คู่มือ-วอลเลย์บอล

50

2.2 การก้าวเท้าลักษณะหนั ปลายนิว้ เทา้ เข้าหากัน
การก้าวเท้ามีลักษณะหันปลายนิ้วเท้าเท้าท้ังสองข้างเข้าหากันเล็กน้อย ท้ังนี้เพื่อให้พลังของ
กลา้ มเนือ้ ขาทัง้ หมดมีศนู ย์รวมท่ีหวั เขา่ และจะทำให้กระโดดได้สูงสดุ ถ้าปลายน้วิ เท้าหนั ออกจากกนั ขณะ
กา้ วเท้า ศูนยพ์ ลังจะกระจายออกกระโดดได้สูงสุดน้อยลง เรื่องเล็กๆ นอ้ ยๆ เช่น ในรูปสุดทา้ ยเป็นรูปที่
สำคญั มิฉะนั้นแล้วฝกึ ซอ้ มกันหนกั เพียงใดก็จะไมไ่ ด้รบั ผลสำเร็จสูงสุด

ภาพท่ี 82 แสดงลักษณะการก้าวเทา้ ลักษณะหันปลายนิ้วเทา้ เขา้ หากนั
3. การเหวีย่ งแขน และลำตัวเพ่อื ตบบอล การฝึกเหว่ยี งแขน และลำตัวน้ี สามารถช่วยให้ตบบอลได้
รนุ แรง และตบไดใ้ นจดุ ทส่ี ูงสุด จดุ สำคญั ทจี่ ะตบบอลได้ในจดุ สูงสุดกค็ ือ จงั หวะสุดทา้ ย

ในการเหวียงแขนและลำตวั การตบบอลข้อศอกและลำตัวจะตอ้ งเหยียดตรงขณะทฝี่ า่ มอื ลกู
บอลพอดี

3.1 การเหวี่ยงแขน

ภาพท่ี 83 แสดงลกั ษณะการเหวยี่ งแขนเพอ่ื การตบ
3.2 การใช้แรงเหว่ยี งของลำตัว
เมือ่ บอลที่เซตมาให้ตบห่างจากตาข่าย ลอยมาช้า และสูง ผู้เล่นสามารถใช้แรงเหวยี่ งของลำตัว
ช่วย โดยงา้ งข้อศอกใหก้ ว้าง ยืดหน้าอก แอ่นหลัง แล้วตบบอล ขาข้างขวาทง่ี อ 90 องศา จะเหยียดออก
เพอื่ ทำการตบเพือ่ ชว่ ยสร้างพลังในการตบใหร้ ุนแรงย่ิงขน้ึ

คมู่ อื การพัฒนาศกั ยภาพด้านกฬี าสู่ความเป็นเลิศ

51

ภาพที่ 84 แสดงลกั ษณะการใช้แรงเหวยี่ งของลำตัว
3.3 การเหวี่ยงแขนเพื่อให้ตบบอลได้ในจุดสูงสดุ
การเหวีย่ งแขนตบบอล จงั หวะทฝ่ี า่ มอื จะถูกบอล ข้อศอกตอ้ งตงั้ สงู แขนเหยยี ดตรงจดุ ท่ีฝา่ มอื
ถูกบอลต้องถกู ทกี่ ึ่งกลางของบอลพอดี ถ้าศอกไม่ต้ัง แขนไมเ่ หยียดตรง จดุ ทต่ี บบอลจะอยู่ระดบั ต่ำ

ภาพที่ 85 แสดงลกั ษณะการเหวยี่ งแขนเพอ่ื ให้ตบบอลได้ในจุดสงู สดุ
การตบลกู ในลักษณะตา่ งๆ

วิธกี ารตบลกู บอลสงู (หวั เสา)
การตบลูกบอลสงู เป็นกลยุทธ์หลกั ของเกมการรุกประจำของทุกทีม อีกทั้งทุกทีมจะต้องมผี ู้เล่น
ทต่ี บลกู บอลสงู เปน็ หลักของทีมอกี ด้วย การตบลกู บอลสูงจะกระทำตรงตำแหน่งที่ 4 คือ หนา้ ซ้าย
หลกั การตบลกู บอลสงู มีดังน้ี
1. การเคลื่อนทเี่ ขา้ หาบอล โดยมองดลู กู บอลทเ่ี ซตมาจากตัวเซต ซึง่ ไปอยู่ในตำแหนง่ สงู สดุ ดงั นี้

ภาพที่ 86 แสดงลักษณะการเคลือ่ นท่ีขณะลกู บอลอยูใ่ นตำแหน่งสูงสดุ

คู่มอื การพฒั นาศักยภาพด้านกีฬาสู่ความเป็นเลศิ

52
2. การเคลอื่ นที่เขา้ หาบอล โดยมองดลู ูกบอลทเ่ี ซตมาจากตวั เซต ซง่ึ ไปอยใู่ นตำแหนง่ สงู สุด ดังน้ี

ภาพท่ี 87 แสดงลักษณะการก้าวเท้ากอ่ นกา้ วสดุ ท้าย
3. การกระโดดหลังจากเหยียดเขา่ และลำตัวอยา่ งแรง แลว้ ยกแขนท้ังสองขึ้นโดยงอขอ้ ศอกของ
แขนทจี่ ะตบลูกบอล และตงึ ไปดา้ นหลงั ของไหลด่ ้านนนั้

ภาพที่ 88 แสดงลักษณะการกระโดดและดงึ แขนไปด้านหลงั
4. การตบโดยลดแขนข้างทไี่ ม่ได้ตบลกู บอลลง เรมิ่ เหวยี่ งแขน บิดแขนที่ตบลกู บอลให้

ข้อศอกอย่ชู ดิ หู ไหล่ และแขนขา้ งทตี่ บลกู จะตอ้ งเหยยี ดใหเ้ ต็มท่ี ตบลกู บอลท่ีอยู่ดา้ นหน้าของ
ไหล่ท่ตี บลกู ด้วยการสะบดั มือลง ส่วนอกี แขนหนึ่งทอ่ี ยู่ต่ำกว่าใหช้ ดิ ลำตวั

ภาพที่ 89 แสดงลกั ษณะการตบลกู บอลโดยตบลูกบอลด้านหนา้ หัวไหล่

คมู่ ือการพฒั นาศักยภาพด้านกฬี าสู่ความเปน็ เลศิ

53
วธิ ีการตบลูกเร็ว (Quick Spike)
การตบลูกเร็ว (Quick Spike) เป็นกลยุทธ์ของการรุกที่ถือว่ามีประสิทธิภาพมากท่ีสุด ด้วย
เหตผุ ลเปน็ การรกุ ทเ่ี ร็วฝ่ายตรงข้ามไม่สามารถต้ังรบั หรอื สกดั กัน้ ได้ทนั เหมาะสำหรบั ทีมทมี่ ีผู้เลน่ มคี วาม
คล่องตวั สงู สามารถสร้างเกมรกุ ได้ทนั ทีเมอ่ื รบั บอลแรกสง่ ใหต้ ัวเซต เซตลกู ให้ผตู้ บๆ ลูกเร็ว เกมรุกจะเร็ว
มาก ทำใหท้ ีมฝา่ ยตรงข้ามไม่สามารถปอ้ งกันหรอื โต้ตอบดว้ ยการรุกท่ีมีประสิทธิภาพได้ มดี งั น้ี
11.. ตตัววั เเซซตตปปรรบัับจจงั ังหหววะะเพเพอ่ื ื่อกการาเรซเตซตโดโยดปยรปบั รเับปลเปย่ี ลนี่ยน
ทท่า่าททาางงขขอองงตตัวัวเเซซตตขขอองงตตัวัวตตบบจจะะตตอ้ ้องงเขเขา้ ้าหหาอาอยยา่ ง่ารงวรดวเดรเ็วร็วจับ
จจงัับหจวงั ะหเวพะื่อเพกาื่อรกการระกโรดะดโดด

