ความสำคัญและลักษณะของครอบครัว

รายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา

เรื่อง ความสำคัญและลักษณะของครอบครัว

ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3

ครอบครัว

ครอบครัว หมายถึง หน่วยหนึ่งของสังคม ซึ่งประกอบด้วยสมาชิกตั้งแต่
2 คน ขึ้นไปอยู่ร่วมบ้านเดียวกัน ให้การศึกษา อบรมเลี้ยงดู

ครอบครัวที่อบอุ่น เป็นภูมิต้านทานต่อความเจ็บป่วยต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น โรคทางกาย โรค
ทางจิต และ โรคติดสารเสพติด

การสร้างครอบครัวที่อบอุ่น ทำได้ดังนี้

1.มีการติดต่อสื่อสารที่ดี เมื่อมีคนพูด ควรมีคนรับฟัง พยายามทำความเข้าใจกัน บอก
ความต้องการด้วยความสงบ ไม่ต่อว่า ส่อเสียดคุกคามกัน ไม่ควรเริ่มต้นด้วยการ
ตำหนิ ว่ากล่าว หรือจี้จุดอ่อนของอีกฝ่ายหนึ่ง
2. มีการเคารพสิทธิส่วนตัวของกันและกัน ในพื้นฐานของกติกาที่ดี ไม่มีการละเมิด
สิทธิส่วนตัวซึ่งกันและกัน แต่ละคนอาจมีความคิดเห็นแตกต่างกันได้
3. พ่อแม่ควรมีความร่วมมือกันในการดูแลครอบครัว การแก้ไขปัญหาต่างๆ และ
ปัญหาพฤติกรรมเด็ก
4. การมีเวลาที่มีคุณภาพร่วมกัน แม้เวลาเพียงเล็กน้อย แต่คุณภาพที่ดีจะช่วยสร้าง
ความสัมพันธ์ที่ดี เป็นพื้นฐานสำคัญของการพัฒนาครอบครัวที่มีคุณภาพ

บ ท บ า ท แ ล ะ ห น้ า ที่ ข อ ง ส ม า ชิ ก ใ น ค ร อ บ ค รั ว
เ มื่ อ เ ร า อ ยู่ ร่ ว ม กั น ใ น ค ร อ บ ค รั ว ทุ ก ค น ต่ า ง ก็ มี
บ ท บ า ท ห น้ า ที่ ที่ ต้ อ ง ทำ ใ น ฐ า น ะ ส ม า ชิ ก ค น ห นึ่ ง ข อ ง
ค ร อ บ ค รั ว เ ช่ น ห น้ า ที่ ข อ ง พ่ อ แ ม่ ที่ มี ต่ อ ลู ก ห น้ า ที่
ข อ ง ลู ก ที่ มี ต่ อ พ่ อ แ ม่ ห น้ า ที่ ข อ ง พี่ ที่ มี ต่ อ น้ อ ง เ ป็ น ต้ น

ช่วยพ่อแม่ทำงานบ้าน

พ่อแม่สอนการบ้านลูก

ความสำคัญของครอบครัว

1

ครอบครัวเป็นเบ้าหลอมทางบุคลิกภาพและคุณลักษณะของสมาชิก การมี
ปฏิสัมพันธ์ (Interaction) ระหว่างสมาชิกในครัวเรือนเดียวกัน มีการถ่ายโยงค่า
นิยม ความรู้สึกนึกคิด ทัศนคติ ความเชื่อ ความศรัทธาและวัฒนธรรมการดำเนิน
ชีวิตจากสมาชิกรุ่นหนึ่งไปยังอีกรุ่นหนึ่ง ตลอดจนมีการพักผ่อน สันทนาการ และ
การทำกิจกรรมต่างๆ ร่วมกัน บรรยากาศ และวิธีการ อบรมเลี้ยงดู การอบรมสั่ง
สอน

การเป็นพ่อแบบ-แม่แบบ ทั้งอย่างเป็นทางการและไม่เป็นทางการ ทั้งโดยที่รู้ตัว
หรือไม่รู้ตัว สิ่งแวดล้อมภายในครอบครัวไม่ว่าจะในทางบวกหรือในทางลบได้ค่อยๆ
หล่อหลอมพื้นฐานทางบุคลิกภาพและคุณลักษณะทางด้านร่างกาย สังคม อารมณ์
และจิตใจของสมาชิกในครอบครัวในรูปแบบต่างๆ มีผลต่อโดยตรงต่อการการแสดง
บทบาททางสังคมของสมาชิกในสถาบันอื่นต่อไป

