วันสำคัญ และ พิธีกรรมทางศาสนาสากล

Universal
religious

วันสำคัญ และ พิธีกรรมทางศาสนาสากล

คำนำ




E-BOOK เล่มนี้ เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาสังคมศึกษา
ศาสนาและวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โดยมีจุดประสงค์เพื่อการ
ศึกษาหาความรู้ที่ได้จากเรื่องวันสำคัญและพิธีกรรมทางศาสนาสากล ซึ่ง
สื่อการเรียนรู้เล่มนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับพิธีกรรม การประกอบพิธีกรรม การ
ปฏิบัติตนในวันสำคัญ ผู้จัดทำได้เลือกหัวข้อนี้ในการทำสื่อการเรียนรู้
เนื่องจากเป็นเรื่องที่น่าสนใจ

คณะผู้จัดทำ ขอขอบคุณ อาจารย์ธเนศ ชะพินทร
ที่ให้แนวทางในการศึกษาหาความรู้และข้อเสนอแนะ ผู้จัดทำหวังเป็น
อย่างยิ่งว่าหนังสือ E-BOOK เล่มนี้จะเป็นประโยชน์ แก่ผู้ศึกษาไม่มากก็
น้อย หากมีข้อผิดพลาดประการใดผู้จัดทำต้องขออภัยมา ณ ที่นี้





คณะผู้จัดทำ

สารบัญ 1

ศ า ส น า พุ ท ธ

ศ า ส น า ค ริ ส ต์ 7

ศ า ส น า อิ ส ล า ม 11

ศาสนาพราหมณ์-ฮินดู 14

วันมาฆบูชา

ขึ้น 15 ค่ำเดือน 3 พิธีกรรม การทำบุญ เวียนเทียน

วันมาฆบูชาเป็นวันสำคัญทางศาสนาพุทธเนื่องจากเหตุการณ์สำคัญที่เกิด
ขึ้นเมื่อ 2,500 กว่าปีก่อนพระโคตมพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์
ท่ามกลางที่ประชุมมหาสังฆสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนาและมี
เหตุการณ์อัศจรรย์คือพระภิกษุ 1,250 รูปได้มาประชุมพร้อมกันยังวัด
เวฬุวันโดยมิได้นัดหมายพระภิกษุ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์

ศาสนา
พุ ทธ

วันมาฆบูชา พุทธศาสนิกชนชาวไทยนิยมทำบุญตักบาตรในตอนเช้า
และตลอดวันจะมีการบำเพ็ญบุญกุศลความดีอื่น ๆ เช่นการไปวัดรับศีลฟัง
พระธรรมเทศนางดเว้นการทำบาปถวายสังฆทานให้อิสระทาน (ปล่อยนก
ปล่อยปลา) และไปเวียนเทียนรอบโบสถ์ในเวลาตอนเย็น

วันวิสาขบูชา

วันขึ้น 15 ค่ำเดือน 6
พิธีกรรม การทำบุญ เวียนเทียน

วันวิสาขบูชาย่อมาจากคำว่า วิสาขปุรณมีบูชา แปลว่า
การบูชาในวันเพ็ญเดือนวิสาขะ วันวิสาขบูชาเป็นวัน
สำคัญอย่างยิ่งทางพุทธศาสนาเพราะเป็นวันที่
พระพุทธเจ้าประสูติตรัสรู้ปรินิพพานทั้ง 3 เหตุการณ์นี้
เกิดขึ้นในวันเดียวกัน

วันวิสาขบูชา เป็นวันหยุดราชการโดยพุทธศาสนิกชนทั้ง
พระบรมวงศานุวงศ์พระสงฆ์และประชาชนจะประกอบ
พิธีกรรมต่างๆเช่น การทำบุญตักบาตรมการเวียนเทียน การ
ฟังพระเทศนาเพื่อเป็นการบูชารำลึกถึงพระรัตนตรัยและ
เหตุการณ์ที่สำคัญดังกล่าว

วันอัฏฐมีบูชา

ตรงกับวันแรม 8 ค่ำ วันอัฏฐมีบูชา เป็นวันที่มีเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา ถือ
เดือน 6 เป็นวันที่ตรงกับวันถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระเป็นวันที่ชาวพุทธต้องมี
พิธีกรรม การทำบุญ ความเสียใจและสูญเสียพระพุทธสรีระแห่งองค์พระบรมศาสดาซึ่งเป็นที่
เวียนเทียน เคารพสักการะอย่างสูง ซึ่งเป็นวันที่ควรแสดงธรรมสังเวชและระลึกถึง
วันอัฏฐมีบูชาเป็นวัน พระพุทธคุณให้สำเร็จเป็นพุทธานุสสติภาวนามัยกุศล วันนี้เป็นวัน
คล้ายวันที่พระนางสิริ อวมงคลต่อคนไทยเป็นอย่างมาก
มหามายาองค์พระพุทธ
มารดาสิ้นพระชนม์ (หลัง
ประสูติ) และเป็นวัน
คล้ายวันที่พระพุทธองค์
เสวยวิมุตติสุขตลอด 7
วัน (หลังตรัสรู้) อีกด้วย
วันอัฏฐมีบูชาคือวันถวาย
พระเพลิงพระพุทธสรีระ
ของสมเด็จพระสัมมาสัม
พุทธเจ้า (หลังเสด็จ
ปรินิพพานได้ 8 วัน) ถือ
เป็นวันสำคัญในวันพระ
พุทธศาสนาวันหนึ่ง