ภาพท่ี 90 แสดงลกั ษณะการเคลอ่ื นที่เข้าตบลูกบอล
จจาากกนน้นัน้ั 22ตต..ัววักกเเซาาซรตรตกๆกๆรรละละูกูกโไไปดปขดข้าข้างงึ้นหหนกนา้่อา้ ใในนนจทจุดี่ดุตททัว่สี ส่ีเมั ซัมผตผสั สัจะถูกลูกบอล

ภาพท่ี 91 แสดงลักษณะการกระโดดข้นึ ก่อนที่ตัวเซตจะถูกบอล
33.. ใในนจจงัังหหววะะสสูงูสงสุดุขดอขงอกงากรากรรกะโรดะดโใดหดต้ ใบหบ้ตรบิเวบณริเวณ
บบนนสสุดุดขขอองงลลูกูกบบออลลดดว้ ย้วยกากราเรหเวหยี่ วงี่ยแงขแนขอนยอ่างยเ่ารง็วเแรล็วะและหัก
ขหอ้ กั มขือ้อลมงือลง

ภาพที่ 92 แสดงลกั ษณะจงั หวะสงู สดุ ของการกระโดด

คู่มอื การพฒั นาศกั ยภาพด้านกีฬาสู่ความเป็นเลิศ

54
4. การตบลกู บอล บิดตวั ไปทางดา้ นตรงขา้ ม
เพอ่ื เปลยี่ นแนวทางในการตบ

ภาพท่ี 93 แสดงลกั ษณะการตบและการบิดตวั
วธิ ีการตบเพ่อื การรกุ ในแบบตา่ งๆ

วธิ ีการตบเพ่ือการรุกในแบบตา่ งๆ ดงั น้ี
1. การตบลูกสูง ตัวเซตจะอยู่บริเวณก่งึ กลางตาขา่ ยหรือค่อนข้างไปทางด้านข้างเล็กน้อยแล้วเซต
บอลให้สงู ไปทบี่ รเิ วณปลายสุดของตาขา่ ยดา้ นหน้า เพ่อื ใหผ้ ู้ตบสามารถตบได้

ภาพที่ 94 แสดงลักษณะการเคล่ือนทเ่ี ข้าตบลูกสงู
2. การตบลกู เรว็ ดา้ นหน้าหรือเรยี กว่า A-Quick
เป็นการตบทผี่ เู้ ซตและผ้ตู บตอ้ งมคี วามสัมพันธ์กันมาก
โดยผเู้ ซตจะพยายามเซตลกุ ใหข้ น้ึ จากมือเพียงเลก็ นอ้ ย
เพ่อื ใหผ้ ตู้ บๆ ด้วยความรวดเรว็

ภาพที่ 95 แสดงลกั ษณะการตบลกู เรว็
ด้านหน้า (A-Quick)

คมู่ ือการพฒั นาศกั ยภาพด้านกีฬาสู่ความเปน็ เลศิ

55
3. การตบลกู เร็วดา้ นหลงั ใช้วิธกี ารเหมอื นกับ
การตบลกู เรว็ ดา้ นหน้า แต่ต่างกันทผี่ ู้เซตลกุ ไปดา้ นหลลงั ัง
เลก็ นอ้ ย ผูต้ บต้องกระโดดให้ไปทางด้านหลงั ผเู้ ซต

ภาพท่ี 96แสแดสดงลงลกั ษกั ษณณะกะการาตรบตบลกูลเกู รเว็รด็วด้าน้านหหลังลงั

จผBจBผะะ--้ตตูู้ QQเเบบซซuuสสตตiiาาccลล44มมkkกกูู..าาไไเเกกรรปปปปาาถถ็น็นททรรตตตกกตาาบบงงบาาบใใดดรรลลนนตตา้้ากกููททนนบบรริิศศหหลละะททนนูกูกยยาาททา้้าะะงงสสกกค่ค่ีีตตงงููลลววา่่าปปาาาางงรรงงมมๆๆะะดดสสมมไไ้าา้งููงดดนนาาปป้้ณณหหาานนนน11กกา้า้ --ลล11หหาารร½½งงอืือซซเเเเรรง่ึึ่งมมียียผผตตกกเู้เู้ รรซซววตตา่่า

ภภาาพพทที่ ี่9977แแสสดดงงลลกั ักษษณณะะกกาารรตตบบลลกู กู รระะยยะะกกลลาางง
ดา้ นหนา้ B-Quick

5. การตบลกู ระยะกลางด้านหลัง ทำเชน่ เดยี วกบั ดา้ นหน้า B-Quick
การตบลูกเรว็ ด้านหลัง แต่ตา่ งกันทร่ี ะยะความสูง
ของลูกบอลน้ันจะสูงกว่าเลก็ นอ้ ย

ภาพท่ี 98 แสดงลกั ษณะการตบลูกระยะกลางด้านหลงั

วธิ ีการตบเพื่อการรกุ ในแบบต่างๆ ดงั นี้
1. การตบลกู สงู ผู้เลน่ ตำแหน่งซ้ายหรือตำแหนง่ ที่ 4 ปกติแล้วจะเป็นตัวตบหลกั ของทมี และจะยืน
หา่ งจากตวั เซตมาก เปน็ ตัวตบทีต่ ้องมลี ำหกั ลำโค่น เพราะเป็นตัวตบทที่ ำคะแนนใหก้ ับทมี โดยมตี ัวตบบอล
เรว็ หลอกให้ แตต่ ้องอาศัยการเซตท่ีแม่นยำจึงจะทำใหก้ ารตบทำไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพ

ใหส้ ังเกตลักษณะขอ้ มือของตัวเซตเมอื่ เซตบอล ตัวเซตท่ดี ี ขอ้ มือต้องยดื หยุ่นไดอ้ ยา่ งดยี ิ่งเพราะ
ต้องใช้ข้อมือดึงดูดบอล เร่งความเร็วของบอลและปรับทิศทางของบอลให้สัมพันธ์กับจังหวะของตัวตบ
โดยเฉพาะอยา่ งย่ิงการเซตบอลใหต้ วั ตบทต่ี ำแหนง่ หน้าซา้ ยอย่หู า่ งจากตวั เซต

คู่มอื การพฒั นาศักยภาพด้านกฬี าสู่ความเปน็ เลิศ

56

ภาพท่ี 99 แสดงการเซตบอลใหผ้ เู้ ล่นตำแหนง่ หนา้ ซา้ ยทำการตบลกู สงู
2. การตบบอลเร็ว เอ. (A-Quick) ตัวตบจะกระโดดห่างจากตัวเซตเล็กน้อยลอยตวั ขึ้นในขณะทีต่ ัว
เซตกำลงั จะเซตบอลและจะตบบอลท่ีพุ่งมาอย่างรวดเร็ว ขณะท่ีบอลยังลอยไม่สูง การตบบอลเร็วเช่นนี้
ทั้งตัวเซตและตัวตบต้องมคี วามสมั พนั ธ์ในเร่อื งของจงั หวะการเซต การกระโดด และการตบอย่างดีย่ิง การ
เลน่ บอลเรว็ แบบน้ี นยิ มเรยี กกนั วา่ “บอลเรว็ เอ.” ซึ่งเปน็ พ้นื ฐานของบอลเรว็ แบบอื่นๆ ตอ่ ไป

บอลเร็ว เอ. (A-Quick) คือ การเซตบอลเร็วให้ตัวตบในระยะใกล้กับตัวเซต และอยู่หน้าของ
ตัวเซต

