ เช่น วิธีต้นทุนมาตรฐานหรือวิธีราคา

ขายปลกี อาจนำมาใช้เพื่อความสะดวก หากวิธีการประมาณตน้ ทุนดังกลา่ วใหผ้ ลใกลเ้ คียงกับต้นทนุ จริง ต้นทุน
มาตรฐานกำหนดจากการใช้วัตถุดิบ วัสดุโรงงาน ค่าแรงงาน ประสิทธิภาพและการใช้กำลังการผลิตในระดับ
ปกตติ ้นทนุ มาตรฐานตอ้ งมีการทบทวนอย่เู สมอและปรับปรุงเมื่อจำเป็นเพอื่ ใหส้ อดคลอ้ งกบั สภาพปจั จุบนั

การคำนวณตน้ ทุน
18. ต้นทุนของสินค้าคงเหลือของแต่ละรายการ ซึ่งโดยปกติไม่อาจสับเปลี่ยนกันได้และเป็นสินค้า

หรือบรกิ ารท่ผี ลิตขึน้ และแยกต่างหากไว้สำหรับโครงการหนึ่งโครงการใดโดยเฉพาะต้องคำนวณโดยใช้วิธีราคา
เจาะจงสำหรับต้นทุนของแต่ละรายการ ตน้ ทุนตามวิธีราคาเจาะจงเปน็ วิธีการบันทกึ ต้นทนุ ที่เจาะจงไดใ้ นสินค้า
คงเหลือแต่ละรายการ วิธีนี้จึงเหมาะที่จะใช้สำหรับสินค้าท่ีแยกไว้สำหรับโครงการหน่ึงโครงการใดโดยเฉพาะ
โดยไมค่ ำนึงว่าสินค้าคงเหลือดังกล่าวจะซ้ือมาหรือผลิตข้ึนเอง อย่างไรก็ดีการบันทึกตน้ ทุนตามวิธีราคาเจาะจง
จะไม่เหมาะสมหากสินค้าคงเหลือมีรายการจำนวนมากและโดยปกติมีลักษณะสับเปลี่ยนกันได้ในสถานการณ์
เช่นนี้วิธีท่ีเลือกตีราคาสินค้าคงเหลือรายการท่ีเหลืออาจเป็นช่องทางการกำหนดผลกระทบของกำไร
หรอื ขาดทนุ ได้ล่วงหนา้

6

19. ต้นทุนสินค้าคงเหลือนอกจากที่กล่าวในย่อหน้าที่ 23 ต้องคำนวณโดยวิธีเข้าก่อน - ออกก่อน
หรือวิธีต้นทุนถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนัก กิจการต้องใช้วิธีการคำนวณต้นทุนด้วยวิธีเดียวกันสำหรับสินค้าคงเหลือ
ทุกชนิดที่มีลักษณะและการใช้คล้ายคลึงกัน สำหรับสินค้าคงเหลือที่มีลักษณะและการใช้ต่างกันอาจใช้วิธี
คำนวณต้นทุนที่ต่างกันไปได้หากเหมาะสม วิธีเข้าก่อนออกก่อนมีข้อสมมติว่า สินค้าคงเหลือรายการที่ซ้ือมา
หรือผลติ ขนึ้ ก่อนจะขายออกไปก่อน จงึ เปน็ ผลใหร้ ายการสินคา้ คงเหลือท่ีเหลอื อยู่ ณ วนั ส้นิ งวดเป็นสินค้าที่ซ้ือ
มาหรือผลิตขึ้นในครั้งหลังสุด สำหรับวิธีต้นทุนถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนัก ต้นทุนสินค้าคงเหลือแต่ละรายการ
จะกำหนดจากการถัวเฉล่ียต้นทุนของสินค้าที่คล้ายคลึงกัน ณ วันต้นงวดกับต้นทุนของสินค้าท่ีคล้ายคลึงกัน
ท่ีซ้ือมาหรือผลิตขึ้นในระหว่างงวด ซ่ึงวิธีการคำนวณต้นทุนถัวเฉลี่ยอาจคำนวณเป็นงวดๆ ไปหรือคำนวณ
ทุกครง้ั ทไ่ี ด้รบั สินคา้ ทัง้ นข้ี ้นึ อยู่กบั สถานการณข์ องกจิ การ

มลู ค่าสทุ ธิที่จะได้รับ
ต้นทุนของสินค้าคงเหลืออาจจะไม่ได้รับคืนถ้าสินค้าคงเหลือเหล่านั้นเกิดความเสียหายหรือเกิด

ความล้าสมัยบางส่วนหรือทั้งหมด หรือราคาขายลดลง ต้นทุนของสินค้าคงเหลืออาจจะไม่ได้รับคืน
หากประมาณการต้นทุนในการทำต่อให้เสร็จหรือประมาณการต้นทุนที่เกิดขึ้นเพื่อทำให้สินค้าขายได้เพิ่มขึ้น
การตีราคาสินค้าคงเหลือลดลงจากราคาทุนให้เท่ากับมูลค่าสุทธิท่ีจะได้รับสอดคล้องกับ แนวความคิด
ที่ว่าสินทรัพย์ไม่ควรแสดงมูลค่าตามบัญชีท่ีสูงกว่ามูลค่าท่ีคาดว่าจะได้รับจากการขายหรือประโยชน์ที่จะได้
รบั จากการใช้

