SamDU

Gazeta 1957-yildan chiqa boshlagan 2020-yil, 30-iyun, ¹ 6 (1205) email: [email protected] ISSN: 2181-5313

ß³èíäà òàñäè³ëàíãàí 2020-2021 ´³óâ éèëè ó÷óí äàâëàò áóþðòìàñèãà ê´ðà, Ñàìàð³àíä äàâëàò ÑÀÌÀУÀÍÄ
óíèâåðñèòåòèíèíã 50 òà áàêàëàâð (êóíäóçãè) òàúëèì é´íàëèøèäà 3325 íàôàð àáèòóðèåíò (763
íàôàð äàâëàò ãðàíòè, 2562 íàôàðè ò´ëîâ-êîíòðàêò àñîñèäà) ´³èøãà ³àáóë ³èëèíàäè. ÄÀÂËÀÒ ÓÍÈÂÅÐÑÈÒÅÒÈ

ÓÍÈÂÅÐÑÈÒÅÒÄÀ ßÍÃÈ 600 ¨ØÄÀ
ÔÀÊÓËÜÒÅÒËÀÐ ÒÀØÊÈË ÝÒÈËÄÈ
Äåïóòàòëàð þáèëåé òàíòàíàëàðè
Øóíèíãäåê, ìàãèñòðàòóðà ìóòàõàññèñëèêëàðè ýòèø âà þðèòèø" êàáè òàúëèì é´íàëèøëàðè µàìäà ñåíòÿáðäà ´òêàçèëèøèãà ðóõñàò áåðäè
á´éè÷à 423 òà, ñèðò³è òàúëèì é´íàëèøëàðè ó÷óí òåãèøëè ìàãèñòðàòóðà ìóòàõàññèñëèêëàðè á´éè÷à
1200 òà, êå÷êè òàúëèì øàêëèäà ýñà 375 òà ´ðèí àæ- òàµñèë îëàäè. – Òàðèõäàí ìàúëóìêè, 1420 éèëäà Ìèð-
ðàòèëäè. çî Óëó²áåê ìàäðàñàñè òàúñèñ ýòèëèá, îëèé
(Äàâîìè 2-ñàµèôàäà). ´³óâ þðòè ñèôàòèäà óçëóêñèç ôàîëèÿò îëèá
Óíèâåðñèòåò àõáîðîò õèçìàòèíèíã ìàúëóì ³èëè- áîðãàí, - äåéäè Ñàìàð³àíä äàâëàò óíèâåð-
øè÷à, ´³óâ þðòè êåíãàøèíèíã íàâáàòäàãè éè²èëè- ñèòåòè ðåêòîðè Ðóñòàì Õàëìóðàäîâ. - Óíè-
øèäà óíèâåðñèòåò ðåêòîðè Ð.Õàëìóðàäîâ 2020-2021 âåðñèòåò ìàçêóð ìàäðàñàè îëèÿíèíã ìå-
´³óâ éèëè ó÷óí áåëãèëàíãàí ³àáóë ïàðàìåòðëàðè, ðîñõ´ðè ýêàíëèãè áèð ³àí÷à èëìèé òåçèñ-
ÿíãè òàøêèë ýòèëà¸òãàí ôàêóëüòåò âà êàôåäðàëàð ëàð áèëàí èñáîòëàíãàí.
µàìäà òóãàòèëà¸òãàí òàúëèì é´íàëèøëàðè µà³èäà
ìàúëóìîò áåðäè. Øó áîèñ æîðèé éèëäà óíèâåðñèòåòíèíã
600 éèëëèê þáèëåéèíè ´òêàçèø âèëîÿòíèíã
Áó éèë óíèâåðñèòåòäà ÿíãè - àãðîòåõáèîòåõ- þ³îðè îðãàíè - õàë³ äåïóòàòëàðè âèëîÿò
íîëîãèÿëàð âà îçè³-îâ³àò õàâôñèçëèãè ôàêóëüòåòè Êåíãàøèäàí ñ´ðàëäè.
