ภาษาถิ่นถิ่ไทหล่ม ภาษาถิ่นถิ่ไทหล่ม ภาษาถิ่นถิ่ไทหล่ม ดร.สุรธอม พาแก้ว; ครูชำ นาญการพิเศษ โรงเรียนบ้านบุ่งคล้า สังกัด สพป.พช.๒
บทนํา “เมืองหล่ม” หรือ อําเภอหล่มเก่าและอําเภอหล่มสัก ตั้งอยู่ในเขตจังหวัด เพชรบูรณ์เป็นบริเวณราบลุ่ม มีเทือกเขาล้อมขนาบทั้งสามด้าน ได้แก่ด้านทิศเหนือ ด้านทิศตะวันออกและทิศตะวันตก เป็นพื้นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์ไปด้วยพืชพันธุ์ ธัญญาหาร ชื่อเมืองหล่ม แต่เดิมนั้น เรียกว่า “เมืองลุ่ม”คําว่า “ลุ่ม” ถ้าออกเสียง ตามสําเนียงพื้นถิ่นจะต้องออกเสียงว่า “ลุ๊ม” ในภาษาพื้นเมืองหล่มสักและภาษา พื้นเมืองภาคเหนือรวมถึงประเทศลาว หมายถึง “ข้างล่าง” เช่น มีคําที่ชาวหล่มสัก ใช้เรียกบริเวณใต้ถุนเรือนว่า“ใต้ลุ๊มใต้ล่าง” ในภาษาเหนือเรียก “ใต้ลุ่ม” ซึ่งก็หมายถึง “ข้างล่าง” นั่นเอง แต่ถ้าแปลความหมายตามภาษาไทยกลาง หมายถึง บริเวณที่ลุ่มต่ำ มีลักษณะเป็นแอ่งหรือบริเวณที่ราบลุ่มซึ่งก็ตรงกับลักษณะของพื้นที่ตั้งของอําเภอ หล่มสักและหล่มเก่าเพราะตั้งอยู่ระหว่างอ้อมกอดของภูเขามีลักษณะเป็นแอ่งกระทะ อําเภอหล่มสักมีประวัติความเป็นมายาวนาน ในยุคแรกเกิดขึ้นพร้อมกับกรุง สุโขทัย ซึ่งมีหลักฐานอยู่ที่บ้านห้วยโป่ง ตําบลบ้านหวาย อําเภอหล่มสัก จังหวัด เพชรบูรณ์ ซึ่งเป็นที่ตั้งของเมืองราดเมืองพ่อขุนผาเมือง ซึ่งได้ร่วมกับพ่อขุนบางกลาง หาว เจ้าเมืองบางยาง (นครไทย) ขับไล่ขอมและสถาปนากรุงสุโขทัยเป็นราชธานีแห่ง แรก ในยุคที่สอง ได้มีพระราชโองการให้พระยาจักรีไปปราบกบฎเจ้าอนุเวียง และได้ ชัยชนะกวาดต้อนผู้คนจากเวียงจันทน์มาด้วย ได้ตั้งถิ่นฐานและรกรากครั้งแรกที่เมือง หล่มเก่า ต่อมาย้ายมาอยู่ที่บ้านขี้ควาย จนถึงสมัยพระสุริยวงศาเห็นว่าเป็นที่ตั้งไม่ เหมาะสม จึงย้ายมาอยู่ที่บ้านโพธิ์ (ท่ากกโพธิ์) และตั้งชื่อเมืองใหม่ว่า “อําเภอวัดป่า” ด้วยเหตุดังกล่าว เพื่อเป็นการดํารงไว้ซึ่งความมั่นคงของภาษาถิ่นไทหล่มให้สืบทอดสู่ รุ่นต่อๆไป จึงร่วมใจอนุรักษ์ภาษาถิ่นไทหล่มไว้ให้นานแสนนาน ดร.สุรธอม พาแก้ว ครูชำ นาญการพิเศษโรงเรียนบ้านบุ่งคล้า 2555
ภาษาหล่ม และภาษาถิ่นเพชรบูรณ์ ดร.วิศัลย์ โฆษิตานนท์ ผมยอมรับว่า เมื่อผมเห็นเด็กหล่มรุ่นใหม่ ๆ บางคนพูดภาษาหล่มไม่เป็น ผมจะรู้สึก หงุดหงิดขึ้นมาทันที และเมื่อผมถามต่อไปว่า เป็นคนหล่ม แล้วทําไมพูดหล่มไม่เป็น เขาจะตอบ ว่า พ่อแม่ไม่พาพูด หรือกลัวพูดแล้วอายคนอื่นเขา .... ยิ่งทําให้ผมจะยิ่งหงุดหงิดและขุ่นข้น หมองใจเป็นที่สุด .... ในจังหวัดเพชรบูรณ์จะมีภาษาถิ่นที่โดดเด่นไม่เหมือนใคร นั่นคือภาษาเพชรบูรณ์และ ภาษาหล่ม สําหรับภาษาเพชรบูรณ์นั้น จะเป็นภาษาไทย คล้าย ๆ กับไทยโคราช แต่ไม่ใช่ไทย โคราช ไม่เหมือนกัน ภาษาเพชรบูรณ์ก็จะมีการพูดสําเนียงท้องถิ่นในแต่ละแห่งที่หลากหลาย แตกต่างกันออกไปอีก เช่น สําเนียง นางั่ว สะเดียง ในเมือง ดงมูลเหล็ก บ้านโคก ป่าแดง บ้าน โตก นายม ตะเบาะ นอกจากนั้น ก็มีสําเนียงวิเชียรบุรีอีกด้วย .. ซึ่งก็ล้วนแล้วแต่เป็นสําเนียง ท้องถิ่นที่มีอัตลักษณ์ ไพเราะ น่าฟัง และแตกต่างกันไปเล็กน้อย ... ซึ่งสมควรที่ท้องถิ่นแต่ละ แห่ง จะต้องอนุรักษ์สําเนียงหรือภาษาถิ่นของตัวเองไว้... ส่วนที่เป็นภาษาถิ่นที่มีลักษณะแปลกไม่เหมือนใครจริง ๆ และนิยมพูดกันในกลุ่มที่ไม่ ใหญ่มากเท่านั้น และสื่อสารกับภาษากลางไม่รู้เรื่อง คือ ภาษาชาวบน ซึ่งมีลักษณะเหมือนภาษา มอญโบราณ ซึ่งยังคงมีการพูดกันอยู่บ้างที่ บ้านห้วยไคร้ บ้านน้ําเลา และตําบลท่าด้วง แต่ทุก วันนี้ก็นับวันจะเลือนหายไป เด็กรุ่นใหม่ ๆ ก็จะพูดกันไม่เป็นแล้ว ภาษาหล่ม จะเป็นภาษาลาว ภาษาหล่มเป็นภาษาถิ่นที่มีความโดดเด่น ไพเราะ ยังคง นิยมพูดกันมากและอยู่ควบคู่กันมากับวัฒนธรรมคนหล่มมาช้านาน ซึ่งภาษาหล่มเองก็มีหลาย สําเนียงเช่นเดียวกัน คือ หล่มดั่งเดิม บ้านติ้ว บ้านหวาย บุ่งคล้า บุ่งน้ําเต้า ท่าพล นาแซง และ สําเนียงด่านซ้ายที่พูดกับแถวตอนเหนือของหล่มเก่า .... แม้ภาษาหล่ม จะมีหลายสําเนียงก็จริง แต่ทุกสำ เนียงก็มีเสน่ห์