วันอาสาฬหบูชา

ตรงกับขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 พิธีกรรม การทำบุญ เวียนเทียน
วันอาสาฬหบูชา พุทธศาสนิกชนชาวไทยนิยมทำบุญตักบาตรในตอนเช้าและ
ตลอดวันจะมีการบำเพ็ญกุศล เช่น ไปวัดรับศีลฟังธรรม เว้นการทำบาป ถวาย
สังฆทาน และไปเวียนเทียนในตอนเย็น

วันอาสาฬหบูชา คือวันที่พระพุทธเจ้าได้ทรงประกาศพระพุทธศาสนา
เป็นครั้งแรกหลังจากตรัสรู้ได้ 2 เดือนโดยแสดงปฐมเทศนาโปรดพระ
ปัญจวัคคีย์ทั้ง 5 ได้แก่ พระโกณฑัญญะพระวัปปะ พระภัททิยะ พระมหา
นามะ และพระอัสสชิ ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวันเมืองพารา ณ สี่แคว้น
นครจน พระอัญญาโกณฑัญญะ ได้บรรลุธรรมและขอบวชเป็นพระภิกษุ
รูปแรกในพระพุทธศาสนา

วันเข้าพรรษา

ตรงกับแรม 1 ค่ำเดือน 8
พิธีกรรม การทำบุญ ตักบาตร
วันเข้าพรรษา (วันแรม 1 ค่ำเดือน 8 หรือปีอธิกมาสจะเลื่อนเป็น
วันแรม 1 ค่ำเดือน 8 หลัง) วันเข้าพรรษาเป็นวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาที่พระสงฆ์
อธิษฐานว่าจะพักประจำอยู่วัด ณ ที่ใดที่หนึ่งตลอดระยะเวลาฤดูฝนที่กำหนดเป็นระยะ
เวลา 3 เดือน
ตามที่พระธรรมวินัยบัญญัติไว้โดยไม่ไปค้างแรมที่อื่นหรือที่เรียกติดปากกันโดยทั่วไปว่า
จำพรรษา
(พรรษาแปลว่าฤดูฝนจำแปลว่าอยู่) วันเข้าพรรษาถือเป็นศาสนพิธีสำหรับพระภิกษุ
โดยตรงละเว้นไม่ได้ ไม่ว่ากรณีใด ๆ ก็ตามเริ่มนับตั้งแต่วันแรม 1 ค่ำเดือน 8 ของทุกปี
และสิ้นสุดในวันขึ้น 15 ค่ำเดือน 11 หรือวันออกพรรษา

วันเข้าพรรษา พุทธศาสนิกชนนิยมไปทำบุญ
ตักบาตรถวายเทียนพรรษาถวายผ้าอาบน้ำฝน
โดยมักจะจัดเครื่องสักการะเช่นดอกไม้ธูปเทียน
สิ่งของเครื่องใช้เช่นสบู่ยาสีฟันนำมาถวายพระ
ภิกษุ สามเณรหรือมีการช่วยทำความสะอาด
ซ่อมแซมกุฏิวิหารและอื่น ๆ นอกจากนี้ยังมีการ
ฟังธรรมและถือศีลกันที่วัดบางคนอาจละเว้น
อบายมุขเป็นกรณีพิเศษเช่นงดดื่มสุรา

วันออกพรรษา

ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำเดือน 6
พิธีกรรม การทำบุญตักบาตรเทโว
วันออกพรรษา เป็นวันสำคัญทาง
พุทธศาสนาเนื่องจาก
เป็นวันสิ้นสุดระยะเวลาจำพรรษา
3 เดือนของพระสงฆ์เถรวาท
โดยเป็นวันที่พระสงฆ์จะทำ
สังฆกรรมคือการปวารณาวันออก
พรรษา
จะตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำเดือน 11
(ประมาณเดือนตุลาคม) หลังวัน
เข้าพรรษา 3 เดือนตามปฏิทิน
จันทรคติไทย

