AFTA (2)

เ ข ต ก า ร ค า เ ส รี อ า เ ซี ย น

ASEAN FREE
TRADE

AREA: AFTA

428 411 องคกรระหวางประเทศ
กั บ ก า ร พั ฒ น า ใ น อ า เ ซี ย น

2020 428 411



2020 425 411

AFTA

เขตการคาเสรีอาเซียน (ASEAN Free Trade Area) หรือ
อาฟตา (AFTA) เปนขอตกลงทางการคา สาํ หรับสินคาท่ีผลิตภายใน
ประเทศสมาชิกอาเซียนทั้งหมด เกิดจากการประชุมผูนาํ อาเซียนประชุม
หารือเพ่ือใหอาเซียนแขงขันกับประเทศอื่นได โดยไทยมีนายอานนท
ปนยารชุน เปนนายกรัฐมนตรีไทยในขณะนั้น ไดประกาศเจตนารมณ
และโนมนาวใหประเทศตาง ๆ รวมมือกันจัดต้ังเขตการคาเสรีอาเซียน
ข้ึน โดยจัดตั้งในป พ.ศ. 2535 มีสมาชิก 10 ประเทศ



MEMPHIS SOLUTIONS

ที่มาของเขตการคา เสรอี าเซยี น

เขตการคาเสรีอาเซียน (ASEAN Free Trade Area:
AFTA) ไดถูกจัดทําข้ึนในป 2535 ภายใตสมาคมประชาชาติ
แหงเอเชียตะวันออกเฉียงใต (Association of South East
Asian Nations: ASEAN) โดยเปนปจจัยสําคัญในการขีดความ
สามารถในการแขงขันของอาเซียนในตลาดโลก ผานการลด
อัตราภาษีศุลกากรและขอจาํ กัดทางการคาอื่น ๆ ที่มิใชภาษี
(Non-Tariff Barriers) และการปรับเปลี่ยนโครงสรางภาษี
ศุ ล ก า ก ร เ พื่ อ เ อ้ื อ อํา น ว ย ต อ ก า ร ค า เ ส รี ร ะ ห ว า ง ป ร ะ เ ท ศ ส ม า ชิ ก
อันจะนาํ ไปสูการเปนประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (ASEAN
Economic Community: AEC) อยางแทจริง

ในป 2546 ประเทศสมาชิกอาเซียนไดกาํ หนดทิศทาง
ก า ร ดํา เ นิ น ง า น เ พื่ อ มุ ง ไ ป สู ก า ร เ ป น ป ร ะ ช า ค ม เ ศ ร ษ ฐ กิ จ อ า เ ซี ย น
โ ด ย มี เ ป า ห ม า ย ย อ ย ใ น ก า ร ส ง เ ส ริ ม ก า ร เ ป น ต ล า ด แ ล ะ ฐ า น ก า ร
ผลิตรวมกัน การเสริมสรางขีดความสามารถในการแขงขัน
การพัฒนาเศรษฐกิจอยางเสมอภาค และการบูรณาการเขากับ
เศรษฐกิจโลก ท้ังน้ี ประเทศสมาชิกอาเซียนไดกาํ หนดกรอบ
ระยะเวลาใหดาํ เนินการสําเร็จลุลวงภายในป 2558 เพ่ือใหเกิด
การเคลื่อนยายสินคา บริการ การลงทุน และแรงงานมีฝมือ
อยางเสรีระหวางประเทศสมาชิก รวมท้ังสงเสริมใหเกิดการ
เคลื่อนยายเงินทุนอยางเสรีมากข้ึน ในการนี้ อาเซียนไดจัดทาํ
แผนงานเพ่ือการจัดต้ังประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (AEC
Blueprint) อันเปนการกาํ หนดทิศทางการดาํ เนินงานในดาน
เศรษฐกิจของอาเซียนใหชัดเจนตามระยะเวลาที่กาํ หนด ดังมี
สาระสาํ คัญคือเขตการคาเสรีอาเซียน

2 428 411



3

1

การปรับลดอัตราภาษีศุลกากร โดยประเทศ
สมาชิกจะตองปรับลดภาษีศุลกากรลงเหลือรอยละ 0
ทุกรายการในบัญชี Inclusion List (IL) ภายในป 2553
สาํ หรับประเทศสมาชิกเดิม 6 ประเทศ และภายในป
2558 สําหรับประเทศสมาชิกใหม 2 ประเทศ โดยใน
สวนของประเทศสมาชิกเดิม 6 ประเทศ ใหลดภาษี
สินคาในบัญชี Inclusion List (IL) เหลือรอยละ 0 ถึง
รอยละ 5 ภายในวันที่ 1 มกราคม 2546 และลดใหเปน
รอยละ 0 ภายในป 2553 และในสวนของประเทศ
สมาชิกใหมกาํ หนดใหลดภาษีลงเหลือรอยละ 0 ถึงรอย
ละ 5 ใหไดมากท่ีสุด

