ڤروڬرم ڤرسدياءن اجازه سرجان مودا ڤرڬوروان
امبيلن جون 2020
سيميستر 2
توڬسن 1
تاجوق توڬسن :سجاره ڤركمبڠن توليسن جاوي د مليسيا
نام ڤلاجر:ثاقب تاجودين بن محمد جوالى
اڠک ڬيليرن202009231007:
نومبور كد ڤڠنلن020530030919:
كومڤولن/اونيت :ڤنديديقن إسلام /اونيت 1
كود دان نام كورسوس :ڤ .اي .م -1054ڤڠنتر جاوي
نام ڤنشرح:راج عبدالله بن راج اسماعيل
تاريخ هانتر 28:فيبرواري 2021
اولسن/كومين/معلوم بالس ڤمريقسا/ڤنشرح
تندا تاڠن ڤمريقسا/ڤنشرح :تاريخ:
ڤڠصحن ڤلاجر
ساي مڠصحكن بهاوا معلوم بالس يڠ دبريكن اوليه ڤنشرح تله ساي روجوع دان فهمي.
تندا تاڠن ڤلاجر :تاريخ:
ڤڠهرڬاءن
بسم الله الرحمن الرحيم،
برشكور كحضرة الهي دڠن ليمڤه كورنيڽ سرتا نعمت ڽاوا،ماس،تناڬ دان كصيحتن يڠ د
انوڬرهكن اوليه الله كڤد ساي اونتوق مڽياڤكن توڬسن اين دڠن جاياڽ.ڤرتامڽ ساي ايڠين ممبري
ڤڠهرڬاءن كڤد ڤنشرح ترچينتا ساي ،راج عبدالله بن راج اسماعيل كران باڽق ممبري تونجوق اجر
سرتا ممبيمبيڠ ساي اونتوق ممبوات توڬسن اين دڠن سمڤورنا.ساي جوڬ ايڠين مڠوچڤكن تريما
كاسيه كڤد ڤيهق اينستيتوت ڤنديديقن ݢورو كمڤوس داتوء' غزالي اسماعيل كران تله ممبري
كموداهن اونتوق مڽياڤكن توڬسن اين سڤرتي اينترنيت دان سباڬايڽ.
ساي جوڬ ايڠين مڠوچڤكن تريما كاسيه كڤد ايبو باڤ دان راكن-راكن ساي يڠ تيدق ڤوتوس
اسا ممبري سوكوڠن اونتوق مڽياڤكن توڬسن اين.اخيرڽ،ساي مڠوچڤكن تريما كاسيه كڤد سموا
ڤيهق يڠ ترليبت سچارا لڠسوڠ اتاو تيدق دالم مڽياڤكن توڬسن اين.
2
موک سورت ايسي كندوڠن
2 ايسي كندوڠن
3
4 ڤڠهرڬاءن
5 كندوڠن
1.0ڤڠنلن
5-6 2.0سجاره توليسن جاوي
6 2.1سيستم ايجاءن ديان
7 2.2سجاره ايجاءن ڤاكتن
8 2.3سجاره ايجاءن زعبا
3.0قاعدة ايجاءن
8-9 3.1قاعدة ايجاءن ديان
10-12 3.2قاعدة ايجاءن ڤاكتن
12-14 3.3قاعدة ايجاءن زعبا
4.0ڤنوتوڤ
14 5.0رجوعن
14 )6.0لمڤيرن
15-23
3
1.0ڤڠنلن
توليسن جاوي منوروت كاموس ديوان ايديسي كأمڤت اياله حروف-حروف عرب دڠن ببراڤ
حروف تمبهن يڠ دڬوناكن اونتوق منوليس دالم بهاس ملايو.توليسن جاوي جوݢ اياله دوا سيستم
توليسن راسمي د بروني دان سيستم الترناتيف د مليسيا.توليسن جاوي ساڠت سينونيم دالم كهيدوڤن
مشاركت ملايو دان سوده منجادي ايدينتيتي اورڠ ملايو سجق همڤير 1000تاهون
دهولو.تتاڤي،راماي مشاركت ملايو سنديري تركليرو انتارا توليسن جاوي دڠن بهاس عرب كران
مڠڠڬڤ كدوا-دواڽ اداله ڤركارا يڠ سام .كتيك ايت،اورڠ-اورڠ عرب داتڠ دري ڤلباڬاي نڬارا
يڠ ممباوا ڤلباڬاي جنيس بهاس سڤرتي ڤرسي تتاڤي بهاس عرب لبيه دومينن ممندڠكن اياڽ اداله
بهاس القرءان.د تانه ملايو جوڬ،توليسن جاوي اياله توليسن اوتام ڤد سواتو كتيك دهولو ماله مريك
مڠڬلركن ديري مريك اورڠ جاوي.توليسن جاوي جوڬ مروڤاكن توليسن يڠ ڤاليڠ بركواس د تانه
نوسنتارا كران سورت راج-راج ملايو كڤد ڤمرينته لوار دتوليس دالم توليسن جاوي.
