การศึกษาโครงสร้างดอกมะลิ

งานแม็กกาซีน
เรื่อง ส่วนประกอบของดอกมะลิ

จัดทำโดย
นางสาวปภาวิน ประวีณวรกุล
มัธยมศึกษาปีที่ 5 ห้อง 341 เลขที่ 10
แผนการเรียนวิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์



เสนอ
อาจารย์วิชัย ลิขิตพรรักษ์
ตำแหน่งครูชำนาญการ คศ.2 สาขาชีววิทยา
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา



แม็กกาซีนนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาชีววิทยา 4

(ว30244) ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565

คำนำ

แม็กกาซีนฉบับนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาชีววิทยา 4
(ว30244) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 แผนการเรียนวิทยาศาสตร์-
คณิตศาสตร์ ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565 โรงเรียนเตรียม
อุดมศึกษา หัวข้อ การสืบพันธ์ุและการเจริญเติบโตของพืชดอก
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาโครงสร้างของดอกไม้ ข้อมูลเบื้อง
ต้นของดอกไม้ และข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ สันฐานภายนอก
และกายวิภาคภายในของดอกมะลิ โดยนำความรู้ที่ได้จากการฟัง
บรรยายในห้องเรียนมาทดลอง นำมาศึกษาส่วนประกอบ



โดยในแม็กกาซีนฉบับนี้จะมีการบรรยายข้อมูลทั่วไป ข้อมูล
ทางพฤกษศาสตร์ โครงสร้างดอก สัณฐานภายนอกกายวิภาค
ภายใน และ วิดีโออธิบายโครงสร้างของดอกมะลิ

ทั้งนี้เนื้อหาในส่วนต่าง ๆ ได้มีการศึกษาจากหนังสือแบบ
เรียน อินเทอร์เน็ต และอาจารย์ประจําวิชา ขอขอบคุณอาจารย์
เป็นอย่างสูง ที่คําแนะนํา คําปรึกษาตลอดการทํางาน ผู้จัดทํา
หวังว่า แม็กกาซีนฉบับนี้จะเป็นประโยชน์ต่อตนเองผู้ที่สนใจและ
ผู้นําไปใช้ในภายภาคหน้าให้เกิดผลตามที่หวังไว้

ปภาวิน ประวีณวรกุล
24 พ.ย. 2565

สารบัญ

1 ข้อมูลทั่วไปของดอกมะลิ 01
2 โครงสร้างดอกมะลิ 02

3 ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ 03

4 โครงสร้างสัณฐานภายนอกดอกมะลิ 04

5 โครงสร้างกายวิภาคภายในดอกมะลิ 05

6 บรรณานุกรม 06

7 ภาคผนวก 07

คลิปวีดีโอประกอบการศึกษาโครงสร้างดอกมะลิ 07
รูปภาพประกอบการศึกษาโครงสร้างดอกมะลิ 08

ข้อมูลทั่วไป
ของดอกมะลิ

ชื่อทั่วไป : Jasmine
ชื่อทางวิทยาศาสตร์ : Jasminum spp.
วงศ์ : Oleaceae
แหล่งที่พบ : ถิ่นกำเนิดอยู่ในแถบร้อนชื้นและกึ่งร้อนชื้นในเอเชียและ
คาบสมุทรอาระเบีย ในปัจจุบันสามารถพบได้ทั้งในยุโรป เอเชีย แอฟริกา และ
แถบแปซิฟิก
ประเภท : ไม้พุ่มรอเลื้อย
ลักษณะทั่วไป : เป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก ใบรูปรีป้อม ช่อดอกแบบช่อกระจุก
กลีบดอกสีขาว มีหลายชั้น เป็นดอกช่อ โคนกลีบเรียงซ้อนเกยกันเป็น 1 -
2 ชั้น ดอกร่วงง่าย ใบเป็นใบเดี่ยว ใบมีการจัดเรียงตัวแบบใบอยู่ตรงกัน
ข้าม
ประโยชน์ : ใช้เป็นยาบำรุงหัวใจ แก้ร้อนในกระหายน้ำ บำรุงครรภ์ แก้ลมวิง
เวียน ทำให้สดชื่น ผ่อนคลาย ในศาสตร์สุคนธบำบัด (Aromatherapy) มี
การใช้กลิ่นหอมของดอกมะลิ เพื่อบำรุงร่างกาย ปรับสมดุลอารมณ์และจิตใจ
แก้ปวดศีรษะ คลายเครียด และช่วยการนอนหลับให้ดีขึ้น

01 ข้อ มู ล ทั่ ว ไ ป ข อ ง ด อ ก ม ะ ลิ

โครงสร้าง
ดอกมะลิ

ลักษณะดอก : ดอกช่อแบบช่อกระจุก (Cymose
or Determinate inflorescences) เป็นดอก
ช่อที่ดอกย่อยในสุดหรือบนสุดจะบานและแก่ก่อน
วงนอก