ภาพท่ี 100 แสดงความสมั พันธ์ในการตบบอลเรว็ เอ. (A-Quick)
3. การตบบอลเรว็ บี. (Quick) คอื การเซตบอลเรว็ ให้ตวั ตบทำการตบในระยะห่างจากตัวเซต
ออกไปอีกเล็กนอ้ ย คือ หา่ งจากตวั เซตมากกวา่ บอลเรว็ เอ. และการเซตบอลเร็ว บ.ี จะสงู กวา่ บอลเรว็ เอ.
เล็กน้อยดว้ ย โดยอย่หู นา้ ตัวเซตเช่นกนั ตัวเซตจะเคลอ่ื นทีไ่ ปอย่ใู ตบ้ อล รอตัวทีจ่ ะตบเพือ่ ใหจ้ ังหวะในการ
เซตบอลสมั พันธก์ ับตวั ตบ แล้วจงึ เซตบอลอยา่ งรวดเร็วในระดบั ทไ่ี มส่ ูงนัก
สำหรบั ตวั ตบทตี่ อ้ งกระโดดขึ้นในขณะทีต่ ัวเซตทำการเซต ซ่งึ จะเปน็ การกระโดดช้ากว่าการตบ
บอลเร็ว เอ. ที่ตัวตบตอ้ งลอยตัวขึ้นก่อน ตวั เซตทำการเซตบอล จะเห็นวา่ ตวั ตบกระโดดข้ึนไปแล้วหยอด
ด้วยปลายน้ิว

ภาพที่ 101 แสดงความสัมพันธ์ในการตบบอลเร็ว บ.ี (B-Quick)

ค่มู ือการพัฒนาศักยภาพด้านกีฬาสู่ความเป็นเลิศ

57

4. การตบบบออลลเเรร็ว็วซซ.ี ี.(C(C-Q-Quuicikc)k)คือคือกากราเรซเตซแตบแบบเดบีย
เกดบั ยี บวอกลับเบรว็อลเอเร.็วแตเออ่ .ยแดู่ ตา้ ่อนยหู่ดล้าังนขหอลงตังวัขเอซงตตัวยเทุ ซธตวิธยกีุทาธรวริธกุ กี แาบรบ
รตกุ ัวแตบบกรนะี้ ตโดัวดตจบากกรดะ้าโนดหดลจงัาขกอดง้าตนวั หเซลตังขพอรงอ้ตมัวกเซบั ตท่ตีพัวรเ้อซมตกจับะเ
ทใหี่ต้กัวาเรซตตบจบะอเซลเตรบ็วอซล.ี ในห้ี ้ตกวัาตรบตตบอ้ บงอกลระเรโด็วดซกี.อ่ นี้ทตีต่ ัวัวตเซบตตจ้อะงเซ
กระโดดกอ่ นที่ตัวเซตจะเซตบอล

5. การตบบอลเร็ว ดี. (D-Quick) คือ การเซตแบบ ภแาสพดทงล่ี 1กั 0ษ2ณแะสกดางรลตกั บษบณอละกเรา็วรตซบี (บCอ-Qลuเรic็วkซ) ี
เดียวกับบอลเร็ว บี. แตอ่ ยู่ด้านหลังของตวั เซตเช่นภเาดพียทวก่ี 1ับ02 (C-Quick)
บอลเรว็5.ซก.ี ารกตาบรเบซอตลรเูปร็วนี้จดะ.ี ส(Dาม-Qารuถicทkำ)กคาอื รรกุกาไรดเซ้ทต้ังกแบารบตเบดีย
บกับอลบอซลี.เรแว็ ลบะตี. บแตบอ่ อยลดู่ า้ดนี.หผลสังมขกอันงตไปวั เผซู้สตกเชัด่นกเั้นดยีขวอกงบัทบีมอตลรเงรว็
ขกา้ามรเใซนตตรำปูแนห้จีนะง่ สกาลมาางรหถนท้าำจกะาทรำรกกุ าไรดสท้ กง้ั ดักการน้ั ตไดบย้บาอกล ซ.ี และต

บอล ดี. ผสมกนั ไปผสู้ กัดกั้นของทีมตรงขา้ มในตำแหนง่ กลาง
จะทำการสในกัดภกาน้ัพไจดะ้ยเาหก็นว่า ผู้สกัดก้ันตำแหน่งกลางหน้า
คาดวา่ ทมี ตในรงภขา้าพมจจะะเรหกุ ็นโวดา่ ยผกสู้ารกตดั บกบนั้ อตลำแเรหว็ นซ่งกี. ลจาึงงพหรน้อา้มคจาะด 8

กทรีมะตโรดงดขข้านึ้มสจะกรัดุกกโ้ันดยแกตา่ทรตีมบตบรงอขล้าเรมว็กลซับ.ี จตึงบพดร้ว้อยมบจอะลกเรระ็วโดดดี.ข
โสดกยัดมกีผ้นั ู้เลแน่ ตห่ทมีมาตยรเงลขข้าม8กกลรบั ะตโดบดดหว้ ยลบออกลเหเรมว็ ือนดี.กโับดจยะมตผี บเู้ ลดน่ว้ ย
บหอมลายเรเว็ลขซ.ี8 กระโดดหลอกเหมอื นกบั จะตบดว้ ยบอลเรว็ ซ.ี

ภาพที่ 103 แสดงลักษณะการตบบอลเรว็ ดี (D-Quick)

แบบฝกึ เพอ่ื การตบ
แบบฝกึ ท่ี 1

ภาพท่ี 104 แบบฝึกเพอื่ การตบ แบบฝึกที่ 1
วิธปี ฏิบตั ิ
1. นักกฬี ายนื เข้าแถวขนานตาข่าย 2 ดา้ น จับบอลคนละลูก
2. ให้นักกีฬาโยนลูกข้ึนและตบบอลให้ลกู บอลหมุนลงพงุ เขา้ หาตาข่ายเพื่อฝึกหัดบังคับทิศทาง
และการหมุนของลกู บอล
แบบฝกึ ท่ี 2

ภาพท่ี 105 แบบฝกึ เพอื่ การตบ แบบฝึกท่ี 2

คูม่ ือการพัฒนาศกั ยภาพด้านกฬี าสู่ความเปน็ เลิศ

58

วธิ ีปฏิบตั ิ
1. นกั กีฬาจบั คู่กนั ยืนเป็นแถวหนา้ กระดาน 2 แถว แถวหนงึ่ มบี อล
2. ใหน้ กั กีฬาท่มี ีบอลชลู กู ขึ้นสงู สุดแขนดว้ ยมือทัง้ สอง แลว้ นกั กีฬาท่ไี มม่ บี อลยนื ทำท่าเงือ้ มือจะ
ตบลกู
3. เมอ่ื ผฝู้ ึกสอนใหส้ ญั ญาณให้นักกฬี าท่ยี นื เงอ้ื มือ ตบลูกทอ่ี ยู่ในมอื ของค่โู ดยพร้อมเพรยี งกนั
แบบฝกึ ที่ 3

ภาพที่ 106 แบบฝกึ เพอ่ื การตบ แบบฝกึ ท่ี 3
วิธีปฏิบัติ
1. นักกีฬายอ่ ตวั มอื แตะพ้นื ที่เส้นบนขา้ งทง้ั สอง หนั หนา้ เข้าสนาม
2. เมื่อผู้ฝึกสอนให้สัญญาณ ให้นักกีฬาทกุ คนก้าวเท้าออกหน้า 1 ก้าว พร้อมกับรวบเท้าทำท่า
กระโดดตบลูกในอากาศ 1 ครง้ั แล้วกลบั เข้าทีเ่ ดิม
แบบฝกึ ท่ี 4

ภาพที่ 107 แบบฝกึ เพอ่ื การตบ แบบฝกึ ที่ 4
วธิ ีปฏิบัติ
1. นักกีฬาว่ิงเหยาะๆ บนเส้นรอบสนาม
2. เมอ่ื ผฝู้ กึ สอนใหส้ ัญญาณใหผ้ ้เู ลน่ รวบเทา้ ทำท่ากระโดดขน้ึ ตบลูกในอากาศ 1 ครั้งแล้วว่ิงตอ่
แบบฝกึ ท่ี 5