การยกเลิกมาตรการท่ีมิใชภาษี กรอบการตกลง AFTA 2
กาํ หนดใหประเทศสมาชิกอาเซียนยกเลิกมาตรการท่ีมิใชภาษี
ภายใน 5 ป หลังจากที่ประเทศสมาชิกอาเซียนอ่ืน ๆ ปรับลดภาษี
ลงแลว และใหยกเลิกมาตรการจาํ กัดปริมาณ (Quantitative
Restriction) ทันทีสําหรับสินคาท่ีไดรับประโยชนจากการลดภาษี
จากประเทศสมาชิกอาเซียนอ่ืน ๆ นอกจากนี้ ใหพัฒนากฎวาดวย
แหลงกําเนิดสินคา (Rule of Origin) ดวยการทบทวนกฎวาดวย
แหลงกาํ เนิดสินคาที่ใชโดยประเทศสมาชิกอาเซียน ท้ังในภาพรวม
และรายประเทศ อํานวยความสะดวกทางการคา ปรับประสานกฎ
ระเบียบ ข้ันตอนและวิธีการ ใหเปนแนวเดียวกัน เพ่ือลดตนทุน
ทางธุรกรรมในอาเซียนและชวยเพิ่มขีดความสามารถในการ
แขงขัน เพื่อสงเสริมการคาและการลงทุนระหวางประเทศสมาชิก
อาเซียน



4

3

การเคลื่อนยายบริการเสรี โดยการลดขอจํากัดตอผูให
บริการของอาเซียน การใหบริการและการประกอบธุรกิจใน
ประเทศสมาชิกอ่ืน การเจรจาการคาบริการบางสาขา เชน การ
เงินและการขนสงทางอากาศ โดยยกเลิกขอกีดกันการเปดเสรีการ
คาบริการตามขอตกลงภายใต AEC Blueprint ใน 4 สาขาสําคัญ
ไดแก ขนสงทางอากาศ เทคโนโลยีสารสนเทศ สุขภาพและทอง
เที่ยว ภายในป 2553 และบริการโลจิสติกส ภายในป 2556

4 การเคล่ือนยายการลงทุนเสรี เพ่ือดึงดูดการลงทุนโดยตรง
จากตางประเทศ และการลงทุนระหวางประเทศในกลุมอาเซียน โดย
ภายใตกรอบความตกลงเขตการลงทุนของอาเซียนระบุใหมีการเปดเสรี
ในทุกภาคอุตสาหกรรม ไดแก การผลิตเกษตร ประมง ปาไม และ
เหมืองแร และบริการท่ีเก่ียวของ อีกทั้งใหการปฏิบัติเย่ียงคนชาติ
(National Treatment) แกนักลงทุนและการลงทุนที่เปนไปตาม
เงื่อนไขท่ีกาํ หนด ทั้งนี้ การเปดเสรีการลงทุนใหมและการนาํ ผลกําไร
กลับมาลงทุนใหมจะชวยสนับสนุน และพัฒนาเศรษฐกิจภายในของ
อาเซียน

5

การเคล่ือนยายแรงงานฝมือเสรี โดยการอํานวยความ
สะดวกในการเดินทางสําหรับบุคคลธรรมดาท่ีเก่ียวของกับการคา
สินคา บริการ และการลงทุน เชน การออกวีซาและใบอนุญาต
ทาํ งานสาํ หรับผูเช่ียวชาญและแรงงานฝมือ