4
2.0سجاره توليسن جاوي
كداتڠن اورڠ عرب دان ڤروسيس اسلاميساسي د تانه ملايو سواتو كتيك دهولو تله ممباوا كڤد
كمونچولن توليسن جاوي.القرءان اياله سومبر رجوكن اوتام اورڠ اسلام جادي تيدق داڤت دينافيكن
لاڬي توليسن جاوي مونچول دالم مشاركت ملايو.اونتوق توجوان ڤڽيبارن دان ڤنديديقن ڤولا،ڤارا
ڤندعوه عرب كتيك ايت منوليس دان منترجمه القرءان دان بوكو-بوكو اڬام لاينڽ دري بهاس عرب
ك بهاس ملايو دان دڠن ايت مانوسكريڤ دالم توليسن جاوي يڠ دڤڠڬيل بوكو كونيڠ.اوليه
ايت،مونچولله توليسن جاوي ملالوءي اوسها اورڠ ڤرساورڠن سڤرتي زعبا ،اوسها اورڬانيساسي
دان بادن-بادن ترتنتو تله موجودكن ببراڤ سيستم ايجاءن جاوي بارو.ڤد ڤريڠكت اول ڤمبنتوقن
سيستم ايجاءن جاوي بارو،اي دلاكوكن اتس داسر كڤنتيڠن ڤريبادي سماتا-مات دان اي تيدق
دسبركن كڤد مشاركت عموم.والاوڤون اي تيدق دسبر سچارا ملواس تتاڤي اي ساڠت برڬونا
اونتوق منتفسير كتاب عرب دالم بهاس ملايو.كمودين،لاهيرله سيستم ايجاءن ديان،ڤاكتن،زعبا دان
سيستم ايجأن جاوي يڠ دسمڤورناكن.
2.1سيستم ايجاءن ديان
سيستم ايجاءن جاوي دين دكموكاكن ڤد تاهون 1973ددالم مجله ديان.دين مڠيجا سسواتو
ڤركاتاءن مڠيكوت سبوتن يڠ براسسكن ايجاءن ڤونيتيق.ترداڤت 30بيلڠن براسسكن ايجاءن
ڤونيتيق.توجوان سيستم اين اياله اونتوق ممبأيقي كلمهن دان ككوراڠن يڠ اد ڤد سيستم ايجاءن
زعبا.سيستم ديان بنر-بنر ممنوهي كهندق مشاركت كيني دري سڬي قاعده ڤڽوسونن دان تيدق
ممرلوكن تناڬ ايڠتن يڠ باڽق اونتوق مڠيجاڽ.تتاڤي،سيستم ايجاءن اين جوڬ ترداڤت كلمهن كران
5
مڠيكوت قاعده حروف توليسن رومي.ستروسڽ،كلمهن كدوا ايايت حروف دمان اي تيدق وجود
دالم توليسن جاوي تتاڤي سوده لاما وجود دالم بهاس ملايو سجق تاهون .1936ڤركارا اين كران
باڽق ڤركاتاءن ايڠڬريس يڠ دسراڤ كدالم بهاس ملايو تيدق داڤت دايجا دڠن باءيق.كلمهن لاين
دمان ترداڤت ككليروان اونتوق ڤركاتاءن اولڠ بريمبوهن اولن دان اخيرن دلتقكن تندا دوا اڠك ڤد
هوجوڠ ڤركاتاءن.اخيرڽ،سيستم ايجأن دليهت لبيه برصفة كملايوان دان اي هاڽ سسواي دڤركتيکكن
اوليه اينديۏيدو يڠ بارو ممڤلاجري توليسن جاوي.
