Nota PI T5 SMKSM - Ibadah

Nota PI TG5 / Ibadah 97


Hari : ………………………………. Tarikh : ………………….........

TAJUK 18 : UNDANG-UNDANG KELUARGA ISLAM


Undang2 yang memperuntukkan tentang hal-hal yang
MAKSUD berkaitan dengan perkahwinan, perceraian dan
UNDANG-UNDANG perkara-perkara yang berkaitan dengan keduanya
KELUARGA ISLAM di kalangan orang Islam




Institusi kehakiman yang membicarakan perkara Mal dan Jenayah
yang melibatkan orang Islam mengikut bidang kuasa yang
Mahkamah Syariah
diperuntukkan oleh Enakmen Pentadbiran Hukum Syarak Negeri2




Sejarah Ringkas Penubuhan Mahkamah Syariah :
- Undang-Undang Islam telah lama diamalkan di Tanah Melayu sebelum kedatangan Inggeris. Ini

terbukti dengan kewujudan Hukum Kanun Melaka yang keseluruhannya berasaskan Undang-
Undang Islam. Ia meliputi bidang jenayah, muamalah, keluarga, acara keterangan serta undang-

undang pentadbiran dan pemerintahan
- Apabila Inggeris menjajah Tanah Melayu, mereka memisahkan aspek kenegaraan dengan

keamanan dalam pentadbiran kerajaan.
- Undang-undang Islam ketika itu hanya terpakai dalam aspek kekeluargaan dan ia tertakluk

kepada bidang kuasa pemerintah Inggeris
- Pada tahun 1880 M, Inggeris mewujudkan Ordinan Perkahwinan Muhammad yang membolehkan

penubuhan Mahkamah Syariah
- Pada sekitar tahun 40-an, kuasa pentadbiran hal ehwal orang Islam diletakkan di bawah

tanggungjawab Majlis Agama Islam negeri-negeri. Pada tahun 1989 M, pentadbiran Mahkamah

Syariah mula dipisahkan daripada Majlis Agama

- Pada 1 Mac 1998, Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia (JKSM) ditubuhkan dan diletakkan di ’
A
bawah Jabatan Perdana Menteri ‘
n
- Sekarang, pengurusan Mahkamah Syariah diletakkan di bawah Jabatan Kehakiman Syariah a
w
Malaysia ( JKSM ). Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia telah melangkah setapak ke hadapan a
T

dengan mewujudkan e-Syariah h
u
y
A

98 Nota PI TG5 / Ibadah


- Di bawah projek ini, diwujudkan rangkaian elektronik antara Mahkamah-Mahkamah Syariah

Negeri dengan JKSM serta jabatan-jabatan kerajaan lain yang berkaitan.


Antara Undang-Undang Keluarga Islam Yang Terdapat Di Malaysia

Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Johor, No.5 / 1990



Enakmen Keluarga Islam Kedah, Bil. 1 / 1984


Enakmen Keluarga Islam Kelantan, No.1 / 1983

Enakmen Keluarga Islam Melaka, No.8 / 1983

Ordinan Undang-Undang Keluarga Islam Sarawak, No.5 / 1991


Bidang Kuasa Mahkamah Syariah terbahagi 2 :
1) Bidang Kuasa Mal ( harta )
2) Bidang Kuasa Jenayah

Bidang Kuasa Mal



 Pertunangan , perkahwinan, perceraian, pembatalan perkahwinan ( fasakh ) atau perpisahan
 Sebarang pelupusan atau tuntutan kepada harta yang wujud daripada perkara di atas

 Nafkah, kesah tarafan, penjagaan kanak-kanak ( hadhanah )
 Pembahagian atau tuntutan harta sepencarian

 Wasiat atau pemberian hampir mati seseorang Islam
 Wakaf dan nazar
 Perkara2 lain yang berkaitan dgn bidang kuasa yang diberikan oleh mana-mana undang2 bertulis



Bidang Kuasa Jenayah




’
A Berdasarkan Akta Mahkamah Syariah ( bidang kuasa jenayah )1984, Mahkamah Syariah diberi kuasa dalam
‘

kesalahan2 yang boleh dihukum penjara sehingga 3 tahun atau denda sehingga RM5000 atau sebat enam rotan atau
n
a kedua-duanya sekali
w
a
T Spt : Nusyuz, zina, khalwat & minuman keras

h Keingkaran : engkar solat Jumaat / puasa Ramadhan
u
y Kesalahan dari aspek akidah : penyelewengan agama ( ajaran sesat )
A
Penganiayaan suami terhadap isteri