ภาพท่ี 108 แบบฝกึ เพอื่ การตบ แบบฝกึ ท่ี 5

คูม่ ือการพัฒนาศักยภาพด้านกฬี าสู่ความเป็นเลศิ

59

วิธีปฏบิ ัติ
1. ใหน้ ักกีฬาเคล่ือนไหว 1 กา้ ว 2 ก้าว และ 3 กา้ ว แล้วกระโดดตบมือเปล่า หรอื
2. ให้นักกฬี าถือบอลคนละลูกกระโดดในท่าตบลูกแล้วใช้วิธีขว้างบอล 2 มอื ข้ามตาขา่ ยไปลง
แดนตรงขา้ ม
3. ให้นักกฬี าถอื บอลกระโดดชบู อลเหนอื ตาขา่ ยแลว้ ปลอ่ ยมือทงั้ สองออกจากลกู พรอ้ มกับสะบดั
มือตบบอลขา้ มตาขา่ ยไปอยา่ งรวดเรว็

แบบฝกึ ท่ี 6

ภาพท่ี 109 แบบฝึกเพอ่ื การตบ แบบฝึกท่ี 6
วิธีปฏบิ ตั ิ
1. ให้นกั กฬี าโยนบอลโดง่ ไปหน้าตาขา่ ย แล้วว่งิ ไปกระโดดหยอดบอลข้ามตาขา่ ยไปหรอื
2. ให้นกั กีฬาโยนบอลโด่งไปหน้าตาขา่ ย แลว้ วิ่งไปกระโดดตบลูกข้ามตาข่ายไปหรอื
3. ใหน้ ักกีฬาโยนบอลโด่งในระดบั ต่างๆ แล้วว่ิงไปตบลูกให้ข้ามตาข่ายไปลงสนามดา้ นตรงข้าม
ในทิศทางต่างๆ แล้วแต่จะกำหนด

แบบฝกึ ที่ 7

ภาพท่ี 110 แบบฝึกเพอื่ การตบ แบบฝึกที่ 7
วิธปี ฏิบัติ
1. ให้นักกีฬาแต่ละแถววิ่งกระโดดทำตบลูกหน้าตาข่ายพร้อมๆ กัน แล้วถอยกลับที่เดิมอย่าง
รวดเรว็ หรอื
2. ให้นักกีฬาแถวหน่ึงทำท่ากระโดดตบลูกอีกแถวหน่ึงย่อตัวทำท่ารับลูกสองมือล่าง แถวที่
กระโดดแล้วรบี ถอยกลับท่ีเดมิ อกี แถวหน่ึงว่งิ เข้าทำทา่ กระโดดตบบา้ งสลบั กนั

การสกดั กนั้ หรือการบลอ็ ก (Blocking)
การสกดั ก้ันหรือการบล็อก (Blocking) นับวา่ เป็นทักษะการเล่นส่วนบุคคลท่ีมคี วามสำคัญมาก

ทักษะหนึง่ เนอื่ งด้วยการสกดั ก้นั หรอื การบล็อก เป็นทั้งการป้องกนั การรุกของฝา่ ยตรงข้าม โดยผ้เู ล่นแดน
หนา้ แลว้ การสกัดก้ันหรือการบลอ็ กท่ีมปี ระสิทธภิ าพก็อาจจะเป็นการรุกได้โดยทนั ทีที่การสกัดกัน้ แลว้ ลูก

ค่มู อื การพัฒนาศักยภาพด้านกฬี าสู่ความเปน็ เลิศ

60

บอลตกลงบนพนื้ ของฝ่ายตรงข้าม การสกดั กนั้ หรอื การบลอ็ กอนุญาตใหผ้ เู้ ล่นย่นื มอื ไปแดนของค่ตู ่อสู้ แต่
ต้องไม่รบกวนหรือเล่นลกู บอลกอ่ นทค่ี ตู่ อ่ สู้จะเลน่ บอล

ความหมายของการสกัดกน้ั หรือการบล็อก (Blocking)
กรมพลศกึ ษา ใหค้ วามหมายการสกดั กัน้ ไวว้ ่า การสกดั กนั้ คอื วธิ กี ารปอ้ งกนั การรกุ ของคตู่ ่อสู้ท่ี
ถือวา่ ดี และมปี ระสิทธิภาพมากท่ีสุด โดยอาจทำเพยี งคนเดยี วหรอื เป็นกลุ่มกไ็ ด้
การเตรียมพรอ้ มในการสกดั
ทา่ เตรียมพรอ้ มของผู้เลน่ ในการเตรยี มตัวเพอื่ การสกัดกั้นนั้นจะย่อตวั ลงเลก็ น้อย มอื ท้ังสองขา้ ง
พร้อมที่จะเหยยี ดข้ึนสูง สายตาจ้องจับที่ฝ่ายตรงข้าม ถ้าลูกฝ่ายตรงข้ามรุกด้วยบอลเร็วก็ต้องพร้อมท่ีจะ
กระโดดได้ทนั ที โดยมอื ท้งั สองยกเตรียมพรอ้ มอยู่ขา้ งใบหู เพ่ือเออ้ื มไปสกัดก้ันบอล การสกัดกั้นจะไดผ้ ล
หรอื ไมน่ ั้นจำเป็นต้องอาศัยการกา้ วเท้าอย่างรวดเร็ว ซึ่งปกติแล้ว ถ้าเป็น 1-2 ก้าว จะใชว้ ิธีการกา้ วขนึ้ ไป
ด้านหนา้ (Side Step) แตถ่ า้ เกิน 2 กา้ ว ควรใชว้ ิธีหนั กลบั ตัวว่ิงและหยดุ เทา้ เพอ่ื กระโดดสกัดก้ัน และถอย
หลังออกจากตาข่ายให้ได้อย่างรวดเร็ว ในลักษณะเป็นแนวเฉียงโดยใช้การก้าวเท้าแบบไขว้เท้าวอลเลย์
บอลท่ีดึงดูดความสนใจของผู้ชมได้ในปัจจุบันเป็นเพราะดูมัน ทันใจ และสถานการณ์ท่ีเปลี่ยนไปอย่าง
รวดเร็ว บางคร้ังจากได้เปรยี บเป็นเสยี เปรียบ แต่บางคร้ังจากเสียเปรียบเป็นได้เปรียบในชัว่ พริบตาเดียว
เทคนิคท่ีทำใหเ้ กิดสิ่งเหล่านก้ี ็คือ การสกัดกัน้ จะได้ให้บ่อยๆ เม่ือทีมที่ทำการรกุ (Attacking) ตอ้ งผดิ หวัง
ทัง้ ทข่ี ณะผ้เู ล่นกระโดดขน้ึ ตบ ทกุ คนคิดว่าฝา่ ยรับไม่มีทางจะรับได้ แต่ชว่ั เสย้ี วของวนิ าที สถานการณ์อาจ
เปลี่ยนไปอย่างสน้ิ เชงิ เมื่ออกี ฝา่ ยหน่งึ สกัดก้นั การตบไวไ้ ด้อยา่ งทเ่ี รียกกนั ว่า “ไม่รู้ว่าใครตบใคร” เปน็ เหตุ
ให้ฝ่ายหัวเราะต้องกลายเป็นฝ่ายร้องไห้อยู่บ่อยๆ และเป็นที่ยอมรบั ว่า การสกัดกน้ั ทำให้รับกลายเป็นรุก
และรุกกลายเป็นรบั ไดใ้ นพริบตา
การสกัดก้ันจึงเป็นเทคนิคท่ีน่าสนใจฝึกเป็นอย่างยิ่งเช่นเดียวกับการเสิร์ฟ เพราะดูแล้วเป็น
เทคนคิ ธรรมดาๆ แต่ความจรงิ แลว้ เป็นกุญแจสำคัญทจ่ี ะนำทีมไปสูช่ ยั ชนะได้อยา่ งงา่ ยๆ