2.2سجاره ايجاءن ڤاكتن
ڤركمبڠن توليسن جاوي د نڬري اين اداله ددوروڠ اوليه سماڠت دان سباڬاي كسينمبوڠن دري
كراجاءن جوهر-رياو يڠ باڽق منيڠڬلكن كريا-كريا برتوليسن جاوي د سمڤيڠ تركنل سباڬاي سبواه
نڬري يڠ سنتياس بروسها ممرتبتكن دان ملستاري توليسن جاوي.كدودوقن نڬري جوهر يڠ ترلتق
د سلتن تانه اءير دان كايا دڠن تراديسي كبوداياءن ملايو تله ملاهيركن ببراڤ اورڠ توكوه بيدڠ
بهاس دان ڤرسورتن اسلام سڤرتي راج علي حاج،محمد إبراهيم مونشي دان داتوء حاج محمد
سعيد.باڽق بوكو يڠ ترحاصيل اداله بركيسر مڠناءي ڤرسوءالن تاتابهاس جاوي برمولا دڠن بستان
الكتيبن دان كتاب ڤڠتاهوان بهاس اوليه راج علي حاج سرتا كتاب ڤيمڤينن جوهر اوليه إبراهيم
مونشي.سيستم ايجاءن جاوي ڤاكتن اڬق ريڠكس دان ممڤوڽاءي ڤراتورن-ڤراتورنڽ يڠ ترسنديري.
ايجاءن جاوي ڤاكتن تله ممبري سومبڠن يڠ بسر ترهادڤ بهاس ملايو خصوصڽ د نڬري جوهر
6
كران سيستم ايجاءن اين باڽق دڬوناكن دالم اوروسن ڤنتدبيرن كراجاءن جوهر دان ڤنربيتن بوكو-
بوكو سكوله ملايو دان سكوله اڬاما كراجاءن يڠ منجادي باهن باچاءن ڤارا ڤلاجر.
2.3سجاره ايجاءن زعبا
نام سبنر ڤندتا زعبا اياله زينل عابدين بن احمد.بلياو مروڤاكن سأورڠ ڤاكر بهاس،ڤجوڠ دان ڤنچينتا
توليسن جاوي يڠ ڬيڬيه دان ڤميكير ملايو يڠ اولوڠ.ڤڠليبتنڽ دالم بيدڠ بهاس منمبهكن لاڬي
ڤراساءن چينتا كڤد توليسن جاوي مڽببكن ترحاصيلله ببراڤ كريا تنتڠ توليسن جاوي.زعبا مڠومڤول
ڤركاتاءن ملايو سجق تاهون 1918دڠن توجوان مڽوسون كاموس ملايو يڠ لڠكڤ.كمودين،ڤد
تاهون 1931بلياو منربيتكن سبواه بوكو برتاجوق “رهسيا توليسن جاوي“ دان تاهون 1938دي
مڽياڤكن بوكو “دفتر ايجاءن ملايو:جاوي-رومي“.قاعده جاوي يڠ دڬوناكن ،زعبا ممبهاڬيكن
سيستم ايجأن كڤد دوا بهاڬين ايايت ايجاءن ڤد ڤركاتاءن اصل دان ايجاءن ڤد ڤركاتاءن
برتمبه.برداسركن سيستم ايجاءن جاوي زبا اي ممڤوڽاءي ڤلباڬاي اوندڠ-اوندڠ دان چارا
ڤڠڬوناانيا.سيستم اين دأڠڬڤ برسيستيماتيق دان مليڤوتي ڤلباڬاي ايجاءن كچوالي بهاس ايڠڬرس
دان كات-كات سيڠكتن.باڽق كلمهن دان ككوراڠن سڤرتي ترلالو باڽق ڤڠچوالين ،ايجاءن لاما ماسيه
دككلكن دان سباڬايڽ.نامون،كلمهن دان ككوراڠن سنتياس دباءيقي دري سماس كسماس سلارس
دڠن ڤركمبڠن بهاس ملايو.
7
3.0قاعدة ايجاءن
سيستم ايجاءن جاوي سنتياس دڤرباءيقي دان دكمسكيني اڬر اي منجادي سيستم توليسن يڠ داڤت
دڬونا ڤاكاي اونتوق سموا زمان.چونتوهڽ،زعبا ممڤربهاروءي سيستم ايجاءن يڠ دبوات اوليه
ڤاكتن مانكالا سيستم ايجاءن زعبا دباءيقي دان دكمسكيني ڤولا اوليه ديان.
