เทคโนโลยี (วิทยาการคำ นวณ) โรงเรีย รี น บดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) สมุทรปราการ ภาคเรีย รี น 1 ปีก ปี ารศึกษา 2565 จัดทำ โดย นางสาว รวิส วิ รา ทองดี เสนอ คุณครู วรรณพร เจริญ ริ แสนสวย หนังสือรายวิช วิ าพื้นฐานวิท วิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้น ชั้ มัธยมศึกษาปีที่ ปี ที่ ๖
หนังสือเรีย รี น รายวิช วิ าพื้นฐานวิท วิ ยาศาสตร์ และเทคโนโลยี เทคโนโลยี (วิท วิ ยาการคำ นวณ) ชั้น มัธยมศึกษาปีที่ ๖ ตามมาตรฐานการเรีย รี นรู้และตัวชี้วัด กลุ่มสาระการเรีย รี นรู้วิท วิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ จัดทำ โดย นางสาว รวิส วิ รา ทองดี เลขที่ 15 มัธยมศึกษาปีที่ ปี ที่ 6/4
สารบัญ บทที่ 1 และ 4 บทที่ เนื้อหา หน้า 1 การแบ่งปันข้อมูล 1.1 องค์กรประกอบและรูปแบบพื้นฐานในสื่อสาร 1.2 เทคนิคและวิธี วิธี การแบ่งปัญข้อมูล 1.2.1 การเขียนบล็อก 1.2.2 การทำ แฟ้มผลงาน 1.3 ข้อควรระวัง วัในการแบ่งปันข้อมูล กิจกรรมท้ายบท แบบฝึกหัดท้ายบท 4 4.1 อาชีพด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและ การสื่อสาร 4.2 การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีกับสังคม และอาชีพ 4.3 ผลกระทบของเทคโนโลยีกับอาชีพ 4.4 การทำ งานร่วมกับเครื่อ รื่ งจักรและ ระบบอัตโนมัติ กิจกรรมท้ายบท แบบฝึกหัดท้ายบท อาชีพในยุคดิจิทัล 4 6 7 13 17 18 19 22 26 29 32 34 35
วิทวิยาการคำ นวณ วิทวิยาการคำ นวณ
การได้ยิน การมองเห็น การสัมผัส การรับรู้รสชาติ ความรู้สึก เทคโนโลยีในปัจจุบัน เปิดโอกาสให้ทุกคนมีพื้นที่ในการสื่อสาร และแบ่งปันข้อมูลได้ มากขึ้น แต่การสื่อสารที่ดีนั้น ผู้ส่งสารควรมีความเข้าใจในรูปแบบการสื่อสาร รวมทั้งเทคนิคที่จะนำ มาใช้ในการสื่อสารในรูปแบบต่างๆ จากสารที่ต้องการ เพื่อให้ผู้รับได้รับสารอย่างถูกต้องครบถ้วน และรวดเร็ว ในการสื่อสารนั้นผู้ส่งสารควรจะต้องรู้และเข้าใจองค์ประกอบและรูปแบบพื้นฐานในการ สื่อสาร สามารถสร้างสารที่เป็นที่นิยมในปัจจุบัน เช่น การเขียนบล็อก อินโฟกราฟิก วิดี วิดีโอ และแฟ้ม ผลงาน บทที่1 การแบ่งปันข้อมูล 1.1 องค์ประกอบและรูปแบบพื้นฐานในการสื่อสาร ในปีพ.ศ. 2492 คล็อด แชนนอน (Claude Shannon) และ วาร์เรน วีฟวี เวอร์ (Warren Weaver) ได้นำ เสนอรูปแบบการสื่อสาร ซึ่งประกอบด้วย ผู้ส่ง ช่องทาง และผู้รับ เพื่อ อธิบายรูปแบบการสื่อสาร ด้วยโทรศัพท์และวิท วิ ยุสื่อสาร และในปี พ.ศ.2503 เดวิด วิ เบอร์โล (David Berlin) ได้ขยายรูปแบบและองค์ประกอบพื้นฐานของการสื่อสารโดยเพิ่มสารเข้าไปในองค์ประกอบ หลักด้วย ดังรูป 1.1รูปแบบการสื่อสารนี้เป็นพื้นฐานในการศึกษาด้านการสื่อสารในปัจจุบัน ทักษะการติดต่อสื่อสาร ทัศนคติ ความรู้ สังคม วัฒวันธรรม เนื้อหา องค์ประกอบ สิ่งปรุงแต่ง เช่น น้ำ เสียง โครงสร้าง รหัสในการส่งสาร ทักษะการติดต่อสื่อสาร ทัศนคติ ความรู้ สังคม วัฒวันธรรม ผู้ส่ง สาร ช่องทาง ผู้รับ 4
องค์ประกอบของการสื่อสาร 1. ผู้ส่ง ในที่นี้คือผู้ที่มีสารหรือ รื เนื้อหาข้อมูล และมี ความต้องการที่จะส่งสารไปยังผู้รับ โดยผู้ ส่งจะต้องคำ นึงถึงจุดประสงค์ของการส่งสาร และ ความสามารถในการรับสารของผู้รับ เพื่อนำ มา พิจารณาเลือกรูปแบบและช่องทางในการสื่อสาร 2. สารเป็นข้อมูล หรือ รื สิ่งที่ผู้ส่งต้องการให้ผู้รับ ได้รับรู้โดยสารนั้น นั้ อาจมีได้หลายรูปแบบ เช่น เสียงพูด ข้อความ หรือ รื ภาพ เพื่อให้ผู้รับ เข้าใจได้รวดเร็วและชัดเจนมากขึ้น 4. ผู้รับ มีหน้าที่แปลความหมายของสารที่ผู้ส่งนำ เสนอ ซึ่งความสามารถในการแปลจะ ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง เช่น การศึกษา วุฒิ วุ ฒิ ภาวะ พื้นฐานทางสังคม ความเชื่อ หรือ รื แม้กระทั่ง ทั่ ความ สนใจในสารที่ได้รับ 3. ช่องทาง เป็นวิธี วิธี การในการส่งสารจากผู้ส่งไปยังผู้รับ เช่น การใช้โทรศัพท์ การสื่อสารผ่าน สื่อสังคม หรือ รื แม้กระ ทั่ง ทั่ การพูดคุยกับผู้รับโดยตรง โดยแต่ละช่องทางจะส่งสารไห้ผู้รับผ่าน ประสาทสัมผัสทั้ง ทั้ s ในลักษณะและปริม ริ าณที่ต่างกัน ดังนั้น นั้ จะต้องจัดเตรีย รี มสารให้อยู่ในรูปแบบที่ เหมาะสม 5
1.2 เทคนิคและวิธี วิธี การแบ่งปัน ปั ข้อมูล การที่จะแบ่งปัน ปั ข้อมูลได้นั้น นั้ ผู้ส่งจะต้องจัดเตรีย รี มสารไห้อยู่ในรูปแบบที่ เหมาะสมกับช่องทางและผู้รับ ช่องทางในการสื่อสารแบ่งได้เป็น ป็ การสื่อสารโดยตรง (direct communication) เช่น การพูดคุยต่อหน้า หรือ รื ทางโทรศัพท์ การรายงานหน้าห้อง เป็นช่องทางที่ผู้ส่ง สามารถสังเกตและรับ รู้ปฏิกิริย ริ าของผู้รับได้ โดยตรง สื่อมวลชน (mass media) เช่น วิท วิ ยุ โทรทัศน์ หนังสือพิมพ์ เป็นสื่อที่เน้นการ สื่อสารทางเดียว แต่สามารถกระจาย สารไปยังคนหมู่มาก ได้ สื่อสังคม (social media) เช่น เฟซบุ๊ก ทวิต วิ เตอร์ หรือ รื เว็บ ว็ บอด์ โดยสื่อ สังคมจะเป็นช่องทาง สื่อสารที่มีการโต้ตอบ ค่อนข้างสูง ทำ ให้ผู้ส่งมี โอกาสอธิบายเพิ่มเติม หรือ รื แก้ไข้ปรับปรุงรูป แบบสารได้อย่างเหมาะ สม 6
1.2.1 การเขียนบล็อก คำ ว่า ว่ บล็อก (Blog) มาจากคำ ว่า ว่ เว็บ ว็-ล็อก (Web-Log) ซึ่งเป็นการเขียนบทความ อธิบายหรือ รื ให้ข้อมูลเพื่อนำ ไปเผยแพร่บนเว็บ ว็ ไซต์ ปัจจุบันมีเว็บ ว็ ไซต์ที่ให้บริก ริ าร เปรีย รี บเสมือนเป็นสื่อ กลาง หรือ รื สถานที่เก็บบทความ ที่เป็นที่นิยมอยู่ หลายเว็บ ว็ ไซต์ เช่น Medium, Blognone และ Dek-D ซึ่ง ส่วนใหญ่แล้วเป็นพื้นที่เปิดให้สามารถ เข้าไปเขียนบทความเผยแพร่ได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย ผู้ที่เข้าไป เขียนบล็อกและเผยแพร่ข้อมูลมีชื่อเรีย รี ก เฉพาะว่า ว่ บล็อกเกอร์ และหากบล็อกเกอร์คนใดมีผู้ ติดตาม จํานวนมาก อาจกลายเป็น อินฟลูเอน เซอร์ ที่ผลิตเนื้อหาที่ส่งผลต่อทัศนคติ การตัดสิน ใจ หรือ รื ชี้นำ คนในสังคมให้คล้อยตามได้ เกร็ดน่ารู้ : อินฟลูเอนเซอร์ (Influencer) อินฟลูเอนเซอร์ เป็นผู้มี อิทธิพลในสื่อสังคม และได้รับความนิยมมี คนติดตามบนโลก ออนไลน์จำ นวนมาก การนำ เสนอเนื้อหาใดจากอินฟลูเอนเซอร์ จะส่งผลกระทบต่อสังคมหรือ รื กลุ่ม คนที่ สนใจในเรื่อ รื่ งนั้น ๆ โดย อินฟลูเอนเซอร์ เหล่านี้จะนำ เสนอข้อมูลข่าวสารผ่านสื่อ สังคมในด้าน ที่ตนเองเชี่ยวชาญหรือ รื สนใจ เช่น ความงาม แฟชั่น ท่องเที่ยว การชิมอาหาร เกม ดนตรี และ ภาพยนตร์ รวมไปถึงดาราหรือ รื คนดัง อาชีพนี้จะมีรายได้จากค่าโฆษณาหรือ รื มีผู้ จ้างให้แนะนำ สินค้า 7