µàìäà óíèâåðñèòåò ³îøèäà øó ñîµàãà èõòèñîñëàø-
òèðèëãàí òåõíèêóì òàøêèë ýòèëäè. Àãðàð ñîµàãà Õàë³ äåïóòàòëàðè âèëîÿò Êåíãàøèíèíã
³èçè³³àí òàëàáàëàð ÿíãè ôàêóëüòåòäà "Àãðîêèì¸ âà ñåññèÿñèäà óøáó ìàñàëà àòðîôëè÷à ìóµî-
àãðîòóïðî³øóíîñëèê", "Äîðèâîð ´ñèìëèêëàðíè êàìà ³èëèíäè. Äåïóòàòëàð âèëîÿò µîêèìëè-
åòèøòèðèø âà ³àéòà èøëàø òåõíîëîãèÿñè", "¤ñèì- ãè âà êåíã èëìèé æàìîàò÷èëèêíèíã òàêëèô-
ëèêëàðíè µèìîÿ ³èëèø" (ýêèí òóðëàðè á´éè÷à), "Ìå- ëàðèíè èíîáàòãà îëèá, æîðèé éèë ñåíòÿáðü
âà÷èëèê âà óçóì÷èëèê", "Ñàáçàâîò÷èëèê, ïîëèç÷èëèê îéèäà Ñàìàð³àíä äàâëàò óíèâåðñèòåòèíèíã
âà êàðòîøêà÷èëèê", "Èññè³õîíà õ´æàëèãèíè òàøêèë 600 éèëëèê þáèëåéè òàíòàíàëè ðàâèøäà
´òêàçèëñèí, äåãàí ³àðîðãà êåëèøäè.

(Äàâîìè 3-ñàµèôàäà).

ÒÀÌÀÄÄÓÍ ÄÀШÑÈ ¥ÀÌÎÍ Î£ÌΣÄÀ ÐÀÂÎÍ.

¤ÇÁÅÊÈÑÒÎÍÄÀ ÈËÌ-ÔÀÍÍÈÍà ßÍÃÈ ÐÅÍÅÑÑÀÍÑ ÄÀÂÐÈ ÁÎØËÀÍÌΣÄÀ

Áóãóí ìàìëàêàòèìèçäà òàúëèì-òàðáèÿ ñîµàñè ðèâîæèãà àëîµèäà øîíëè òàðèõèãà, ³èñ³à÷à àéòãàíäà, àäî- Áðèòàíèÿ, 1209 éèëè àñîñ ñîëèíãàí),
ýúòèáîð ³àðàòèëà¸òãàíè, èëì-ôàí, ìàúðèôàò ñîµàñè âàêèëëàðè µàð ëàòñèçëàð÷à ¸íäàøóâ ýäè. Àíà øóíäàé Ñîðáîííà (Ôðàíöèÿ, Ïàðèæäà 1257
òîìîíëàìà ³´ëëàá-³óââàòëàíà¸òãàíè, èíòåëëåêòóàë áîéëèêíèíã ³àäð òàìîéèë áèëàí ´çèìèç ôàîëèÿò îëèá éèëè òàøêèë ýòèëãàí, àñîñ÷èñè - ðó-
òîïà¸òãàíè õàë³èìèçíèíã òàðèõè, òèéíàòè, ìåíòàëèòåòè, àñðèé ³àä- áîðà¸òãàí Ñàìàð³àíä äàâëàò óíèâåðñè- µîíèé Ñîðáîí), Ñàëåðíà (Èòàëèÿ, IX
ðèÿòëàðè, îðçó-óìèäëàðè áèëàí áåâîñèòà áî²ëè³. òåòè ´òìèøèíè ´ðãàíà áîøëàäèê. Íà- àñðäà Åâðîïàäàãè áèðèí÷è òèááè¸ò
òèæàäà óíèâåðñèòåòèìèçíèíã áèð ãåî- òàúëèì ìóàññàñàñè ñèôàòèäà î÷èëãàí,
Âàòàíèìèçäà èíñîííèíã òàúëèì îëè- Àëè èáí Ñèíî, Àìèð Òåìóð, Õóñðàâ ãðàôèê µóäóääà æîéëàøóâè, òàðèõèé- XI-XIII àñðëàðäà æóäà ìàøµóð á´ëãàí),
øèãà èæîáèé ìóíîñàáàò óçî³ éèëëèê Äåµëàâèé, Ìèðçî Óëó²áåê, Õîæà Àµðîð, ìåúìîðèé èíøîîòëàð, àñðëàð îøà áèç- Óïïñàëà (Øâåöèÿ, 1477 éèëè àðõèåïèñ-