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๑ ก้นขี้ถั่ง ก้นจำ้ เบ้า Kon-kee-thang ๒ ก้นขี้แงน สะโพกแอ่น Kon-kee-ngaen ๓ กวมหัวกวมหาง คล่อมหัวไม่รู้ที่ต่ำ ที่สูง Kuam-hua-kuam-hang ๔ ก้องแขน กําไลมือ Kong-khaen ๕ กั้งห่มกันฝน กางร่มกันฝน Kang-hom-kan-fon ๖ กั่วซิรู้จักควม ยังเด็กไร้เดียงสา Kua-si-ru-chak-kuam ๗ กางเดิ่น กลางสนาม Ka-doen ๘ ก่าด้อก่าเดี้ย มันเป็นอะไรที่เกินความพอดี Ka-dor-ka-dia ๙ ก่าต่า ตะกร้า Ka-ta ๑๐ ก่าตามส่าง ช่างคุณซิ หรือช่างมันเถอะ Ka-tam-sang ๑๑ ก่าป็อก ตะเกียงนำ้ มันก๊าด Ka-pok ๑๒ ก่ายกัน เกยกัน Kay-kan ๑๓ ก่ายังหว่า ก็อย่างที่พูด Ka-yang-wa ๑๔ กิกิ๊ดิ๊ สั้น จุ๊ดจู๋ Ki-ki-di ๑๕ กินดอง แต่งงาน Kin-dong ๑๖ กินในดอง กินแต่กับ ไม่ยอมกินข้าว Kin-nai-dok ๑๗ กินโป่ม กินกับมากเกิน Kin-pom ๑๘ กุมเอา ข่มขืนเอาทําเมีย Kum-ao ๑๙ เกิ่งกัน สมดุลกัน Kerng-gun ๒๐ เกินไม้ไผ่ พะองใช้สําหรับปืนขึ้นที่สูง Koern-mai-phai
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๒๑ เกิบส้นหย่อง รองเท้าส้นสูง Koerb-son-yong ๒๒ เกี๋ยหมู ให้อาหารสุกร Kea-moo ๒๓ เกี่ยหลัง ขี่หลัง Kea-lang ๒๔ แก่นดี อยู่ได้โดยไม่คับใจคับใจ Kaeng-dee ๒๕ โก๋นโจกโหวก เป็นรูลึก Kon-chok-wok ๒๖ ไก่ผู้ลก ไก่ตัวผู้ ที่เป็นหัวน้าของเล้า Kai-phu-lok ๒๗ ขนคิงลุก ขนหัวลุก Kon-king-look ๒๘ ขบหัวกัน ทะเลาะวิวาทกัน Kob-hua-kan ๒๙ ข่วงหัว ขว้างหรือปาหัวคน Kuang-hua ๓๐ ข้อล่อแข้แล่ สิ่งของที่เป็นชิ้นเล็กๆ Kor-lor-kea-lea ๓๑ ขาโป๊ ขาท่อนบน Ka-pho ๓๒ ขิดหัวบักเทียม ตีลังกา Kid-hua-bak-taim ๓๓ ขี้ก่าตึก ตัวพยาธิ Kee-ka-tuerk ๓๔ ขี้ก่าเถ่อ สเลด หรือเสมหะ Kee-ka-ther ๓๕ ขี้ก่าแล้ รักแร้หรือ จ๊กแร้ Kee-ka-lea ๓๖ ขี้เกียม จิ้งจก Kee-kiam ๓๗ ขี้โกะ จิ้งเหลน Kee-Ko ๓๘ ขี้ไข่ขาง ตัวอ่อนของหนอน Kee-kai-kang ๓๙ ขี้จ่ม ชอบบ่น Kee- jom ๔๐ ขี้เดียด ขยะแขยง Kee-diad
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๔๑ ขี้ตัวะ โกหก Kee-Tua ๔๒ ขี้ตาโหลกโขกเขก พื้นดินที่ขุระเป็นลุมเป็นบ่อ Kee-ta-hlok-kok-kak ๔๓ ขี้ตาอึด คนที่อดอยากแล้วกินมุมมามอย่างไม่เลือก Kee-ta-oud ๔๔ ขี้ตำ ปวก น้ำ ที่เป็นฟอง Kee-tum-puak ๔๕ ขี้ตึด คนขี้เหนียว Kee-tud ๔๖ ขี้ถี่ ตระหนี่ขี้เหนียว Kee-thee ๔๗ ขีนบ่ได้ ปฏิเสธไม่ได้ Keen-bo-dai ๔๘ ขี้โผ้ พุง หรือ หน้าท้อง Kee-pho ๔๙ ขี้โผ่น กระเพาะ Kee-phon ๕๐ ขี้ฝุ่นไหง่กุ๊บ ฝุ่นฟุ้งกระจาย Kee-fhoon-haing-koob ๕๑ ขี้แมงวัน ไฝ Kee-meng-wan ๕๒ ขี้ส้อ ขี้โกง หรือ ชอบซักไซ้ Kee-so ๕๓ ขี้สายบื้อ สะดือ Kee-say-boa ๕๔ ขี้สีก น้ำ โสโครกใต้ถุ่นบ้าน Kee-sek ๕๕ ขี้หน่าย สะอิดสะเอียน Kee-nay ๕๖ ขี้หัว รังแค Kee-hua ๕๗ ขี้หลัก อาเปรียบเอาดีใส่ตัว Kee-lak ๕๘ ขี้หินแห่ ดินลูกรัง Kee-hin-hair ๕๙ ขี้เฮอะ ใช้ทำ อะไรไม่ได้แล้ว Kee-haer ๖๐ ขึ้นฮืด ได้ใจลืมตัว Kun-huad