ขั้น ขั้ ตอนการเขียนบล็อก การเขียนบล็อก ควรเริ่ม ริ่ จากการวางแผน ว่า ว่ จะเขียนเรื่อ รื่ งอะไร วางเค้าโครง จัดเตรีย รี มข้อมูล เขียนคำ โปรย เพื่อแนะนำ เนื้อหาและดึงดูดความสนใจ หลังจากนั้นให้ล ห้ งมือเขียน อาจเขียนรวดเดียว จบ หรือ รืให้จบเป็นส่วน ๆ หลังจากนั้นควรจัดหาภาพประกอบเพื่อช่วยอธิบายเรื่อ รื่ งยาก ๆ ช่วยดำ เนิน เรื่อ รื่ งราว หรือ รืใส่มุกตลก เพื่อเสริม ริให้บทความดูน่าสนใจมากขึ้น และหลังจากที่ได้บทความแล้วให้ทำ การแก้ไข ตรวจ ทานความซ้ำ ซ้อน ตรวจทานการดำ เนินเรื่อ รื่ ง และอาจให้ผู้อื่นลองอ่านและวิจ วิ ารณ์ โดยแต่ละขั้นตอนมีราย ละเอียด ดังนี้ การวางแผน ไม่ว่า ว่ ผู้เขียนบอกจะเชี่ยวชาญเพียงใด การเขียน บทความหนึ่งบทความ ไม่ได้ใช้เวลา เพียง 1-2 ชั่วโมงเท่านั้น ด้วยเหตุนี้การวางแผนจึง ควร คำ นึงถึงสิ่งต่อไปนี้ 1.1) กำ หนดเรื่อ รื่ งที่จะเขียน ผู้เขียนควรเขียนเรื่อ รื่ งที่ตนเองสนใจ เพราะถ้าผู้เขียนไม่มีความสนใจในเรื่อ รื่ งที่จะ เขียนแล้ว ความไม่น่าสนใจจะถูกถ่ายทอดลงไป ยังบทความที่เขียน และส่งต่อไปยังผู้อ่านได้ ถ้า หากเรามีอาชีพเป็นนักเขียน บางครั้งเราอาจ เลือกไม่ได้ว่า ว่ จะต้องเขียนเรื่อ รื่ งอะไร แต่ด้วย ความเป็นบล็อกเกอร์แล้ว เราสามารถกำ หนด เรื่อ รื่ งที่เขียนเองได้ ทำ ให้เราได้เปรีย รี บในจุดนี้ การเขียนบล็อกที่ดี ควรมีเนื้อหาที่ชักชวนให้ผู้ อ่านได้เข้ามามีส่วนร่วมให้กระทำ การบางอย่าง หลังจากอ่านเนื้อหาจบลงแล้ว อาจใช้คำ พูด เชิญชวนปิดท้าย เช่น หากเขียนรีวิ รี ว วิ สินค้า อาจ ลงท้ายด้วย "ซื้อตอนนี้แล้วคุณจะไม่ผิดหวัง วั" เพื่อเป็นการสื่อให้อ่านคล้อยตาม และทำ ในสิ่งที่ ผู้เขียนต้องการ 8
เคล็ด (ไม่)ลับ ซื้อตั๋วเครื่อรื่งบินราคาถูก เล่าถึงที่มาของบทความ เหตุใดการซื้อตั๋วเครื่อรื่งบินออนไลน์จึง ได้รับความนิยมมากขึ้นเพื่อเชื่อมโยงเข้าสู่เนื้อหาในส่วนต่อไป หัวข้อหลัก (Title) ส่วนนำ (Intro) หัวข้อรอง (Subtitle) เนื้อหา (Body) ส่วนสรุป (Conclusion) เกร็ดน่ารู้: Call to Action (CTA) ถ้าต้องการเผยแพร่เนื้อหาเพื่อ ให้ผู้อ่านเข้ามามีส่วนร่วม หรือ รื ชักชวนให้ผู้อ่านได้กระทำ การ ใด ๆ เราสามารถใช้วิธี วิธี การที่เรีย รี กว่า ว่ Call to Action ซึ่ง เป็นข้อความที่ชักชวนหรือ รื แนะนำ ให้ผู้อ่านกระทำ ตามเนื้อหา ที่ ผู้เขียนได้เขียนในบล็อก หรือ รืในสื่ออื่น เช่น วิดี วิดีโอ โดยทั่วไปข้อความเหล่านี้มักจะปรากฏในช่วงท้ายของเนื้อหา เช่น "มาร่วมกับเราตอนนี้เลย" "สมัครเลยวัน วั นี้" "ทดลองใช้ ฟรี”รี ซึ่งส่งผลถึงยอดผู้อ่านโฆษณาสินค้าทางดิจิทัล หากมีผู้ อ่านหรือ รื ผู้ติดตามเป็นจำ นวนมาก ผู้เขียนก็จะกลายเป็นอิน ฟลูเอนเซอร์ในเนื้อหาด้านนั้น 1.2) วางเค้าโครงเรื่อ รื่ ง ก่อนที่จะเริ่ม ริ่ เขียนบทความใด ๆ ผู้เขียนควรวางเค้าโครงเรื่อ รื่ งเพื่อให้แน่ใจว่า ว่ บทความ ที่จะเขียนมีเนื้อหาที่ ครอบคลุม ครบถ้วน สมบูรณ์ และเข้าใจง่าย ตัวอย่างการวางเค้าโครงบล็อก เรื่อ รื่ ง: “เคล็ด(ไม่)ลับ ซื้อตั๋ว ตั๋ เครื่อ รื่ งบินราคาถูก” อยากซื้อตั๋วเครื่อรื่งบินราคาถูกต้องทำ อย่างไร? * ซื้อเที่ยวบินไหน - ฤดูกาล Low Season และ High Season -เดินทางวันวัธรรมดาราคาถูกกว่าว่ -fixed flight -พักต่อเครื่อรื่ง ราคาถูกกว่าว่บินตรง * ซื้อเมื่อไหร่? -ซื้อล่วงหน้าราคาถูกกว่าว่ - ซื้อก่อนได้ก่อน - ซื้อตั๋วเครื่อรื่งบินวันวั ไหนถูกที่สุด * ซื้อที่ไหน -ซื้อผ่านตัวแทนการขายหรือรืสายการบิน - งานแฟร์การท่องเที่ยว หรือรืบูธ ของสายการบิน * ซื้ออย่างไร? - โปรโมชันจากบัตรเครดิตดีที่สุด สรุปเนื้อหาทั้งหมดในภาพรวมเสนอความคิดเห็นของผู้เขียน อ่านบทความฉบับเต็มได้ที่: https://praikeemak.wordpress.com/2019-09-06 howtogetcheapesttight 9
การวางค้าโครงรี่ย รี่ งจะช่วยให้เนื้อหาที่เขียนอยู่ในกรอบที่ต้องการ และช่วยให้เนื้อหาดำ เนินไป อย่าง เป็นขั้นตอน การเขียนเค้าโครงไม่จำ เป็นต้องละเอียด หรือ รื มีรูปแบบสวยงาม แต่ต้องครบถ้วน สมบูรณ์ ผู้เขียนบทความหลายคน อาจไม่มี ความรู้หรือ รืประสบการณ์ในเนื้อหาที่จะเขียน แต่การค้นคว้า ว้ หาข้อมูลในสิ่งที่สนใจสามารถ ทำ ได้ง่ายและสะดวกในยุคดิจิทัล การกำ หนดเรื่อ รื่ งที่เราสนใจ จะเข้า มามีบทบาทในขั้นตอนนี้เพราะการที่เรา สนใจ เราจะมีความสุขและความมุ่งมั่นใน การค้นคว้า ว้ หาข้อมูล ทำ ให้ได้ข้อมูลที่น่า สนใจและปริม ริ าณเพียงพอที่จะเรีย รี บเรีย รี ง บทความได้ ค้นคว้า ว้ ตรวจสอบข้อมูล ข้อมูลที่ได้จากการค้นคว้า ว้ หรือ รื จาก ประสบการณ์ตรงของผู้เขียน อาจไม่ใช่สิ่งที่ถูก ต้องเสมอไป และหากเผยแพร่ข้อมูลที่ผิดพลาด เพียงครั้งเดียว อาจส่งผลต่อความน่าเชื่อถือ ของผู้เขียน การเขียนคำ โปรย คำ โปรยเป็นประโยคสั้นๆ ที่สรุปเชื้อเชิญให้ผู้อ่านเข้าไปอ่านเนื้อหาโดยละเอียด การ เขียนคำ โปรยควรใช้ภาษาที่จูงใจหรือ รื ดึงดูดความสนใจของผู้อ่านให้อยากรู้เนื้อหาโดย ละเอียด บางครั้งผู้เขียนคำ โปรยอาจใช้เทคนิคที่เรีย รี กว่า ว่ คลิกเบต (Clickbait) ซึ่งเป็นการ เขียนเพื่อหว่า ว่ นล้อมให้เข้าไปอ่านเนื้อหาทั้ง ๆ ที่เนื้อหาไม่มีความน่าสนใจเพียงพอ คำ ที่พบ บ่อย เช่น ตะลึง!! อึ้ง!! แล้วคุณจะคาดไม่ถึง!! รีบ รี ดูก่อนโดนลบ!! คลิกเข้าไปดูสิ!! แม้ว่า ว่ การ เขียนคำ โปรยแบบคลิกเบตจะทำ ให้ผู้คนสนใจและเข้าไปอ่านเนื้อหา แต่เป็นการกระทำ ที่ หลอกลวง และอาจลดความน่าเชื่อถือของบล็อกได้ การเขียนคำ โปรย ควรคำ นึงถึงผู้อ่าน ว่า ว่ สนใจเรื่อ รื่ งใด และควรใช้ภาษาในระดับใด แม้ว่า ว่ จะเป็นบทความในเรื่อ รื่ งเดียวกัน แต่คำ โปรยต่างกัน ย่อมดึงดูดผู้อ่านต่างกัน ชวนคิด Don 't believe everything you read on the internet just because there ' s a picture with a quote next to it. ALBERT EINSTEIN ตะลึง!! อึ้ง!! แล้วคุณจะ คาดไม่ถึง!! รีบ รี ดูก่อน โดนลบ!! คลิกเข้าไปดูสิ!! 10
