Plant Transpotation

Plant Transpotation

M. Todsapon Kositpon

Root structure

• ปลายราก (root tip) ประกอบดว้ ยบริเวณต่างๆ 4
บริเวณ เรียงลาดับจากปลายสุดข้นึ มา ดังนี้

• บริเวณหมวกราก (Region of root cap)
• บรเิ วณเซลล์แบ่งตัว (Region of cell division)
• บรเิ วณเซลล์ยืดตัว (Region of cell elongation)
• บริเวณเซลล์มีการเปลี่ยนแปลงไปทาหน้าที่เฉพาะ

และเจริญเติบโตเต็มที่ (Region of cell
differentiation and maturation)



• สาหรับบริเวณเซลล์ที่มีการเปลี่ยนไปทาหน้าที่
เฉพาะแล้วนั้น เมื่อพิจารณาตามขวาง จะแบ่ง
ออกเป็นบริเวณต่างๆ จากชั้นนอกสุดเข้าไปข้าง
ในสุดดังน้ี

Epidermis

• เป็นเนือ้ เยือ่ ที่อยูช่ ั้นนอกสุด
• บางเซลล์เจริญเป็นขนราก ช่วยในการดูดน้า

และแร่ธาตุต่างๆ ให้แก่พืช







Cortex

• อยูร่ ะหว่าง Epidermis และ Vascular tissue
• ประกอบดว้ ยเซลล์ Parenchyma เปน็ ส่วนใหญ่
• ทาหน้าที่ในการสะสมอาหาร
• อยู่ชั้นในสุดของชั้น Cortex จะเป็นเนื้อเยื่อ

Endodermis
• ทาหน้าทีค่ วบคมุ การลาเลียงนา้







Stele

• อยู่ถัดจาก endodermis ประกอบดว้ ย
• Pericycle ชั้นของเซลล์ที่ต่อจาก endodermis

เขา้ มาเรียงตัวแถวเดยี วหรอื 2 แถว

• เป็นจุดกาเนิดของรากแขนง (Secondary
root/Lateral root)

• Vascular bundle หรือ Vascular tissue
• ประกอบด้วย Xylem Phloem และ Vascular
cambium

• มีการจัดเรียงตัวในพืช Monocot และพืช Dicot
แตกตา่ งกัน

• ตรงกลางของรากพืช Monocot เป็นเนื้อเยื่อ
Parenchyma เรียกชัน้ นี้ว่า Pith แต่จะไมพ่ บใน
รากพืช Dicot













Stem structure

• การเรียงตัวของเนื้อเยื่อในลาต้นพืช มีความ
คลา้ ยคลงึ กับราก แต่มีความแตกต่างดังตอ่ ไปนี้

Epidermis

• อยู่ชั้นนอกสุด บางส่วนมีการเปลี่ยนแปลงเป็นขน
หนาม

• ในพืชที่มีเนื้อไม้จะพบเฉพาะในปีแรกๆ แต่ในปีต่อๆ
มา จะมีเซลล์ Cork เจริญกลายเป็นเปลือกไม้
(Bark) และดันให้ Epidermis หลุดไป





Cortex

• มีอาณาเขตแคบกว่าในราก
• ประกอบด้วยเซลล์ Parenchyma เรียงตัวกัน

หลายชั้น ส่วนใหญ่สังเคราะห์ด้วยแสงได้
นอกจากนยี้ ังชว่ ยสะสมน้าและอาหารใหแ้ กพ่ ืช

• ชั้นคอร์เทกซ์ที่อยู่ติดกับเอพิเดอร์มิส 2-3 แถว
คือ Collenchyma และมี Sclerenchyma แทรก
อยูช่ ่วยใหล้ าตน้ แขง็ แรงขึน้

• การแตกกิ่งของพืชจะแตกในชั้นนี้เรียกว่า
Exogenous branching ซ่งึ แตกต่างจากราก

• ชั้นในของคอร์เทกซ์คือ Endodermis เรียงตัว
ชัน้ เดียวในลาตน้

• พืชส่วนใหญ่มักเห็นชั้น Endodermis ได้ไม่
ชัดเจนหรอื ไมเ่ หน็ เลย

• เซลล์ที่ทาหน้าทีห่ ลัง่ สาร (Secretory Cell) เช่น
Resin, Latex ก็อยูใ่ นชั้นนี้



Stele

• อยู่ถัดจากชั้นคอร์เทกซ์เข้ามา ในลาต้นจะแยก
ออกจากชัน้ คอร์เทกซไ์ ดไ้ ม่ชัดเจนนัก

• ประกอบดว้ ย 2 สว่ น คือ

Vascular bundle

• อยู่ถัดจากชั้นคอร์เทกซ์เขา้ มา
• ประกอบด้วย Phloem อยูช่ ั้นนอกสดุ
• ถัดเข้ามาเป็น Vascular cambium เรียงตัวอยู่