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๖๑ ขืนแฮง ทำ งานทดแทนผู้ที่ช่วยเรา Kuang-hang ๖๒ ขุ้นหลาย วุ้นวายมาก Kun-hay ๖๓ ขุ่ยหลุ่ย ลื่นไถล Kuy-luy ๖๔ เข่งโพด ตรึงเกินไป Kang-pod ๖๕ เข้างาย อาหารเช้า Koa-ngay ๖๖ เข้าโพด ตรึงเกินไป Koa-pod ๖๗ เขาส่าหว่าจั่งซั้น เขาลืออย่างนั้น Koa-sa-wa-jang-son ๖๘ เขื่อนวัด กำ แพงวัด Kuan-wat ๖๙ แข็งกื่อดื่อ ลักษณะอวัยวะเพศชายตั้งแด่ Kang-kua-due ๗๐ แขดแลด แหลมหรือหลุดออกมาโดยไม่ตั้งใจ Kad-lad ๗๑ แข้วควย ฟันโยก-คลอน Kaw-kowy ๗๒ แข้วเจิง ฟันบนที่ยื่นออกมานอกริมฝีปาก Kaew-jeng ๗๓ แข้วเป็นแขแม แมงกินฟัน Kaew-pen-kae-mae ๗๔ แข้วหล่อน ฟันหลุด Kaew-hlon ๗๕ แข้วหว่อง ฟันหลอ Kaew-hwong ๗๖ โข่ยโหล่ย มันหลุดออกจากที่ Koy-hloy ๗๗ ค้วกข้าง สะกิด Kuak-kang ๗๘ ค่วมเติบเหนิบ ล้มคว่ำ ราบกับพื้น Kuam-toeb-hnoeb ๗๙ ควมทวย ปริศนาคำ ทาย Kuam-tuay ๘๐ ควยด่อน ควายเผือก Kuay-don
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๘๑ ค่อนซิแจ้ง ใกล้รุ่ง Kon-si-choang ๘๒ คอเอิม เป็นโรคคอพอก Ko-ooem ๘๓ คะเน คาดคิดว่าจะเป็นอย่างนั้น Ka-na ๘๔ คะยอก เขย่าสิ่งของ Ka-yok ๘๕ คะลำ ละเว้น หรือเลือกใช้เพื่อให้ดี Ka-lam ๘๖ คะหยอน เป็นไปได้ยาก Ka-hyon ๘๗ คะเหยอ อาจเอื้อม หรือฝาสูงเกิน Ka-hyoe ๘๘ คักโพด เหมาะสมที่สุด Ka-pod ๘๙ คันดุ่ง คันไม้กระโดง Kan-dung ๙๐ คัวไก่ ชำ แหละไก่เตรียมไว้ทำ อาหาร Kua-kia ๙๑ คิงหุ่ม ตัวร้อนเป็นไข้ Kau-hum ๙๒ คีก เศษหนึ่งอัน มันไม่ลงตัว kik ๙๓ คิดซวด นึกขึ้นได้ Kud-sud ๙๔ คิดฮอด คิดถึง Kid-hod ๙๕ คึออก ใช้แขนหรือลำ ตัวดันให้แยกออกไป Ku-ook ๙๖ คุงก้น จรดพื้นของภาชนะ Kung-kon ๙๗ คุ้นดีจัง เชื่องมือ หรือ สนิทสนม Kun-dee-chang ๙๘ เคิกเวียก งานยุ่ง เจียดเวลาไม่ได้ Koek-wik ๙๙ เคียดแฮง โกรธมาก Kiad-haeng ๑๐๐ แค้นเข้า ข้าวติดคอ Kan-ui
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๑๐๑ แค่มแล่ม แสดงตัวให้คนอื่นเห็นความสำ คัญ Kaem-laem ๑๐๒ แคะมือ ไม่เชื่องมือ Kae-mu ๑๐๓ โคเล กวนให้เข้ากันหรือละลาบละล่วงโดยใช้เหตุ Ko-lae ๑๐๔ ง้วก หันหน้าอย่างเร็ว Nguak ๑๐๕ งวม เอาภาชนะครอบสิ่งของ Nguam ๑๐๖ งะออก จับถ่างออก Nga-ok ๑๐๗ งัวเถิก วัวถึก หรือโคถึก Ngua-thoek ๑๐๘ งัวแหม่นาง วัวสาวที่ยังไม่เคยตกลูก Ngua-hmae-nang ๑๐๙ ง้างมันขึ้น งัดสิ่งของให้สูงขึ้นจากพื้น Ngang-man-khun ๑๑๐ งิ่นเหล้า รินสุรา Ngin-lao ๑๑๑ งึกหัว ผงกศีรษะ Nguk-hua ๑๑๒ งึดเอาแท้เอาหว่า อัศจรรย์หรือประหลาดใจมาก Ngud-ao-thae-ao-wa ๑๑๓ งูแม่ส่อย งูแมวเซา Ngu-mae-soy ๑๑๔ เงี้ยด ตั้งท่าจะออกแรงทำ สิ่งใดสิ่งหนึ่ง Ngiat ๑๑๕ โง่ยขี้เขียง ทำ อะไรล้มเหลว หรือไปไม่ถึงดวงดาว Ngoy-khi-khiang ๑๑๖ ไง้ ขุดคุ้ย ngai ๑๑๗ จ่นเข้าหลาย เร่งคนอื่นมากเกินไป Jn-khao-hlay ๑๑๘ จวด ทำ ให้คนอื่นตกใจโดยไม่ทันระวังตัว joud ๑๑๙ จอกกอก คิดอ่านในทางที่ไม่ดี Jok-kok ๑๒๐ จอกหลอก เส้นทางเล็กๆ Jok-klok
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๑๒๑ จอง ทัพพี jong ๑๒๒ จ่องจน ฉุดรั่งให้ตกต่ำ Jong-jn ๑๒๓ จ่องเจาะ ยื่นนิ่งไม่ขยับเขยื้อน เจตนาที่จะทำ อะไรสักอย่าง Jong-jo ๑๒๔ จ้อนซิ่นแหล่น ถลกผ้าถุงขึ้นแล้ววิ่ง Jong-sin-hlan ๑๒๕ จอบ แอบดู job ๑๒๖ จ่อม ออมหรือเก็บเล็กผสมน้อย jom ๑๒๗ จั๊ก ปฏิเสธ ไม่รู้ไม่ซี้ jak ๑๒๘ จั่งหว่า ไม่แน่ใจ Jang-hwa ๑๒๙ จั่งหัน ภัตตาหารเช้า Jang-han ๑๓๐ จัวน้อย สามเณรน้อย Jua-noy ๑๓๑ จางโจ๊ะโละ รสชาติจืดชืด Jang-jo-lo ๑๓๒ จ่านไปเบิด กระจัดกระจายไปทั่ว Jan-pai-baid ๑๓๓ จื่มจึ๊ ยืนซึม คล้ายคนขาดสติ Jum-jee ๑๓๔ จื่อได้คัก จำ ได้จริงๆ Juo-dai-kag ๑๓๕ เจ้ย ส่วนปลายของวัตถุที่เฉียงไม่ตรง jay ๑๓๖ โจ่ แช่ หรือหยุดอยู่นานกว่าปกติ jo ๑๓๗ โจกโหลกฟ้า ใต้ฟ้าเดียวกัน Jok-hiok-fa ๑๓๘ โจมขึ้น ยกสิ่งของให้สูงขึ้น Jom-khun ๑๓๙ ใจซิหลูดซิขาด กระวนกระวาย Jai-sri-lod-sri-kad ๑๔๐ ชิ่นขี่ ผ้าถุงหลุด Chin-kree