หลังจากที่ได้รวบรวมข้อมูลและตรวจสอบ ความถูกต้อง วางโครงเรื่อ รื่ ง เขียนคำ โปรย และได้ ชื่อเรื่อ รื่ งที่สื่อถึงเนื้อหาที่จะเขียนแล้ว ขั้นตอนต่อไป จะเป็นการเขียนบทความ การเขียนนั้น อาจเขียนคราวเดียวจบ หรือ รื อาจจะแบ่งเป็นส่วน ๆ แล้วค่อย ๆ เขียนไปทีละส่วน ก็ได้ แต่นักเขียนส่วนใหญ่จะแนะนำ ว่า ว่ ควรที่จะ เขียนให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ในคราวเดียว เพื่อให้มีสมาธิจดจ่ออยู่กับเนื้อหาที่เขียน ทำ ให้ไม่ลืม เนื้อหาที่เป็นจุดสำ คัญที่ต้องการให้ปรากฏใน บทความ หลังจากที่เขียนบทความแล้ว ทุกครั้งที่ กลับ มาอ่าน อาจต้องการเพิ่มเติม หรือ รืปรับเปลี่ยน เนื้อหา ในบางส่วน เมื่อปรับเปลี่ยนหลายครั้ง อาจ ทำ ให้ เนื้อหาในบทความคลาดเคลื่อนจากประเด็นที่ ต้องการจะสื่อ ดังนั้นการเขียนบทความควรเขียน ให้จบในคราวเดียว ในปัจจุบัน ผู้อ่านมักมีสมาธิจดจ่ออยู่ กับตัวหนังสือในเวลาจำ กัด ถ้าบทความใน บล็อกไม่มีภาพประกอบ ผู้อ่านส่วนใหญ่อาจ จะให้ความสนใจไปรับข้อมูลจากสื่ออื่น เช่น Facebook หรือ รื YouTube การใช้ภาพ ประกอบช่วยลดความรู้สึกอึดอัดในการเห็น เฉพาะตัวหนังสือ และการใช้ภาพประกอบ จะช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจการดำ เนินเรื่อ รื่ งของ บทความโดยผู้อ่านสามารถกวาดตามองทั้ง บทความเพื่อดูว่า ว่ บทความนี้เกี่ยวกับอะไร นอกจากนี้การใช้ภาพยังช่วยสร้างจุดสนใจ หรือ รื เสริม ริ ความเข้าใจในการอ่านข้อความ รวมทั้งช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจเนื้อหาที่ไม่ สามารถบรรยายด้วยตัวอักษรได้ การเขียน การใช้ภาพประกอบ 11
BLOG การตรวจทานแก้ไข ขั้นตอนนี้นอกจากจะตรวจทานเพื่อ แก้ไข ตัวสะกดและไวยากรณ์แล้ว ผู้เขียน ควรตรวจทานว่า ว่ มีการเขียนประเด็นที่ซ้ำ กัน หรือ รืไม่ ในการตรวจทาน อาจอ่านออกเสียง เพื่อ ตรวจสอบความต่อเนื่องของบทความ หรือ รื อาจให้ ผู้อื่นช่วยอ่านเพื่อตรวจทานด้วย การเขียนที่ดีควรเขียนให้กระชับ ใน แต่ละ ย่อหน้าควรจะมีเพียงประเด็นเดียว โดยอาจมี ประโยคที่กล่าวถึงประเด็นหลักไว้ ที่ประโยคแรกหรือ รื ประโยคสุดท้ายของ ย่อหน้า เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจได้ ง่ายขึ้น การเขียนบล็อกอาจเป็นเรื่อ รื่ งที่ดูไม่ยาก นัก หากยังไม่เคยทดลองเขียน แต่ในการเขียนจริง ริ นั้น มีสิ่งที่ต้องคำ นึงถึงเป็นอย่างมาก ผู้ที่ต้องการ เป็น บล็อกเกอร์ต้องใช้เวลาในการฝึกฝน ควรที่จะ เขียน บทความออกมาให้มากที่สุด และต้องยอมรับ ว่า ว่ ไม่มี งานเขียนใดที่สมบูรณ์แบบ แม้ในปัจจุบันจะ มี เครื่อ รื่ งมือที่ช่วยให้เขียนได้ง่ายขึ้นก็ตาม 12
เกร็ดความรู้: แพลตฟอร์มสำ หรับเขียนบล็อก กิจกรรมที่ 1 . 1 บล็อกเกอร์มือใหม่ การเขียนบล็อกสามารถทำ ได้บนแพลตฟอร์ม ที่เปิด โอกาสให้ทุกคนเขียน เผยแพร่ และนำ เสนอ บนสื่อสังคม สําหรับผู้เริ่ม ริ่ ต้น อาจเลือกใช้รูปแบบ ที่มีอยู่ในแพลตฟอร์ม หรือ รื อาจเพิ่มเติมปรับแต่ง รูปแบบตามความชอบ โดยแต่ละ แพลตฟอร์มจะ มีจุดเด่น หรือ รื รูปแบบที่ให้ปรับแต่งแตกต่าง กัน ออกไป แพลตฟอร์มที่เป็นที่นิยม เช่น WordPress, Blogger, Medium, Blognone, Dek-D, Nation Blog, Bloggang และ Storylog 1.2.2 การทำ แฟ้ม ฟ้ ผลงาน แฟ้มผลงาน (portfolio) เป็น เอกสารในการรวบรวมหลักฐานที่แสดงถึงความ สามารถและผลงานของบุคคลเพื่อใช้ในการนำ เสนอ ประกอบการพิจารณาการประเมินการ ทำ งาน การ สมัครเข้าเรีย รี น หรือ รื การสมัครเข้า ทำ งาน จึงนับว่า ว่ แฟ้มผลงานเป็นสารที่ส่งไปยัง ผู้รับที่เกี่ยวข้อง ดังนั้น การทําแฟ้มผลงาน จึง ต้องคำ นึงถึงผู้รับสาร เพื่อนำ มากําหนดรูปแบบ ในการนำ เสนอและสามารถ สื่อสารได้อย่างถูก ต้องและมีประสิทธิภาพ ให้นักเรีย รี นรวมกลุ่มกัน 3-4 คน เขียน บล็อก และเผยแพร่บนแหล่งที่ตนเองสมัคร เป็น สมาชิก โดยมีตัวอย่างของประเด็นในการเขียน บล็อก เช่น สะท้อนสังคม วัฒ วั นธรรมของฉัน สิ่งที่ฉันภูมิใจ รีวิ รี ว วิ สิ่งที่สนใจหรือ รืประสบการณ์ เรื่อ รื่ งอื่น ๆ ที่ต้องการนำ เสนอ 13
PORTFOLIO ขั้นตอนการทำ แฟ้มผลงาน ส่วนนำ ผลงานหลัก ส่วน เพิ่มเติม ป ก ส า ร บั ญ เ ก ริ่ นริ่นำ ป ร ะ วั ติ กลุ่มผลงาน 1 กลุ่มผลงาน 2 กลุ่มผลงาน 3 ผ ล ง า น เ ด่ น 1 ผ ล ง า น เ ด่ น 2 ผ ล ง า น เ ด่ น 3 ผ ล ง า น เ ด่ น 1 ผ ล ง า น เ ด่ น 1 ผลงานหรือ รื ความสนใจอื่นๆ รวบรวมผลงาน จัดหมวดหมู่ ผลงานในที่นี้เป็นชิ้นงาน หรือ รื ผลงานที่สร้าง หรือ รื พัฒนาขึ้น ซึ่งบ่ง บอกถึงความสามารถของ เจ้าของผลงาน เช่น ภาพวาด สิ่งประดิษฐ์ วีดิ วีดิ ทัศน์ 6 โครงงานวิช วิ าการ งานอดิเรก โดยชิ้นงาน เหล่านี้อาจ เคยนำ ไปประกวดหรือ รื ส่ง อาจารย์ในชั้นเรีย รี น การนำ ผลงานไปใส่แฟ้มผล งาน อาจต้องมี การปรับเปลี่ยนผลงานให้ สามารถนำ เสนอในรูปแบบ ภาพได้ ซึ่งบาง ชิ้นงานอาจทำ ได้ยาก เช่น งานแต่ง เพลง หรือ รื ร้องเพลง ก็อาจนำ ภาพที่เกี่ยวข้องมา ประกอบได้ เช่น โน้ตเพลงบนบรรทัด 5 เส้น หรือ รื ภาพถ่ายขณะร้องเพลง การจัดหมวดหมู่ สามารถ ทำ ได้หลาย ลักษณะ เช่น จัดผลงานเป็นก ลุ่มของการเรีย รี น กีฬา ดนตรี และ คุณธรรมจริย ริ ธรรม หรือ รื อาจจะจัด เป็นก ลุ่มวิช วิ าการ งานอดิเรก ศิลปะและ วัฒ วั นธรรม โดยแต่ละหมวดหมู่ไม่ควรมี เรื่อ รื่ งที่ซ้ำ กัน เช่น หาก งานอดิเรกเป็นการ วาดภาพ ก็ไม่ควรที่จะแยกศิลปะ ออกจาก งานอดิเรก การเลือกหมวดหมู่ที่ดีต้อง สามารถนำ เสนอตัวตนของเจ้าของผลงาน ในส่วนที่ สําคัญได้ 14
ผู้นำ เสนอควรที่จะคัดเลือกผลงานที่ดีที่สุดไม่เกิน 3 ชิ้น ต่อหนึ่งหมวดหมู่ หากในหมวดหมู่นั้นมีผลงานมาก อาจทำ เป็น ภาพเล็กรวบรวมงานที่เหลือในหน้าเสริม ริ ของแฟ้มผลงาน คัดเลือกผลงาน จัดลำ ดับความน่าสนใจของผลงาน และประเมินตนเอง หลังจากคัดเลือกผลงาน จะเห็นภาพได้ชัดขึ้นว่า ว่ เรามี ผล งานเด่นในด้านใด หรือ รื ยังขาดผลงานในด้านใด ขั้นตอนนี้อาจ จัด ลำ ดับความน่าสนใจของแต่ละหมวดหมู่จากผลงานที่มี ซึ่งจะ ทำ ให้ เข้าใจตัวตนของเรามากขึ้น และประเมินได้ว่า ว่ เราควรยื่น แฟ้มผล งานเพื่อเข้าศึกษาในสาขาใดหรือ รื ทํางานในหน่วยงานใด ในการลำ ดับเรื่อ รื่ งราวเพื่อเลือกผลงานเข้าแฟ้ม ควรคำ นึง ว่า ว่ ผู้ที่ประเมินต้องการเห็นอะไรในแฟ้มผลงาน เช่น หากต้องการ เข้าเรีย รี นสาขาวิท วิ ยาการคอมพิวเตอร์ ควรนำ เสนอผลงานที่ เกี่ยวข้องไว้ใว้ นส่วนแรก เพื่อแสดง ถึงความมุ่งมั่นในการ เข้าเรีย รี นสาขาที่ต้องการ แล้วอาจ ตามด้วยประกาศนียบัตรชนะเลิศ การขับเสภาระดับ ประเทศ ซึ่งเป็นความสามารถในด้านอื่น เพื่อ แสดงความ มุ่งมั่นในการทำ สิ่งอื่นที่สนใจให้สำ เร็จในระดับสูง นอกจากนี้เราต้องสร้างความประทับใจและทำ ให้ เป็นที่ จดจำ โดยการนำ เสนอเรื่อ รื่ งราว เช่น อาจจะมีเรื่อ รื่ ง ราวว่า ว่ ปกติแล้ว เราไม่ใช่คนชอบการขับเสภา แต่ชอบ เรีย รี นวิท วิ ยาศาสตร์มากกว่า ว่ วัน วั หนึ่งได้ทำ ผิดกฎ และถูก ลงโทษให้ขับเสภาโดยครูสอนขับเสภา แม้จะรู้สึกต่อต้าน ในตอนแรก แต่พอได้ลองแล้ว ครูชมว่า ว่ มีทักษะ สามารถ ขับเสภาได้ดี จึงเริ่ม ริ่ ตั้งใจฝึกหัด จนได้รางวัล วั ชนะเลิศระดับ ประเทศในที่สุด จะเห็นได้ว่า ว่ การบอกกล่าวเพียงว่า ว่ เราเคย ชนะเลิศ ระดับประเทศ อาจไม่เป็นที่น่าจดจำ ได้เท่ากับ เรื่อ รื่ งราวที่ถูกร้อย เรีย รี งถึงที่มาของการได้รับรางวัล วั ลำ ดับและร้อยเรีย รี งเรื่อ รื่ งราวให้น่า สนใจ 15