2

ครอบครัวเป็นสถาบันพื้นฐานทางการศึกษาของสังคม
ครอบครัวเป็นแหล่งถ่ายทอดองค์ความรู้
ฝึกฝนและอบรมให้สมาชิกได้เรียนรู้ระเบียบสังคมหรือการ
ขัดเกลาทางสังคม (Socialization) ทั้งอย่างเป็นทางการ
(Formal) และ ไม่เป็นทางการ (Informal)

ความสำคัญของครอบครัว (ต่อ)

32

ครอบครัวสร้างคุณภาพชีวิต คุณลักษณะต่างๆ
ที่บ่งชี้ถึงลักษณะของชีวิตที่มีคุณภาพข้างต้นนี้
ครอบครัวจะเป็นสถาบันที่จะเอื้ออำนวยให้เกิด
ขึ้นกับชีวิตของสมาชิกในครอบครัวได้

4

ครอบครัวเป็นสถาบันพื้นฐานในการพัฒนาสังคม สถาบันที่มีความสำคัญอย่าง
ยิ่งในการพัฒนาสังคมและชุมชน เช่นเดียวกับสถาบันทางสังคมอื่นๆ วัฏจักรของ
การเกิด การเติบโต เข้าสู่วัยเรียน วัยทำงาน วัยแต่งงาน วัยเลี้ยงดูลูกของตนเอง
วัยดูแลพ่อแม่เมื่อแก่ชราลง สอนและฝึกให้ทุกคนต้องมีบทบาทหน้าที่ในฐานะ
ต่างๆในครอบครัว หรืออีกนัยหนึ่งก็คือ การเข้าไปมีบทบาท ภาระ หน้าที่และมี
ความรับผิดชอบในฐานะสมาชิกของชุมชนหรือสังคมนั้นๆ

ความสำคัญของครอบครัว (ต่อ)

2

5

ครอบครัวเป็นหน่วยวางรากฐานการปกครองในระดับต่างๆ ครอบครัวทำหน้าที่
ปฐมภูมิที่สำคัญที่สุดคือการให้กำเนิดเด็ก ให้การเลี้ยงดูผู้เยาว์ ให้การศึกษา สร้าง
คนให้รูจักระเบียบสังคม

ถ่ายทอดวัฒนธรรมให้คนรุ่นหลังรับไว้เป็นแนวทางในการดำรงชีวิตให้เหมาะ
สมกับสภาพสังคมของชนกลุ่มนั้น เด็กที่เกิดและเจริญเติบโตมาจากครอบครัวแบบ
ใด ย่อมได้รับการถ่ายทอดแนวความคิด เจตคติและพฤติกรรมต่าง ๆ ติดมาจาก
ครอบครัวเดิมไม่มากก็น้อย และนำไปใช้ปฏิบัติในสังคมที่เขาอยู่อาศัย

ลั ก ษ ณ ะ ข อ ง ค ร อ บ ค รั ว

1.ครอบครัวที่ประกอบด้วยกลุ่มคนที่มีความผูกพันกัน
ทางกฎหมายเช่นโดยการสมรสแต่งงานกันโดยจด
ทะเบียน)และการรับบุคคลอื่นเป็นบุตรบุญธรรม

2.ครอบครัวที่ประกอบด้วยกลุ่มคนที่มีความผูกพันกัน
ทางสายโลหิต เช่น พ่อ แม่ ลูก ปู่ ย่า ตา ยาย
พี่น้องหลาน อา น้า ป้า




3.ครอบครัวที่ประกอบด้วยกลุ่มคนที่มีการใช้จ่าย
ร่วมกันจากเงินงบประมาณเดียวกัน อาจเกี่ยวพัน
ทางสายโลหิตหรือไม่เกี่ยวพันก็ได้ เช่น พ่อ แม่
ลูก พี่ น้อง นายจ้างลูกจ้าง เพื่อน พนักงาน ผู้อาศัย

หน้าที่ของพ่อแม่และพี่น้อง

หน้าที่ของพ่อ

ในฐานะที่พ่อเป็นหัวหน้าครอบครัว พ่อมีหน้าที่สำคัญดังนี้

๑. ทำงานหาเงินมาเลี้ยงสมาชิกในครอบครัว

๒. อบรมสั่งสอนให้ลูกเป็นคนดี


๓. ดูแลคุ้มครองลูก

๔. ให้การศึกษาเล่าเรียนแก่ลูก

หน้าที่ของแม่

ในฐานะที่แม่เป็นแม่บ้านแม่มีหน้าที่สำคัญดังนี้
๑.ดูแลความเป็นอยู่ของสมาชิกในครอบครัว ในเรื่องอาหารการกิน ความสะอาดของบ้าน
๒.อบรมสั่งสอนให้ลูกเป็นคนดี
๓.ดูแลทุกข์สุขของลูก
๔.ให้ความรัก ความเมตตา และความอบอุ่นแก่ลูก