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๑๔๑ ซกลก ซุ่มซาม Sok-lak ๑๔๒ ซ่งขาหลาม กางเกงขายาว Song-ka-lam ๑๔๓ ซ่งซ้อน กางเกงใน Song-son ๑๔๔ ซ่งแตกตูด ตะเข็บกางเกงขาด Song-tak-tod ๑๔๕ ซ้วน ช้อนรับเอาด้านล่าง son ๑๔๖ ซ่วยเอา จ่ายเงินชดเชยราคาสิ่งของ Suay-aol ๑๔๗ ซอด ทะลุด้านหลัง Sod ๑๔๘ ซอดแจ้ง ถึงเช้า Sod-jang ๑๔๙ ซอน เบียดเข้าไป Son ๑๕๐ ซอมเบิ่ง พิจราณาดู ไตร่ตองดู Som-bang ๑๕๑ ซ้อย อ่อนแรงหรือเป็นอัมพาต Soy ๑๕๒ ซ่อล่อ ใฝ่รู้ใฝ่เห็น ทางไม่ดี So-lor ๑๕๓ ซะแตก คำ ไม่สุภาพ คำ ว่า กิน Sa-tak ๑๕๔ ซะมัก สำ ลัก Sa-mak ๑๕๕ ซะแมะ ซบ Sa-ma ๑๕๖ ซะอ๋อน ฉงน สนเท่ห์ Sa-on ๑๕๗ ซั้นหละ อย่างงั้น San-la ๑๕๘ ซับข่อยๆ กระซิบ Sab-kua-kua ๑๕๙ ซั้วเขียด ต้มยำ เขียด Soa-kaed ๑๖๐ ซั้วอึ่ง ต้มย่ำ อึ่งอาง - Soa-aung
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๑๖๑ ซ่าม เติมส่วนที่ยังไม่สมบูรณ์ Sam ๑๖๒ ซาวไปถั่ว ควานสะเปะสะปะไปทั่ว Saw-pai-tue ๑๖๓ ซำ ซา สิ่งที่ทดแทนยังไม่ใช่ของจริง Sum-sa ๑๖๔ ซำ มัวน้อ เกือบแล้วไหมล่ะ Sum-mue-no ๑๖๕ ซ้ำ หม้ำ จัดการในสิ่งที่เหลือสุดท้ายให้เรียบร้อย Sum-mum ๑๖๖ ซิก เขย่า Sik ๑๖๗ ซิ่นตุ้มเอิก นุ่งกระโจมอก Sin-tum-oue ๑๖๘ ซี้นสองชิ้น เนื้อคู่ Sin-song-ton ๑๖๙ ซุ เด็กท้องเสียหรือใช้ไม้กระแทกสิ่งที่อยู่สูง Su ๑๗๐ ซูนคิง แตะเนื้อต้องตัว Sun-king ๑๗๑ เซาเหมื่อย หยุดพักเอาแรง Sao-muey ๑๗๒ โซ้ยแม สั่งให้ทำ อะไรสักอย่างที่สบโอกาส Soy-mae ๑๗๓ โซะ อะไรที่ไม่สมบูรณ์ใช้งานได้ไม่เต็มที่ So ๑๗๔ ด้นจังแท้ มุทะลุเหลือเกิน Don-jang-the ๑๗๕ ดอกบานเดิก ดอกราตรี Dok-ban-doe ๑๗๖ ดอกสามปีบ่เหี่ยว ดอกบานไม่รู้โรย Dok-sam-pi-boheiyw ๑๗๗ ดังแหมบ จมูกแบนไม่มีดัง Dang-haemb ๑๗๘ ดาดหน่อยเดียว เกือบถูก หรือ ใกล้เคียง Dad-hboy-deiyw ๑๗๙ ดึกใน น้ำ นิ่งไหลลึก Duk-nai ๑๘๐ ดูกมะหงิบ ด้ายเย็บผ้า Duk-ma-nagib
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๑๘๑ เดิ่นวัด สนามวัด Dain-wad ๑๘๒ โดนเติบ นานพอสมควรแล้ว Don-teib ๑๘๓ ได้ย้อน ใช้ทำ อะไรก็สำ เร็จ Dai-yon ๑๘๔ ตกคะมะ ตกใจ หยุดชะงัก Tok-kha-ma ๑๘๕ ต้นหมากหมี้ ต้นขนุน Tok-hmak-hme ๑๘๖ ตบซ่ง ซักกางเกง Tob-song ๑๘๗ ต่องซ่ง หูกางเกงสำ หรับร้อยเข็มขัด Tong-song ๑๘๘ ต๊อดก้น ขยับก้นไปข้างหน้าขณะนั่ง Tod-kon ๑๘๙ ต่อนซิ้น ก้อนเนื้อ Ton-chin ๑๙๐ ตอเฟือง ตอฟาง หรือ ซังข้าว To-fuang ๑๙๑ ตะพึดตะพือ อะไรก็ไม่เลือก Ta-fud-ta-phu ๑๙๒ ตะลูด สไลด์ หรือ ลื่นไถล Ta-lud ๑๙๓ ตัง กาวดักสัตว์ Tang ๑๙๔ ตั้งโก่โด่ ตั้งกับพื้นยื่นไปในอากาศ Tang-ko-do ๑๙๕ ตั้งแต่กี้ เมื่อก่อนนั้น Tang-kae-ke ๑๙๖ ตั้งแต่แถน สมัยดึกดำ บรรพ์ Tang-kae-thaen ๑๙๗ ตากี้ สายตาสั้น Ta-ke ๑๙๘ ตาตุมหม่อง ตาตุ่ม Ta-tum-hmong ๑๙๙ ต้าบซ่ง ปะกางเกง Tam-sung ๒๐๐ ต่ามหย่าม สิ่งของที่ห้อยพะลุงพะลัง Tam-hyam
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๒๐๑ ตายหุง ตายโหง Tay-hung ๒๐๒ ต่าวคืนเมือ กลับคืนถิ่น Taw-khun-mua ๒๐๓ ตาเวนค้อย ตะวันบ่าย Ta-wen-khoy ๒๐๔ ตำ อิด ตอนแรก หรือ เริ่มแรก Tam-oid ๒๐๕ ติงคิง ดิ้น หรือ ขยับร่างกาย Ting-khing ๒๐๖ ติแถลงเว้า เสแสร้งพูด Ti-thaelng-wao ๒๐๗ ตีบ สิ่งของมันแฟบ teeb ๒๐๘ ตี่พ้าหย้า อย่างไม่ปกติ Te-fa-hya ๒๐๙ ตื่ม เพิ่มให้มากขึ้น tum ๒๑๐ ตุ้มหุ้ม หลายคนพร้อมใจ Tum-hum ๒๑๑ ตู๊ด ดันสิ่งของให้เคลื่อนจากที่ tud ๒๑๒ ตูบ บ้านที่ทำ ด้วยไม้ไผ่หลังเล็กๆ toob ๒๑๓ ตู้สองข้าง นมสองเต้า Tou-song-kang ๒๑๔ เต็กไว้ กดไว้ Tek-wai ๒๑๕ เต้นข้วม กระโดดข้าม Tan-kuam ๒๑๖ เต๊าะเอ๊าะ สิ่งของที่เล็กกระทัดรัด Tae-aoe ๒๑๗ เติ่นเหลิ่น แฉลบออกข้าง Tean-lean ๒๑๘ แต้มันโลด กดหรือบีบทันควัน Ta-man-lod ๒๑๙ แตกเขิบ มีรอยร้าว Tak-kuab ๒๒๐ โตกโต้น ห้อยโตงเตง Tok-ton