นอกจากตรวจทานตัวสะกดและความถูกต้องแล้ว ควร แบ่งการตรวจทานเป็น 2 ส่วน โดยส่วนแรก ให้ตรวจทานว่า ว่ แฟ้ม- ผลงานตรงกับตัวตนของเรา และ ความต้องการของผู้อ่านหรือ รืไม่ และในส่วนที่สอง ให้ผู้อื่นช่วยตรวจทานเรื่อ รื่ งราว การดำ เนินเรื่อ รื่ ง ว่า ว่ เป็นที่น่าประทับใจแก่ผู้อ่านหรือ รืไม่ ตรวจทาน การทําแฟ้มผลงาน เป็นการรวบรวมผลงานเพื่อนำ เสนอต่อมหาวิท วิ ยาลัย บริษั ริษั ท หรือ รื ผู้ว่า ว่ จ้าง ประกอบการพิจารณารับเข้าศึกษาต่อ เข้า ทำ งาน หรือ รื จ้าง งาน เป็นแฟ้มที่แสดงให้เห็นว่า ว่ ตัวตนของเราเหมาะสมกับความ ต้องการของผู้ อ่าน ซึ่งบางครั้งเราอาจยังมีผลงานไม่เพียงพอที่จะนำ เสนอตัวตน ในด้านที่เรา ต้องการได้สมบูรณ์ จึงควรรีบ รี ทำ แฟ้มผลงานล่วงหน้า เพื่อวิเ วิ คราะห์ ว่า ว่ ขาดผล งานด้านใด จะได้เร่งสร้างผลงานในด้านนั้นเพิ่มเติม กิจกรรมที่ 1.2 แฟ้มผลงาน ออกแบบและสร้างแฟ้มผลงาน โดยเขียนบรรยายกิจกรรมและ ผล งาน ที่แสดงให้เห็นถึงสิ่งที่ได้รับจากผลงานและกิจกรรมนั้น ๆ ความ มุ่งมั่นตั้งใจ โดยสามารถเชื่อมโยงไปยังสาขาวิช วิ าที่จะเลือกศึกษาต่อ และ ใช้เป็นเอกสารประกอบการตัดสินใจของมหาวิท วิ ยาลัยในการรับเข้าศึกษา 16
5,00,000,000 1.3 การแบ่งปันข้อมูลส่วนตัวบางเรื่อ รื่ งสู่สาธารณะ เช่น การกินข้าวกับ ครอบครัว การท่องเที่ยว จะ เป็นการสร้างตัวตนดิจิทัล และเป็นการแบ่งปันข้อมูลสู่ชุมชน ดิจิทัล ซึ่งเราต้องระวัง วั ที่จะไม่เปิดเผยข้อมูล ส่วนตัวจนอาจกลับมาเป็นอันตรายได้ ก่อน แบ่งปันข้อมูลใด ๆ ควรคำ นึงถึงประเด็นต่อไปนี้ ข้อควรระวัง วัใรการแบ่งปันข้อมูล แม้ในขณะที่แบ่งปันข้อมูล เราเข้าใจว่า ว่ เป็นการแบ่งปันข้อมูลในเฉพาะ กลุ่ม เพื่อน หรือ รื กลุ่มที่คิดว่า ว่ ไว้ใว้ จได้ แต่ข้อมูลดิจิทัลนั้น เป็นข้อมูลที่ทำ ซ้ำ ได้ง่าย คนใน กลุ่มที่เราแบ่งปันอาจคัดลอกข้อมูลนำ ไปเผยแพร่ต่อสาธารณะ รวมทั้ง ทั้งที่ ตั้งใจและไม่ตั้งใจ ทำ ให้ข้อมูลกลายเป็น อาจเกิดการเปลี่ยนแปลงของระบบ ทั้ง ที่ตั้งข้อมูลสาธารณะ ไม่มีความลับในสังคมออนไลน์ ข้อมูลด้านสุขภาพ ด้านการเงิน หรือ รื หมายเลขบัตรประจำ ตัวประชาชน เป็น ข้อมูลที่ต้องระวัง วั ไม่ว่า ว่ จะเป็นข้อมูลของตนเอง หรือ รื ของผู้อื่นก็ตาม เพราะ เป็น ข้อมูลที่ผู้ไม่ประสงค์ดีสามารถนำ ไปใช้แสวงหาผลประโยชน์ได้ ข้อมูลบางชนิดไม่ควรเปิดเผย ข้อมูลบางชนิดอาจดูไม่น่าจะเป็นอันตรายในการแบ่งปัน เช่น วัน วั เกิด ตำ แหน่งหน้าที่การงาน การศึกษา ชื่อเพื่อน หรือ รื แม้กระทั่งสีที่ชอบ แต่ผู้ไม่ ประสงค์ดี อาจใช้ข้อมูลเหล่านี้ทำ การฟิชชิง (phishing) เพื่อหลอกลวงเอา ข้อมูล สำ คัญของเราได้ เช่น เราอาจจะได้รับอีเมลปลอมจากธนาคารที่ระบุ ตำ แหน่ง หน้าที่การงานของเราได้ถูกต้อง ทำ ให้เรารู้สึกว่า ว่ เป็นอีเมลจากธนาคาร จริง ริ และ ให้ข้อมูลที่สำ คัญไป ข้อมูลบางชนิดอาจถูกนำ มาใช้หลอกลวง ข้อมูลที่มีลิขสิทธิ์หรือ รื ข้อมูลส่วนตัว เช่น ผลงานเพลง ประวัติ วั ติ คนไข้ หรือ รื หมายเลขบัตรประจำ ตัวประชาชน เป็นข้อมูลที่ได้รับความคุ้มครองทางกฎหมาย หากนำ ไปเผยแพร่ อาจทำ ให้เกิดความเสียหายแก่เจ้าของข้อมูล และผู้แบ่งปัน อาจถูกดำ เนินคดีตามกฎหมายอีกด้วย การรักษาข้อมูลที่ได้รับการปกป้อ ป้ งตามกฏหมาย BAHT MY MONEY LAW YOUR NAME 17
กิจกรรมท้ายบท กิจกรรมที่ 1 วิเ วิ คราะห์จุดแข็งจุดอ่อน บล็อก เป็นบทความที่อธิบายหรือ รืให้ข้อมูลเพื่อ นําไปเผยแพร่บนเว็บ ว็ ไซต์ บล็อกเกอร์ควรใช้เทคนิค ที่สามารถชักชวนให้ผู้อ่านคล้อยตาม และติดตาม เป็นจํานวนมาก แฟ้มผลงาน เป็นเอกสารที่รวบรวมหลักฐานที่ แสดงถึงความสามารถและผลงานของบุคคล แฟ้ม ผลงานเป็นสารที่ส่งไปยังผู้รับที่เกี่ยวข้อง จึงควร กำ หนดรูปแบบในการนำ เสนอโดยคำ นึงถึงผู้รับสาร จะทำ ให้สามารถสื่อสารได้อย่างถูกต้องและมี ประสิทธิภาพ การแบ่งปันข้อมูลอาจทำ ให้ข้อมูลส่วนตัวของ เรามีโอกาสที่จะถูกเปิดเผยสู่สาธารณะ ไม่ว่า ว่ ด้วย ความตั้งใจหรือ รืไม่ก็ตาม ด้วยเหตุนี้ เราจึงควรระวัง วั และเรีย รี นรู้เทคนิคต่าง ๆ เพื่อป้องกันตนเองไม่ให้ตก เป็นเหยื่อของผู้ประสงค์ร้าย ชวนคิด การสื่อสาร ประกอบด้วย ผู้ส่ง สาร ช่องทาง และผู้รับ โดยผู้ส่งสามารถสร้างสารและแบ่งปัน ข้อมูลได้อย่างเหมาะสม ในการแบ่งปันข้อมูลทำ ได้ หลายรูปแบบ เช่น บล็อก อินโฟกราฟิก วิดี วิดีโอ และ แฟ้มผลงาน สรุปท้ายบท เมื่อประชากรในโลกดิจิทัลมีปริม ริ าณ มากขึ้นทุกปี เทคโนโลยีมีการเปลี่ยนแปลงที่ ซับซ้อนขึ้น กฎหมาย สภาพสังคม และ เศรษฐกิจ ของไทย จะเปลี่ยนไปในทิศทางใด จากแฟ้มผลงานให้นักเรีย รี นวิเ วิ คราะห์ตนเอง เพื่อ หาจุดแข็งจุดอ่อน ภาพของตัวเองที่คาด หวัง วัในอีก 3 ปี ข้างหน้าเป็นอย่างไร แล้วทำ กราฟเรดาร์นำ เสนอ ตนเองในสิ่งที่สอดคล้องกับ ผู้รับสาร กิจกรรมที่ 2 สิ่งที่ต้องระวัง วั ให้นักเรีย รี นแบ่งกลุ่ม 4-5 คนต่อกลุ่ม เลือก เว็บ ว็ ไซต์มา 1 เว็บ ว็ ไซต์ แล้วอภิปรายถึงการนำ เสนอ ข้อมูลข่าวสารบนเว็บ ว็ ไซต์นั้น ๆ ข้อควรระวัง วัใน กา รนําเสนอข้อมูล เช่น ข้อมูลส่วนบุคคล แล้วผลัด กันออกมานําเสนอข้อมูลที่ได้จากการอภิปราย ภายในกลุ่ม 18