3.1قاعدة ايجاءن ديان
ڤد تاهون ،1973مجله دين ڤولا دڤركنلكن اونتوق مڠاتسي مسئله دالم سيستم ايجاءن جاوي يڠ
دبوات اوليه زعبا يڠ ترلالو روميت،باڽق فصل،مڠاندوڠي ككچوالين دان كلوڠڬارن يڠ سوكر
دايڠت.لامبڠ دان تندا جوڬ تيدق دڬوناكن سڤرتي ايجاءن زعبا.
انتارا قاعدة ايجاءن ديان اياله:
)1حروف ۏوكل
سيتواسي چونتوه
ڬونا ۏوكل ڤد سموا بوڽي ۏوكل دالم سوكو اڬاما ،مانا ،سايا،
ايني ،سواتو ،ڤوڽا كات اخير
كچوالي ڬنتي نام ڽ د اخير تيدق دتوليس باڤاڽ
ۏوكل
)2ديفتوڠ
8
چونتوه
ڤولاو ،لاوت ،ماءين
)3ۏوكل دتوليس باڬي اخيرن ان()an
چونتوه
كمنرتيان ،كنضريان ،كسنيان
)4ڬندأن حروف
سيتواسي چونتوه
بوكو ۲ ڬندأن ڤنوه دلتق اڠك دوا د اخير
ڬندأن سباهاڬين دلتقكن اڠك دوا د تڠه بواه۲هن
)5ڤركاتاءن هوموڬراف ۏوكل ايه دان اي ڤڤت تيدق دلتق اليف ايكوت كونتيك س ايات
چونتوه
همفس ( - )Hampas/hempasكندي ()Kandi/kendi
9
3.2قاعدة ايجاءن ڤاكتن
بوكو كتن دراج جوهر مروڤاكن سبواه كاموس تربيتن ڤاكتن بهاس ملايو ڤرسورتن ڤد تاهون
.1936بوكو اين دسوسون اوليه ميجر داتوء حاج محمد سعيد سليمان يڠ مڠاندوڠي ا ايجاءن
سنديري يڠ دبوات اوليه ڤاكتن سنديري ستله بربينچڠ دڠن زعبا.سيستم دالم بوكو اين اڬق تبل
دان سلارس دان ممڤوڽاءي باڽق قاعدة.
انتارا قاعدة ڤاكتن اياله:
)1حروف اليف
سيتواسي چونتوه
منمبه حروف اليف ڤد كات داسر يڠ برسمبوڠ راج – راجاكو
دڠن ايمبوهن اخيران
ات – متاث مميندهكن كدودوكن اليف
دچلاهكن اليف اڤابيلا وجود ايمبوهن اخيران ليهت -كليهاتن
)2حروف ياء
سيتواسي چونتوه
حروف ياء دتوليس سڤنوهڽ ڤد سوكو كات بيبير
10
حروف ياء تيدق دتوليس ڤد سوكو كات اخير بيليق/بيلق ()belek/bilik
ڤد ڤركاتاءن هوموڬراف
)3حروف واو
سيتواسي چونتوه
حروف واو دتوليس سڤنوهڽ ڤد سوكو كات سوكوڠ
حروف واو تيدق دتوليس ڤد سوكو كات اخير بوروڠ/بورڠ
ڤد ڤركاتان هوموڬراف
)4ڤركاتاءن يڠ براخير دڠن كاف دتوكر كڤد قاف اڤابيلا ترداڤت اخيرن
چونتوه
ناءيك -ناءيقله ()naik – naiklah
)5تيدق منوليس ۏوكل ڤد سوكو كات تربوك دان ترتوتوڤ باڬي ڤركاتاءن يڠ سوده لازيم
دان ايجاءن تراديسي
چونتوه
اڤبيل ،اني ،بهاس ،هغض ،تاهن ،اوله ،سفاي
)6ڤڠڬوناءن ابجد ۏوكل سڤنوهڽ اونتوق مڠلقكن ككليروان دالم ڤڽبوتن
11
چونتوه
بوكو ،سودي ،تومبوه ،كاسيه ،فوتيه
3.3قاعدة ايجاءن زعبا
زعبا ڤولا منوليس بوكو دفتر ايجاءن (جاوي-رومي) ڤد تاهون 1349- 1938د سيڠاڤورا.بوكو
اين مڠاندوڠي هوراين دان اناليسيس يڠ ڤاليڠ لڠكڤ اونتوق سيستم ايجاءن جاوي ڤد ماس ايت.دالم
بوكوڽ،بلياو تله منوليس دان مڽوسون 20اوندڠ -اوندڠ باڬي ڤڠڬوناءن ابجد ۏوكل دان تيدق
مڠڬوناكن ابجد لوكل.