Nota PI TG5 / Ibadah 99


Struktur Organisasi Mahkamah Syariah

MAHKAMAH RAYUAN SYARIAH





MAHKAMAH TINGGI SYARIAH




MAHKAMAH RENDAH SYARIAH


Peranan Mahkamah Syariah


1 Memberi khidmat nasihat – spt runding cara perdamaian, pertemuan suami isteri yang bertelingkah



2 Menyelesaikan kes yang berada di bawah bidang kuasanya



3 Memberi maklumat perundangan kepada masyarakat



Penghayatan :

- Islam menyediakan jalan keluar kepada semua permasalahan kehidupan. Kita wajib menghayati
ajaran-ajaran Islam untuk mencapai kehidupan yang sejahtera di dunia dan akhirat
- Taraf semua manusia adalah sama di sisi Allah S.W.T. Sebagai seorang muslim kita haram
melakukan kezaliman dan penindasan terhadap orang lain




INFO ISTILAH :

 AKTA : Undang-Undang yang diluluskan oleh Dewan INFO ISTILAH :
Rakyat ’
 Enakmen : Undang-Undang yang diluluskan oleh Harta Sepencarian ialah harta yang A
Dewan Undangan Negeri diperoleh dalam masa perkahwinan ‘ n
 Ordinan : Rang Undang-Undang yang diluluskan seorang suami dgn isterinya, hasil a
sebelum merdeka drpd sumber atau usaha mereka w
bersama a T

h
u
y
A

100 Nota PI TG5 / Ibadah




SOALAN PENEGUHAN MINDA



( Bahagian A )
1 Undang-Undang Keluarga Islam di Malaysia 2 Berdasarkan Akta Mahkamah Syariah 1984
ditadbir oleh Mahkamah Syariah hanya diberi kuasa
A Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam menjatuhkan hukuman penjara tidak lebih
B Enakmen Pentadbiran Keluarga Islam daripada
C Enakmen Pentadbiran Hukum Syarak A 2 tahun
D Enakmen Pentadbiran Undang-Undang B 3 tahun
Keluarga Islam C 4 tahun
D 5 tahun

3 Apakah undang-undang Islam yang diamalkan di 4 Akta ialah
Tanah Melayu sebelum kedatangan Inggeris A Rang undang-undang yang diluluskan oleh
A Undang-Undang Keluarga Islam DUN
B Enakmen Hukum Syarak B Rang undang-undang yang diluluskan oleh
C Undang-Undang Syariah Dewan Rakyat
D Hukum Kanun Melaka C Rang undang-undang yang diluluskan
sebelum merdeka
D Undang-undang yang diluluskan di Parlimen

5 Mahkamah Syariah ialah institusi kehakiman yang membicarakan perkara mal dan jenayah.

6 Untuk mempercepatkan penyelesaian kes di Mahkamah Syariah, kaedah tatacara mal diwujudkan

7 Organisasi Mahkamah Syariah di Malaysia terdiri daripada tiga peringkat

8 Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia ditubuhkan dan dilatih di bawah Jabatan Perdana Menteri.




( Bahagian B )
1. Apakah maksud Undang-Undang Keluarga Islam
2. Senaraikan 4 contoh Undang-Undang Keluarga Islam di Malaysia
3. Apakah maksud Mahkamah Syariah?

4. Terangkan bukti yang menunjukkan undang-undang Islam telah lama diamalkan di Tanah
’
A
‘ Melayu sebelum kedatangan Inggeris

n 5. Nyatakan Ordinanyang diwujudkan oleh penjajah Inggeris yang membolehkan penubuhan
a
w Mahkamah Syariah
a
T 6. Terangkan bidang kuasa jenayah Mahkamah Syariah di Malaysia

h 7. Nyatakan struktur organisasi Mahkamah Syariah
u
y 8. Jelaskan 2 peranan yang dimainkan oleh Mahkamah Syariah untuk merealisasikan keadilan di
A
Malaysia

Nota PI TG5 / Ibadah 101


Hari : ………………………………. Tarikh : ………………….........