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๒๒๑ โต่งเอาแท้เอาหว่า ข้าวของหรืออวัยวะเพศที่สมบูรณ์ Tong-aol-ta-aol-wa ๒๒๒ ใต้ตาหล่าง ใต้ถุ่นบ้าน Tai-ta-lang ๒๒๓ ถกขา ยกขาขึ้น Tok-ka ๒๒๔ ถงพาย ย่าม หรือถุงสะพาย Tong-pay ๒๒๕ ถ่งนา ทุ่งนา Tong-na ๒๒๖ ถอกทื้ง เททิ้ง Tok-tin ๒๒๗ ถืกอี่หลี่ ถูกจริงๆ Thuk-ei-lee ๒๒๘ ถืกเขาปอยเขาด่า ถูกเขาแช่งด่า Thuk-khao-pok-khao-da ๒๒๙ ถืกเขาหย่ำ ถูกคนอื่นเหยียดหยาม Tuak-kua-tok-kua-yum ๒๓๐ เถียงนา ห้างนา Thiang-na ๒๓๑ เถื่อหนึ่ง ครั้งเดียว Tua-nung ๒๓๒ แถหัว โกนผม Ta-hua Ta-haw ๒๓๓ ท้วง ทักทายกระทันหัน tuang ๒๓๔ ท้องโผ่น พุงยื่น หรือ ท้องมาน Tong-phon ๒๓๕ ทางก่าเลิง ทำ อะไร สวนทางกับความถูกต้อง Tang-ka-lang ๒๓๖ ทางเทิง ข้างบน Tang-teng ๒๓๗ ท้างนา ที่ระบายน้ำ ตามคันนา Tang-na ๒๓๘ ทาวนา รื้อฟื้น หรือ ถามถึง Taw-na ๒๓๙ ทื้น ลงไม้ลงมือให้ได้รับความเจ็บปวด tun ๒๔๐ ทุง ธง tung
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๒๔๑ เทา สาหร่ายน้ำ จืด tao ๒๔๒ เที่ยย กระเทย teay ๒๔๓ แทก วัดหรือเปรียบเทียบกัน tak ๒๔๔ แทวนา ผืนนาที่แถวตารางสี่เหลี่ยมติดต่อกันยาวๆ Taw-na ๒๔๕ ไทยด่าน คนกลุ่มหนึ่งที่พูดสำ เนียงเหน๋อๆเพี้ยนไปจากภาษากลาง Taiy-dan ๒๔๖ นาเฮี้ย ผืนนาที่ว่างเว้นจากการทำ นามานานกว่า ๑ ปีขึ้นไป Na-ghiaeey ๒๔๗ น้ำ คันกินตีน เป็นโรคน้ำ กัดเท้า Num-kan-kinteen ๒๔๘ นิ้วโป๊ นิ้วหัวแม่มือ หรือ นิ้วหัวแม่เท้า New-po ๒๔๙ เนินเท่อเล้อ เนินสูงลาดชัน Nain-tao-lao ๒๕๐ บ่ของข่อย ไม่ธรรมดา Boa-kuang-kuay ๒๕๑ บ่คึดต่อ ไม่หวังพึ่งในสิ่งนั้น Boa-kued-tor ๒๕๒ บ่ถืกธาตุกัน ไม่กินเส้นหรือไม่ถูกชะตา Boa-teak-tad-kan ๒๕๓ บ่เบิ่งบ่แยง ไม่ดูไม่แล Boa-beng-boa-yang ๒๕๔ บ่มีโต่งโตย ไม่มีกึ๋นหรือชั้นเชิงเอาเสียเลย Boa-mee-tong-toy ๒๕๕ บ่หนุ่งซ่งซ้อน ไม่ใส่กางเกงใน Boa-nung-song-son ๒๕๖ บ่หนุ่งเสื้อซ้อน ไม่ใส่ยกทรง Boa-nung-sear-son ๒๕๗ บ่ห่อนหว่า ไม่น่าจะพูดหรือไม่น่าจะใช่ Boa-hon-var ๒๕๘ บ่หัวซา ไม่สนใจ Boa-hur-sar ๒๕๙ บ่หู่เหมื่อคิง ไม่รู้สึกตัว Boa-hu-moa-king ๒๖๐ บ่เห็นหุ่ง มองไม่เห็น Boa-hen-hung
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๒๖๑ บ่อึดบ่อยาก อะไรที่มากมาย หาได้ไม่ยาก Boa-aod-boa-yak ๒๖๒ บ่เอาตีนซิ่น นั่งเปิดหวอ Boa-oa-ten-sin ๒๖๓ บักขี้หูด แผลมะกรูด Buk-kee-hud ๒๖๔ บักเขือเคือ มะเขือเทศ Buk-kua-kua ๒๖๕ บักโอ่ ส้มโอ Buk-o ๒๖๖ บั้งเงียง กระโถน Bang-ngeang ๒๖๗ บัวละบัด อนุบาล ดูแล หรือปรนนิบัติ Bua-la-Bud ๒๖๘ บาดตำ อิด ตอนแรก หรือ เริ่มต้น Bad-tum-it ๒๖๙ บาดสิซ้ำ ตอนสุดท้าย หรือ อวสาน Bad-sri-sum ๒๗๐ บิเขิ่ง หักออกเป็น ๒ ครึ่ง Bri-kurng ๒๗๑ บึ้ย ใกล้เคียง หรือ เกือบถูก Buy ๒๗๒ บูดพู้ยู้ หน้าบึ้งแสดงอาการไม่ดีไม่พอใจ Bud-pu-yu ๒๗๓ ใบอี่เลิด ใบชะพลู Bai-aee-lerd ๒๗๔ ปั๊มไม้ โค้นไม้ Pom-mai ๒๗๕ ป่วง อาการคนขาดสติ หรือคนเพ้อคลั่ง Puang ๒๗๖ ปวดเหงี่ยว ปวดปัสสาวะ Poad-hur ๒๗๗ ป่องเอี๊ยม หน้าต่าง Pong-herm ๒๗๘ ปอมก่า กิ้งก่า Porm-kar ๒๗๙ ปัว รักษาพยาบาล Pua ๒๘๐ ปากกืก เป็นใบ้ Pak-kuek