เ ป า ห ม า ย แ ล ะ
อ ง ค ป ร ะ ก อ บ

อาเซียนต้ังเปาหมายการจัดต้ังประชาคม นอกจากนี้ อาเซียนยังเรงสรางความสามารถ
เศรษฐกิจอาเซียนภายในป พ.ศ. 2558 (ค.ศ. 2015) ในการแขงขันใหเกิดข้ึนในภูมิภาค และลดชองวางการ
โดยไดวางแผนงานในการผลักดันการกาวไปสูภูมิภาคที่ พัฒนาของประเทศสมาชิก โดยมุงเนนใหประเทศ
เปนตลาดและฐานการผลิตเดียว ซึ่งจะกอใหเกิดการ สมาชิกอาเซียนซึ่งยังมีการพัฒนาที่ลาหลังกวา สามารถ
เคลื่อนยายทรัพยากรการผลิตระหวางกันไดอยางเสรี รับประโยชนอยางเทาเทียมกันจากการรวมกลุมทาง
เชน ในดานการเคลื่อนยายสินคา อาเซียนจะดาํ เนิน เศรษฐกิจของอาเซียน และอาเซียนยังเดินหนาเจรจา
การลดภาษีศุลกากรและยกเลิกมาตรการกีดกัน ขยายการรวมกลุมทางเศรษฐกิจกับประเทศนอก
ทางการคาท่ีมิใชภาษีใหหมดส้ินไป สําหรับการคาภาค ภูมิภาค โดยจัดทาํ ขอตกลงการคาเสรีหรือ FTA กับจีน
บริการและการลงทุนนั้น อาเซียนมุงหนาดําเนินการ ญี่ปุน เกาหลีใต อินเดีย ออสเตรเลีย นิวซีแลนด และ
เปดตลาดระหวางกัน รวมถึงการจัดทาํ ความตกลง สหภาพยุโรป ซึ่งจะทาํ ใหไทยไดรับประโยชนเพ่ิมเติม
ยอมรับรวมในบริการวิชาชีพตาง ๆ และสนับสนุนการ จากขอตกลง FTA ที่ไทยไดทาํ กับประเทศคูคาตาง ๆ
ลงทุนรวมกันภายใตกฎระเบียบและข้ันตอนการลงทุน เหลาน้ีไปแลวในระดับทวิภาคี ในแงของขอบเขตสินคา
ที่มีความโปรงใส ที่ไดรับสิทธิประโยชนและการใชแหลงกําเนิดสินคา
สะสมภายในอาเซียนท่ีเพิ่มข้ึน

5



ห ลั ก ก า ร ท่ี 1

AFTA มีวัตถุประสงคเพ่ือเพ่ิมขีดความสามารถใน
ก า ร แ ข ง ขั น ข อ ง อ า เ ซี ย น ใ น ฐ า น ะ ที่ เ ป น ฐ า น ก า ร ผ ลิ ต ท่ี สํา คั ญ
เพ่ือปอนสินคาสูตลาดโลก โดยอาศัยการเปดเสรีดานการ
คา การลดภาษี และอุปสรรคขอกีดขวางทางการคาท่ีมิใช
ภาษี รวมท้ังการปรับเปลี่ยนโครงสรางภาษีศุลกากรเพ่ือ
เ อ้ื อ อํา น ว ย ต อ ก า ร ค า เ ส รี

ห ลั ก ก า ร ที่ 2

กลไกการลดภาษีท่ีสําคัญของ AFTA คือระบบ
CEPT (Common Effective Preferential Tariff
Scheme) ซึ่งกาํ หนดใหประเทศสมาชิกใหสิทธิประโยชน
ทางภาษีศุลกากรแกกันแบบตางตอบแทน กลาวคือ
ก า ร ที่ จ ะ ไ ด สิ ท ธิ ป ร ะ โ ย ช น จ า ก ก า ร ล ด ภ า ษี ข อ ง ป ร ะ เ ท ศ อื่ น
สําหรับสินคาชนิดใด ประเทศสมาชิกนั้นจะตองประกาศ
ลดภาษีสําหรับสินคาชนิดเดียวกันดวย ท้ังน้ี CEPT ได
กํา ห น ด ใ ห สิ น ค า ที่ ไ ด รั บ ป ร ะ โ ย ช น จ า ก ก า ร ล ด ภ า ษี จ ะ ต อ ง มี
สัดสวนมูลคาที่เกิดข้ึนในอาเซียน (ASEAN Local
Content) อยางนอยรอยละ 40 และสามารถคาํ นวณ
วัตถุดิบในอาเซียนแบบสะสม (Cumulative Rules of
Origin) กาํ หนดอัตราขั้นตํา่ ของวัตถุดิบเทากับรอยละ 20



ม า ต ร ก า ร ด า น ภ า ษี

1 ป ร ะ เ ท ศ ส ม า ชิ ก เ ดิ ม 6 ป ร ะ เ ท ศ ล ด ภ า ษี
สิ น ค า ใ น บั ญ ชี I n c l u s i o n L i s t ( I L ) ใ ห เ ห ลื อ ร อ ย ล ะ
0 - 5 ภ า ย ใ น วั น ท่ี 1 ม ก ร า ค ม ค . ศ . 2 0 0 3   แ ล ะ จ ะ ล ด
ใ ห เ ป น ร อ ย ล ะ 0 ภ า ย ใ น ป ค . ศ . 2 0 1 0

ป ร ะ เ ท ศ ส ม า ชิ ก ใ ห ม จ ะ พ ย า ย า ม ล ด ภ า ษี ล ง

2 เ ห ลื อ ร อ ย ล ะ 0 - 5 ใ ห ม า ก ที่ สุ ด เ ท า ท่ี จ ะ ทํา ไ ด ใ น ป ค . ศ .
2 0 0 6 สํา ห รั บ เ วี ย ด น า ม ป ค . ศ . 2 0 0 8 สาํ ห รั บ ล า ว
แ ล ะ พ ม า แ ล ะ ป ค . ศ . 2 0 1 0 สํา ห รั บ กั ม พู ช า