7

วัตถุประสงค์ของการบรหิ ารสินคา้ คงคลงั (Purpose of Inventory Management)
1. สามารถมสี นิ ค้าคงคลังบริการลูกค้าในปรมิ าณทีเ่ พยี งพอ และทันต่อความตอ้ งการของลูกค้าเสมอ

เพ่ือสร้างยอดขายและรกั ษาระดับของส่วนแบง่ ตลาดไว้
2. สามารถลดระดับการลงทุนในสินค้าคงคลงั ต่ำที่สดุ เท่าที่จะทำไดเ้ พื่อทำให้ต้นทนุ การผลิตตำ่ ด้วย

ประโยชน์ของสนิ คา้ คงคลงั (Benefit of Inventory)
1. ตอบสนองความต้องการของลูกค้าที่ประมาณการไว้ในแต่ละช่วงเวลา ทั้งในและนอกฤดูกาล

โดยธรุ กจิ ต้องเกบ็ สนิ คา้ คงคลังไว้ในคลังสนิ คา้
2. รักษาการผลิตให้มีอัตราคงที่สม่ำเสมอ เพื่อรักษาระดับการว่าจ้างแรงงาน การเดินเครื่องจักร

ฯลฯ ให้สม่ำเสมอได้โดยจะเก็บสินค้าที่ขายไม่หมดในช่วงขายไม่ดีไว้ขายตอนช่วงขายดีซึ่งช่วงนั้นอาจจะผลิต
ไมท่ ันขาย

3. ทำให้ธุรกิจได้สว่ นลดปรมิ าณจากการจดั ซอื้ ครง้ั ละมาก ๆ
4. ปอ้ งกันการเปลีย่ นแปลงราคา และผลกระทบจากเงินเฟอ้ เม่อื สนิ คา้ ในทอ้ งตลาดมรี าคาสูงข้ึน
5. ป้องกันของขาดมือด้วยสินค้าเผื่อขาดมือ (Safety Stock) เมื่อเวลารอคอยล่าช้าหรือบังเอิญได้
คำสั่งซื้อเพม่ิ ขนึ้ กะทันหนั
6. ทำใหก้ ระบวนการผลิตสามารถดำเนินการต่อเนอ่ื งอย่างราบร่ืน ไมม่ กี ารหยุดชะงกั เพราะของขาด
มือจนเกิดความเสียหายแก่กระบวนการผลิตซึ่งจะทำให้คนง่านว่างงาน เครื่องจักรถูกปิด ผลิตไม่ทันคำสั่งของ
ลูกค้า

ตน้ ทนุ ของสินค้าคงคลัง (Inventory Costs)
1. ต้นทุนการสั่งซื้อหรือติดตั้ง (Ordering or Setup Costs) ต้นทุนการสั่งซื้อจะเกี่ยวข้องกับ

การจดั หาวัตถดุ ิบ และพัสดจุ ากภายนอกองค์การขณะทตี่ น้ ทุนการตดิ ต้งั หรอื ดำเนนิ งานจะเก่ียวข้องกับต้นทุน
การจัดหา และการดำเนินงานภายในระบบ เพือ่ ใหร้ ะบบการผลิตดำเนินงาน ซงึ่ จะเก่ยี วขอ้ งกับค่าใช้จ่ายท่ีเป็น
เงนิ และเวลา

2. ค่าใช้จ่ายในการเก็บรักษา (Inventory Carrying or Holding Costs) จะมีส่วนประกอบสำคัญ
3 ด้าน ได้แก่ ต้นทุนของเงิน (Capital Costs), ต้นทุนการจัดเก็บ (Storage Costs) และต้นทุนความเสี่ยง
(Risk Costs)

3. ค่าใช้จ่ายเนื่องจากสินค้าขาดแคลน (Shortage Cost or Stock out Cost) เป็นวัสดุคงคลัง
ที่ขาดมือ เมื่อเกิดความต้องการ ซึ่งจะทำให้ธุรกิจเสียจังหวะในการดำเนินงาน หรือโอกาสในการตอบสนอง
ความตอ้ งการของลกู ค้า

4. ต้นทุนค่าเสียโอกาส (Opportunity Costs) เกิดขึ้นจากการแลกเปลี่ยน (Trade-off) ระหว่าง
การตดั สนิ ใจเลอื กทจี่ ะดำเนินการอยา่ งหน่งึ กบั ทางเลอื กอยา่ งอน่ื