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๒๘๑ ปาข่อ ปลาช่อน Par-kur ๒๘๒ ปาเข็ง ปลาหมอ Par-kang ๒๘๓ ป๊าด-ป๊าดโท โอโฮ คำ อุทาน Pat-pat-too ๒๘๔ ปานถ่อ เป็นการเปรียบเทียบหรือเท่ากับ Pan-toa ๒๘๕ ปี้สบ ริมฝีปาก Pee-sob ๒๘๖ เปิดเบิ่ง เปิดดู Perd-berng ๒๘๗ ปุ่นท้อง ปุ่นไส้ ผอืดผอม Pung-sai-pun-tong ๒๘๘ ปุ้ยหลุ้ย สะอาดเกลี้ยงเกลา Puy-luy ๒๘๙ เป็นต่อนเป็นโต โอ้อวดตัวเอง Pan-ton-pan-tan ๒๙๐ เป็นตาย้าน ช่างน่ากลัว Pan-ta-yan ๒๙๑ เป็นทรงจังน้อ ทำ ตัวโดดเด่นเกินตัว Pan-sung-jang-nor ๒๙๒ เป็นแป้วเป็นแมง สิ่งของที่มีอะไรมาเจาะ ไม่เหมือนเดิม Pan-paw-pan-mang ๒๙๓ เป็นเลาอูดหลูด เป็นลำ ยาวออกไป Pan-lao-aud-lud ๒๙๔ เป็นสาละบาด หน้ามืด เป็นลมวิงเวียน Pan-sa-la-bad ๒๙๕ เป็นสาวค้างบ้าน เป็นสาวแก่ ที่ไม่ยอมแต่งงาน Pan-saw-kang-ban ๒๙๖ เป็นสาละเมิ่ง เป็นลมวิงเวียน Pan-sa-la-muang ๒๙๗ แปนเอิดเติด ว่างเปล่าไม่มีอะไรเกะกะ Pan-auet-tuet ๒๙๘ แป๋แลดแป๊ด แบนเต๊ดแต๋ Pa-lad-pad ๒๙๙ จั้กหึ ไม่รู้ Juk-hue ๓๐๐ แป๊ว รอยแผลเป็น Paw
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๓๐๑ โป ประกาศ หรือโฆษณาประชาสัมพันธ์ใส่ใมโครโฟน po ๓๐๒ โป๋ลกป๊กกัน ส่วนที่บวม เปล่งขึ้นมา Po-lok-pok ๓๐๓ โป้โล้ใส่กัน จ๊ะเอ๋กัน โดนไม่ทันตั้งใจ Po-lo-sai-kan ๓๐๔ ไปทั่วทีบ ร่อนเร่ พเนจร Pai-tua-tave ๓๐๕ ผกเบิ่ง เฝ้าดู Phok-boeng ๓๐๖ ผ่อตู้ ลุง Pho-tu ๓๐๗ ผักบั่ว ต้นหอม Phak-phua ๓๐๘ ผักใส่ มะระขี้นก Phak-sai ๓๐๙ ผักอี่ตู่ ต้นแมงลัก Phak-e-tu ๓๑๐ ผ่าเขิ่ง แบ่งออกเป็น 2 ครึ่ง Pha-khoeng ๓๑๑ ผ่าโผ่ง ผ่าออกเป็น 2 ชิ้นไม่จำ เป็นต้องเท่ากัน Pha-phong ๓๑๒ ผ้าแพเคียนเอว ใช้ผ้าขาวม้าคาดพุง Pha-phae-khian-aeo ๓๑๓ ผิดแหม่แขนง มีเหตุทำ ให้ ไม่เป็นไปตามที่คาดหวัง Phit-mae-kha-naeng ๓๑๔ ผีเซียบ ผีอำ Phi-siep ๓๑๕ ผี่อ้าย พี่เขย Phi-ai ๓๑๖ ผู้ลางคน ใครบางคน Phu-lang-khon ๓๑๗ เผิ่นหว่า เขาว่า Phoen-wa ๓๑๘ ฝนฮำ ตากฝนหรือเปียกฝน fon-ham ๓๑๙ ฝิงไฟ ผิงไฟ Fing-fai ๓๒๐ ฝีแฝด ฝาแฝด Fi-faed
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๓๒๑ พอกะเทิน ยังไม่พอดียังครึ่งๆกลางๆหรือขาดๆเกินๆ Po-ka-tuan ๓๒๒ พ้อกัน เจอะเจอกัน Po-kan ๓๒๓ พอก้ำ ก่า ไม่เก่งจริง Po-kum-ka ๓๒๔ พอหุ่มหู่ มืดสลัว Po-hum-hu ๓๒๕ พาโล ก่อกวนให้เกินความรำ คาญ Pa-lo ๓๒๖ พูนจุ้มกุ๊ม สิ่งของที่นูนขึ้นกว่าละดับขอบของภาชนะ Pun-jum-kum ๓๒๗ โพดเหลือ มากไป Pon-hue ๓๒๘ โพ้โว้ มันโผล่ออกมา Po-wo ๓๒๙ ฟาน เก้ง fan ๓๓๐ ฟ้าว รีบ หรือรีบเร่ง Phao ๓๓๑ ฟ้าวฝั่ง รีบร้อน Phao-phang ๓๓๒ ฟึด ดิ้นเพื่อให้หลุดจากพันธนาการหรือถูกจับ Phut ๓๓๓ เฟียข้างเฟียเอว กระแซะหรือเกาะติดไม่ห่าง Phia-khang-phia-aeo ๓๓๔ เฟียด กะเพื่อมออกจากภาชนะ phiat ๓๓๕ ม่องฮั่น ตรงนั้น Mong-huang ๓๓๖ มอยเบิ่ง แอบดู Moy-buang ๓๓๗ มะละซำ แซ ไม่มีจุดหมายปลายทางลื่นไหลตามอารมณ์ Ma-la-sum-sa ๓๓๘ มักมอย ชอบแอบลับๆล่อๆ Muk-moy ๓๓๙ มันก๋าม จำ ทำ อะไรก็เคอะเขิน ไม่ค่อยสนิทใจ Man-kuam ๓๔๐ มันก่าแหม่นละแม มันก็ใช้นะซี Man-ka-muan-la-ma
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๓๔๑ มันจิบ สิ่งของที่สูญพันธุ์ Man-jib ๓๔๒ ม้าง รื้อสิ่งต่างๆ Mang ๓๔๓ ม้าว เข้มขัด Muaw ๓๔๔ มีดขี้ลื่ม มีดไม่มีคม Med-kee-luam ๓๔๕ มีดส่านาก มีดที่มีขา๒ขา ใช้หนีบหมาก Med-sad-nak ๓๔๖ มีดยับ กรรไกร Med-yab ๓๔๗ มึนทีน หน้าด้านหน้าทน ดื้นรั้น Mun-tun ๓๔๘ มื้อเวน กลางวัน Mua-wen ๓๔๙ มื้อแลง ตอนเย็น Mua-lang ๓๕๐ มื้ออื่น วันพรุ่งนี้ Mua-aun ๓๕๑ มื้อฮือ วันมะรืน Mua-hua ๓๕๒ แมงก่าเบี้ย ผีเสื้อ Mang-ka-bae ๓๕๓ แมงงอด แมลงป่อง Mang-ngod ๓๕๔ ย้องมันแด่ ยกยอแกบ้าง Yong-man-dae๓ ๓๕๕ ยอยผม จอนผม Yoy-pm ๓๕๖ ยัวมันโลด ยุหรือยุยงไปเลย Yua-man-loa ๓๕๗ ยาดกับตีน แย่งเอากับมือกับตีน Yad-kab-tin ๓๕๘ ย้านเขาหลื่น กลัวว่าคนอื่นจะได้ดีกว่าตังเอง Yan-kao-lun ๓๕๙ ย่ามเอาแท้เอาหว่า ติดอกติดใจในสิ่งที่เคย Yam-oao-tae-oao-wa ๓๖๐ ยาวโคดโลด ยาวและยื่นออกมาข้างหน้า Yow-kod-lod