วันออกพรรษา ชาวบ้านมักจะทำการบำเพ็ญกุศล การทำบุญตักบาตร ฟังธรรมเทศนา สิ่งที่
ชาวพุทธนิยมนำไปใส่บาตรในวันออกพรรษาก็คือข้าวต้มมัดข้าวต้มลูกโยน นอกจากนี้ในวันออก
พรรษายังมีการตักบาตรเทโวอีกด้วย

ศาสนาคริสต์ 7

พิ ธี ม ห า ส นิ ท ศั ก ดิ์ สิ ท ธิ์

หรือศีลมหาสนิท เป็นพิธีกรรมที่แสดงถึงการร่วมสนิท
เป็นอันดับหนึ่ง
อันเดียวกันกับพระเยซูมีการปฏิบัติครั้งแรกโดยพระเยซู
คริสต์ ซึ่งมีบันทึกไว้โดยพั นธสัญญาใหม่ของพระคัมภีร์
ไบเบิล ความว่า

ในคืนที่เค้าอายัดพระเยซูเจ้านั้น พระองค์ทรงหยิบขนมปัง ครั้นขอบพระคุณแล้วจึงทรง
หักแล้วตัดว่า
"นี่เป็นกายของเรา ซึ่งให้แก่ท่านทั้งหลาย จงกระทำอย่างนี้ให้เป็นที่ระลึกถึงเรา" ทางนิกาย
โรมันคาทอลิกและออร์ทอดอกซ์
จะถือว่าเป็นวิธีกรรมที่ศักดิ์สิทธิ์มากโดยจะรับประทานขนมปังและไวท์ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ความเชื่อ
แทนพระกายและพระโลหิตของพระเยซูถูกทางศาสนาจักรโรมันคาทอลิก และออร์ทอดอกซ์จะ
ถือว่าขนมปังและไวท์ในทางอัศจรรย์จะกลายเป็นพระมังสาและพระโลหิตของพระเยซูคริสซ์) และ
เป็นพิ ธีกรรมที่สืบเนื่องมาจากพิ ธีปัสคาของศาสนาอยู่ดาห์

8 ศี ล อ ภั ย บ า ป

เป็นการสารภาพบาปกับพระเจ้าโดยผ่านบาทหลวง
บาทหลวงจะเป็นผู้ตักเตือนสั่งสอนไม่ให้ทำบาปนั้นอีก
และทำการอภัยบาปให้ในนามพระเจ้า

ศี ล กำ ลั ง

เป็นวิธีรับศีลโดยการเจิมหน้าผากเพื่อยืนยันความเชื่อว่าจะนับถือ
ศาสนาคริสต์ตลอดไปและได้รับพระพรของพระจิต ทำให้เข้มแข็ง
ในความเชื่อมากขึ้นโดยทางศาสนจักรออร์ทอดอกซ์จะเรียกวิธีนี้
ว่า"พิธีกรรมแห่งศีลการเจิมน้ำมันอันศักดิ์สิทธิ์"

9 ศี ล

สมรส

เป็นพิธีประกอบการแต่งงาน โดย
บาทหลวงเป็นพยาน เป็นการ
แสดงความสัมพันธ์ว่าจะรักกัน
จนกว่าชีวิตจะหาไม่

ศี ล
อ นุ ก ร ม

เป็นพิธีสำหรับการบวชเป็น
นักบวช ได้เเก่ มุขนายก
บาทหลวง
และพันธ

ศี ล เ จิ ม ค น ไ ข้

เป็นพิธีเจิมคนไข้ด้วยบาทหลวงจะเจิมน้ำมันลงบนหน้าผากและมือทั้งสองข้าง
ของผู้ป่วย ให้ระลึกว่าพระเจ้าอยู่กลับตนเเละให้พลังบรรเทาอาการเจ็บป่วย

10

11 ศาสนาอิสลาม

การปฏิญาณตน ผู้ที่เป็นมุสลิมจะต้องยืนหยัดด้วยวาจาว่า "ไม่มีพระเจ้า
อื่นใดนอกจากอันเลาะห์ และท่านศาสดาบุฮัมมัด เป็นศาสนทูตของ
พระองค์"

การละหมาด เป็นการเคารพกราบไหว้ต่อพระเจ้าด้วยอริยาบถต่างๆ ซึ่งจะ
ต้องปฏิบัติทุกวัน วันละ5เวลา คือก่อนฟ้าสาง บ่าย เย็น หัวค่ำ และกลาง
คืน การละหมาดวันละ5เวลา จะช่วยสกัดกั้นความคิดและการกระทำที่ไม่ดี
งามต่างๆอย่างเป็นระบบต่อเนื่อง ในรอบวัน