3 ป ร ะ เ ท ศ ส ม า ชิ ก จ ะ ล ด ภ า ษี ล ง เ ห ลื อ ร อ ย ล ะ 0
ทุ ก ร า ย ก า ร ใ น I L ภ า ย ใ น ป ค . ศ . 2 0 1 0 สาํ ห รั บ ส ม า ชิ ก
เ ดิ ม แ ล ะ ภ า ย ใ น ป ค . ศ . 2 0 1 5 สํา ห รั บ ส ม า ชิ ก ใ ห ม ท้ั ง นี้
ตั้ ง แ ต เ ดื อ น ม ก ร า ค ม ค . ศ . 2 0 0 3 กํา ห น ด ใ ห ร อ ย ล ะ 6 0
ข อ ง ร า ย ก า ร สิ น ค า ท้ั ง ห ม ด ข อ ง ส ม า ชิ ก เ ดิ ม 6 ป ร ะ เ ท ศ มี
อั ต ร า ภ า ษี เ ท า กั บ ร อ ย ล ะ 0

ภ า ย ใ ต ก ร อ บ ค ว า ม ต ก ล ง สาํ ห รั บ ก า ร ร ว ม ก ลุ ม สิ น ค า แ ล ะ 4
บ ริ ก า ร สาํ คั ญ ( ล ง น า ม ร ะ ห ว า ง ก า ร ป ร ะ ชุ ม สุ ด ย อ ด อ า เ ซี ย น ค รั้ ง ท่ี
1 0 เ มื่ อ เ ดื อ น พ ฤ ศ จิ ก า ย น พ . ศ . 2 5 4 7 ) กํา ห น ด ว า จ ะ เ ร ง ล ด ภ า ษี
สิ น ค า ใ น 9 ส า ข า ห ลั ก ( เ ก ษ ต ร ป ร ะ ม ง ผ ลิ ต ภั ณ ฑ ไ ม ผ ลิ ต ภั ณ ฑ
ย า ง สิ่ ง ท อ ย า น ย น ต อิ เ ล็ ก ท ร อ นิ ก ส เ ท ค โ น โ ล ยี ส า ร ส น เ ท ศ แ ล ะ
ส า ข า สุ ข ภ า พ ) ใ ห เ ร็ ว ข้ึ น จ า ก ก ร อ บ A F T A เ ดิ ม 3 ป ก ล า ว คื อ จ า ก
ป ค . ศ . 2 0 1 0 เ ป น 2 0 0 7 สํา ห รั บ ส ม า ชิ ก เ ดิ ม แ ล ะ จ า ก ป ค . ศ .
2 0 1 5 เ ป น 2 0 1 2 สํา ห รั บ ส ม า ชิ ก ใ ห ม



ก า ร ล ด ภ า ษี สํา ห รั บ บั ญ ชี ย ก เ ว น ภ า ษี ช่ั ว ค ร า ว
( T e m p o r a r y E x c l u s i o n L i s t : T E L ) บั ญ ชี อ อ น ไ ห ว

5 ( S e n s i t i v e L i s t : S L ) แ ล ะ บั ญ ชี อ อ น ไ ห ว สู ง ( H i g h l y
S e n s i t i v e L i s t : H S L ) ซ่ึ ง มี กาํ ห น ด เ ว ล า ก า ร ล ด ภ า ษี ที่ แ ต ก ต า ง
กั น ส ว น บั ญ ชี ย ก เ ว น ท่ั ว ไ ป ( G e n e r a l E x c l u s i o n L i s t : G E )
เ ป น สิ น ค า ท่ี แ ต ล ะ ป ร ะ เ ท ศ ไ ม ส า ม า ร ถ นาํ ม า ล ด ภ า ษี ไ ด ( ข ณ ะ นี้ มี
เ พี ย ง ไ ท ย แ ล ะ สิ ง ค โ ป ร ท่ี ไ ม มี G E )