5.ตน้ ทุนสนิ คา้ (Cost of Goods) ในการจัดเก็บเพื่อรอการสง่ั ซือ้ และจัดสง่

8

ระบบการควบคุมสนิ คา้ คงคลงั (Inventory Control System)
ระบบการควบคมุ สนิ ค้าคงคลงั ท่มี อี ยู่ 2 วิธคี ือ
1. ระบบสนิ ค้าคงคลังอย่างตอ่ เนื่อง (Continuous Inventory System)
เป็นระบบสินค้าคงคลังที่มีวิธีการลงบัญชีทุกครั้งที่มีการรับและจ่ายของ ทำให้บัญชีคุมยอดแสดงยอด

คงเหลือที่แท้จริงของสินค้าคงคลังอยู่เสมอ ซึ่งจำเป็นอย่างยิ่งในการควบคุมสินค้าคงคลังรายการที่สำคัญท่ี
ปล่อยให้ขาดมือไม่ได้แต่ระบบนี้เป็นวิธีที่มีค่าใช้จ่ายด้านงานเอกสารค่อนข้างสูง และต้องใช้พนักงานจำนวน
มากจึงดูแลการรบั จ่ายได้ท่วั ถึง ในปัจจบุ นั การนำเอาคอมพิวเตอร์เข้ามาประยุกต์ใช้กับงานสำนักงานและบัญชี
สามารถช่วยแก้ไขปัญหาในข้อนีโ้ ดยการใชร้ หัสแทง่ (Bar Code) หรือรหัสสากลสำหรับผลติ ภัณฑ์ (Universal
Product Code หรือ UPC) ปิดบนสินค้าแล้วใช้เครื่องกราดสัญญาณเลเซอร์อ่านรหัส (Laser Scan) ซึ่งวิธีน้ี
นอกจะมีความถูกต้อง แม่นยำ เที่ยงตรงแล้วยังสามารถใช้เป็นรากฐานข้อมูลของการบริหารสินค้าคงคลังใน
กรณีอ่นื เชน่ การบรหิ ารหว่ งโซ่ของสินค้า (Supply Chain Management) ได้อกี ดว้ ย

ประโยชน์ของระบบสนิ ค้าคงคลังแบบตอ่ เน่ือง
1. มีสินค้าคงคลังเผื่อขาดมือน้อยกว่า โดยจะเผื่อสนิ ค้าไว้เฉพาะช่วงเวลารอคอยเทา่ นั้นแต่ละระบบ

เมอื่ สนิ้ งวดต้องเผ่ือสินค้าไว้ทัง้ ชว่ งเวลารอคอย และเวลาระหว่างการส่ังซื้อแต่ละครง้ั
2. ใช้จำนวนการสั่งซื้อคงทซ่ี ่ึงจะทำให้ไดส้ ่วนลดปริมาณไดง้ ่าย
3. สามารถตรวจสินค้าคงคลังแต่ละตวั อยา่ งอิสระ และเจาะจงเขม้ งวดเฉพาะรายการที่มรี าคาแพงได้

2. ระบบสนิ ค้าคงคลังเม่ือส้ินงวด (Periodic Inventory System)
เป็นระบบสินค้าคงคลังที่มีวิธีการลงบัญชีเฉพาะในช่วงเวลาที่กำหนดไว้เท่านั้น เช่น ตรวจนับและ
ลงบัญชีทุกปลายสัปดาห์หรือปลายเดือน เม่อื ของถูกเบิกไปกจ็ ะมกี ารส่ังซ้ือเข้ามาเติมให้เต็มระดับที่ต้ังไว้ระบบ
นจ้ี ะเหมาะสมกับสินค้าท่ีมีการสัง่ ซื้อ และเบิกใช้เป็นช่วงเวลาที่แน่นอน เช่น รา้ นขายหนังสือของมหาวิทยาลัย
จะมีการสำรวจยอดหนังสอื เมื่อเปิดเทอมแลว้ ประมาณ 3 สัปดาห์เพื่อดูว่าหนงั สือในร้านและโกดังเหลือเท่าใด
ยอดหนังสือที่ต้องเตรียมสำหรับเทอมหน้าจะเท่ากับยอดคงเหลือบวกกับจำนวนนักศึกษาที่ต้องลงทะเบียน
เรียนโดยประมาณ เป็นต้น

ประโยชน์ของระบบสนิ คา้ คงคลังเม่อื ส้ินงวด
1. ใช้เวลาน้อยกวา่ และเสียคา่ ใช้จา่ ยในการควบคุมนอ้ ยกวา่ ระบบต่อเน่ือง
2. เหมาะกับการสั่งซื้อของจากผู้ขายรายเดียวกันหลายๆชนิด เพราะจะได้ลดค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับ

เอกสาร ลดคา่ ใช้จา่ ยในการสง่ั ซ้อื และสะดวกต่อการตรวจนับยิ่งขึ้น

9

ตารางเปรียบเทียบระบบสนิ คา้ คงคลังอย่างต่อเน่ืองและระบบสินค้าคงคลังเมื่อส้นิ งวด

ระบบสินคา้ คงคลงั อยา่ งต่อเน่ือง ระบบสนิ คา้ คงคลังเม่ือสิน้ งวด

1. Perpetual Inventory System 1. Periodic Inventory System

2. เปน็ ระบบสนิ คา้ คงคลังทีม่ ีวิธีการลงบัญชีทุกครั้งท่ี 2. เป็นระบบสินค้าคงคลังที่มีวิธีการลงบัญชี