การถือศีลอด เป็นการละเว้นจากการกินการดื่มการ
เสพการร่วมเพศการนินทาตลอดจนการประพฤติ
ผิดบาปทุกอย่างจะกระทำในเดือนรอมฎอนเป็นเวลา
หนึ่งเดือนทั้งนี้เพื่อเป็นการชำระจิตใจให้บริสุทธิ์ฝึก
ความอดทนต่อการยั่วยวนของกิเลส

การจ่ายซะกาต หมายถึงการบริจาคทานให้แก่คนที่เหมาะสมตาม
ศาสนาบัญญัติ

12

13
ประกอบพิธีฮัจญ์




หมายถึงการประกอบศาสนกิจเมืองเมกกะประเทศซาอุดิอาร
เบียร์โดยผู้ที่จะไปประกอบพิธีฮัจญ์จะต้องอยู่ในสภาพที่
พร้อมกล่าวคือบรรลุนิติภาวะมีสุขภาพดีมีทุนมีซับเพียงพอ
และมีความรู้เข้าใจในการทาฮัจญ์

14

พราหมณ์-ฮินดู

กฏสำหรับวรรณะ แต่เดิมมีการปฏิบัติอย่างเคร่งครัดแต่ปัจจุบันนี้ไม่ค่อย
เคร่งครัดเท่าไหร่นัก

1.การแต่งงานจะแต่งงานกับคนนอกวรรณะไม่ได้
2.อาหารการกินจะมีข้อกำหนดว่าสิ่งใดกินได้หรือไม่ได้คนในวันนะต่ำ
จากปรุงอาหารให้คนวันนะสูงกว่ากินไม่ได้
3.อาชีพต้องประกอบอาชีพตามกำหนดของแต่ละวรรณะ

พิธีประจำบ้านหรือพิธีสั่งสักการ เป็นพิธีกรรมที่ทำให้บริสุทธิ์ซึ่งผู้ที่อยู่ใน
วันนะพราหมณ์กษัตริย์แพทย์ต้องทำมีอยู่ 12 อย่างดังนี้

1.พิธีตั้งครรภ์
2.พิธีเมื่อเด็กมีลมปราณ
3.พิธีแยกหญิงตั้งครรภ์
4.พิธีคอดบุตร
5.พิธีตั้งชื่อเด็ก
6.พิธีนำเด็กออกไปดูดวงอาทิตย์
7.พิธีป้อนข้าว
8.พิธีโกนผม
9.พิธีตัดผม
10.พิธีเริ่มการศึกษา
11.พิธีกลับบ้าน
12.พิธีแต่งงาน

15

พิธีศราทธ์ เป็นวิธีทำบุญอย่างหนึ่งที่ลูกหลานทำบุญอุทิศให้แก่บิดา
มารดาหรือบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้วจะละทำกันในเดือน 10 ตั้งแต่วัน
แรม 1 ค่ำถึงแรม 15 ค่ำการทำบุญอุทิศให้ผู้ล่วงลับนี้เรียกว่าทำปิณฑะ ซึ่ง
หมายถึง การป้อนข้าวที่ถวายอุทิศให้แก่ผู้ล่วงลับ ปิณฑะ ทำ 8 ที่ให้แก่
บิดา ปู่ ปู่ทวด ตา ตาทวด บิดาของตา และพระวิสวเทพอีก 2 ที่

16

17

พิธีบูชาเทวดา พิธีจะแตกต่างกันไปตามวรรณะ ถ้าเป็นวรรณะสูง จะมีพิธีสวดมนต์
ภาวนา อาบน้ำชำระกาย และสังเวยเทวดาทุกวัน พิธีสมโภชถือศิลและในวัน
ศักดิ์สิทธิ์จะไปนมัสการบำเพ็ญกุศลให้เทวดาลัย แต่ถ้าเป็นวรรณะต่ำพิธีที่ปฏิบัติก็จะ
แตกต่างออกไป

อ้ า ง อิ ง

พิ ธีกรรม(2560)
https://th.wikipedia.org/wiki/พิ ธีกรรม
ศาสนา(2554)
https://th.wikipedia.org/wiki/ศาสนา

ศาสนาคริสต์(2561)
https://anyflip.com/vzqhk/vuuo/basic

วันสำคัญทางสาสนา(2558)
https://www.m-culture.go.th

พิ ธีกรรมศาสนาอิสลาม(2556)
https://sites.google.com/site/sasnaxislam/phithikrrm

ศาสนาพราหมณ์-ฮินดู
https://sites.google.com/site/wichasangkhom/sasna-phrahmn-hindu

สมาชิก

นาย กฤษดา ปัสสาวสัง เลขที่ 11


เลขที่ 12
นาย ภาณุพั ฒน์ เลยหยุด


เลขที่ 24
นางสาว วนิดา โพธิ์จักร


เลขที่ 27
นางสาว ณัฐวิภา สะอู



นางสาว เบญจพลอย แก้วระย้า เลขที่ 28

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6/1