แบบฝึก ฝึ ท้ายบท นายนําเงินเขียนบทความเรื่อ รื่ ง “การลดน้ำ หนัก อย่างถูกวิธี วิธี” แล้วโพสต์ลงในเว็บ ว็ บอร์ดของ เว็บ ว็ ไซต์แห่งหนึ่งจากการกระทำ ดังกล่าวนี้ ข้อใด คือผู้ส่งสารตามองค์ประกอบของการสื่อสาร ก. เว็บ ว็ ไซต์ ข. บทความ ค. นายน้ำ เงิน ง. อินเทอร์เน็ต ข้อใดเป็นช่องทางการสื่อสารทางเดียวที่ สามารถ กระจายไปยังคนหมู่มากได้อย่างมี ประสิทธิภาพ ก. เฟซบุ๊ก ข. จดหมายเวีย วี น ค. วิท วิ ยุ หรือ รืโทรทัศน์ ง. ป้ายโฆษณาบนถนนทางหลวง ข้อใดคือสิ่งที่บล็อกเกอร์ไม่จำ เป็นต้อง คำ นึงถึง ก. เลือกเขียนเรื่อ รื่ งที่กำ ลังเป็นที่สนใจใน ปัจจุบัน ข. ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลที่นำ มา เขียน ค. เขียนคำ โปรยให้เหมาะสมกับเนื้อหา และ น่าสนใจ ง. เขียนให้ยาวที่สุดเพราะจะทำ ให้ผู้อ่านได้รับ ข้อมูลครบถ้วน การเผยแพร่ข้อมูลส่วนตัวของผู้อื่น ข้อใดต่อไปนี้ อาจถูกดำ เนินคดีตาม กฎหมายได้ ก. วัน วั เดือนปีเกิด ข. ภูมิลำ เนา ค. นํ้าหนักและส่วนสูง ง. หมายเลขบัตรประจำ ตัวประชาชน ข้อใดต่อไปนี้เป็นการกระทำ ที่ผิด กฎหมาย เมื่อ พบบทความเท็จที่เผย แพร่อยู่บนอินเทอร์เน็ต ก. ห้ามผู้อื่นไม่ให้อ่านบทความนี้ ข. อ่านบทความนี้อย่างละเอียด ค. ส่งต่อบทความนี้ให้กับผู้อื่นผ่านเฟซบุ๊ก ง.ดาวน์โหลดบทความเก็บไว้ใว้ นโทรศัพท์ ของตนเอง ข้อใดกล่าวไม่ถูกต้องที่สุดเกี่ยวกับ องค์ประกอบ และรูปแบบพื้นฐานในการ สื่อสาร ก. ผู้ส่งควรคำ นึงถึงจุดประสงค์ของการส่ง สาร เพื่อนำ มาพิจารณาเลือกรูปแบบในการ สื่อสาร ข. สารเป็นข้อมูล หรือ รื สิ่งที่ผู้ส่งต้องการให้ ผู้รับ ได้รับรู้โดยอาจถูกแปลงได้หลายรูป แบบ เช่น เสียงพูด ข้อความหรือ รื ภาพ เพื่อ ให้ผู้รับเข้าใจ ได้รวดเร็วและชัดเจนมากขึ้น ค. ช่องทางเป็นวิธี วิธี การในการส่งสารจากผู้ ส่งไป ยังผู้รับ โดยแต่ละช่องทางจะส่งสาร ให้ผู้รับ ผ่านประสาทสัมผัสทั้ง 5 ในลักษณะ และ ปริม ริ าณที่เท่า ๆ กัน ง. ผู้รับมีหน้าที่แปลความหมายของสารที่ผู้ ส่ง นำ เสนอซึ่งความสามารถในการแปลขึ้น กับปัจจัยหลายอย่าง 19
พฤติกรรมของบุคคลใดที่มีความ เสี่ยงสูงที่สุดต่อ การถูกโจรกรรมจาก การเผยแพร่ข้อมูลบนสื่อสังคม ก. ปุ่มเปิดเผยภาพยอดเงินในบัญชีเพื่อ สุ่มแจกเงินรางวัล วั บนทวิต วิ เตอร์สำ หรับ คนที่รีท รี วิต วิ ข้อความนี้ ข. ป๊อก บันทึกและอัปโหลดวิดี วิดีโอเพื่อ เตรีย รี ม ค. สอบโอเน็ตลงบนยูทูบให้กับเพื่อน ๆ ปั๊บ ถ่ายภาพและเขียนข้อความบรรยาย ถึง ร้านชานมไข่มุกที่เปิดใหม่ใกล้ ๆ โรงเรีย รี น ง. แป๋ม ทำ คลิปวิดี วิดีโอสอนแต่งหน้าและ แนะนำ ผลิตภัณฑ์เสริม ริ ความงามลงบน เฟซบุ๊ก คำ โปรยในข้อใดที่เป็นคลิกเบต ก. ส่องภาพชีวิต วิ สุดแฮปปี้ของ “จีจี้” ที่บ้านสวน หลังใหม่บรรยากาศ ชื่นมื่น ข. “เนโกะ” ลูกแมวเหมียวที่เป็น ขวัญ วั ใจชาวเน็ต ที่โด่งดังที่สุดในเวลา นี้ ค. เหตุผลที่นักแสดงสาวชื่อดังหาย ไปจากวงการ รู้แล้วคุณจะต้องอึ้ง ง. ชมภาพเก่าเล่าเรื่อ รื่ งราวอดีตของ เมืองไทยที่ ชวนให้เรานึกถึงความ หลัง ข้อใดไม่ควรกระทำ ในการทำ แฟ้มผลงาน ก. ผู้จัดทำ ควรนำ เสนอผลงานในแต่ละ กลุ่ม เช่นการเรีย รี น กีฬา ดนตรี และ คุณธรรมจริย ริ ธรรมให้คละกันเพื่อให้แฟ้ม ผลงานดูมีสีสัน ข. ผู้จัดทำ ควรที่จะคัดเลือกผลงานที่ดีที่สุด ไม่กี่ ชิ้นต่อหนึ่งหมวดหมู่เพื่อนำ เสนอ แต่ หากมี ผลงานมาก อาจทำ เป็นภาพเล็ก รวบรวมงาน ที่เหลือในหน้าเสริม ริ ของแฟ้ม ผลงาน ค. ผู้จัดทำ ควรลำ ดับเรื่อ รื่ งราวโดยคำ นึงว่า ว่ ผู้ที่ประเมินแฟ้มผลงานต้องการเห็นอะไร ในแฟ้มผลงาน ง. นอกเหนือจากการตรวจทานตัวสะกด และ ความถูกต้องของแฟ้มผลงานแล้ว ผู้ จัดทำ ควรตรวจว่า ว่ แฟ้มผลงานตรงกับตัว เราและ ความต้องการของผู้อ่าน และควร ดูว่า ว่ การ ดาเนินเรื่อ รื่ งน่าสนใจหรือ รืไม่ด้วย ก. ข้อมูลที่มีการแบ่งปันในเฉพาะกลุ่ม เพื่อนอาจ ถูกคัดลอกและนำ ไปเผยแพร่ ต่อสาธารณะได้ ข. ข้อมูลด้านสุขภาพ ด้านการเงิน หรือ รื หมายเลข บัตรประจำ ตัวประชาชนเป็น ข้อมูลที่ไม่ควร เปิดเผย ค. ข้อมูลวัน วั เกิด ตำ แหน่งหน้าที่การงาน เป็นข้อมูลสาธารณะอยู่แล้วจึงเปิดเผยได้ โดยไม่มีอันตราย ง. ข้อมูลที่มีลิขสิทธิ์หรือ รื ข้อมูลส่วนตัว เช่น ผลงานเพลง ประวัติ วั ติ คนไข้ เป็นข้อมูลที่ได้ รับความคุ้มครองทางกฎหมาย ข้อใดกล่าวไม่ถูกต้องเกี่ยวกับข้อควร ระวัง วัใน การแบ่งปันข้อมูล 20
อาชีพด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร เป็น ป็ ที่ต้องการของทั้ง ทั้ ภาครัฐและเอกชน รวมทั้ง ทั้ ภาคอุตสาหกรรมและธุรกิจทุกแขนง และคาดว่า ว่ ความต้องการนี้จะเติบโตเพิ่มขึ้นอีกมาก ใน อนาคต แต่เนื่องจากการพัฒนาของเทคโนโลยีที่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา บางอาชีพ อาจจะ ถูกทดแทนด้วยเทคโนโลยี บางอาชีพอาจถูกลดความสำ คัญลง ดังนั้น นั้ ทุกคนจึงต้องพัฒนา ตนเอง เพื่อให้สามารถทำ งานร่วมกับเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงได้ บทที่ 4 อาชีพในยุคดิจิทัล
ผู้เชี่ยวชาญด้านความ มั่นมั่คงปลอดภัย (ICT security specialists) มีหน้าที่ในการวิจั วิจั ย วิเ วิ คราะห์ ตรวจสอบ ประเมินความ มั่นคง ปลอดภัย และบำ รุง รักษา ระบบสารสนเทศให้มี เสถียรภาพและ ประสิทธิภาพ แก้ไขปัญหาที่ เกี่ยวกับความ มั่นคง ปลอดภัยด้านเทคโนโลยี สารสนเทศและการสื่อสาร 4.1 อาชีพด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร อาชีพด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร มีความแตกต่างตามความเชี่ยวชาญ บทบาท หน้าที่และความรับผิดชอบ ตำ แหน่งงานที่เกี่ยวข้อง อาจจะแบ่งได้เป็น 3 กลุ่ม ดังนี้ กลุ่มที่ 1: กลุ่มอาชีพที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการพัฒนาและสร้างชิ้นงานทางเทคโนโลยีสารสนเทศ ผู้เชี่ยวชาญด้านเครือ รื ข่ายคอมพิวเตอร์ (Computer network professionals) มีหน้าที่วิเ วิ คราะห์ พัฒนา ปรับปรุง บำ รุงรักษา แก้ไขปัญหาต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับ ระบบเครือ รื ข่าย ตรวจสอบความมั่นคงปลอดภัยและ ประสิทธิภาพของระบบเครือ รื ข่าย นั ก วิ ท ย า ศ า ส ต ร์ ข้อมูล (data scientists) มีหน้าที่วิเ วิ คราะห์และ จัดการกับข้อมูลที่มี ปริม ริ าณมาก โดยใช้ เครื่อ รื่ งมือด้านคณิตศาสตร์ สถิติ และการเขียน โปรแกรม 22
โปรแกรมเมอร์ (programmers) มีหน้าที่ ออกแบบและพัฒนาโปรแกรมคอมพิวเตอร์ให้มี คุณสมบัติตามที่กำ าหนดและตอบสนองต่อความ ต้องการของผู้ใช้งาน อาจมีชื่อเรีย รี กตามงานที่ทำ เช่น mobile developers, Pro-Gamers และ web developer นักทดสอบ (test programmers หรือ รื testers) มีหน้าที่ตรวจสอบและค้นหาข้อผิดพลาด ของโปรแกรม นักวิเ วิ คราะห์ระบบ (system analysts) ศึกษา วิเ วิ คราะห์ ออกแบบ และพัฒนา ระบบ สารสนเทศ ให้มี คุณสมบัติที่สามารถ ตอบ สนองต่อความ ต้องการ ของผู้ใช้งาน นัก นั วิเ วิ คราะห์ท ห์ ดสอบ ระบบ (test analysts) มีห มี น้า น้ ที่ส ที่ นับ นั สนุน นุ และ ทดสอบระบบสารสนเทศ เพื่อ พื่ ค้น ค้ หาจุด จุ อ่อ อ่ นและ ข้อ ข้ บกพร่องต่า ต่ ง ๆ 23