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๓๖๑ ยื้อบ่เถิง เอื้อมไม่ถึง You-bi-tuing ๓๖๒ เยา สลบไป yau ๓๖๓ รถตำ กัน รถชนกัน Lod-tum-kan ๓๖๔ ลวนจัง อยากลอกดีหรือไง Luan-jang ๓๖๕ ล้วย ลูบไล้ Luay ๓๖๖ ลึ้งกัน สนิทสนมกัน Lung-kun ๓๖๗ เล่นบักลี้ เล่นซ่อนหา Lam-buk-lee ๓๖๘ เล่นเฮือนน้อย เล่นขายของไม่สมจริง Lan-huan-noy ๓๖๙ วะก๋อ เป็นคำ บอกเล่า หรือ นั่นซีนะ Va-koa ๓๗๐ ว่านซน ต้นพลับพลึง Van-son ๓๗๑ เวรนำ ทัน กรรมตามสนอง Van-num-tan ๓๗๒ เว้าโกก พูดสัปดน Voa-kuk ๓๗๓ เว้าขวน นินทา ว่าร้าย Voa-kuan ๓๗๔ เว้าดะ เบรกผู้อื่นขณะพูด Voa-da ๓๗๕ เว้าพื้น พูดถึง Voa-puan ๓๗๖ เว้าหม่วน พูดเพราะ Voa-muan ๓๗๗ ส่วง ส่างได้สติหรือนำ หน้าคู่แข่ง Suang ๓๗๘ ส่วยคิง เอาน้ำ ลูบไล้ตามร่างกาย Suay-khing ๓๗๙ สอกหลีก เส้นทางที่สลับซับซ้อนลับตาหาเจอยาก Sok-lik ๓๘๐ สักก่าเด้ว ก้าวโดดขึ้นกระต่ายขาเดียว Sk-ka-diw
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๓๘๑ สักคะหยอง กระโดดขึ้นให้สูงจากพื้น Sak-kha-yong ๓๘๒ สำ มะปิ ทั้งหลายทั้งปวงหรือต่างๆนานา Sam-ma-pi ๓๘๓ สำ ยอม หยุดขอเวลานอกขณะแข่ง Sam-yom ๓๘๔ สื่อคิ้งหนิ้ง เป็นเส้นตรงตลอดแนว ๆไม่มีคด Suo-khung-nung ๓๘๕ เสอละเพอ สะเพร่าไม่รอบคอบ Soe-la-phoe ๓๘๖ เสื้อบักก่าแหล่ง เสื้อสายเดี่ยว Soe-bak-ka-laeng ๓๘๗ แส่งแซะ กินเมา จนได้ที่ถึงไหนถึงกันไม่มีวันเลิกรา Saeng-sae ๓๘๘ หง่อนต่อ ท้ายทอย Ngon-to ๓๘๙ หง่าไม้ กิ่งไม้ Nga-mai ๓๙๐ หงายเถิน หงายหลัง Ngay-thoen ๓๙๑ หงายป่างหง่าง ล้มหงายท้องไม่เป็นท่า Ngay-pang-ngang ๓๙๒ หงำ สิ่งที่เด่นกว่าบดบังสิ่งที่ด้อย Ngam ๓๙๓ หงืบ ดึกในน้ำ นิ่งไหลลึก Ngub ๓๙๔ หนักขี้ก่าเดียม จั้กจี้ Nak-khi-ka-diam ๓๙๕ หนั่งพับแพบ นั่งพับเพียบ Nang-pab-piab ๓๙๖ หนั่งสลอย นั่งเฉลียงหย่อนขาลง Nang-sa-loy ๓๙๗ หนั่งหย่องย้อ นั่งยองๆ Nang-yong-yo ๓๙๘ หนานผัก แปลงปลูกผัก Nan-pak ๓๙๙ หน้าปึ๊กซึก หน้างอบอกบุญไม่รับ Na-puk-suk ๔๐๐ หน้าเอิก หน้าอก Na-ooe
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๔๐๑ หน่ำ ทำ อะไรหลายๆครั้งจนพอใจ Nam ๔๐๒ หนุ่งซิ่นตุ๊กเอิก นุ่งกระโจมอก Nung-sin-tuk-ooe ๔๐๓ หมกฮวก ห่อหมกลูกอ๊อด Mok-huak ๔๐๔ หม้อฟด น้ำ ในหม้อร้อนจนเดือด Mo-fod ๔๐๕ หมากก่าทัน ผลพุทรา Mak-ka-tan ๔๐๖ หมากเขิด หมากแก่ Mak-khoed ๔๐๗ หมากเขียบ น้อยหน่า Mak-khiab ๔๐๘ หมากแค้ง มะเขือพวก Mak-kheng ๔๐๙ หมากพิลา ผลทับทิม Mak-pi-la ๔๑๐ หมากสีดา ต้นฝรั่งหรือผลฝรั่ง Mak-si-da ๔๑๑ หมากหุ่ง มะละกอ Mak-hung ๔๑๒ หมาก่าน หมาคอสีขาว Mar-kan ๔๑๓ หมาติดโป้ง สุนัขติดเป้ง Ma-kan ๔๑๔ หมึนกินตีน เท้าชา Mun-kin-tin ๔๑๕ หมื่นคาดลาด ลื่นล้มไม่เป็นท่า Mun-khad-lad ๔๑๖ หมุ่นอั๊บยับ แหลกละเอียดไม่เป็นชิ้นดี Mun-oab-yab ๔๑๗ หมุ่นอุ้ยปุ้ย แหลกละเอียด Mun-auy-puy ๔๑๘ หย่อง ขยี้ yong ๔๑๙ หย่อมเยาะ ผมหรือหนวดที่ขึ้นเป็นกลุ้มบางๆไม่รกทึบ Yom-yo ๔๒๐ หยื่งท้อง ท้องอืดท้องเฟ้อ Yung-tong
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๔๒๑ หลงก้ำ ลืมสติจำ อะไรไม่ได้ Long-kam ๔๒๒ หลงทีบ รน จนไม่รู้ทางที่จะไปหรือจนมุม Lvng-tib ๔๒๓ หล่องส่อง ผ่านฉลุย Long-song ๔๒๔ หล่องเบิด ไม่มีเรี่ยวแรง Long-bed ๔๒๕ หลักควม ฉลาดแกมโกง Lak-kwm ๔๒๖ หลังก้อม หลังโก่งค่อม Lang-kom ๔๒๗ หลีกแหน่แหม่ฟ้าว ขอทางหน่อยรีบไปธุระ Lik-haen-hmae-faw ๔๒๘ หลื่นความ รั้นไม่ทำ ตามคำ สั่ง Lan-kwam ๔๒๙ หลุบหมุ้ย ดันสิ่งของเข้ารูช้าๆ Lub-mui ๔๓๐ หลุมเติ้งเลิง พื้นดินที่เป็นหลุมกว้าง Lum-teng-lang ๔๓๑ หลูโตน สงสาร Lu-ton ๔๓๒ หว่าบาป นินทาว่าร้ายใส่ความคนอื่น Wa-bap ๔๓๓ หว่าแล้วบ่แล้ว ร่ำ ไรทาจบไม่สิ้น Wa-la-bi-la ๔๓๔ ห่องเหมือง ร่องน้ำ Hong-muang ๔๓๕ หันล้วงค้วง หมุนติ้ว Han-luang-kuang ๔๓๖ หัวเกี้ยว หัวไหล่ Hua-kia ๔๓๗ หัวขัว หัวสะพาน Hua-kua ๔๓๘ หัวขี้ไค ต้นตะไคร้ Hua-ka-ki ๔๓๙ หัวเถิก หัวล้าน Hua-toek ๔๔๐ หัวโปก ผมหลุดร่วงเป็นหย่อมๆ Hua-pok