มีการรับและจ่ายของ ทำให้บัญชีคุมยอดแสดงยอด เฉพาะในช่วงเวลาที่กำหนดไว้เท่านั้น เช่น ตรวจนับ

คงเหลือทแ่ี ทจ้ ริงของสนิ คา้ คงคลังอย่เู สมอ และลงบัญชีทุกปลายสัปดาหห์ รอื ปลายเดือน

3. การบนั ทึกบัญชมี คี วามละเอยี ด มีขอ้ มูลครบถว้ น 3. การบนั ทกึ บญั ชเี ป็นไปเพื่อความสะดวกทำให้ต้อง

รวบรวมรายการทเ่ี ก่ยี วขอ้ งอีกครัง้ หนงึ่ ในวันส้ินงวด

4. มีสินค้าคงคลังเผื่อขาดมือน้อยกว่า โดยจะเผ่ือ 4. ต้องมีการเผื่อสินค้าไว้ทั้งช่วงเวลารอคอยและ

สนิ คา้ ไวเ้ ฉพาะชว่ งเวลารอคอยเทา่ นนั้ เวลาระหวา่ งการสั่งซ้อื แตล่ ะคร้ัง

5. ใช้เวลามากกว่าและเสียค่าใช้จ่ายในการควบคุม 5. ใช้เวลาน้อยกว่าและเสียค่าใช้จ่ายในการควบคุม

มากกวา่ ระบบส้ินงวด นอ้ ยกว่าระบบต่อเนอ่ื ง

6. สามารถตรวจสินค้าคงคลังแต่ละตัวอย่างอิสระ 6. เหมาะกับการสั่งซื้อของจากผู้ขายรายเดียวกัน

และเจาะจงเขม้ งวดเฉพาะรายการที่มีราคาแพงได้ หลายๆชนิด เพราะจะได้ลดค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับ

เอกสาร ลดค่าใช้จ่ายในการสั่งซื้อ และสะดวก

ตอ่ การตรวจนบั ยิ่งขึน้

7. ใช้จำนวนการสั่งซื้อคงที่ซึ่งจะทำให้ได้ส่วนลด 7. เมื่อของถูกเบิกไปก็จะมีการสั่งซื้อเข้ามาเติม

ปริมาณได้งา่ ย ให้เต็มระดับทีต่ ั้งไว้ระบบนีจ้ ะเหมาะสมกบั สินค้าทีม่ ี

การสั่งซื้อ และเบิกใชเ้ ป็นช่วงเวลาท่ีแน่นอน

ข้อมูลของระบบสินค้าคงคลัง
ขอ้ มลู สินค้าคงคลงั มี 2 รปู แบบ คอื

• ข้อมูลที่ถาวร มีการเปลี่ยนแปลงเป็นครั้งคราว เช่น เวลารอคอย กลุ่มของสินค้า แหล่งที่มา
ของสินค้าอายุของสินค้า การควบคุมเป็นจำนวน การใช้สินค้าทดแทนกัน ผู้จัดหาและสัดส่วน
ของผูจ้ ัดหาหน่วยนบั ของสนิ คา้

• ข้อมูลที่ผันแปร เป็นข้อมูลที่ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ เช่น จำนวนที่สั่ง วันที่สั่ง และวันที่ต้องการ
จำนวนที่จ่าย วันที่ พื้นที่เก็บ และหมายเลขใบสั่งผลิตหรือใบส่งมอบสินค้า ยอดคงเหลือจริง
ของสนิ คา้ ยอดคงเหลือท่หี ักจากการจอง

10
การคำนวณหาต้นทนุ ขายและราคาทุนทแ่ี ท้จรงิ ของสนิ คา้ คลงั มี 4 วิธี ดังน้ี

เราจะใช้รายละเอียดซื้อขายสนิ คา้ ชนิดหนึง่ ของบริษัท บ๊กิ ซี จำกัด ในเดอื นเมษายนต่อไปนี้ เพ่ือคำนวณ
ต้นทุนสนิ ค้าคงเหลือในแต่ละวิธีสำนกั งานบัญชี

จากข้อมูลดังกล่าว บริษัท บิ๊กซี จำกัด มีสินค้าคงเหลือจำนวน 800 หน่วย และต้นทุนสินค้าเพื่อขาย
เท่ากบั 33,655.00 บาท ยอดรายได้จากการขายเท่ากับ 48,600.00 บาท