انتارا قاعدة ايجاءن زبا اياله:
)1ڬونا ۏوكل ڤد سوكو كات ڤرتام سهاج ڤد ڤولu+ku
چونتوه
بونه ،توتڤ ،بورڠ
)2ڬونا ۏوكل ڤد سوكو كات اخير سهاج ڤد ڤولkvk+kv, kvk+kvk
چونتوه
تغضي ،ممفي ،هندي ،خنخني،دنديغ
12
)3ڤركاتاءن براخير دڠن كاف دتوكر كڤد قاف بيلا منريما ڤرتيكل دان اخيرن
چونتوه
فاتيك = فاتيقكه patik
)4ڤركاتاءن اين تيدق دتمبه ياء بيلا منريما اخيرن
چونتوه
ينكه ،اينله
)5اليف ڤد سوكو كات ڤرتام ڤول a+aبرڤينده ڤد سوكو كات اخير بيلا منريما اخيرن
چونتوه
باچ = بچاءن Bacaan
)6ديفتوڠ او دان اي د اخير سوكو كات تربوك دلتق تندا ماتي اتس واو دان ياء اونتوق
منونجوقكن كدواڽ بوكن حروف ۏوكل
چونتوه
فولْو ،سر ْي serai, Pulau
)7ملتقكن تندا ترتنتو ڤد ڤركاتاءن هوموڬراف اونتوق مڠلقكن ككليروان
13
چونتوه
Tahun تاهُنTahanتاهن
ڤنوتوڤ4.0
كيت سباڬاي اورڠ ملايو هندقله ممرتبتكن توليسن جاوي كران اي سيمبول اورڠ،كسيمڤولنڽ
توليسن جاوي هندقله سنتياس دڬوناكن سوڤاي اي تيدق ترهاڤوس.ملايو سجق زمان دهولو لاڬي
سوده ڤستي مشاركت اكن ملوڤاكن توليسن جاوي،كران دتلن اوليه زمان يڠ سماكين ماجو اين
هارڤن ساي اياله برهارڤ ڤيهق كراجاءن اكن موجودكن ساتو.اين ممبڠڬاكن بهاس دان لاءين
اورڠ يڠ ايڠين-اورڬانيساسي اونتوق توليسن جاوي سوڤاي اي تروس ترڤليهارا درڤد اورڠ
ڤيهق كراجاءن ڤرلو ممنتيڠكن توليسن جاوي د سكوله رنده،اوليه ايت.مڠهاڤوسكن توليسن جاوي
.دان منڠه سوڤايا مريك مڠهرڬاي توليسن جاوي دان مريك سنتياس ممرتبتكن توليسن جاوي
رجوعن5.0
LEMADA. (2013, OKTOBER 1). Retrieved from http://bujangetg.blogspot.com/2013/10/ejaan-
rumi-zaba.html
INSTITUT PENDIDIKAN GURU MALAYSIA KEMENTERIAN PENDI. (2018). MODUL
PENDIDIKAN ISLAM PIMKD2043 PENGAJIAN JAWI DAN SENI KHAT. KUALA
LUMPUR.
OSMAN AFFANDI. (2019, OGOS 09). Retrieved from https://iluminasi.com/bm/tulisan-jawi-
sejarah-evolusi-dan-perkembangannya-di-tanah-melayu.html
Faisal @ Ahmad Faisal Abdul Hamid, & Faizuri Abdul Latif. (2014). Sejarah Perkembangan
tulisan Jawi: Analisis Mengenai Teori Kang Kyeok Seok . Retrieved from
http://commonrepo.um.edu.my/12610/1/Page%201-15.pdf: http://commonrepo.um.edu.my
Cikgu Ell. (28 Mac, 2019). Perkembangan sistem Ejaan Jawi. Retrieved from
https://cikgualqahharmson.blogspot.com/2019/03/perkembangan-sistemejaan-jawi.html:
https://cikgualqahharmson.blogspot.com
Norikmal Yusop. (2020). Lantera Jawi. Bukit Baru: Sha Lan Merah Enterperise.
14
)6.0لمڤيرن
15
16
17
18
19
20
21
22
23