ความคืบหนาในการดําเนินการของ AFTA

การดําเนินการจัดต้ังเขตการคาเสรีอาเซียนไดมีความกาวหนาไปมาก โดย
สถานะ ณ วันท่ี 1 มกราคม 2548 คือ (1) รายการสินคาในบัญชี IL ซ่ึงประเทศ
สมาชิกทั้ง 10 ประเทศ ไดนํามาลดภาษีในป 2547 มีจํานวนรวมท้ังสิ้น 86,359
รายการ (2) รอยละ 98.98 ของสินคาของประเทศสมาชิกเดิม 6 ประเทศ และรอย
ละ 81.35 ของประเทศสมาชิกใหม มีอัตราภาษีระหวางรอยละ 0-5  (3) อัตราภาษี
เฉลี่ยสาํ หรับสินคาใน CEPTสําหรับสมาชิกเดิม 6 ประเทศ เทากับรอยละ 2.0 (จาก
รอยละ 12.76 ในป ค.ศ. 1993 ซึ่งเปนปท่ีเริ่มลดภาษี) และ (4) รอยละ 64.12
ของสินคาใน IL ของสมาชิกเดิม 6 ประเทศ มีอัตราภาษีรอยละ 0 ในป 2547 และ
รอยละ 92.99 ของสินคาในบัญชี IL ของสมาชิกท้ัง 10 ประเทศมีอัตราภาษี
ระหวางรอยละ 0-5

428 411 8



ก า ร จั ด ตั้ ง ก ล ไ ก
ก า ร ร ะ งั บ ข อ พิ พ า ท

ท่ี ป ร ะ ชุ ม สุ ด ย อ ด อ า เ ซี ย น ค รั้ ง ท่ี 9 ไ ด ต ก ล ง ใ ห มี ก า ร จั ด ต้ั ง
ร ะ บ บ เ พื่ อ ก า ร ป ฏิ บั ติ ต า ม ค ว า ม ต ก ล ง ท า ง เ ศ ร ษ ฐ กิ จ ร ว ม ท้ั ง ก า ร ป ฏิ บั ติ
ต า ม พั น ธ ก ร ณี ภ า ย ใ ต ก ร อ บ A F T A เ ป น ไ ป อ ย า ง เ ห ม า ะ ส ม แ ล ะ เ พ่ื อ
ช ว ย เ ร ง รั ด ก า ร แ ก ไ ข ข อ พิ พ า ท ป ร ะ ก อ บ ด ว ย ก ล ไ ก 3 ร ะ ดั บ

กลไกใหคําแนะนํา
(Advisory Mechanism)

กลไกระงับขอ พพิ าทและหนว ยงานกํากับ การจดั ตง้ั ASEAN Legal
ดแู ลแกไ ขปญ หาการคา การลงทนุ ของอาเซยี น Unit ในสํานักเลขาธกิ ารอาเซยี น เพ่อื
(ASEAN Consultation to Solve Trade and ใหค วามชว ยเหลือในการตคี วามและ
Investment Issues: ACT) เพอ่ื ทําหนาทปี่ ระสาน ใหค าํ แนะนําประเดน็ ขอ พพิ าท
และใหคาํ ปรึกษาแกภาคเอกชนและภาครฐั ในการ ทางการคา (ตามคํารอ งขอของ
แกไ ขปญ หาเกยี่ วกบั การคาภายในอาเซยี น โดย ประเทศสมาชิก)
กลไกของ ACT ไมมผี ลบงั คบั ตามกฎหมาย เนน การ
ใหบ รกิ ารทางระบบเครือขา ยอนิ เตอรเ น็ต กาํ หนด
ใหการแกไขปญ หาภายใตก ลไก ACT ดาํ เนินการ
แลวเสร็จภายใน 30 วนั โดยในสวนของประเทศไทย
ACT ไดจดั ตงั้ ขึ้นที่สาํ นกั งานเศรษฐกิจการคลงั ซึ่ง
เปน National AFTA Unit



การจดั ตั้งกลไกการระงบั ขอพิพาท

กลไกใหค ําปรกึ ษา ไดแก ASEAN
Compliance Body (ACB) ในกรณที ่ปี ระเทศใด
ไมป ฏิบตั ติ ามความตกลง ประเทศทีเ่ ปน กลาง (ไม
ไดมสี วนในขอ พพิ าท) จะไดรบั การรองขอให
ตรวจสอบขอเท็จจริงภายในระยะเวลาที่กาํ หนด
ซง่ึ ผลการตรวจสอบจะไมมขี อ ผูกพนั ทาง
กฎหมาย ACB มีกําหนดเวลาพิจารณา 90 วนั

กลไกบงั คับใชกฎหมาย ไดแ ก
Enhanced ASEAN Dispute Settlement
Mechanism ไดมกี ารลงนามในพิธสี าร ASEAN
Protocol on Enhanced ASEAN DSM โดย
AEM ในชวงการประชุมสดุ ยอดอาเซยี น คร้งั ที่
10 ซึง่ จะใชแทน Protocol on DSM (1996)
ของอาเซียน เปน การปรับปรงุ กลไกการระงบั ขอ
พิพาทของอาเซยี นตามแบบ WTO อาทิ การจัด
ต้งั คณะพจิ ารณา (Panels) และองคก รอทุ ธรณ
(Appellate Body) นอกจากนี้ ไดม กี ารจดั ตั้ง
ASEAN DSM Fund เปนเงนิ 330,000 เหรียญ
สหรัฐ (แตละประเทศรว มออกเงนิ เทากนั )