TAJUK 19 : ANAK AMANAH ALLAH

( Unit 1 ) : Anak Angkat Menurut Pandangan Islam

Anak yang dipelihara oleh bukan ibu bapa kandungnya
Maksud




 Hukum mengambil anak angkat : HARUS.
 Rasulullah s.a.w sendiri mengambil Zaid Bin Harithah sebagai anak angkat baginda sebelum
diutus sebagai Rasul



1. Tidak boleh 2. menjaga batas- 3. tidak boleh mewarisi
menasabkan anak batas pergaulan dan harta pusaka keluarga
kepada bapa aurat antara ahli angkatnya. Dia hanya
angkat keluarga dengan anak boleh mendapat harta

angkat melalui hibah, hadiah
dan wasiat







Peraturan Pengambilan Anak Angkat



Hikmah Islam Melarang Menasab Anak Angkat Kepada Bapa Angkat


1. Menjaga batas pergaulan agar aurat 2. Mengiktiraf keluarga bapa kandung
antara anak angkat dan keluarga dan mengekalkan kemuliaan
angkatnya terpelihara pertalian nasab antara mereka
’
5. Memelihara hak wali nikah A
oleh bapa kandungnya dan ‘ n
mereka yng berhak menjadi a
w
wali a
T
h

3. Memelihara hak anak angkat dalam 4. Memelihara harta pusaka bapa u
y
mewarisi harta bapa kandungnya angkat dan salasilah keluarga supaya A
tidak bercampur dengan anak angkat

102 Nota PI TG5 / Ibadah


Hikmah Diharuskan Mengambil Anak Angkat


Meringankan beban hidup keluarga yang miskin



Mendapat pahala




Mengeratkan silaturahim





Melahirkan perasaan kasih sayang antara keluarga anak angkat dan keluarga yang mengambilnya




Sebagai jalan penyelesaian bagi pasangan yang tidak ada zuriat



Memberi kebahagiaan kepada pasangan yang tidak ada zuriat






CATATAN GURU :

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………


………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………


………………………………………………………………………………………………………………………………………………………


’ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
A
‘

n
a ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
w
a
T ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

h
u
y ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
A

Nota PI TG5 / Ibadah 103


Hari : ………………………………. Tarikh : ………………….........

( Unit 2 ) : Hadanah – Hak Dan Tanggungjawab Untuk Anak


Maksud Hak penjagaan kanak-kanak yang masih belum mumaiyiz dan tidak mampu
menguruskan diri sendiri



 Hukum Hadanah bagi anak yang belum mampu berdikari adalah WAJIB

Hak Hadanah :


 Hak Hadanah wajib dilaksanakan walaupun berlaku perceraian antara suami dan isteri. Ibu
adalah orang yang paling berhak memelihara anaknya
 Dalam keadaan tertentu, jika ibu hilang kelayakan hak hadanah, hak itu akan berpindah kepada
individu berikut mengikut susunan keutamaan :

1. Nenek sebelah ibu 2. Bapa 3. Nenek sebelah bapa

(hingga ke atas )




6. Saudara perempuan 5. Saudara perempuan 4. Datuk
seibu seibu sebapa




7. Saudara perempuan 8. Anak perempuan kpd 9. Anak perempuan kpd
saudara perempuan saudara perempuan
sebapa
seibu sebapa seibu



12. Emak saudara sebelah 11. Emak saudara sebelah 10. Anak perempuan kpd
bapa ibu saudara perempuan

sebapa

 Orang lelaki yang berhak dalam penjagaan kanak-kanak ’
13. Waris lelaki yang boleh A ‘
menerima wasiat perempuan hanyalah mahram kanak-kanak tersebut. Jika n
terdapat beberapa orang yang layak, keutamaan diberi kepada a
orang yang mempunyai sifat paling mulia dan pengasih. w a
T
h
u
ةَبْصُع ialah pewaris yang berhak mendapat harta pusaka tetapi tidak ditetapkan nisbah tertentu. y A
Contohnya: anak lelaki dan cucu lelaki

104 Nota PI TG5 / Ibadah



Islam – tidak sah Sempurna akal –

tidak sah hadhanah
hadhanah bagi
bagi orang gila
orang kafir
Syarat Orang
Yang Mendapat

Hak Hadanah


Berakhlak mulia dan

Dewasa – berusia memelihara
matang kemuliaan diri





Sebab-Sebab Hilang / Gugur Hak Hadanah

Berkahwin dgn seorang lelaki yg tidak

mempunyai pertalian nasab dgn kanak2
tersebut




Murtad – gugur hak hadanah apabila Berkelakuan buruk secara
keluar dari Islam keterlaluan dan terang-terangan





Cuai atau menganiaya kanak-kanak Berpindah tempat kediaman utk
tersebut menghalang bapa kanak-kanak

menziarahinya






’
A  Tempoh Hadanah akan berakhir apabila kanak-kanak tersebut tidak lagi memerlukan
‘

n penjagaan kerana telah dewasa dan dapat berdikari serta mampu menguruskan dirinya
a sendiri
w
a  Jika kanak-kanak itu telah mumaiyiz, dia berhak memilih untuk tinggal bersama ibunya
T
atau bapanya.
h
u
y
A