ลักษณะเพศของดอก : เป็นดอกสมบูรณ์เพศและ
เป็นดอกสมบูรณ์ (มีส่วนประกอบครบทั้ง 4 ส่วน
คือ กลีบเลี้ยง กลีบดอก เกสรเพศผู้ เกสรเพศเมีย)

ดอกสมมาตร : ดอกสมมาตรตามรัศมี
(Actinomorphic flowers) หากแบ่งดอกตาม
แนวเส้นผ่านศูนย์กลางจะได้สองส่วนที่เหมือนกัน
มากกว่าหนึ่งครั้ง

การติดของส่วนต่าง ๆ บนฐานรองดอก :
ดอกเพริจินนัส (Perigynous flower) ดอกที่
ฐานรองดอกโอบรอบเกสรตัวเมียทีั้งหมด ทำให้
เกสรตัวเมียอยู่ใต้ส่วนอืน ๆ ของดอก

ประเภทรังไข่ : Half superior ovary (รังไข่
อยู่ระว่างฐานรองดอกและส่วนประกอบอื่น ๆ
ของดอก)

โ ค ร ง ส ร้ า ง ด อ ก ม ะ ลิ 02

ข้อมูลทาง
พฤกษศาสตร์

calyx receptacle
กลีบเลี้ยง ฐานรองดอก

แต่ละดอกมีกลีบเลี้ยงเป็นหลอด
สีเขียวอมเหลืองอ่อน ซึ่งกลีบเลี้ยง

จะแยกเป็นส่วน 7-10 ส่วน

corolla leaf
กลีบดอก ใบ

ดอกช่อออกตามซอกใบและปลายกิ่ง โคน ใบเรียงตรงข้าม ใบประกอบแบบขนนก มีใบ
กลีบดอกจะเชื่อมกันเป็นหลอด ปลายแยก ย่อยใบเดียว รูปไข่ รี โคนใบมนหรือสอบ
เป็น 5-8 กลีบ ดอกที่อยู่ตรงกลางจะบาน
ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ ผิวใบเรียบเป็น
ก่อน มีกลิ่นหอมแรง มัน ด้านท้องใบเห็นเส้นใบชัดเจน เส้นใบ

ขนาดใหญ่มี 4-6 คู่ ก้านใบสั้นมากและมีขน

stigma pedicel
ยอดเกสรเพศเมีย ก้านดอกย่อย

style peduncle
ก้านเกสรเพศเมีย ก้านดอก

ovary
รังไข่

anther filament
อับละอองเรณู ก้านชูอับละอองเรณู

ข้อมู ลทางพฤกษศาสตร์ 03

หมายเหตุ ดอกจริงพบ2เกสรเพศผู้

โครงสร้างสัณฐาน
ภายนอกดอกมะลิ

กลีบดอก กลีบเลี้ยง
corolla calyx
ฐานรองดอก
receptacle

ก้านดอก
peduncle

ก้านดอกย่อย
pedicel

โ ค ร ง ส ร้ า ง สั ณ ฐ า น ภ า ย น อ ก ด อ ก ม ะ ลิ 04

โครงสร้างกายวิภาค
ภายในดอกมะลิ

เกสรเพศเมีย
stigma

กลีบดอก ก้านชูเกสรเพศเมีย
corolla อับละอองเรณู style
กลีบเลี้ยง anther
calyx
รังไข่
ovary

ฐานรองดอก ก้านชูอับละอองเรณู
receptacle filament

โ ค ร ง ส ร้ า ง สั ณ ฐ า น ภ า ย น อ ก ด อ ก ม ะ ลิ 05

บรรณานุกรม

1. http://www.botany.hawaii.edu/faculty/carr/ole.
htm

2. https://www.dnp.go.th/botany/PDF/publications
/family_characters2.pdf

3. https://webportal.bangkok.go.th/chatuchakmetr
opark/page/sub/13823/

4. https://docs.google.com/presentation/d/14e_2
6s0T71BItftQv6tS4Qqbn653OaQN2tlGTmuar3w/h
tmlpresent

5. http://pcog.pharmacy.psu.ac.th/images/Botany
/morh2.pdf

6. https://www.stashtea.com/blogs/education/sour
cing-jasmine-flower-tea

7. https://buytropicalife.com/jasmine-grandiflorum-
absolute.html

8. https://shopee.co.th/amp/100-Jasmine-
Essential-oil-

06 บรรณานุกรม

ภาคผนวก

คลิปวิดีโอประกอบการศึกษา
โครงสร้างดอกดาวเรือง

url : https://youtu.be/OwfcgoKy0h4

ภาคผนวก 07

ภาคผนวก

รูปภาพประกอบการศึกษา
โครงสร้างดอกมะลิ

ภาคผนวก 08

End