การเคลื่อนท่ใี นการสกัดกน้ั
การสกัดกน้ั จะตอ้ งเคล่ือนทไ่ี ปช่วยกันสกดั ก้ัน 3 แบบ คือ
1. แบบสไลด์เท้า การเคลื่อนที่แบบสไลด์เท้าใช้เคล่ือนที่ระยะสนั้ ๆ โดยการก้าวเท้าไปข้างๆ แล้ว
ลากอกี เทา้ หนึง่ ตาม เช่น เคลื่อนท่ีไปทางขวา ใหก้ ้าวเทา้ ขวาไปข้างๆ 1 ก้าว แล้วลากเทา้ ซ้ายตามเทา้ ขวา
พร้อมกับถบี ตวั ขึน้ บล็อก

563 412

ภาพที่ 111 แสดงลักษณะการเคลอื่ นทแี่ บบสไลดเ์ ท้า

2. แบบกา้ วไขว้เท้า การเคลื่อนที่แบบก้าวไขวเ้ ท้าน้ีใช้บล็อกเมื่อลูกบอลอยู่ไม่ไกลตัว สมมุติว่า
จะบลอ็ กทางขวามือให้บดิ ลำตวั ไปทางขวามือเล็กน้อย พร้อมกบั ถา่ ยน้ำหนักตัวไปยังเท้าขวา แล้วก้าวเท้า
ซ้ายไขว้หน้าเท้าขวา 1 ก้าว แล้วก้าวเท้าขวาตามไป ขณะท่ีก้าวเท้าซ้ายลงสู่พื้นให้บิดปลายเท้าเข้าหา
ตาข่าย พร้อมกับกา้ วเท้าขวาตามในลักษณะเทา้ ขนานกนั เพื่อหนั หนา้ เขา้ หาตาข่าย

คู่มอื การพฒั นาศกั ยภาพด้านกีฬาสู่ความเป็นเลิศ

61

6 5 4 32 1

ภาพที่ 112 แสดงลกั ษณะการเคล่ือนทแ่ี บบกา้ วไขวเ้ ทา้
3. แบบวิ่ง การเคล่อื นที่แบบวงิ่ ใช้สำหรับการเคลื่อนท่ีไปบล็อกไกลจากตัวผู้บล็อก ถ้าว่ิงเฉียง
ขนานกับตาข่าย เมอื่ ถงึ ตำแหน่งท่ีจะบลอ็ กกป็ ิดปลายเทา้ ของก้าวสดุ ท้ายให้ปลายเท้าชี้เข้าหาตาข่ายแล้ว
กระโดดข้ึนบล็อก แต่ถา้ ว่ิงเร็วมากจนไม่สามารถบิดปลายเท้าเข้าหาตาข่ายได้ทัน ลำตัวก็จะเฉียงเข้าหา
ตาขา่ ย ในช่วงจงั หวะท่ีกระโดดข้นึ ไปแล้วจงึ บิดตวั กลาอากาศ เพ่ือใหเ้ ป็นท่าทางในการบลอ็ กที่ถกู ต้อง

1 35
24 6

ภาพที่ 113 แสดงลักษณะการเคล่อื นที่แบบวง่ิ
ชาญฤทธ์ิ วงประเสรฐิ กลา่ ววา่ การเคลอื่ นไปข้างๆ เพอ่ื ทำการสกัดกั้นว่า การเคลอ่ื นทไี่ ป
ดา้ นขา้ งขณะยืนอยชู่ ดิ กับตาข่าย สามารถเคล่ือนทีไ่ ด้ 3 แบบ คือ
1. ถา้ เปน็ ระยะใกลๆ้ ควรเคลื่อนทวี่ ิธีกา้ วเทา้ ไปด้านขา้ ง (Side Steps)

21 43 6 5

ภาพที่ 114 แสดงลักษณะก้าวเท้าไปขา้ งหนา้ (Side Steps)

วธิ ีการสกัดกั้นหรอื การบลอ็ ก (Blocking)
กรมพลศกึ ษา กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา (2557 : 39) ได้กลา่ วไว้วา่ การสกัดก้ันคือ การ
เล่นโดยผูเ้ ล่นท่ีอยูช่ ิดตาข่าย ยื่นส่วนหนึง่ ส่วนใดของร่างกายข้นึ สูงกวา่ ระดบั สงู สุดของตาข่าย เพอื่ ทำการ
ป้องกันลูกบอลที่จะมาจากทีมตรงข้าม ซ่ึงผู้เล่นแถวหน้าเท่าน้ันที่ได้รับอนุญาตให้ทำการสกัดก้ันโดย
สมบูรณ์ได้ โดยขณะทถ่ี ูกลูกบอลนั้น สว่ นของร่างกายต้องอย่เู หนือขอบบนสุดของตาข่าย
ทรงศักด์ิ เจรญิ พงศ์ (2553) กลา่ วถึงวิธกี ารสกดั ก้นั หรอื การบลอ็ ก (Blocking) ไว้ดังนี้
1. การมองเพื่อสกดั กน้ั ลำดบั การมองขณะทำการสกัดก้ัน ตามองที่ตัวตบ และเปล่ียนมาทต่ี วั เซต
แขนเหยียดขึ้นด้านหนา้ ชิดกับตาข่าย

ภาพท่ี 115 แสดงลักษณะการมองเพอื่ การสกัดก้ัน

คู่มอื การพัฒนาศักยภาพด้านกฬี าสู่ความเปน็ เลิศ

62

2. การเตรียมพรอ้ ม ท่าเตรียมพร้อมยกมือขึ้น เขา่ งอเลก็ น้อยพร้อมทีจ่ ะเคลื่อนท่ีเท้าแยกออก ยืน
หา่ งจากตาขา่ ยประมาณ 1 ชว่ งแขน ให้ไหลท่ ง้ั สองขนานกบั ตาขา่ ย

ภาพท่ี 116 แสดงลักษณะการยนื เตรียมพรอ้ ม
3. ถา้ ตอ้ งเคลื่อนทเ่ี ปน็ ระยะไกล กลา่ วคือ ตอ้ งก้าวเท้า
กันหลายกา้ ว การเคลอ่ื นท่โี ดยวิธีการไขว้เท้า (Cross Step)

13 5

246

ภาพท่ี 117 แสดงลกั ษณะเคลอื่ นที่แบบกา้ วไขว้เทา้ (Cross Step)
4. การหมุนตวั กลบั และว่ิงไปยงั ด้านนนั้ ๆ (Turn to the
Side and Run) เปน็ การเคลอ่ื นท่อี ย่างรวดเร็ว โดยหมนุ ตวั ไป
ดา้ นข้างและวิ่ง แลว้ จึงหนั ตัวกลบั เขา้ หาตาข่ายดว้ ยการหยดุ เท้า
แลว้ สกัดกน้ั

135
246

ภาพที่ 118 แสดงลกั ษณะการเคลอื่ นทห่ี มนุ ตัวกลบั และวงิ่ ไปดา้ นข้าง
5. พรอ้ มทจ่ี ะเคลอื่ นทห่ี ลังจากเคล่ือนท่ไี ปยงั ตำแหนง่ แลว้
ผู้สกัดก้ันตอ้ งอา่ นรูปแบบการรกุ และพร้อมทจี่ ะกระโดด ตาดูที่มอื
ของตัวเซต ถ้าเป็นการตบลูกเรว็ มือตอ้ งยกสงู ตลอด