11

1. วิธีเฉพาะเจาะจง (specific identification)
ต้นทุนสินค้าคงเหลือตามวิธีราคาเจาะจงเป็นวิธีการบันทึกต้นทุนที่ เจาะจงได้ในสินค้าคงเหลือ
แต่ละรายการ วิธีนี้จึงเหมาะที่จะใช้สำหรับสินค้าที่แยกไว้สำหรับโครงการหนึ่งโครงการใดโดยเฉพาะ
โดยไมค่ ำนึงว่าสินค้าคงเหลอื ดังกล่าจะซอ้ื มาหรือผลติ ข้ึนเอง
การบันทึกต้นทุนตามวิธีราคาเจาะจงจะไม่เหมาะสมหากสินค้าคงเหลือมีรายการจำนวนมาก
และโดยปกติมีลักษณะสับเปลี่ยนกันไป วิธีท่ีเลือกตีราคาสินค้าคงเหลือรายการที่เหลืออาจเป็นช่องทาง
การกำหนดผลกระทบของกำไรหรือขาดทุนไดล้ ่วงหน้า

ตัวอย่างการคำนวณ จากข้อมูลข้างต้นของบริษัท บิ๊กซี จำกัด กำหนดให้สินค้าคงเหลือ 800 หน่วย
ประกอบดว้ ย 100 หนว่ ยจากการซื้อวันท่ี 4 เมษายน 200 หน่วยจากการซ้ือวนั ท่ี 8 เมษายน และ 500 หน่วย
ในการซ้ือวันที่ 21 เมษายน มลู คา่ คงเหลอื และต้นทนุ ขายสนิ ค้าคำนวณได้ ดงั นี้

ตน้ ทนุ สนิ คา้ ทมี่ เี พือ่ ขาย 33,655.00
(หัก) สนิ คา้ คงเหลือปลายเดือนเมษายน 5,188.00
ตน้ ทุนขายสนิ ค้าสำหรบั เดอื นเมษายน 28,467.00

รายได้จากการขายสนิ คา้ 48,600.00
ตน้ ทุนขายสนิ ค้าสำหรับเดือนเมษายน 28,467.00
กำไรขัน้ ต้น 20,133.00

12

2. เขา้ ก่อน - ออกก่อน (First In First Out หรือ FIFO)
หมายถึง สินค้าใดที่เข้าคลังสินค้าก่อนก็หมุนเวียนออกไปก่อน เพื่อลดความเสื่อมจากการจัดเก็บ
เป็นเวลานาน เปน็ ตน้
การเข้าก่อนออกก่อน FIFO : First in First out หมายถึง วิธีที่ใช้ในการวัดต้นทุนของสินค้าโดยตั้ง
อยู่ในสมมติฐานว่าสินคา้หรือวัตถุดิบที่ซื้อเข้ามาใช้ก่อนจะต้องถูกนำออกขายหรือนำมาใช้ก่อนเช่นกัน
การเข้าก่อนออกก่อนมีแนวคิดเป็นไปตามการค้าโดยปกติที่บริษัทมักจะต้องขายหรือใช้ ของเก่าก่อนเสมอ
ดังนั้นด้วยระบบการเข้าก่อนออกก่อน ต้นทุนของวัตถุดิบที่ซ้ือเข้ามาก่อนจะใช้เป็นต้นทุนสินค้าที่ผลิตออก
มากอ่ นดว้ ยเชน่ กนั
ตามวิธีสามารถตีราคาตามระบบบันทึกบัญชี คือ Periodic inventory method (วิธีบันทึกสินค้า
คงเหลอื เมือ่ ส้นิ งวด) และ Perpetual inventory method (วิธบี นั ทึกสนิ คา้ คงเหลือแบบต่อเน่ือง) โดยท้ังสอง
วิธจี ะมียอดสินค้าคงเหลอื จำนวนเทา่ กัน

ตัวอยา่ ง การคำนวณวธิ ีเขา้ ก่อน – ออกกอ่ น (FIFO) แบบ Periodic inventory method
วธิ คี ำนวณ : จากโจทย์ บรษิ ัท บก๊ิ ซี จำกดั มีสนิ ค้าคงเหลอื 800 หนว่ ย ประกอบดว้ ย (ใช้ขอ้ มูลรายการซอ้ื )

วนั ที่ จำนวน (หน่วย) ราคาทนุ ต่อหน่วย (บาท) ราคาทนุ รวม (บาท)

21 300 6.60 1,980

29 500 6.79 3,395

รวม 800 5,375

สินคา้ คงเหลอื 800 หนว่ ย ราคาทนุ รวม 5,375 บาท

ตน้ ทุนสนิ ค้าทีม่ เี พ่อื ขาย 33,655

(หกั ) สินคา้ คงเหลอื ปลายเดือนเมษายน 5,375

ตน้ ทนุ ขายสนิ ค้าสำหรบั เดอื นเมษายน 28,280

13

ตวั อยา่ ง การคำนวณวธิ ีเขา้ ก่อน – ออกก่อน (FIFO) แบบ Perpetual inventory method
วิธคี ำนวณ :

ต้นทุนของสินค้าคงเหลือตามวิธีเข้าก่อนออกก่อนเท่ากับ 5,375.00 บาท โดยมีราคาสินค้าคงเหลือ