428 411 // 2020

10 ก า ร ค า ร ะ ห ว า ง อ า เ ซี ย น - ไ ท ย

นับแตมีการจัดต้ัง AFTA การคาระหวางไทยและ
อาเซียนขยายตัวเพ่ิมข้ึนอยางมากโดยเพิ่มขึ้นจาก 10,031.5
ลานดอลลารสหรัฐในป 2535 อันเปนปกอนเร่ิมกอตั้ง AFTA
เปน 28,946 ดอลลารสหรัฐ ในป 2546 ทั้งนี้ ไทยได
ดุลการคากับอาเซียนในภาพรวม

มูลคาการสงออก 16,537.4 ลานเหรียญสหรัฐ
เพ่ิมขึ้น รอยละ 21.9 สินคาสงออกท่ีเพิ่มข้ึน ไดแก
เครื่องคอมพิวเตอร อุปกรณและสวนประกอบ แผงวงจร
ไฟฟา รถยนต อุปกรณและสวนประกอบ เคมีภัณฑ
เหล็กกลาและผลิตภัณฑ เปนตน สวนการนาํ เขาน้ัน
มูลคาการนําเขาประมาณ 12,490.4 ลานเหรียญสหรัฐ
เพ่ิมขึ้น รอยละ 15.5 เปนผลจากการเพ่ิมขึ้นของการนําเขา
สินคาสาํ คัญ ไดแก เครื่องจักรไฟฟาและสวนประกอบเคร่ือง
คอมพิวเตอร อุปกรณและสวนประกอบ แผงวงจรไฟฟา
เคมีภัณฑ เครื่องจักรใชในอุตสาหกรรม และหลอดภาพ
โทรทัศน เปนตน

สินคาที่ไทยไดรับผลกระทบจากการจัดต้ัง AFTA
สวนใหญคือ สินคาที่ไมมีศักยภาพในการปรับตัวเพ่ือเพ่ิมขีด
ความสามารถในการแขงขันและสินคาท่ีใชเวลาในการปรับตัว
นาน เชน เหล็ก สิ่งทอ และสินคาประเภทท่ีมีการลดภาษีใน
AFTA แลว แตเปนสินคาที่ตองใชวัตถุดิบนําเขาจากนอก
อาเซียนซึ่งไทยมีอัตราภาษีศุลกากรอยูในระดับสูง เชน
เคร่ืองใชไฟฟาและอิเล็กทรอนิกส เฟอรนิเจอร เปนตน



กอาารเคซ าี ยรนะ-หไ วท ายง AEC Blueprint ประกอบดวย 4
สวนหลัก ซ่ึงอางอิงมาจากเปาหมายการ
รวมกลุมทางเศรษฐกิจของอาเซียนตาม
แถลงการณบาหลี ฉบับที่ 2 (Bali
Concord II) ไดแก

2.1

การเปนตลาดและฐานการผลิตเดียว
โดยใหมีการเคลื่อนยายสินคา บริการ การลงทุน
และแรงงานมีฝมืออยางเสรี และการเคลื่อนยาย
เงินทุนอยางเสรีมากขึ้น รวมท้ังการสงเสริมการ
รวมกลุมสาขาสําคัญของอาเซียนใหเปนรูปธรรม

2.2

การสรางขีดความสามารถในการแขงขัน
ทางเศรษฐกิจของอาเซียน ซ่ึงใหความสาํ คัญกับ
ประเด็นดานนโยบายที่จะชวยสงเสริมการรวม
กลุมทางเศรษฐกิจ เชน กรอบนโยบายการ
แขงขันของอาเซียน การคุมครองผูบริโภคสิทธิใน
ทรัพยสินทางปญญา พาณิชยอิเล็กทรอนิกส
นโยบายภาษี และการพัฒนาโครงสรางพ้ืนฐาน
(การเงิน การขนสง เทคโนโลยีสารสนเทศ และ
พลังงาน)

11



กอาารเคซ าี ยรนะ-หไ วท ายง 2.3

การพัฒนาเศรษฐกิจอยางเสมอภาค
โดยการพัฒนา SMEs และการเสริมสรางขีด
ความสามารถผานโครงการตาง ๆ เชน โครงการ
ริเร่ิมเพ่ือการรวมกลุมของอาเซียน (Initiative
for ASEAN Integration: IAI) เพ่ือลดชองวาง
การพัฒนาทางเศรษฐกิจ