ภาพที่ 119 แสดงลักษณะพร้อมทจี่ ะเคลอ่ื นท่ี

คมู่ ือการพฒั นาศักยภาพด้านกฬี าสู่ความเปน็ เลศิ

63
6. การยอ่ เข่าลงใหม้ าก เมอื่ เคลอ่ื นท่ไี ปถงึ ตำแหน่งแลว้
ผผ้สูสู้ กกััดดกกนั้ั้นตตอ้อ้ งงพพรรอ้้อมมททีจ่่จี ะะกกรระะโโดดดดใใหหเ้ ้เรร็วว็ ททส่ี สี่ ดุ ุดตตาามมอองงทที่ต่ีตัวัวตตบบย่อ
เยขอ่ า่ เลขงา่ ใลหงม้ ใหากม้ เาพก่อืเพใหื่อ้มใหแี ม้รงีแสร่งมสาง่ มกาก

ภาพท่ี 120 แสดงลักษณะการยอ่ เขา่ ลง
7. การยกแขนข้ึน เหยียดขาข้นึ แขนเรม่ิ ยกขน้ึ
เพื่อพร7อ้ .มกทาจ่ี ระยเหกยแยี ขดนไขป้ึนทีด่ เ้าหนยหียนด้าขลาำขต้ึนัว พแยขานยเารมิ่มรยกั กษขาึ้น เพ่ือ
พการร้อทมรทงจี่ตะัวเใหหย้ดยี ี ดไปทดี่ า้ นหนา้ ลำตัว พยายามรกั ษาการทรงตัว
ใหด้ ี

ภาพท่ี 121 แสดงลักษณะการยกแขนข้ึน
8. ไหล่ขนานตาข่าย เขา่ และศอกเรมิ่ เหยยี ด โดยใช้
ขอ้ เทา้ ด8.ันไพหืน้ ล่ขไหนลาย่นงั ตคางขข่านยานเขต่าาแขล่ายะศแขอนกทเร้งั ิ่มสเอหงยขียา้ ดงอโยดหู่ ยนใช้า้ข้อ
เลทำา้ตดัวนัแพละ้ืนใบไหหลนย่ ้างั คงขนานตาข่ายแขนท้งั สองขา้ งอยหู่ น้าลำตัว
และใบหนา้

ภภาาพพทที่ ี่112222แแสสดดงงลลักักษษณณะะไไหหลล่ขข่ นนาานนตตาาขขา่ ่ายย
เรเรหหววนนดดเือเอื รรตต็ว็ว99าาทท..ขขุกุกก่ากา่ สสยยาา่วว่รรนแนแเเหหขขขขยยนนออยีียององรรดดยยา่่าแแหหูู่่ งงขขนนกกนน้าา้าาแแลลยยลลำตำตะตะตอ้้อขขัวัวงงเาเาเเพพหหกก่ือื่อยยาายียยียรรื่นดื่นดเเหหใใเเขหขหยย้า้าม้ม้ียียหหาาดดาาแแตตขขาานนขขใใ่าา่ หหยยข้ข้ไไดดน้ึ้ึน้อ้อไไปปยยา่า่ งง

ภาพที่ 123 แสดงลักษณะการเหยยี ดแขนและขา

คู่มอื การพัฒนาศกั ยภาพด้านกีฬาสู่ความเป็นเลศิ

64
10. การเหยียดศอกตอ้ งพยายามเหยียดแขนให้ล้ำแนว
ตาขา่ ยเขา้ ไปในแดนของฝ่ายตรงขา้ มข้อศอกเหยยี ดใหส้ ูงกวา่
ตาข่าย ตาดูท่ีตัวตบ

ภาพที่ 124 แสดงลกั ษณะการเหยียดศอก
1111.. กกาารรเเหหยยียียดดแแขขนนชชิดิดตตาขา่าขย่ายแขแนขแนลแะลมะอื มตืออ้ ตงก้อวง้ากงว้าง
นสนออย้อ้อง่ชูยยอิดกกยตววชู่า่า่าิดลลขูกตูก่ายบาบเขออทา่ ลล่ายทเหหท่ีจกักั ่าะขขททอ้อ้ จ่ีำมมะไอืดือทล้ลำงงไเดเพพ้ อ่ืื่อใใหห้ล้ลกู ูกกกรระะดดออนนลลงงพพืน้ ้ืนแแขขนนททั้ง้ังส

ภาพที่ 125 แสดงลกั ษณะการเหยียดแขนชิดตาขา่ ย
12. การยืน่ ปลายแขน เหยียดไหลแ่ ละยื่นปลายแขน
เข้าไปเหนอื ตาขา่ ย มอื และนว้ิ เกรง็ แขนตึง

ภาพท่ี 126 แสดงการย่ืนปลายแขนเขา้ ไปเหนือตาขา่ ย
1133.. กกาารรยยน่ืืน่ มมอืือไไปปททล่ีลี่ กููก แแขขนนตต้ออ้ งงใใกกลลต้ต้ าาขข่าา่ ยย ศศีรรี ษษะะตตง้ังั้ ตตรรงง
ตตาามมอองงทท่ตีีต่ ัววั ตตบบ เเหหววย่ีี่ยงงแแขขนนขข้ึน้นึ เเปป็นน็ จจงั งั หหววะะเเดดยี ียววกกับบั กกาารรยยน่ื ่ืนมมอื ือไป
หไปาหตาาตขา่าขยา่ ย

ภาพท่ี 127 แสดงการยืน่ มอื ไปท่ลี กู
ภาพท่ี 128 แสดงลักษณะการสกดั กนั้ หรอื การป้องกนั ของผเู้ ลน่ แถวหน้า 3 คน

คู่มอื การพฒั นาศักยภาพด้านกฬี าสู่ความเปน็ เลศิ

65

ชาญฤทธิ์ วงษป์ ระเสริฐ กล่าววา่ ลักษณะการสกัดก้นั แบบตา่ งๆ ดงั นี้
1. ทา่ ทางของผสู้ กัดกัน้ ตำแหน่ง และการเคล่ือนท่ี (Blockers

Posture, Position and Movements)

ภาพที่ 129 แสดงลกั ษณะตำแหน่ง และทา่ ทางของผสู้ กัดกั้น

1.1 ตำแหน่งและท่าทางของผูส้ กดั กน้ั ผู้สกัดกน้ั ต้องยกมือท้ังสองข้างข้นึ มาระดบั หัวไหล่หัวเข่า
ย่อลงเล็กนอ้ ย และพุ่งความสนใจไปยงั การเคลือ่ นไหวของตวั ตบทมี ตรงข้าม เม่อื ทมี ตรงขา้ มจะเร่ิมทำการ

รกุ ผู้สกัดกนั้ ต้องอยู่ในลักษณะยำ่ พร้อมจะกระโดดตัวลงโดยสะเอว และหวั เข่างอทำมุมเกือบ 100 องศา

เพ่อื ใหล้ อยตัวไดส้ ูงทีส่ ดุ เมอื่ กระโดดขึ้นไป ภาพที่ 130 แสดงลักษณะของผเู้ ล่น
ทกใคบยขตเตกตคนืนา้าาั้ัวำำนีมอลกรมดแแตใลตอ่ืเกากถจหหบเรครรนล้าาะงนนลบส็วรท้ๆใขทื่อ่่งงจกชอณา้ีมี่ทกกนการ้ัดลม1์ว1ตำกลลปูทนักเ่า..กรตรซาา22แั้นทข่ี ทง็าวงงำึ่งบอ่ตี ขมีตตรหหเแตถงบคำ้ตาตำำหำ้านนตแลใแมแบรแทน้ัว้ดาาหอื่หหงมทหมีตม่งใขนนนนผักนกต่บาุ่นงา้ ่งทู้สง่ง่จลทกครบม่งกขขท่ี งะกาาวกาจลอออขงรำทังดาละลาหง้ารกงขมกำงใาเผผมกุ นาอชรหกสั้นงเู้ ู้เรมว็า้ร้งลหานลนทตตกัปตู รน่ น่้าผในบ้ังจำัวแรจมแสแู้ ้าแทเะุกบไ3ถงุ่ซถกเหทป่าดคพบววตัดทคนำท้ววห่ืใหอกกานดง่ายแ่ีผนคน้นั กงามใกลู้เา้ ขา้าทนรตลสลาะดรอก้้ังอา3น่นร3กกุ กงงางตใ3ทาตดหคาครจยบรีวัมว้นรรนนไคืนเบเยปุกณตค้านซใกอใทเกรลต์วพนาตลง่ีผ่ืลอ่าแรก่ือข้อเเู้ ท้ๆนลตลรา้างีะทม็บรวน่ มกสจ่ีตขันกาซอรทกัดง่ึงงี่ แถวหนา้ 3 คน ในการสกดั กัน้