Nota PI TG5 / Ibadah 105



SOALAN PENEGUHAN MINDA


( Bahagian A )

1 Hukum mengambil anak angkat ialah 2 Anak angkat boleh mendapat harta melalui cara
A wajib C makruh berikut kecuali
B harus D haram A hibbah C wasiat
B hadiah D pusaka

3 _________ ialah anak angkat Rasulullah s.a.w 4 Hikmah larangan membinkan anak angkat
A Zubair bin Al-Awwam kepada bapa angkat ialah
B Zaid bin Harithah I mengiktiraf nasab
C Tariq bin Ziad II mengelakkan fitnah
D Bilal bin Rabah III memelihara harta pusaka
IV memudahkan pemberian wasiat
A I dan II C II dan IV
B I dan III D III dan IV

5 Selepas ibu, keutamaan hak penjagaan anak 6 Menurut Akta Undang-Undang Keluarga Islam
akan berpindah kepada Wilayah Persekutuan 1984, hak hadanah bagi
A nenek sebelah ibu penjagaan kanak-kanak tamat setelah kanak-
B nenek sebelah bapa kanak itu mencapai usia
C saudara perempuan seibu sebapa A 7 tahun C 9 tahun
D saudara perempuan seibu B 8 tahun D 10 tahun
7 Hukum hadanah bagi anak yang belum boleh 8 Berikut adalah sebab gugur hak hadanah bagi
berdikari adalah seorang perempuan, kecuali
A wajib C harus A murtad
B sunat D haram B berkelakuan buruk
C cuai ketika penjagaan
D sering sakit

9 Anak angkat bermaksud anak yang dipelihara oleh bukan ibu bapa kandungnya.


10 Anak angkat tidak boleh mewarisi harta pusaka keluarga angkatnya.

11 Hubungan anak angkat dengan keluarga angkat dikira sebagai ajnabi .

12 Menurut undang-undang Keluarga Inggeris pengambilan anak angkat membolehkan mahkamah
memutuskan perhubungan anak dengan ibu bapa kandung.

’
A
13 Ibu adalah orang yang paling layak memelihara anaknya mengikut hukum hadanah ‘

n
a
14 Hadanah ialah hak penjagaan anak yang masih kecil dan tidak mampu menguruskan diri sendiri
w
a
15 Setelah mumaiyiz seseorang kanak-kanak berhak memilih untuk tinggal samada dengan ibu atau bapa. T

h
u
16 Asabah ialah pewaris yang berhak mendapat harta pusaka tanpa nisbah tertentu. y
A

106 Nota PI TG5 / Ibadah




 Islam
 Sempurna Akal
 Dewasa iaitu berusia matang

 Berakhlak mulia

17 Pernyataan di atas merujuk kepada syarat mendapat hak hadanah. ( SPM 2012 )
18 Hak penjagaan anak yang masih kecil yang belum mampu mengurus diri sendiri ialah

hadhanah ( SPM 2016 )

19 Anak angkat tidak boleh dibinkan kepada bapa angkat kerana merosakkan nasab keluarga
( SPM 2016 )
Hak penjagaan anak yang belum mumaiyiz dan
tidak mampu mengurus diri sendiri

20 Pernyataan di atas merujuk kepada pengertian hadhanah ( SPM 2018 )





( Bahagian B )



1. Nyatakan 2 peraturan mengambil anak angkat
2. Terangkan 3 hikmah diharuskan mengambil anak angkat
3. Hadhanah ialah hak penjagaan anak yang masih kecil dan belum mumaiyiz serta tidak mampu
mengurus diri sendiri. Apakah hukum hadanah? ( SPM 2012 )
4. Jelaskan 2 sebab mengapa ibu diberi keutamaan dalam mendapat hak hadhanah
5. Senaraikan golongan ( mengikut urutan ) yang mendapat hak hadhanah jika ibu hilang kelayakan
6. Selain Islam, nyatakan 3 syarat lain bagi orang yang mendapat hak hadhanah
7. Jelaskan sebab gugurnya hak hadanah. ( SPM 2012 )
8. Bilakah tempoh penjagaan kanak-kanak berakhir?
9. Apakah akibat terhadap anak jika hak hadhanah diabaikan oleh mereka yang bertanggungjawab



CATATAN GURU :
’
A
‘
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

n
a
w ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
a
T

h ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
u
y
A