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๔๔๑ หางกิ้น หางด้วน Hang-kin ๔๔๒ ห่างลิน รางรินน้ำ ฝน Hang-lin ๔๔๓ ห่ำ มันโลด สั่งให้ทำ อะไรสักอย่าง Ham-mam-lod ๔๔๔ ห่ำ ฮอน รำ พึงรำ พัน Ham-hon ๔๔๕ หิ่มหี่ แสงริบหรี่ Him-hi ๔๔๖ หุ้งอึ่งตื่ง สว่างไสว Hhung-oeng-tang ๔๔๗ หุนหวย หงุดหงิดรำ คาญใจ Hun-huai ๔๔๘ หู่ถ่าง มีอิสระในการทำ อะไรสักอย่างโดยไม่มีอุปสรรค Hu-tang ๔๔๙ หู่ถ่างกินหู่ถ่างนอน อิสระเสรี Hu-tang-ken-hu-tang-non ๔๕๐ หู่ถี่ทาง รู้จักเส้นทาง Hu-te-tang ๔๕๑ หูบ ยกซด hub ๔๕๒ หู่เหมื่อคิง รู้สึกตัว Hu-mua-khing ๔๕๓ เหงี่ยนผู่อื่น เดนของคนอื่น Ngian-pu-oun ๔๕๔ เหมิดพื้น ใช้ ถูกต้อง หรือได้ทดลองมาหมดแล้ว Moed-pun ๔๕๕ แหง่ม ปลายไม้ที่เป็นง่าม Ngaem ๔๕๖ แหม่โซ้น ยาย หือแม่ยาย Ham-som ๔๕๗ แหม่นควม พูดถูก Man-khuam ๔๕๘ แหม้นบักหม่วง สอยมะม่วง Man-bak-muang ๔๕๙ แหม่นละแม ใช่นะซี Maen-la-mae ๔๖๐ แหล่นนำ ผู้บ่าว หอบผ้าหนีตามผู้ชาย Lean-nam-phu-bao-baw
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๔๖๑ แหล่นหัน วิ่งเร็ว Len-han ๔๖๒ แหล่นหันหัน วิ่งเร็ว กว่าเดิม Len-han-han ๔๖๓ แหลมปิ๊ดลิด ส่วนปลายที่แหลมของวัตถุ Laem-pid-lid ๔๖๔ โหม่มกั๊บ ยัดของเข้าปากอย่างเร็ว Mom-kab ๔๖๕ อวนอัว ไม่ได้ตั้งใจ Aon-oa ๔๖๖ อ่วย กลับ หรือ หันกลับ Aoy ๔๖๗ ออนซอน ชื่นชม Aon-son ๔๖๘ อ่อนอ้อยฟ้อย อ่อนปวกเปียก Aon-aoy-foy ๔๖๙ อะยุอะยะ เกะกะ รกรุงรัง เรี่ยราด ไม่เป็นระเบียบ a-yu-a-ya ๔๗๐ อี่เกิ้ง ดวงจันทร์ Ae-kung ๔๗๑ อีเกิ้งแตกเขิบ ดวงจันทร์ร้าว Ae-kuang-tak-kurd ๔๗๒ อี่เกีย คางค้าว Ae-aer ๔๗๓ อี่หลีอี่หลอ เป็นอย่างงั้นจริงๆ Ae-re-ae-lor ๔๗๔ อี่ฮุมกินน้ำ รุ้งกินน้ำ Ae-hum-kin-num ๔๗๕ อึ่งหลึ่ง อ้วน หรือ บวมขึ้นกว่าเดิม Aeun-luen ๔๗๖ อื๋นลืน กลืนของลงคอโดยไม่ต้องไม่ต้องเคี้ยว Auen-luen ๔๗๗ เอ้ขึ้น แต่งตัวแล้วสวย Ae-kuen ๔๗๘ เอดเปด อ้วนตุ๊อ้วนต๊ะ Ad-pad ๔๗๙ เอามันไปโผด เอามันไปปล่อย Aol-man-pi-pod ๔๘๐ เอาแม ตกลงให้ Aol-ma
ภาษาถิ่นไทหล่ม ที่ ภาษาถิ่น ความหมาย ภาษาคาราโอเกะ ๔๘๑ เอ๊าะเยาะ เหลือนิดเดียว หรือ กองอยู่กับที่ Or-yoe ๔๘๒ เอิ้น เรียก Aean ๔๘๓ เอิ้นขวัญ เรียกขวัญให้มาอยู่กับเนื้อกับตัว Aein-kun ๔๘๔ เอี่ยน ปลาไหล Aen ๔๘๕ โอ้นโต้น ของที่ห้อยลงมา Aon-ton ๔๘๖ ฮกอึ้งตึ้ง รกรุงรัง Hug-aueng-tueng ๔๘๗ ฮะฮานเผิ่น ระรานคนอื่น Ha-han-paen ๔๘๘ ฮั้วโปด รั้วพัง Huad-pod ๔๘๙ ฮานต้นไม้ ตอนหรือตัดแต่งกิ่งไม้ Han-ton-mai ๔๙๐ ฮืนคอคักขนาด ขื่นคอสุดๆ Hean-kua-kuk-ka-nan ๔๙๑ ฮุกขี้ไค ถูขี้ไค Huk-kee-kai ๔๙๒ ฮูขี้ รูทวารหนัก Hu-kee ๔๙๓ ฮูขี้กูแน้ว ปฎิเสธ Hu-kee-ku-nall ๔๙๔ ฮูขี้นาย รูจิ้งหรีด Hu-ki-nai ๔๙๕ ฮูจิ่งปิ่ง รูเล็กๆ Hu-ji-pi ๔๙๖ เฮ็ดเวียก ทำ งาน Het-waek ๔๙๗ เฮือนดี บ้านที่มีงานศพ Huan-dee ๔๙๘ แฮะข้าง เดินเฉียดข้างไป Hae-khang ๔๙๙ แฮกดี เริ่มต้นดี Haek-dee ๕๐๐ แฮมคืน ค้างคืน Ham-keun
เอกสารอ้างอิง กิจสุพัฒน์ ฉัตรวิโรจน์ .2550 วัฒนธรรมอันลําค่า ภาษาถิ่นไทหล่ม. สถานีวิทยุกระจายเสียงมวลชนคนรากหญ้า (FM 92.25 MHz : WWW.Kon-Rakya.com) วิศัลย์ โฆษิตานนท์. 2015 .ภาษาหล่ม และภาษาถิ่นเพชรบูรณ์.ณ์3 October, 2015 by