1.3 มมุ ในการย่อตัวกอ่ นกระโดด สกดั กน้ั เพอื่ กระโดดใหส้ ูงในการสกดั กัน้ ผเู้ ล่นตอ้ ง

ย่อตัวให้สะเอวและหวั เข่าทำมมุ ทเี่ หมาะสม แล้วจงึ ถบี ตวั ขึน้ อย่างรวดเรว็ ทกุ ส่วนของลำตัวยืด

ตรงสะเอวและหัวเข่าควรทำมุมประมาณ 100 องศา เช่นเดียวกบั การกระโดดตบบอลยกข้อศอกข้ึนข้าง
ลำตัว และเหวีย่ งแขนขนึ้ เพอ่ื ทำการกระโดด

ภาพที่ 131 แสดงลกั ษณะมุมในการยอ่ ตวั ก่อนกระโดดสกัดก้ันเพอ่ื กระโดดใหส้ งู ในการสกดั กน้ั

2. การเอ้ือมมอื ขา้ มตาขา่ ยเขา้ ไปสกัดกั้น

2.1 ใชก้ ารสกัดกนั้ เปน็ การรกุ ตตัววั ผผสู้ สู้ กกดั ัดกก้ัน้ันเอเอ้อื อ้ื มมมมอื ือ
เข้าไปในแดนนขขอองงททีมีมตตรรงงขขา้ ้มามไดไดบ้ ้บอลอจละจสะะสทะ้อทน้อกนลกบั ลจับากจมาือกเมปือ็
เมปมุ น็ แมคุมบแๆคบฝ่าๆยฝตา่รยงขต้ารมงขจ้าะมรับจะบรอับลบไดอ้ยลาไกดมย้ ากมกาากรเกอา้อื รมเอม้อื มเขมา้ ือ
เสขก้าดัไปกส้ันกในัดแกด้ันนใขนอแงดทนมี ขตอรงงทขีม้ามตไรดงจ้ขะา้ มผีไดล้จดะีมมาีผกลกดวา่ีมกาากรกเหว่ายกียาดร
เแหขยนียขด้นึ แสขกนดั ขกึ้นน้ั สใกนดั แกด้ันนใขนอแงดตนนขเองตนเอง
ภาพที่ 132 แสดงลกั ษณะใช้การสกดั กั้นเปน็ การรกุ

คู่มอื การพัฒนาศักยภาพด้านกฬี าสู่ความเปน็ เลศิ

66
2.2 การสก2ัด.2กนั้ กเาพร่อื สใกหัดบ้ กอั้นลเสพะื่อทใอ้ หน้บกอลลบั สละงทบ้นอนพกื้นลสันบาลมงบนพื้น
กสานราสมกดักการน้ั สใหกบั้ดกอล้ันทให่ที ้บมี อตลรงทขี่ท้าีมตรบงมขา้าสมะตทบอ้ มนากสละบั ทล้องนบกนลพับ้ืนลสงน
ตบ้อนงพด้ืนงึ สะนโาพมกตอ้อองกดจึงาสกะตโาพขก่ายออแกตจ่เอาอื้กมตมาขอื ่าขย้ามแตตา่เขอา่ ้ือยมเขมา้ ือไปขใ้านมแ
ตรางขข่า้ายมเขพ้ายไปายใานมแทดำนมตอื รใหงขเ้ ป้าน็มรพปู ขยอายงหาลมังทคำามือให้เป็นรูปของ
หลงั คา

ภาพที่ 133 แสดงลกั ษณะสกัดก้นั เพอื่ ใหบ้ อลสะทอ้ นกลับลงบนพื้นสนาม
33.. กกาารรสสกกัดัดกก้นั้นั

33..11 กกาารรสสกกดัดั กก้นัน้ั แแลละะกกาารรดดักกั ททศิิศททาางงขขอองงบบออลลททต่ีี่ตบบมมาา
กกาารรสสกกัดัดกกัน้ ้ันททีด่ ่ีดตี ีต้อ้ององาอศาัยศกัยากรากรรกะโรดะดโสดงูดสเทูง่าๆเทก่าบัๆกการับดกกั าทรศิ ดทักา
ทขอิศงทบาองลขอจงาบกอรลูปนจจี้ าะกเรหูป็นนไดี้จ้วะ่าเผหู้ส็นกไดัด้วก่า้ันผสู้สอกงดัคกน้ันจบัสอตางอคยนู่ทจ่ีตับวัตตาบ
อแยลู่ทะดตี่ กััวทตบศิ ทแาลงะขดอกังบทอศิ ลททางต่ี ขบอมงาบอลทีต่ บมา

ภาพท่ี 134 แสดงลกั ษณะการสกดั ก้นั และการดกั ทิศทางของบอลทต่ี บมาสนาม
3.2 การโยกตวั ในอากาศ ขณะทำการสกัดก้นั การสกดั กั้นผู้เล่นจะกระโดดเหยยี ดแขนสูงขึ้นไป
ในอากาศ ถ้ามีชอ่ งว่างระหว่างผสู้ กัดก้ันสองคนจะต้องพยายามปิดช่องว่าง โดยการโยกตวั เขา้ หากัน การ
สกัดก้นั เปน็ การเคลื่อนทีห่ ลงั จากการกระโดดผสู้ กัดก้นั ตอ้ งปรบั ตำแหน่งของตนเองขณะลอยตัวในอากาศ
ตามทิศทางของตัวตบ

ภาพที่ 135 แสดงลกั ษณะการโยกตวั ในอากาศขณะทำการสกัดกน้ั

คู่มอื การพัฒนาศักยภาพด้านกีฬาสู่ความเป็นเลิศ

67

33..33 กกาารรสสกกัดัดกกัน้ั้นซซอ้ ้อนนกกนั ันขขอองงผผเู้ ลู้เลน่ ่นสสองอคงนคนถ้าถผ้าเู้ ผลู้เ่นลส่นอสงอคงน
คทนำกทาำรกสากรัดสกกั้นดั กทั้นิศททศิางทขาองงขบอองลบทอีถ่ลูกทตี่ถบกู มตาบไมดา้อไยด่าอ้ งยถ่ากู งตถ้อูกงตอ้แงตม่ แอืตขม่ อือง
ขผอ้เู ลงน่ ผสู้เกลดั่นกส้นั กซัดอ้ กนั้นกซัน้อดนงั ใกนันภดาพังในทำภใาหพ้กาทรสำกใหัด้กกน้ัารแสคบกัลดงกั้นดังแนคั้นบผล้สู งกั
ดสงัอนงคั้นนผตู้ส้อกงัดรก่ว้ันมสกอันงกคำนหตน้อดงศรูน่วยม์กกลันากงขำอหงนกดาศรูสนกยัด์กกล้นัาเงพขอ่ือคงกวบารคสมุ กพัด้ืน
กสน้ันเาพมอื่ไดค้มวบากคทุมสี่พุดืน้ ท่ีสนามไดม้ ากที่สดุ