แถวเดยี ว
• ชัน้ ในสุดคอื Xylem

• ในพืชใบเลี้ยงคู่ เนื้อเยื่อลาเลียงจะเรียงตัวเป็น
มัดและเรียงเปน็ วงรอบลาตน้

• ระหว่างมัดท่อลาเลียงจะมีเนื้อเยื่อพาเรงไคมา
แทรกอยูเ่ รียกว่า Pith ray

• ทาหน้าที่ลาเลียงน้า แร่ธาตุ และสารอาหารไป
ตามแนวรัศมีของลาต้น

• สาหรับพืชใบเลี้ยงเดี่ยว เนื้อเยื่อลาเลียงจะ
รวมกันเป็นมัดแทรกกระจัดกระจายทั่วไป
ภายในลาตน้ ไม่เรียงเปน็ วงเหมือนพืชใบเลีย้ งคู่

• ไม่มีวาสคิวลารแ์ คมเบียมอยูใ่ นมัดทอ่ ลาเลียง

Pith

• อยู่ชั้นในสุดของลาต้นพืชใบเลี้ยงคู่โดยถัดจาก
เนือ้ เยือ่ ลาเลียงเขา้ มา

• ประกอบด้วยเนือ้ เยื่อ Parenchyma
• ทาหนา้ ที่สะสมแป้งและสารตา่ งๆ
• ในไม้เนื้อแข็ง ชั้นนี้จะมีความแข็งแรงมากเนื่องจาก

มีสารลิกนินสะสมอยู่
• สาหรับพืชใบเลี้ยงเดี่ยว จะไม่มีชั้นนี้ แต่จะมีลักษณะ

เปน็ ชอ่ งว่างแทน เรียกว่า Pith cavity







การลาเลียงในพืช

• พืช ที่ วิวัฒนาการมาอยู่บนบก ต้องปรับ
โครงสรา้ งใหเ้ หมาะกับการดารงชีวิต...อยา่ งไร?

• ใบทาหนา้ ที่สังเคราะหด์ ว้ ยแสง
• รากทาหนา้ ที่ดูดนา้ และเกลือแร่
• นา้ มีความสาคัญต่อพืชอย่างไร?

เมแทบอลิ ตัวทา
ซมึ ละลาย

สารหล่อ ความสาคัญ สังเคราะ
ลืน่ ของนา้ ตอ่ พืช ห์ดว้ ยแสง

รักษา ลาเลียง
สมดุล สาร

• มีเส้นทางลาเลียงน้าและเกลือแร่จากรากผ่าน
ลาตน้ สูย่ อด  Xylem

• และเส้นทางลาเลียงสารอาหารจากส่วนยอดลง
ไปเลีย้ งสว่ นราก  Phloem

• พืชมีวิธีการลาเลียงน้าและสารอาหารอยา่ งไร?

การลาเลียงน้าจากดนิ สู่รากพืช

ดนิ
Root hair
Cortex
Endodermis
Pericycle
Xylem









Active การดูดน้า Passive
absorption ของพืช absorption
การดูดนา้ ของ การดูดน้าโดย
รากโดยตรง อาศัยการคาย

นา้

Imbibition

กลไกการลาเลียงนา้ ในต้นพืช

• Non – vascular plant  แพร่จากเซลลห์ นึง่
ไปยังอีกเซลลห์ น่งึ

• Vascular plant  พืชมีท่อลาเลียง มีการ
ลาเลียงนา้ 3 ชอ่ งทาง คือ

Apoplast route

การลาเลยี งนา้ ผ่านทาง
ผนังเซลล์หรือทางช่องวา่ ง

ระหวา่ งเซลล์

Symplast route Transmembrane route

การลาเลียงน้าผา่ นทาง การลาเลยี งผ่านเยื่อหุม้
cytoplasm และ ระหวา่ งสองเซลล์
plasmodesmata





การลาเลียงน้าในลาต้นพืช

• มี ค ว า ม ส า คั ญ กั บ พื ช ที่ อ า ศั ย อ ยู่ บ น บ ก
โดยเฉพาะไมย้ ืนตน้ ที่มีความสงู

• อาศัยแรง 3 แรง คือ

Root pressure

เกิดขณะมีน้าในดินมาก อัตราการดูดน้ามากกว่าการ
คายน้า เมือ่ สะสมสารละลายในไซเลม็ มาก ทาให้โมเลกุล
น้าเคลื่อนเข้าสูไ่ ซเล็มโดยการออสโมซสิ ผนังของเอนโด
เดอร์มิสจะกั้นการไหลออกของน้า ทาให้น้าเคลื่อนข้ึนสู่
เบื้องบนได้ ในพืชที่มีความสูงมากอาจไม่มีแรงดันราก
ดังนั้น แรงดันราก จึงไม่ใช่แรงหลักในการลาเลียงน้า
และแร่ธาตขุ ้นึ สูย่ อดลาตน้ ของพืช