ผู้ดูแลระบบ (system administrators) มีหน้าที่ ในการบริห ริ ารจัดการระบบคอมพิวเตอร์ ตั้งแต่ติดตั้ง กำ หนดค่าบำ รุงรักษาทั้งในส่วนของ ฮาร์ดแวร์ ซอฟต์แวร์และระบบเครือ รื ข่าย เจ้าหน้าที่ฝึกอบรมด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ (IT trainers) มีหน้าที่ออกแบบแผนการฝึก อบรมและประเมินประสิทธิผลของการฝึก อบรมและตามวัตถุประสงค์ กลุ่มที่ 2 : กลุ่มอาชีพที่เกี่ยวข้องกับการดูแลรักษาระบบสารสนเทศ และประสานงานกับผู้ใช้ ผู้จัดการด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและ การสื่อสาร(ICT manager) มีหน้าที่ สนับสนุนนโยบายและแผนบริห ริ ารจัดการ งานด้านเทคโนโลยีสานสนเทศและการ สื่อสารในการพัฒนาองค์กร กลุ่มที่ 3 : กลุ่มบริห ริ ารด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ 24
ผู้ดูแลระบบฐานข้อมูล (Database Administrators: DBA) มีหน้าที่พัฒนาและดูแลระบบฐานข้อมูลและซอฟต์แวร์ปรับปรุง ประสิทธิภาพการทำ งานของฐานข้อมูลสำ รองข้อมูลและการกู้คืน ตรวจ สอบและแก้ปัญ ปั หาที่เกี่ยวข้องกับระบบ ฐานข้อมูล เจ้าหน้าที่สนับสนุนงานเชิงเทคนิค (IT support technicians) มีหน้าที่ให้คำ แนะนำ วิเ วิ คราะห์และแก้ไขปัญ ปั หาเกี่ยวกับเทคโนโลยี สารสนเทศทั้ง ทั้ ในส่วนของฮาร์ดแวร์ ซอฟต์แวร์ เครือ รื ข่ายและอุปกรณ์ ต่างๆ ผู้บริห ริ ารเทคโนโลยีสารสนเทสระดับสูง หรือ รื ซีไอโอ (Chief Information Officer : CIO) มีหน้าที่กำ หนดมาตรฐาน กฏเกณฑ์ โครงสร้าง งบประมาณ การพัฒนาบุคลากรด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ และให้คำ แนะนำ แก่ผู้บริห ริ ารสูงสุดขององค์กร หรือ รื ซีอีโอ (Chief Executive Officer : CEO) เพื่อกำ หนดนโยบายและเป้า ป้ หมายของ การนำ เทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการบริห ริ ารองค์กรให้ประสบความ สำ เร็จตามวิสั วิสั ยทัศน์ 25
กิจกรรมที่ 4.1 อาชีพด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ 1. สำ รวจเกี่ยวกับอาชีพหรือ รื ตำ แหน่งงานในโรงเรีย รี น และอาชีพหรือ รื ตำ แหน่งงาน เหล่านี้ ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในการทำ งานอย่างไร 2. ยกตัวอย่างอาชีพอื่นที่ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศช่วยในการทำ งาน และช่วยอย่างไร 3. ค้นหาปริม ริ าณความต้องการของตำ แหน่งงานด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ พร้อมทั้ง อภิปรายถึงแนวโน้มและ พยากรณ์อาชีพเกิดใหม่ในอนาคต 4.2 การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีกับสังคมและอาชีพ เทคโนโลยีถูกพัฒนาขึ้นอย่างรวดเร็วและตลอดเวลา ลองจินตนาการว่า ว่ ถ้านอนหลับไปสัก 10 ปี เมื่อ 40 ปีก่อน เมื่อตื่นขึ้นมาอาจจะไม่รู้สึกถึงการเปลี่ยนแปลงมากนัก แต่ถ้าหลับไปตอนนี้แล้วตื่นขึ้นมาในอีก 10 ปี ข้างหน้า พบว่า ว่ ทุกอย่างจะเปลี่ยนไปมากจนอาจไม่เข้าใจอะไรเลย ลองพิจารณาอุปกรณ์และ สิ่งของต่าง ๆ เช่น แผ่นซีดี แผ่นบันทึก เครื่อ รื่ งพิมพ์ดีด ตลับเทปเสียง ตลับเทปวิดี วิดีโอ และฟิล์มถ่ายรูป ดังรูป 26
การปฏิวัติ วั ติ อุตสาหกรรมครั้งที่ 1 เกิดขึ้น เนื่องจากมีการสร้างเครื่อ รื่ งจักรไอน้ำ ซึ่งเป็น พลังงานเชิงกล ทำ ให้เกิดการผลิตแบบใหม่ และการขนส่งที่มีประสิทธิภาพ ในยุคโบราณ มนุษย์ดำ รงชีวิต วิ ด้วยการล่าสัตว์แ ว์ ละ เก็บของป่า ต่อมามีการปฏิวัติ วั ติ เกษตรกรรมทำ ให้มนุษย์ มีแหล่งอาหารที่ มั่นคงจากการปลูกพืชและเลี้ยงสัตว์ มนุษย์จึงมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ทำ ให้จำ นวนประชากร เพิ่มขึ้น ส่งผลให้เกิดการสร้างเมืองและพัฒนาการ บริห ริ ารกำ ลังคนที่ซับซ้อนที่เรีย รี กว่า ว่ การปกครอง นอกจากนี้ยังได้มีการพัฒนาหรือ รื สร้างเทคโนโลยีใหม่ เพื่อตอบสนองความต้องการและการใช้งานที่สะดวก มากยิ่งขึ้น การปฏิวัติ วั ติ อุตสาหกรรมครั้งที่ 2 เกิดจาก การผลิตพลังงานไฟฟ้า ทำ ให้มีความ สะดวกในการส่งถ่ายพลังงาน ส่งผลให้มีการ พัฒนาระบบการผลิตที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น การปฏิวัติ วั ติ อุตสาหกรรมครั้งที่ 3 ขับเคลื่อนด้วยศักยภาพการประมวลผลข้อมูลด้วย คอมพิวเตอร์ ทำ ให้ลดภาระการทำ งานซ้ำ ๆและ เพิ่มประสิทธิภาพในการทำ งาน การปฏิวัติ วั ติ อุตสาหกรรมครั้งที่ 4 เป็นยุคที่มีการเปลี่ยนแปลงมากกว่า ว่ และรุนแรง กว่า ว่ ทุกครั้งที่ผ่านมา โดยเทคโนโลยีหลักที่จะ ขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงในครั้งนี้เช่นปัญญา ประดิษฐ์เทคโนโลยีการแพทย์ หุ่นยนต์ และ เทคโนโลยีวัส วั ดุ 27
นอกจากประสิทธิภาพที่เพิ่มขึ้นของหน่วย ประมวลผลแล้ว การพัฒนานวัต วั กรรมหนึ่งๆ ก็ส่งผลต่อเนื่องถึงประสิทธิภาพในการพัฒนา นวัตกรรมด้านอื่น ๆ เป็นผลกระทบต่อเนื่อง กันไป โดยเฉพาะนวัต วั กรรมที่เกี่ยวข้องกับการ ออกแบบและการผลิต ยกตัวอย่างเช่น เทคโนโลยีการพิมพ์แบบ 3 มิติ ดังรูป 4.3 ทําให้การสร้างต้นแบบชิ้นงานรวดเร็วขึ้น พร้อมทั้งประหยัดต้นทุน ทำ ให้นวัต วั กร สามารถ ทดลองแนวคิดใหม่ๆ ได้มากขึ้น ส่ง ผลให้การพัฒนาเทคโนโลยีรวดเร็วขึ้น รูป 4.3 เครื่อ รื่ งพิมพ์ 3 มิติ รูป 4.4 รถยนต์ไร้คนขับ การส่งผลกระทบแบบต่อเนื่องกันไปอย่างที่ กล่าวมาข้างต้นไม่ได้เกิดขึ้นกับนวัตกรรมที่ เกี่ยวข้องกับการผลิตเท่านั้น ถ้าพิจารณาในมุม กว้างการเกิดขึ้นขอนวัตกรรมหนึ่งๆอาจ เปลี่ยนแปลงสังคมในหลากหลายแง่มุมยกตัวอย่าง เช่น เทคโนโลยีรถยนต์ไร้คนขับดังรูป 4.4 นอกจาก จะส่งผลกระทบโดยตรงกับอาชีพของพนักงานขับ รถที่เสี่ยงตกงานได้แต่รถยนต์ไร้คนขับนั้นจะเปิด โอกาสให้คนชราและกลุ่มผู้พิการสามารถเดินทางได้ สะดวกขึ้น เปิดช่องให้กับธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับกลุ่ม คนกลุ่มนี้ นอกจากนี้ รถยนต์ไร้คนขับ อาจช่วยลดอุบัติเหตุบนท้องถนน ซึ่งจะมีผลทางอ้อมในการลดภาระ งานของแพทย์ในห้องฉุกเฉินในขณะที่เทคโนโลยีสร้างความได้เปรีย รี บและเพิ่มศักยภาพในด้านต่างๆมากมาย ในทางกลับกันคนที่เข้าไม่ถึงหรือ รืไม่มีความเข้าใจศักยภาพของเทคโนโลยีก็จะยิ่งเสียเปรีย รี บมากขึ้น เทคโนโลยี อาจจะทำ ให้ปัญหาความเหลื่อมล้ำ ทวีค วี วามรุนแรงมากยิ่งขึ้นซึ่งจะส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิต วิ และการประกอบ อาชีพในอนาคต ชวนคิด มีนวัตกรรมใดอีกบ้างที่มีศักยภาพในการเปลี่ยนแปลงสังคมหรือ รื การดำ เนินชีวิต วิ และนวัต วั กรรม ดังกล่าวทำ ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างไร 28