àíúàíàëàðãà ýãà. ×óíîí÷è, µóäóäèìèç- Àëèøåð Íàâîèé, Êàìîëèääèí Áåµçîä, ãà÷à åòèá êåëãàí ³´ë¸çìàëàð, íîäèð êîï ßêîá Óëôñîí òîìîíèäàí òàøêèë
äà IX-X àñðëàðäàí áîøëàá ê´ïëàá ìàê- Àáäóë³îäèð Áåäèë, Áîáîðàµèì Ìàøðàá àñàðëàð, ìàúíàâèé ìóµèò, àíúàíàëàðè, ýòèëãàí), Õàéäåëáåðã (Ãåðìàíèÿ, 1386
òàáó ìàäðàñàëàð ôàîëèÿò ê´ðñàòãàí. Èëê êàáè áóþê ñèéìîëàð åòèøèá ÷è³³àí. ³àäðèÿòëàðèãà ê´ðà Ñàìàð³àíääà 1420 éèë 18 îêòÿáðäà "Ìó³àääàñ ðóµ" ÷åð-
áîð î÷èëãàí îëèé ´³óâ þðòèíèíã òàðè- Óëàð áàøàðèÿò òàðà³³è¸òèãà óëêàí µèññà éèëäàí èø áîøëàãàí Ìèðçî Óëó²áåê êîâèäà î÷èëèø ìàðîñèìè ´òêàçèëãàí)
õè µàì àñðëàðãà òóòàø. ³´øèøãàí. ìàäðàñàéè îëèÿñèíèíã âîðèñè ýêàíè óíèâåðñèòåòëàðèíèíã áàð÷àñè äàñòëàá
îéäèíëàøäè. Áó þðòèìèç òàðèõèäà ôà- äèíèé òàúëèì ìóàññàñàñè á´ëãàí. Äàâ-
Òàðèõ÷è-îëèìëàð, èëì-ôàí íàìîÿí- Áóíè ê´ï÷èëèãèìèç ÿõøè áèëàìèç. îëèÿò ê´ðñàòãàí îëèé ìàäðàñàëàð áóãóí- ðëàð ´òèøè áèëàí óëàðäà äóí¸âèé ôàí-
äàëàðè, õàë³àðî ýêñïåðòëàð áóãóíãè Ëåêèí òàáèèé áèð ñàâîë òó²èëàäè: óøáó ãè êóíäàãè îëèé òàúëèì äàðãîµëàðè- ëàð ´³èòèëèøè êåíãàÿ áîðãàí.
êóíäà ôàîëèÿò þðèòà¸òãàí Ñàìàð³àíä èíñîíëàð à³ë-òàôàêêóð, èëì-ôàí, ìàú- íèíã "àæäîäè" ýäè, äåãàí ôèêðíè áå-
äàâëàò óíèâåðñèòåòè òàìàë òîøè ¤ðòà íàâèÿò-ìàúðèôàò áîáèäà ³àíäàé ³èëèá ðàäè. Øàð³äà µàì àéíàí øóíäàé æàðà¸í
àñðëàðäà ³´éèëãàí Ìèðçî Óëó²áåê ìàä- áóíäàé îëèé ìà³îìëàðãà ýðèøãàí? Óëàð êå÷ãàí. Õóñóñàí, àêàäåìèê Á´ðèáîé
ðàñàéè îëèÿñèíèíã âîðèñè ýêàíèíè ³àåðäà ´³èãàí, êèìëàðäàí òàúëèì îë- - Ìóëîµàçàëàðèíãèç ²îÿò ²óðóðáàõø. Àµìåäîâíèíã ³àéä ýòèøè÷à, Ñîµèá³èðîí
³àéä ýòìî³äàëàð. ãàí? Ëåêèí ³àäèìäà èø þðèòãàí ìàäðàñàëà- Àìèð Òåìóð 1387 éèëè æóðæîíëèê ìà-
ðèìèçäà, àñîñàí, äèíèé òàúëèì áåðèë- øµóð îëèì Ìèð Ñàééèä Øàðèôíè Ñà-
Õ´ø, óøáó óíèâåðñèòåò òàðèõèíèíã Øóáµàñèç, þêñàê áèëèìãà ýãà á´ëèø ìàãàíìè, äåãàí òàáèèé ñàâîë òó²èëàäè. ìàð³àíäãà îëèá êåëãàí âà ïîéòàõòäàãè