หน้าที่ของพ่อแม่และพี่น้อง

หน้าที่ของลูก

ในฐานะที่ฉันเป็นลูกฉันมีหน้าที่สำคัญ ดังนี้

๑. เคารพเชื่อฟังคำสั่งสอนของพ่อแม่

๒. ช่วยเหลือรับผิดชอบตนเอง


๓. ช่วยพ่อแม่ทำงานบ้าน

๔. ตั้งใจเรียนหนังสือ

๕. ประพฤติตนเป็นเด็กดี

หน้าที่ของพี่/น้อง

พี่หรือน้องมีหน้าที่ที่ปฏิบัติต่อกัน ดังนี้
๑.รักใคร่ ห่วงใยซึ่งกันและกัน
๒.มีความสามัคคีกัน ไม่ทะเลาะเบาะแว้งกัน
๓.ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน
๔.คอยตักเตือนกัน ไม่ให้อีกฝ่ายประพฤติตนไม่ดี

แ บ บ ฝึ ก หั ด ท้ า ย บ ท

1. ครอบครัวหมายถึงข้อใด 6. น้องของแม่เรียกว่าอะไร
ก. ปู่ ก. พี่
ข. ตา ข. ป้า
ค. พ่อ ค. น้า
ง. คนที่อยู่ร่วมกัน ง. อา

2. ใครคือหัวห
น้าครอบครัว
7. น้องของพ่อเรียกว่าอะไร

ก. พ่อ ก. พี่
ข. แม่ ข. ป้า
ค. ตา ค. น้า
ง. ยาย ง. อา

3. ครอบครัวแบ่งออกเป็นกี่ประเภท 8.พ่อของแม่เรียกว่าอะไร
ก. 1 ประเภท ก. ปู่
ข. 2 ประเภท ข. ย่า
ค. 3 ประเภท ค. ตา
ง. 4 ประเภท ง. ยาย

4. ดูแลความเป็นอยู่ในครอบครัวเป็นหน้าที่ของใคร 9. ย่า สัมพันธ์กับข้อใด
ก. พ่อ ก. พ่อของแม่
ข. แม่ ข. น้องของพ่อ
ค. น้า ค. แม่ของพ่อ
ง. ป้า ง. แม่ของแม่

5. น้า ถือเป็นญาติฝ่ายใด 10. หน้าที่ที่สำคัญของนักเรียนคือข้อใด
ก. พ่อ ก. ดูแลน้อง
ข. แม่ ข. ทำความสะอาด
ค. ลุง ค. ตั้งใจเรียน
ง. ตา ง. รดน้ำต้นไม้

เ ฉ ล ย แ บ บ ฝึ ก หั ด ท้ า ย บ ท

1. ครอบครัวหมายถึงข้อใด 6. น้องของแม่เรียกว่าอะไร
ก. ปู่ ก. พี่
ข. ตา ข. ป้า
ค. พ่อ ค. น้า
ง. คนที่อยู่ร่วมกัน ง. อา

2. ใครคือหัวห
น้าครอบครัว
7. น้องของพ่อเรียกว่าอะไร

ก. พ่อ ก. พี่
ข. แม่ ข. ป้า
ค. ตา ค. น้า
ง. ยาย ง. อา

3. ครอบครัวแบ่งออกเป็นกี่ประเภท 8.พ่อของแม่เรียกว่าอะไร
ก. 1 ประเภท ก. ปู่
ข. 2 ประเภท ข. ย่า
ค. 3 ประเภท ค. ตา
ง. 4 ประเภท ง. ยาย

4. ดูแลความเป็นอยู่ในครอบครัวเป็นหน้าที่ของใคร 9. ย่า สัมพันธ์กับข้อใด
ก. พ่อ ก. พ่อของแม่
ข. แม่ ข. น้องของพ่อ
ค. น้า ค. แม่ของพ่อ
ง. ป้า ง. แม่ของแม่

5. น้า ถือเป็นญาติฝ่ายใด 10. หน้าที่ที่สำคัญของนักเรียนคือข้อใด
ก. พ่อ ก. ดูแลน้อง
ข. แม่ ข. ทำความสะอาด
ค. ลุง ค. ตั้งใจเรียน
ง. ตา ง. รดน้ำต้นไม้

อ้างอิง

https://sites.google.com/site/mewprakorn/system/app/pag
es/sitemap/hierarchy
http://jsbg.joseph.ac.th/pm08/alesson/career%20p3/__2.
html
https://www.krungsri.com/th/plearn-plearn/financial-
planning-head-of-the-family

จัดทำโดย นางสาวอาแอเซ๊าะ สาเมาะ
เลขที่ 045 สาขาคณิตศาสตร์