2.4

การบูรณาการเขากับเศรษฐกิจโลก เนน
การปรับประสานนโยบายเศรษฐกิจของอาเซียน
กับประเทศภายนอกภูมิภาค เพื่อใหอาเซียนมี
ทาทีรวมกันอยางชัดเจน เชน การจัดทําเขตการ
คาเสรีของอาเซียนกับประเทศคูเจรจาตาง ๆ
เปนตน รวมท้ังสงเสริมการสรางเครือขายในดาน
การผลิต/จาํ หนายภายในภูมิภาคใหเช่ือมโยงกับ
เศรษฐกิจโลก

ทั้งนี้ ในการดําเนินงานสามารถกาํ หนด
ใหมีความยืดหยุนในแตละเรื่องไวลวงหนาได
(Pre-Agreed Flexibilities) แตเมื่อตกลงกันได
แลว ประเทศสมาชิกจะตองยึดถือและปฏิบัติ
ตามพันธกรณีท่ีไดตกลงกันอยางเครงครัดดวย

12



13

ผลกระทบจากการเปดเขตการคาเสรีอาเซียนตอเศรษฐกิจของไทย

การเปดเสรีการคาอาเซียนในดานสินคาเกษตรมีนัยสาํ คัญตอเศรษฐกิจ
ของไทย เน่ืองจากภาคเกษตรเก่ียวของกับแรงงานกวารอยละ 38.8 ของการ
จางงานรวม และการเปดการคาเสรีอาเซียนมีผลกระทบทั้งดานบวกและดานลบ
ตอภาคเกษตรไทย นักวิชาการ องคกร รวมถึงรัฐบาลไดแสดงขอคิดเห็นกับผลก
ระทบที่เกิดขึ้นภายใตการเปดการคาเสรีไวในหลายดาน โดยผลกระทบท่ีเกิดขึ้น
เกิดจากหลายปจจัย เชน การไหลเขาของสินคาจากประเทศเพ่ือนบานสงผลกระ
ทบตอราคาผลผลิตภายในประเทศ คุณภาพสินคาที่นําเขา ความสามารถในการ
แขงขันของเกษตรกรไทย มาตรฐานสินคาที่สามารถสงออกได เปนตน ซึ่งผลก
ระทบท่ีเกิดการเปดเขตการคาเสรีอาเซียนที่สงผลใหภาคเกษตรของไทย ตองมี
การปรับตัวเพ่ือใหสามารถผลิตสินคาท่ีสอดคลองกับความตองการของตลาด
และดาํ รงอยูไดภายใตสถานการณการเปดการคาเสรีอาเซียน



14

01 ผลกระทบดานบวก

ผลกระทบดานบวก อาเซียนนับไดวาเปนคูคาและตลาดสง
ออกที่สาํ คัญของประเทศไทย จากขอมูลสถิติการคาระหวางประเทศ
ของไทยกับประเทศคูเจรจา FTA (กรมเจรจา การคาระหวางประเทศ,
2556) พบวา ในชวงครึ่งปแรกของป พ.ศ. 2556 ไทยสามารถสงออก
สินคาไปยังอาเซียนมีมูลคาเพ่ิมข้ึนจากชวงเวลาเดียวกันในป พ.ศ.
2555 รอยละ 3.7 และนอกจากนั้นไทยยังเปนประเทศที่ไดดุลการคา
จากอาเซียนมากท่ีสุดเมื่อเทียบกับคูเจรจา FTA อื่น ๆ ในดานของการ
สงออก ไทยจะไดรับผลประโยชนจากการลดภาษีศุลกากรนาํ เขา ใน
กรอบ AFTA โดยเฉพาะการลดภาษีศุลกากรนําเขาขาวของมาเลเซีย
และการลดภาษีศุลกากรนําเขาน้ําตาลจากอินโดนีเซีย ซึ่งตองเรงปรับ
ศักยภาพการผลิตขาวและน้ําตาลของไทยเพื่อใหสามารถใชประโยชน
จากความตกลงไดอยางเต็มที่ นอกจากนั้น ประเทศไทย สามารถใช
ชองทางการเปดการคาเสรีอาเซียน และการรวมกลุมเปนประชาคม
เศรษฐกิจ อาเซียนเปนเครื่องมือในการเปดการเจรจากับคูคาประเทศ
อ่ืน ๆ เชน จีน ญ่ีปุน เกาหลีใต หรือสหภาพยุโรป เปนตน ซึ่งทาํ ให
ตลาดการคากวางมากขึ้น ประกอบกับผูประกอบการ หรือแมกระทั่ง
เกษตรกรสามารถซ้ือวัตถุดิบท้ังภาคอุตสาหกรรม และภาคการผลิตได
ในราคาถูกจากการเปดการคาเสรีท่ีมีการลดภาษีนาํ เขาเปน รอยละ 0
ในทุกรายการสินคา สงผลใหตนทุนการผลิตตํ่าลง