ê´µíà Øàð³ öèâèëèçàöèÿñèäà áå³è¸ñ ó÷óí µàð ³àíäàé èíñîí þêñàê äàðàæàäà ´çè ³óðäèðãàí "Äîð óø-øèôî" ìàäðà-
àµàìèÿò êàñá ýòãàí Ìèðçî Óëó²áåê ìàä- òàúëèì-òàðáèÿ îëèøè êåðàê. ¤çèãà õîñ - Ôèêðèíãèç ò´²ðè. ¤ðòà àñðëàðäà ñàñèäà äàðñ áåðèøãà òàéèíëàãàí. "Äîð
ðàñàñè ôàîëèÿòèãà óçâèéëèãè ³àíäàé èëìèé ìàêòàáëàð, ìóµèò, çàðóð øàðò- µàð ³àíäàé ´³óâ ìàñêàíè òàúëèìèíèíã óø-øèôî" - "Øèôî óéè", ÿúíè øèôî-
àñîñëàðãà ýãà? Óøáó îëèé ´³óâ þðòèäà øàðîèò ìàâæóä á´ëãàíäàãèíà åòóê ñà- àñîñèíè èñëîì òàúëèìîòè òàøêèë ýòàð- õîíà äåãàíè. Ìàíòè³àí àíãëàøèëèá òó-
òàúëèì æàðà¸íè áóãóíãè êóíäà ³àíäàé ëîµèÿò ýãàëàðè êàìîë òîïàäè. Øó áîèñ äè. Øó áèëàí áèðãà, ìàäðàñàëàðèìèç- ðèáäèêè, áó ìàäðàñàäà ê´ïðî³ òèááèé
êå÷ìî³äà? ¤çáåêèñòîí îëèé òàúëèì òèçèìè ÷ó³óð äà äóí¸âèé ôàíëàð µàì ´³èòèëãàí âà èëìëàð ´³èòèëãàí á´ëèøè êåðàê. Îðà-
èëäèçëàðãà ýãàëèãè àíè³. äàâðëàð ´òèøè áèëàí óëàðíèíã óëóøè äàí áèð àñð ´òèá, Àëèøåð Íàâîèé Ñî-
Ñàìàð³àíä äàâëàò óíèâåðñèòåòè îðòèá áîðãàí. Æóìëàäàí, Ìèðçî Óëó²- µèá³èðîí Àìèð Òåìóðäàí ³îëãàí øó
ðåêòîðè, Îëèé Ìàæëèñ Ñåíàòè àúçî- Ìàíà øóíäàé ôèêð-³àðàøëàð íå÷à áåê ìàä ðàñàñèäà èñëîì òàúëèìîòè àíúàíàíè äàâîì ýòòèðäè. Ó ¥èðîòäà
ñè, òåõíèêà ôàíëàðè äîêòîðè, ïðîôåñ- éèëëàðêè þðòèìèç çè¸ëèëàðè îðàñè- áèëàí áèðãà, ìàòåìàòèêà, àñòðîíîìèÿ, àéíàí òèááèé èëìëàðäàí òàúëèì áåðè-
ñîð Ðóñòàì ÕÎËÌÓÐÎÄΠáèëàí ñóµáà- äà àéëàíèá þðàäè. Áèðî³ ìàìëàêàòè- ôèçèêà, êèì¸, ãåîäåçèÿ, ôàðìàêîëîãèÿ, ëàäèãàí "Øèôîèÿ" ìàäðàñàñèíè ³óð-
òèìèç àíà øóëàð õóñóñèäà á´ëäè. ìèç µóäóäèäà ôàîëèÿò îëèá áîðãàí èë- òèááè¸ò, òàðèõ, ôàëñàôà, àäàáè¸ò êàáè äèðäè. Òàðèõ÷è Õîíäàìèð "Ìàêîðèì
ìèé ìàêòàáëàð òàðèõèíè òàä³è³ ³èëèø- èæòèìîèé-ãóìàíèòàð, àíè³ âà òàáèèé óë-àõëî³" àñàðèäà µàçðàò Íàâîèéíèíã
- Õàë³èìèçäà "γ³àí äàð¸ î³àâåðà- äà øó âà³òãà ³àäàð àéòàðëè þòó³ëàðãà ôàíëàðíèíã ´³èòèëèøè èêêèí÷è Øàð³ "Øèôîèÿ" ìàäðàñàñèíè áóí¸ä ýòãàíè