ตอ่ หนว่ ยเท่ากบั 6.7188 บาทตอ่ หน่วย ตน้ ทุนขายและกำไรขั้นต้นสำหรับเดอื นเมษายนเป็นดังนี้

ตน้ ทุนสนิ คา้ ท่ีมีเพื่อขาย 33,655

(หกั ) สินคา้ คงเหลอื ปลายเดือนเมษายน 5,375

ตน้ ทนุ ขายสินค้าสำหรับเดือนเมษายน 28,280

14

รายได้จากการขายสินค้า 48,600
ตน้ ทนุ ขายสินคา้ สำหรับเดือนเมษายน 28,280
กำไรขน้ั ตน้ 20,320

ประโยชน์ของการใช้วิธี FIFO
1. เป็นการเช็คคุณภาพของสินค้าที่จะส่งให้ลูกค้า ว่าสินค้าของคุณจะไม่หมดอายุก่อนที่จะส่งถึงมือ

ลูกคา้ และม่ันใจไดว้ า่ สินคา้ ทค่ี งอยู่ในคลังเป็นสนิ คา้ ใหม่
2. ช่วยให้การทำบัญชีง่ายขึ้น เพราะสามารถวัดมูลค่าของสินค้าคงคลัง หรือ มูลค่าผันแปรต่อเดือน

ได้ โดยคดิ ว่า เงินทีถ่ ูกหักออกไปจากสินคา้ คงคลังผนั แปรเท่ากับเงินทเ่ี ข้ามาในบัญชรี ายรบั
3. ทำใหก้ ารเกบ็ และหยิบสินคา้ มรี ะบบมากข้นึ และเป็นระบบท่ยี อมรบั อยา่ งกวา้ งขว้างโดยสากล

3. วธิ ีเข้าหลัง – ออกก่อน (LIFO)
LIFO (Last In First Out) หมายถึง สินค้าที่เข้าคลังทีหลัง ให้จ่ายออกไปก่อน สินค้าพวกนี้ ได้แก่
วัตถุดิบในการผลติ สินคา้ ที่มีอายุจำกัด สารเคมี เป็นต้น
การเข้าหลัง - ออกก่อน (LIFO) เป็นวิธีที่ใช้ในการวัดต้นทุนของสินค้า โดยตั้งอยู่ในสมมติฐานว่าสินค้า
หรือวัตถุดิบที่ซื้อเข้ามาใช้ทีหลังสุด จะต้องถูกนำออกมาขายหรือนำมาใช้ก่อน โดยตามหลักของระบบ
การเข้าหลัง - ออกก่อน ต้นทุนของวัตถุดิบที่ซื้อเข้ามาทีหลังสุดจะใช้เป็นต้นทุนสินค้าที่ผลิตออกมาก่อน
การคิดต้นทุนสินค้าโดยใช้หลักวิธีการเข้าหลัง - ออกก่อนจะแสดงถึง ต้นทุนสินค้าที่มีราคาใกล้กับราคาตลาด
ในปัจจบุ นั มากท่สี ดุ

ตัวอย่าง วิธีเข้าหลังอออกก่อนตามวิธีการบันทึกบัญชีสินค้าคงเหลือแบบสิ้นงวดจะคำนึงถึงยอดสินค้า
คงเหลือตอนสิ้นงวด ตามกรณีศึกษาที่เราศึกษามาตลอดนี้ บริษัท บิ๊กซี จำกัด มีสินค้าคงเหลือ 800 หน่วย
จำนวนสนิ คา้ คงเหลือท่เี หลืออยูน่ ีเ้ สมือนว่าเป็นสนิ คา้ เก่าทีเ่ หลอื อยู่

15

ส่วนกิจการที่ใช้วิธีการบันทึกบัญชีสินค้าคงเหลือแบบต่อเนื่องการคำนวณต้นทุนสินค้าวิธีเข้าหลัง
ออกก่อน มีขนั้ ตอนดังน้ี

มูลค่าคงเหลือด้วยวิธีเข้าหลังออกก่อนตามการบันทึกบัญชีสินค้าคงเหลือด้วยแบบต่อเนื่องนั้นเท่ากับ
5,211.00 บาท ราคาต่อหน่วยของสินค้าคงเหลือเท่ากับ 6.5138 บาทต่อหน่วย ต้นทุนขายและกำไรขั้นต้น
คำนวณไดด้ ังน้ี

ต้นทนุ สนิ ค้าทม่ี ีเพือ่ ขาย 33,655
(หกั ) สินค้าคงเหลือปลายเดอื นเมษายน 5,211
ตน้ ทุนขายสินค้าสำหรับเดือนเมษายน 28,444

16

รายไดจ้ ากการขายสนิ ค้า 48,600
ตน้ ทุนขายสนิ ค้าสำหรับเดอื นเมษายน 28,444
กำไรขัน้ ต้น 20,156