15

02 ผลกระทบดานลบ

ประเทศสมาชิกอาเซียนผลิตสินคาเกษตรท่ีคลาย ๆ กันท้ังในดานชนิด และ
คุณภาพ แตสินคาเกษตรของไทยมีราคาสูงกวาเน่ืองจากตนทุนการผลิตสูง ขณะเดียวกัน
การปรับลดอัตราภาษีนําเขาภายใตการเปดเสรีการคาทําใหสินคาเกษตรจากประเทศ
สมาชิกอาเซียนอื่น ๆ ซึ่งมีราคาตาํ่ กวาของไทยอยูแลวมีราคาตา่ํ ลงไปอีก ทําใหผูบริโภค
ท้ังในและตางประเทศซ้ือสินคาเกษตรจากประเทศสมาชิกอ่ืนมากขึ้น ซึ่งจากการศึกษา
ของศูนยศึกษาการคาระหวางประเทศ มหาวิทยาลัยหอการคา (2553) เกี่ยวกับ
สถานการณสินคาเกษตรไทย 23 รายการท่ีกลุมประเทศสมาชิกเดิม 6 ชาติ ไดแก ไทย
ฟลิปปนส สิงคโปร มาเลเซีย อินโดนีเซีย และบรูไน ลดภาษีเหลือรอยละ 0 ในวันที่ 1
มกราคม 2553 ท่ีผานมา พบวาสินคาเกษตร 3 ใน 4 รายการหลักที่ไทยสงออกไป
อาเซียนเกินรอยละ 10 ไดแก ขาว นาํ้ มันปาลม และเมล็ดกาแฟ กาํ ลังประสบปญหาสูญ
เสียสวนแบงการตลาดอีก รอยละ 1–2 ภายป พ.ศ. 2558 โดยประเมินวาการสงออกขาว
จะสูญเสียตลาดใหประเทศเวียดนามและเมียนมาร น้าํ มันปาลมจะสูญเสียใหมาเลเซีย
เมล็ดกาแฟจะเสียตลาดใหเวียดนาม ขณะท่ีผลิตภัณฑมันสําปะหลัง แมวาไทยยังครอง
การสงออกเปนอันดับหน่ึงในอาเซียน แตเปนอัตราเติบโตที่ลดลง เน่ืองจากราคาผลผลิต
จากประเทศเพ่ือนบานต่ํากวาราคาผลผลิตของไทย นอกจากนี้ การนาํ เขาสินคาเกษตร
ราคาถูกจากประเทศสมาชิกอ่ืนจะกดราคา สินคาเกษตรในประเทศใหตา่ํ ลง ขณะที่ตนทุน
การผลิตของเกษตรกรไทยสูงข้ึนอยางตอเน่ือง ทั้งน้ีเปนเพราะเกษตรกรรายยอยของไทย
สวนใหญขาดความรูและเทคโนโลยี การผลิตท่ีเหมาะสมในการผลิตสินคาเกษตรดวย
ตนทุนตาํ่ ไดมาตรฐาน และตรงความตองการของตลาด และขาดแคลนเงินทุนสําหรับการ
ปรับปรุงพัฒนาระบบการผลิต และการจัดการ ผลที่จะเกิดข้ึนคือเกษตรกรรายยอยไม
สามารถแขงขันและอยูรอดได ภายใตการเปดเสรีการคา คงเหลือแตธุรกิจการเกษตร
ขนาดใหญในตลาดซึ่งจะกอใหเกิดการผูกขาดในอนาคต



เอกสารอา งองิ

กองอาเซียน 3 .(ม.ป.ป). ประชาคมเศรษฐกจิ อาเซียน(ASEAN Economic Community -
AEC). คนเมอื่ 13 สิงหาคม 2563 จาก สาํ นกั งานสถติ แิ หงชาติ เว็บไซต :
http://www.nso.go.th/sites/2014/Documents/asean/AEC_Connectivity_ASCC.pdf

ศูนยก ารเรยี นรูชุมชนปาตอง. (ม.ป.ป). บทท่ี 5 เขตการคาเสรีอาเซยี น(ASEAN FREE
TRADE AREA: AFTA). คนเมอื่ 13 สิงหาคม 2563 จากเวบ็ ไซต :
https://sites.google.com/site/aseanpatongclc/home

ดร.เรวตั ฟนดี.้ (ม.ป.ป). กาํ เนดิ ASEAN สู AFTA และ AEC. คน เมอื่ 13 สงิ หาคม 2563
จาก สาํ นกั งานสง เสรมิ วสิ าหกจิ ขนาดกลางและขนาดยอ ม เวบ็ ไซต :
https://www.sme.go.th/upload/mod_download/9.กําเนิดASEANสAู FTAและAEC(บร.).pdf