äè", äåãàí íèµîÿòäà µèêìàòëè ãàï áîð, - ýðèøèëìàãàí. Ðåíåññàíñèíèíã âóæóäãà êåëèøèãà òóð- âà ó åðäà òèááè¸ò ñîµàñè á´éè÷à ìóòà-
äåéäè Ð. Õîëìóðîäîâ. - Äàðµà³è³àò, ýçãó òêè á´ëãàí. õàññèñëàð òàé¸ðëàíãàíèíè ¸çàäè: "Øè-
òóòóìëàð ³àäðèÿòãà àéëàíàäè, ÿõøè ôà- Áóíèíã ñàáàáè Âàòàíèìèç èñòè³ëî- ôîèÿ" (ìàäðàñàñè) óøáó ìàäðàñàíèíã
çèëàòëàð ³îíäàí-³îíãà ´òàäè. Æóìëàäàí, ëèãà÷à áó µà³äà äàäèë àéòèøíèíã èì- Àñëèäà, ¢àðáäàãè ê´µíà äåá µèñîá- (áó ´ðèíäà "Õàëîñèÿ" ìàäðàñàñè ê´çäà
èëìó çè¸ µàì ñóÿê ñóðàäè. Øó ìàúíîäà, êîíè é´³ ýäè. Êåéèí÷àëèê µàì áó ìà- ëàíãàí äàñòëàáêè óíèâåðñèòåòëàð òàðè- òóòèëÿïòè) ¢àðáèé òîìîíèäà ´òà òîçà âà
òàìàääóíèé òàðà³³è¸ò µàì óçëóêñèçäèð. ñàëàãà ïàíæà îðàñèäàí ³àðàá êåëèíäè. õèãà íàçàð òàøëàñàê, óëàðíèíã àêñàðè- ñàðèøòà áèð òàðçäà ³óðèëãàí á´ëèá,
Ê´çãà ê´ðèíìàñ ìèíãëàá èïëàð áèëàí Ìàìëàêàòèìèçäàãè èëê îëèé òàúëèì ÿòè µàì àââàë òàëàáàëàðãà äèíèé òàú- µîçèðãè êóíäà Ìàâëîíî ¢è¸ñèääèí
áî²ëàíãàí óçâèé ðèøòàëàð éèëëàð, àñð- ìóàññàñàñè ñèôàòèäà 1918 éèëäà èø ëèì áåðèø ìà³ñàäèäà òàøêèë ýòèëãà- Ìóµàììàä èáí Ìàâëîíî Æàëîëèääèí
ëàð îøà á´é ê´ðñàòàâåðàäè. áîøëàãàí ¤çáåêèñòîí Ìèëëèé óíèâåð- íè à¸í á´ëàäè. Åâðîïàíèíã áóãóíãè óøáó ìàñêàíäà òèááèé èëìëàðäàí òàú-
ñèòåòèãèíà ê´ðñàòèëàðäè. Þðòèìèçäà êóíäà µàì ìàøµóð á´ëãàí Áîëîíüÿ (Èòà- ëèì áåðèø áèëàí ìàø²óë".
Ìóàéÿí äàâðëàð îðàëè²èäà Âàòàíè- îëèé òàúëèì òèçèìè ïàéäî á´ëãàíèãà ëèÿ, XIII àñðäà àñîñ ñîëèíãàí), Îêñôîðä
ìèç µóäóäèäàí Èìîì Áóõîðèé, Àáó Íàñð ýíäèãèíà áèð àñð á´ëèáäè, äåãàí õàòî (Áóþê Áðèòàíèÿ, XIII àñðíèíã èêêèí÷è (Äàâîìè 2-ñàµèôàäà).
Ôîðîáèé, Ìóµàììàä Õîðàçìèé, Ìàµìóä âà áèð òîìîíëàìà òàñàââóð íå-íå àëëî- ÿðìèäà àñîñ ñîëèíãàí), Êåìáðèæ (Áóþê
Çàìàõøàðèé, Àµìàä Ôàð²îíèé, ¥àêèì ìàëàðíè óë²àéòèðãàí õàë³èìèçíèíã
Òåðìèçèé, Àáó Ðàéµîí Áåðóíèé, Àáó