ประโยชน์ของการใช้วธิ ี LIFO
- ทำให้คิดต้นทุนสินค้าได้ง่ายกว่า โดยต้นทุนสินค้ามีราคาใกล้กับราคาตลาดในปัจจุบันมากที่ สุด

เพราะเปน็ สนิ คา้ ที่เข้ามาล่าสดุ
- เมือ่ ราคาของสินคา้ ในตลาดเพม่ิ ขึ้น ราคาของสินคา้ จะกลายเป็นกำไรทนั ทเี ม่ือขายออกไป
- ใช้เพื่อลดกำไรสุทธิ เมื่อสินค้าที่เข้ามาล่าสุดออกไปก่อน ดังนั้นเมื่อองค์กรมีอัตราภาษีสูงขึ้น จึงใช้

การหยบิ และบริหารคลงั แบบ LIFO

4. วธิ ถี ัวเฉลี่ยบญั ชี
สำหรับวิธีต้นทุนเฉลี่ยนั้น ต้นทุนสินค้าคงเหลือแต่ละรายการจะกำหนดจากการถัวเฉลี่ยต้นทุน
ของสินค้าที่คล้ายคลึงกัน ณ วันต้นงวดกับต้นทุนของสินค้าที่คล้ายคลึงกันที่ซื้อมาหรือผลิตขึ้นในระหว่างงวด
ซึ่งวิธีการคำนวณต้นทุนถัวเฉลี่ยอาจคำนวณเป็นงวดๆ ไปหรือคำนวณทุกครั้งที่ได้รับสินค้า ทั้งนี้ขึ้นอยู่
กบั สถานการณข์ องกิจการ บ

ตวั อย่าง วธิ ตี ้นทนุ เฉล่ยี สำหรบั วธิ ีการบนั ทกึ บญั ชสี นิ ค้าคงเหลอื แบบสิ้นงวดจะให้วิธถี ัวเฉล่ยี ถว่ งน้ำหนัก

(weighted average method) ซึ่งก่อนอื่นต้องคำนวณหาราคาถัวเฉลี่ยของสินค้าก่อนโดยถ่วงน้ำหนัก

กบั ปรมิ าณสินคา้ ทีซ่ ้อื มาในแต่ละคร้ังก่อน

จากนั้นนำราคาถัวเฉลี่ยต่อหน่วยที่ถ่วงน้ำหนักแล้วไปคูณกับจำนวนสินค้าคงเหลือเพื่อหามูลค่าสินค้า

คงเหลอื สิ้นงวด ยอดสินคา้ คงเหลอื เทา่ กับ 5,080.00 บาท ( 6.35 บาทตอ่ หน่วย x 800 หนว่ ย) ดงั นี้

ต้นทุนสินค้าที่มีเพอ่ื ขาย 33,655

(หัก) สินค้าคงเหลือปลายเดือนเมษายน 5,080

ตน้ ทนุ ขายสินค้าสำหรบั เดอื นเมษายน 28,575

รายได้จากการขายสินคา้ 48,600
ตน้ ทุนขายสินคา้ สำหรบั เดอื นเมษายน 28,575
กำไรขน้ั ตน้ 20,025

17

เราจะใช้วิธีถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ (Moving Average Method) กับกิจการที่บันทึกบัญชีสินค้าคงเหลือด้วย
วิธีแบบต่อเนื่อง เราสามารถแสดงการคำนวณมูลค่าสินค้าคงเหลือโดยการใช้วิธีต้นทุนเฉลี่ยสำหรับการบันทึก
บญั ชสี นิ คา้ คงเหลอื ดว้ ยวธิ ีตอ่ เนอื่ งดังนี้

จากตารางคำนวณจะสังเกตได้ว่าราคาต่อหน่วยของสินค้าจะมีการคำนวณใหม่ทุกครั้งเมื่อมี การซ้ือ
สินค้าเข้ามา มูลค่าสินค้าคงเหลือ 800 หน่วย ณ วันสิ้นเดือนเท่ากับ 5,333.96 บาท มีราคาถัวเฉลี่ยต่อหน่วย
เทา่ กบั 6.6674 บาทตอ่ หน่วย

ตน้ ทุนสนิ คา้ ท่ีมีเพ่ือขาย 33,655.00
(หกั ) สนิ ค้าคงเหลอื ปลายเดือนเมษายน 5,333.96
ต้นทุนขายสินคา้ สำหรบั เดือนเมษายน 28,321.04

รายได้จากการขายสินค้า 48,600.00
ต้นทุนขายสนิ ค้าสำหรับเดือนเมษายน 28,321.04
กำไรข้ันตน้ 20,278.96

ประโยชนข์ องการใชว้ ธิ ีถัวเฉลย่ี
- สามารถคำนวณได้งา่ ย วิธีคำนวณไม่ย่งุ ยากซบั ซ้อน
- คำนงึ ถึงปริมาณสนิ ค้าท่ซี ้ือมาระหว่างงวดซึ่งเปน็ การเฉลยี่ ทุนให้กบั สนิ คา้ ทกุ ๆ หนว่ ย ในราคาหน่วย