4.3 ผลกระทบของเทคโนโลยีกับอาชีพ เทคโนโลยีส่งผลกระทบต่อสังคมรวมไปถึงอาชีพ เนื่องจากเทคโนโลยีหุ่นยนต์ระบบอัตโนมัติและ ปัญญาประดิษฐ์สามารถทดแทนการทำ งานของมนุษย์ได้งานที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงที่เทคโนโลยีเหล่านี้จะเข้ามาทดแทน จะเป็นงานประจำ ที่ทำ ซ้ำ ๆ หรือ รื งานที่ไม่ต้องใช้การตัดสินใจที่ซับซ้อน เช่น งานเอกสาร งานขับรถ เนื่องจากความสามารถที่เพิ่มขึ้นของปัญญาประดิษฐ์งานที่ใช้ทักษะและความรู้เฉพาะทางขั้นสูงก็ อาจจะเสี่ยงต่อการถูกทดแทนได้เช่นกันในปีพ.ศ. 2560 แอนดรูว์ แมคอาฟี (Andrew McAfee) และ เอริก ริ บริน ริ โจ ฟลัน (Erik Brynjolfsson) ระบุว่าปัจจัยที่ใช้พิจารณาลักษณะของงานที่เสี่ยงจะถูกทดแทน คือ งานที มีลักษณะดังนี้ น่า เบื่อ ซ้ำ ซาก (dull) งานอุ่นนี้จะเป็นงาน ที่ระบบอัตโนมัติ สามารถทดแทนได้ง่าย ทำ เ งิ น ไ ด้ ดี ( d e a r) การพัฒนาระบบ อัตโนมัติ มาทดแทนต้องใช้เงินทุนจํา นวนมาก ดังนั้นงานที่สร้าง รายได้ไม่มากจึงไม่ เป็นเป้า หมายของการพัฒนาระบบ อัตโนมัติมาทดแทน อันตร า ย (dange r ous ) งานกลุ่มที่มีวันตาย มนุษย์ไม่สามารถทํา ได้ หรือ รื ถ้าท่าจะเป็น อันตรายต่อชีวิต วิ ส กปร ก ย า ก ลำ บา ก ( d ir t y ) งานกลุ่มนี้มักเป็นงาน ที่มนุษย์ไม่ขอบและ พยายามหลีกเลี่ยง ผลกระทบ ของเทคโนโลยี กับอาชีพ 29
อาชีพครู ถ้าพิจารณาว่า ว่ อาชีพครูมีเพียงการบรรยายเนื้อ หาเดิมซ่ำ ໆ งานลักษณะนี้สามารถถูกทดแทนด้วยระบบ อัตโนมัติได้ไม่ยากนัก แต่ถ้าครูมีหน้าที่ช่วยส่งเสริม ริ การทำ งาน ร่วมกันของนักเรีย รี นสร้างแรงบันดาลใจและให้กำ ลังใจเมื่อ นักเรีย รี นรู้สึกท้อรวมทั้งทำ บทบาทอื่นๆนอกเหนือจากการ ถ่ายทอดความรู้ ทักษะเหล่านี้เป็นสิ่งที่ท้าทาย นักวิจั วิจั ยด้าน ปัญญาประดิษฐ์อย่างมาก ในกรณีนี้อาชีพครูก็น่าจะถูก ทดแทนได้ยาก อาชีพแพทย์ มีการพัฒนาระบบปัญญาประดิษฐ์ที่สามารถ จดจำ รูปแบบของฟิล์มและสามารถวินิ วินิ จฉัยได้แม่นยำ ไม่แพ้ แพทย์เฉพาะทาง ดังนั้นงานด้านนี้ของอาชีพแพทย์ก็อาจถูก ทดแทนได้ เพราะว่า ว่ เป็นงาน ที่แม้จะใช้ความสามารถสูง แต่ก็ เป็นงานที่มีผลตอบแทนสูงเช่นเดียวกัน อาชีพนักแต่งเพลง ถึงแม้จะเป็นงานที่ใช้ความคิดสร้างสรรค์ สูง แต่ก็ อาจจะถูกทดแทนได้ เพราะเป็นงานที่มีผลตอบแทนสูง ในปัจจุบันมี โปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่สามารถแต่งเพลงได้ อย่างไพเราะจนคนแยกไม่ ออกว่า ว่ เพลงนั้นแต่งโดยโปรแกรม คอมพิวเตอร์หรือ รื นักแต่งเพลง 30
การวิเ วิ คราะห์เกี่ยวกับอาชีพใน อนาคตโดย Pricewaterhouse Coopers (PwC) ได้วิเ วิ คราะห์ สถานการณ์ในประเทศอังกฤษและ ประเทศจีน พบว่า ว่ ตำ แหน่งงานที่จะ ถูก ทดแทนด้วยระบบอัตโนมัติน่าจะ มี ประมาณ 20% ของตำ แหน่งงาน ทั้งหมด แต่จะมีตำ แหน่งงานใหม่เกิด ขึ้นในอัตรา ใกล้เคียงกันในประเทศ อังกฤษ สําหรับ ในประเทศจีนนั้น PwC ได้คาดการณ์ว่า ว่ จะมีตำ แหน่ง งานถูกทดแทน 26% แต่จะ มี ตำ แหน่งใหม่เกิดขึ้นถึง 38% ทำ ให้ โดยรวมแล้วมีตำ แหน่งงานเพิ่มมาก ขึ้น ถ้าดูในรายละเอียด พบว่า ว่ ในหลาย กลุ่มอาชีพจะมีตำ แหน่งงานใหม่เกิด ขึ้น จํานวนมาก เช่น กลุ่มสุขภาพ แต่ มีบาง กลุ่มที่ตำ แหน่งงานหายไป กับ ตำ แหน่ง งานใหม่เกิดขึ้นใกล้เคียงกัน เช่น กลุ่มค้า ปลีกและค้าส่ง และกลุ่ม งานธุรการ 34% 33% 27% 26% 23% 22% 12% -38% -30% -28% -24% -23% 5% กลุ่มอาชีพที่จะมีการเสียตำ แหน่งงาน กลุ่มอาชีพที่จะมีตำ แหน่งงานใหม่ การสาธารณสุข และบริกริารสังคม งานทางด้านวิทวิยาศาสตร์ และเทคนิคเฉพาะทาง ระบบสารสนเทศ และการศื่อสาร การค้าปีก และค้าส่ง การให้บริกริาร และบริหริารจัดการ การบริกริารที่พัก และบริกริารอาหาร การศึกษา การขนส่งและคลังสินค้า การผลิตในโรงงาน ค้าปีก/ค้าส่ง การบริกริาร และบริหริารจัดการ การบริหริารจัดการสาธารณะ และการป้องกัน การศึกษา เกร็ดน่ารู้ : เทคโนโลยีกับอาชีพ 31
4.4 การทำ งานร่วมกับเครื่อ รื่ งจักรและระบบอัตโนมัติ เมื่อกล่าวถึงการที่หุ่นยนต์ เครื่อ รื่ งจักรอัตโนมัติ และระบบปัญญาประดิษฐ์ มาทดแทนการทำ งาน ของมนุษย์ใน บางอาชีพ สถานการณ์ที่หลายคนจินตนาการคือ มนุษย์จะต้องตกงานและไม่มีอาชีพ แต่สิ่งที่ น่าจะเกิดขึ้นมากกว่า ว่ คือ การปรับเปลี่ยนรูปแบบการทำ งานร่วมกันระหว่า ว่ งมนุษย์และเครื่อ รื่ งจักร เครื่อ รื่ งจักร ที่มีความสามารถด้าน ปัญญาประดิษฐ์จะเปลี่ยนบทบาทจากผู้รับคำ สั่งเป็นผู้ร่วมงาน ร่วมออกความเห็น มนุษย์จะเปลี่ยนบทบาทจากผู้สั่ง งานและตัดสินใจทั้งหมด เป็นผู้ร่วมคิด ใช้วิจ วิ ารณญาณและตรวจสอบ นอกจากนี้ มนุษย์ยังมีข้อได้เปรีย รี บกว่า ว่ ระบบอัตโนมัติในด้านศักยภาพการทำ งานเชิงกลของระบบ กล้ามเนื้อและ ระบบประสาทที่มีวิวั วิ ฒ วั นาการมานาน มือของมนุษย์มีความยืดหยุ่นในการทำ งานและแม่นยำ ในระดับที่หุ่นยนต์ยัง ทดแทนได้ยาก จะเห็นได้จากการจัดหนังสือใส่กล่องก่อนส่งของบริษั ริษั ทแห่งหนึ่ง จะใช้ มนุษย์หยิบหนังสือใส่กล่อง เพราะว่า ว่ หนังสือมีลักษณะที่แตกต่างกันมากจนทำ ให้การพัฒนาระบบหุ่นยนต์ อัตโนมัติทำ ได้ยาก แต่ในการทำ งาน นั้นจะมีหุ่นยนต์ช่วยยกชั้นหนังสือมาส่งให้มนุษย์เพื่อลดระยะเวลาใน การเดินไปมา 32
หน้าที่ของผู้อธิบายคือเป็น ตัวกลางระหว่า ว่ งผู้ใช้กับระบบ คอมพิวเตอร์ ยกตัวอย่างเช่น ในระบบวินิ วินิ จฉัยโรคที่มีการ แสดง ผลอย่างซับซ้อน อาจจะ ต้องมี แพทย์ผู้เชี่ยวชาญคอย ให้คำ อธิบายและคำ ปรึก รึ ษา โดยตรงกับ ผู้ใช้ แต่ความ ต้องการผู้อธิบายนี้ ไม่ใช่มี เฉพาะกับระบบทางการ แพทย์ เท่านั้น ในระบบอื่น ๆ เช่น ระบบวิเ วิ คราะห์ทางการเงิน ระบบ วิเ วิ คราะห์ความเสี่ยง หรือ รื ระบบ การจัดอันดับต่าง ๆ ก็อาจต้องการ มนุษย์ช่วย ตีความผลลัพธ์เช่นเดียวกัน ผู้ฝึก ฝึ สอน (trainers) ผู้อธิบาย (explainers) ผู้ดูแลรักษา (sustainers) มนุษย์ทำ หน้าที่ฝึกสอนให้ หุ่น ยนต์ทำ งานได้ตามต้องการรวม ทั้งให้คำ แนะนำ หรือ รืให้คะแนน ผลลัพธ์จากระบบปัญญา ประดิษฐ์ที่ทำ ให้ระบบทำ งานได้ ดียิ่งขึ้นสำ หรับระบบที่ใช้การ เรีย รี นรู้ของเครื่อ รื่ งจักรมนุษย์ อาจจะเป็นคนสร้างตัวอย่าง สำ หรับ การฝึกสอน ดูแลรักษาระบบปัญญา ประดิษฐ์ และหุ่นยนต์ ยกตัวอย่าง เช่น กำ หนดขอบเขตความ รับผิดชอบ ตรวจสอบและดูแล ให้ระบบได้รับ ข้อมูลที่มีคุณภาพ ดูแลงานซ่อม บำ รุง รวมไปถึง การตรวจสอบว่า ว่ ระบบยังมี ประสิทธิภาพได้ มาตรฐาน 33
ช ว น คิ ด เป็นที่ทราบว่า ว่ อนาคตจะมีเทคโนโลยีเข้ามา เปลี่ยนแปลงการทำ งานในอาชีพของเราอย่าง แน่นอน หรือ รื อาจจะมาทดแทนอาชีพของเราได้ ดัง นั้น เราควรจะรู้จักข้อดีและข้อจำ กัดของ เทคโนโลยีเพื่อนามาวางแผนปรับตัวในอนาคต ให้นักเรีย รี นอภิปรายและตอบคําถามต่อไปนี้ • เมื่อรถยนต์ขับเคลื่อนอัตโนมัติถูกนำ มาให้บริก ริ าร รับ ส่งผู้โดยสาร คนขับรถแท็กซี่จะไปทำ อะไร • เมื่อรถยนต์ใช้พลังไฟฟ้ามากขึ้น ปั๊มน้ำ มันจะเป็น อย่างไร • เมื่อระบบบัญชีอัตโนมัติได้รับความนิยม พนักงาน บัญชีจะต้องทำ อย่างไร • เมื่อธุรกรรมการเงินถูกทำ ผ่านระบบการธนาคาร อินเทอร์เน็ต (internet banking) พนักงาน ธนาคารจะมีหน้าที่ทําอะไร • เมื่อมีอุปกรณ์แปลภาษาอัตโนมัติล่ามแปลภาษาจะ ต้องทําอย่างไร กิจกรรมที่4.2 อาชีพที่ถูกทดแทน และอาชีพที่เกิดใหม่ (1) สอบถามเพื่อนอย่างน้อย 2 คน ว่า อยากประกอบ อาชีพอะไรในอนาคต จากนั้น วิเ วิ คราะห์อาชีพที่ เพื่อนตอบว่า ในอนาคตจะ มีงานส่วนใดของ อาชีพนั้นที่อาจถูกทดแทน ด้วยเทคโนโลยี และ ทดแทนอย่างไร พร้อม แนะนำ ว่าควรเตรีย รี มตัว หรือ รืปรับตัวอย่างไร ให้สามารถประกอบอาชีพที่ ต้องการได้ (2) บางอาชีพอาจหายไปเนื่องจากความ ก้าวหน้า ของเทคโนโลยี นักเรีย รี นคิดว่ามีอาชีพ ใดที่จะเกิด ขึ้นใหม่บ้าง มีลักษณะงานอย่างไร และลอง คาดการณ์ปริม ริ าณความต้องการตา แหน่งงานใหม่ และงานเดิมที่หายไปว่า มากขึ้น หรือ รื น้อยลง อย่างไร 34
แบบฝึกหัดท้ายบท (1) อาชีพใดที่มีหน้าที่กำ หนดมาตรฐาน กฎเกณฑ์ โครงสร้าง และงบประมาณ ในการบริห ริ ารเทคโนโลยี สารสนเทศ ในองค์กร ก. ผู้บริห ริ ารเทคโนโลยีสารสนเทศระดับสูงหรือ รื ซีไอโอ ข. ผู้จัดการด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการ สื่อสาร ค. นักวิเ วิ คราะห์ระบบ ง. ผู้ดูแลระบบ (2) ข้อใดเป็นผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการ เปลี่ยนแปลง ของเทคโนโลยีที่เห็นได้ชัดเจน ก. อาชีพนักพิมพ์ดีดสูญหายไป ข. สมองของมนุษย์มีขนาดใหญ่ขึ้น ค. ประเทศญี่ปุ่นประสบภัยพิบัติจากพายุไต้ฝุ่น ฝุ่ บ่อย มากขึ้น ง. ประชากรเพศหญิงมีมากกว่า ว่ เพศชาย (3) ข้อใดเป็นปัจจัยสำ คัญที่สุดของพัฒนาการด้าน คอมพิวเตอร์ที่ส่งผลให้เกิดการปฏิวัติ วั ติ อุตสาหกรรมครั้งที่ 3 ก. คอมพิวเตอร์สามารถคิดแทนมนุษย์ได้ ข. จอภาพคอมพิวเตอร์สามารถแสดงภาพความ ละเอียดสูงได้ ค. เครื่อ รื่ งคอมพิวเตอร์มีขนาดเล็ก ทำ ให้สามารถพกพา ได้อย่างสะดวก ง. ศักยภาพการประมวลผลข้อมูลด้วย คอมพิวเตอร์ ทําให้ลดภาระการทํางานซ้ำ ๆ (4) งานในลักษณะใดที่มีโอกาสถูกแทนที่ด้วยระบบ คอมพิวเตอร์ได้มากที่สุด ก. มีการทำ งานแบบเดิมซ้ำ ไปซ้ำ มา ข. งานที่ต้องเผชิญกับความท้าทาย ค. งานที่ต้องการการตัดสินใจอย่างเร่งด่วน ง. งานวางแผนการบริห ริ ารธุรกิจในองค์กร (5) ข้อใดกล่าวถูกต้องมากที่สุดเกี่ยวกับการเข้ามา แทนที่การทำ งานของมนุษย์ด้วยระบบ คอมพิวเตอร์ ก. คอมพิวเตอร์จะสามารถทำ งานแทนมนุษย์ได้ ทุกอย่าง ข. ประชากรส่วนใหญ่ในอนาคตจะต้องตกงาน และไม่มีอาชีพ ค. กระบวนการทำ งานทุกอย่างจะเป็นไปอย่าง มี ประสิทธิภาพและรวดเร็วขึ้น ง. มนุษย์จะเปลี่ยนบทบาทจากผู้สั่งงานและ ตัดสินใจทั้งหมด เป็นผู้ร่วมคิดและเป็นผู้ ตรวจสอบ 35
(6) ข้อใดกล่าวไม่ถูกต้องเกี่ยวกับอาชีพด้าน เทคโนโลยี สารสนเทศ ก. โปรแกรมเมอร์ มีหน้าที่ออกแบบ พัฒนา ปรับปรุงโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ข. นักวิเ วิ คราะห์ทดสอบระบบมีหน้าที่สนับสนุน และ ทดสอบระบบสารสนเทศเพื่อค้นหาจุด อ่อนและข้อ บกพร่องต่าง ๆ ค. นักวิท วิ ยาศาสตร์ข้อมูล มีหน้าที่ในการ ทำ ความ เข้าใจและจัดการกับข้อมูลที่มี ปริม ริ าณมาก ซึ่งมีความซับ ซ้อนและ หลากหลาย ง. ผู้ดูแลระบบฐานข้อมูล มีหน้าที่ในการบริห ริ าร จัดการระบบคอมพิวเตอร์ตั้งแต่ติดตั้ง กำ หนดค่า บำ รุง รักษาทั้งในส่วนของ ฮาร์ดแวร์ และซอฟต์แวร์ (7) ข้อใดกล่าวไม่ถูกต้องเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลง ของ เทคโนโลยี ก. การปฏิวัติ วั ติ อุตสาหกรรมคือพัฒนาการของ เทคโนโลยีบางอย่างส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่าง มาก ข. การปฏิวัติ วั ติ อุตสาหกรรมครั้งที่ 1 เกิดจากการสร้าง เครื่อ รื่ งจักรไอน้ำ ค. การปฏิวัติ วั ติ อุตสาหกรรมครั้งที่ 2 เกิดจากการผลิต พลังงานไฟฟ้าจากปฏิกิริย ริ านิวเคลียร์ ง. ในปัจจุบัน เทคโนโลยีถูกพัฒนาขึ้นอย่างรวดเร็ว มากกว่า ว่ เมื่อ 40 ปีก่อน (8) ข้อใดกล่าวไม่ถูกต้องเกี่ยวกับสิ่งที่ควรทำ ในการ รับมือกับการเปลี่ยนแปลงของการทำ งานเนื่องจาก เทคโนโลยี ก. เราควรเปิดใจยอมรับว่า ว่ จะมีการเปลี่ยนแปลง แน่นอน ข. เราควรต่อยอดการบริก ริ ารจากเทคโนโลยีให้ มี บริก ริ ารที่ดีขึ้น และมูลค่าสูงขึ้น ค. เราควรมองหาข้อจำ กัดของเทคโนโลยีที่เรา สามารถเข้าไปเสริม ริให้ดีขึ้น ง. เราควรลดการใช้เทคโนโลยีเพื่อให้อาชีพ หลาย อย่างยังคงอยู่ต่อไป (9) ข้อใดกล่าวถูกต้องที่สุดเกี่ยวกับเทคโนโลยีใน ปัจจุบัน ก. เทคโนโลยีการพิมพ์ 3 มิติสามารถแทนที่การฉีด พลาสติกใส่เบ้าหลอมได้ ข. ปัญญาประดิษฐ์สามารถแก้ปัญหาทุกปัญหา ที่ ระบุข้อมูลนำ เข้าและส่งออกได้ ค. รถขับเคลื่อนอัตโนมัติสามารถบังคับรถแทน คน ขับได้ในทุกสถานการณ์ ง. ปัญญาประดิษฐ์สามารถวินิ วินิ จฉัยโรคบางอย่าง ได้ แม่นยำ กว่า ว่ แพทย์ผู้เชี่ยวชาญ (10) ข้อใดกล่าวไม่ถูกต้องเกี่ยวกับบทบาทของ เทคโนโลยีในสังคม ก. เทคโนโลยีอินเทอร์เน็ตทำ ให้เกิดการสื่อสาร ทาง ไกลเป็นครั้งแรก ข. เทคโนโลยีเครื่อ รื่ งจักรไอน้ำ ช่วยให้การขนส่ง ทาง รถไฟเกิดขึ้น ค. เทคโนโลยีไฟฟ้าทำ ให้เกิดการส่งถ่ายพลังงาน และทำ ให้การผลิตมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ง. เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ทำ ให้ลดการทำ งานซ้ำ ๆ ไปได้อย่างมาก 36