ละเท่า ๆ กนั

18

ตารางสรุปผลการคำนวณหาตน้ ทนุ สินค้าคงคลังท้ัง 4 วิธี

ผลการคำนวณ วธิ เี จาะจง วธิ ี FIFO วิธี LIFO วธิ ถี ัวเฉลี่ย
แบบถว่ ง แบบ
น้ำหนกั เคลอ่ื นที่

ต้นทุนทีม่ ีสนิ ค้าเพื่อขาย 33,655 33,655 33,655 33,655 33,655.00
(หัก) สินค้าคงเหลือปลายเดือน 5,188 5,375 4,816 5,080 5,333.96
เม.ย.
ตน้ ทุนสินค้าสำหรบั เดือนเม.ย. 28,467 28280 28,839 28,575 28,321.04

รายงานที่ผลิตไดจ้ ากระบบสินค้าคงคลัง
• รายงานสนิ ค้าวัตถดุ บิ คงเหลือ

19

• รายงานสนิ ค้าทถี่ งึ จุดส่งั ซ้อื (Re- Order Point)

• รายงานการเคลอ่ื นไหวของสินค้าในสตอ็ ก

20

• รายงานสนิ คา้ ทีไ่ ม่มกี ารเคล่ือนไหว

• รายงานสนิ คา้ ใกล้หมดอายุ

ผลกระทบของการท่ีมีการบันทกึ ข้อมลู สินค้าคงคลังท่ีไม่ถกู ต้อง
• ความสูญเสยี โอกาสทางการขาย
• เกดิ ความขาดแคลนวัสดทุ ใ่ี ช้ในการผลิต
• เกดิ สภาพท่ีมวี สั ดุเกนิ ความจำเปน็
• ตารางการผลิตผดิ พลาด
• ผลผลิตทต่ี กต่ำ
• เกิดตน้ ทุนในการสัง่ ซือ้ หรือสง่ มอบมากกวา่ ปกติ
• มจี ำนวนสนิ ค้าคงคลงั อยใู่ นระดบั ที่สงู
• มจี ำนวนสินค้าท่ีใชไ้ มไ่ ดใ้ นระดับท่ีสงู

21

บรรณานุกรม

Surat Leelatanon. (2558). สนิ ค้าคงเหลือ. (ออนไลน)์ .
แหล่งทม่ี า : http://www.spdtaxaccountingandlaw.com 4 กนั ยายน 2565.

อลษิ า ประสมผล. (2565). การบัญชีขัน้ ต้น. แหล่งทมี่ า : สอ่ื การเรยี นการสอนวชิ าบัญชขี ัน้ ต้น.
มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั รำไพพรรณี. 4 กนั ยายน 2565.

MyCloudFulfillment. (2565). การหยิบสินค้ามีกแ่ี บบ? FIFO, LIFO, FEFO แตล่ ะแบบตา่ งกันอยา่ งไร.
แหล่งทีม่ า : https://www.mycloudfulfillment.com/picking-fifo-lifo-fefo/ 4 กันยายน 2565.

มาตรฐานการบัญชี ฉบบั ที่ 2 (ปรบั ปรุง 2560). สินคา้ คงเหลือ. (ออนไลน)์ . แหลง่ ที่มา : http://www.tfac.or.th
sr.khamporn. การบัญชีชั้นกลาง 1 แหลง่ ท่ีมา : https://pubhtml5.com (ออนไลน)์ . 4 กนั ยายน 2565.
Challenge Me Tutor. ต้นทนุ ขาย-FIFO-VS-LIFO-VS-Weight-Average. (ออนไลน์).

แหล่งที่มา : http://www.challengemetutor.com 15 กนั ยายน 2565.
TRCLOUD. การคำนวณตน้ ทุนแบบเข้ากอ่ นออกก่อน. (ออนไลน์).

แหลง่ ทม่ี า : https://www.trcloud.co 18 กนั ยายน 2565.
Daosilp. (2552). ความหมายของคำว่า “สินค้าคงเหลอื ”. (ออนไลน์).

แหลง่ ท่มี า : http://old.prosoftwinspeed.com. 19 กนั ยายน 2565.
Mindphp. (2563). การบนั ทึกบญั ชสี ินคา้ คงเหลือแบบ Periodic และ Perpetual. (ออนไลน์).

แหลง่ ที่มา : https://www.mindphp.com. 19 กนั ยายน 2565.
จรัส อนิ ทรค์ ง. วธิ ีการบันทกึ บญั ชีเก่ยี วกับสินค้าคงเหลอื . (ออนไลน)์ .

แหลง่ ที่มา : http://www.jarataccountingandlaw.com/. 20 กนั ยายน 2565.
อนงค์ ดุกสขุ แก้ว. การบนั ทึกบญั ชสี นิ ค้าคงเหลือแบบ Periodic และ Perpetual. (ออนไลน์).

แหล่งทม่ี า : https://www.prosoftibiz.com/. 20 กันยายน 2565.