ภาพท่ี 136 แสดงลกั ษณะการสกดั กั้นซอ้ นกนั ของผู้เล่นสองคน
ผหผขยจผผอ้าู่งึงัเ่า้เูมลลดทนนงาน่่บนทีชำชยกกอ่อี่อ่ผกเลอาลงสงู้อรขงววพกงสห่าา่ 3ัด3อห6งกงน..กดรร44นดั า้ยะ้ันะี ก้ทาจกังกหหห้นัที่ไดึงาาววลมทไี่ีรทรไา่า่กัดก่มสำสงง่ีผใ้สรก่ผผกกกนู้สะำาู้สู้ัสดรัดรเกโรกรกดปะูกัดสจ็ัดัดดโนั้นกกดกกขี้ส้ันัดเ้ันดั้นนึ้กกกหสขสิสดัดัน้ลอ้ึอกนชกไักงงัดด่ั้นอสคคใกส้ไงกนนนดั้นวำัดรต้เ่าใถูปถรกหงรือ็จือั้นนขง้ชววกสี้อดิใ่า่าบัหกงกเเปปทผ้ัดชับน็ู้เน็ิศิกดผลคทั้คนู้สก่นววากไับสาดงาดั ผมขมอ้ตกู้อผสผงรัน้ งิดคิดงกหบกพพนัดลอับลลกักลถาทา้ันหพด้าดิศหมขบอขทาอดลออายงีังกลงเล

ภาพท่ี 137 แสดงลกั ษณะการสกดั ก้นั เกิดชอ่ งวา่ งของผเู้ ล่นสองคน
บกกกพเพาน้ัาอรียรรอ้ลพสสงมเรสพ่งง่ กอ้ บาบ44ียนัมม.อ.องกคกลสลกอถถันนาาขขายา้้ารมรออตต่าออสสคงงงัววั ายกกไตตนตตจร่าัดดััววับบกทงอเกกเไทซซท็ตำาน้ัรตใตาีมีมจกสหมไไตทต็ตาดดก้กรำรมาถ้ถ้าางใงมครูกูกรหขขรกนสตตา้้ก้าับากมอ้้อมามรดัตงรงตสีปกกรกบบกจ็ับร็จ้นัดดัดะำำมสีมสเีมกเีปาปาปทิาั้นมกรน็็นกธสคะททภิหาสนหผ่ีี่ผารมิทรเู้พอืทู้เคลธลือสนำน่ภิน่นสาใ้อาสหสมาทยพามเ้าาลำหมนมราใงคลถอ้รคหอืนอถยน้เผหทา่อลทน้ตู่างลำำัง้นทกือกราทิศผาบัรทริู้ศตบสสาง้ัทกอกงราดัลับัดงก้ั

ภาพท่ี 138 แสดงลกั ษณะการสกดั กัน้ สามคน

แบบฝึกการสกัดก้ัน
แบบฝกึ ท่ี 1

ภาพท่ี 139 แบบฝึกการสกัดกั้น แบบฝึกท่ี 1

คูม่ ือการพฒั นาศกั ยภาพด้านกีฬาสู่ความเป็นเลิศ

68

วธิ ปี ฏิบตั ิ
1. นักกฬี ายืนเขา้ แถวหน้ากระดาน 3 แถว หันหนา้ ไปทางผฝู้ ึกสอนที่แดนตรงข้าม
2. ผู้ฝึกสอนให้จังหวะการเคล่ือนท่ีประกอบทักษะการสกัดก้ัน (ซ้าย-กระโดด, ขวา-กระโดด,
หน้า-กระโดด) ให้นักกฬี าปฏบิ ตั พิ ร้อมกันทง้ั หมด
แบบฝกึ ที่ 2

ภาพท่ี 140 แบบฝึกการสกดั กน้ั แบบฝึกที่ 2
วิธีปฏิบตั ิ
1. นักกฬี าจบั คกู่ ัน นั่ง-ยนื ยกมอื อยู่ในทา่ เตรยี มสกดั กัน้
2. เมื่อผู้ฝึกสอนให้สัญญาณ ให้นักกีฬาคนหนึ่ง (น่ัง-ยืนหรือกระโดด ยื่นมือทำท่าสกัดก้ัน
ตรงหน้า, ซ้ายหรือขวา นักกีฬาอกี คนหน่ึงต้องพยายามปฏิบัตติ ามให้ถูกทิศทางโดยเร็ว เป็นการฝึกการ
คาดคะเนทศิ ทางของคู่ตอ่ สู้
แบบฝกึ ท่ี 3

ภาพที่ 141 แบบฝกึ การสกัดกั้น แบบฝึกท่ี 3
วธิ ีปฏิบตั ิ
1. นกั กีฬาเข้าแถวตอนนอกสนาม คนละด้าน
2. ใหน้ ักกีฬาหวั แถวแตล่ ะดา้ น เดนิ ไปทหี่ น้าตาขา่ ยทำการกระโดดสกัดกัน้ แลว้ เคลื่อนทพี่ ร้อม
กัน 3 จดุ หน้าตาข่าย แลว้ วิ่งไปตอ่ ทา้ ยแถวต่อไป
แบบฝกึ ท่ี 4

ภาพท่ี 142 แบบฝึกการสกัดกัน้ แบบฝึกท่ี 4

คู่มือการพฒั นาศักยภาพด้านกีฬาสู่ความเป็นเลศิ

69

วิธปี ฏิบัติ
1. นักกีฬาเขา้ แถวตอน 4 แถว ดังรูป
2. ให้นกั กฬี าหัวแถวแต่ละแถว กระโดดสกัดกัน้ กบั นักกีฬาท่ีอยู่ตรงข้ามตนเองด้านตรงข้ามอยู่
กับท่ี 1 ครั้ง แล้วเคล่ือนไหวไปตำแหน่งกลางหน้า กระโดดสกัดก้ันพร้อมกันทั้ง 4 คน อีก 1 ครั้งแล้ว
กลับไปตอ่ ทา้ ยแถวตนเอง

แบบฝกึ ที่ 5

ภาพที่ 143 แบบฝึกการสกดั ก้ัน แบบฝกึ ที่ 5
วธิ ีปฏิบตั ิ
1. นักกีฬาเข้าแถวตอนสองแถว ผฝู้ ึกสอนยนื บนทสี่ งู หน้าตาข่ายในแดนตรงข้าม
2. ให้นักกีฬาหัวแถวท้ังสองกระโดดสกัดกั้นลูกจากการตบของผู้ฝึกสอนพร้อมกัน แล้ววิ่งไป
ต่อทา้ ยแถวตนเอง

แบบฝกึ ที่ 6

ภาพท่ี 144 แบบฝกึ การสกัดกน้ั แบบฝกึ ท่ี 6
วิธีปฏบิ ตั ิ
1. นกั กฬี าถอื บอลทแี่ ถวตอนดังรปู โดยมีนกั กฬี าทจี่ ะฝกึ การสกัดกั้นยนื หน้าตาข่ายด้านตรงขา้ ม
ผูฝ้ ึกสอนยืนในตำแหนง่ กลางหน้า
2. นกั กฬี าคนหัวแถวส่งบอลให้ผฝู้ ึกสอนเซตลกู สงู แล้วว่ิงเขา้ ตบลูก นกั กฬี าที่ฝึกการสกดั กั้นก็
กระโดดการสกัดก้ันลกู ไว้ ใหค้ นตบๆ บอลใส่มอื ผูส้ กดั ก้ันแลว้ เก็บบอลไปต่อท้ายแถวเตรียมตบต่อไป

ผเู้ ล่นตวั รบั อิสระหรือลิโบโร่ (The Libero)
ลโิ บโร่ หรอื ผู้เล่นตวั อสิ ระ สำหรับนกั กฬี าวอลเลยบ์ อลในปจั จบุ ัน ลิโบโร่ ถือวา่ เปน็ ตำแหน่งท่ีมี

บทบาทสำคัญตำแหน่งหนง่ึ เพราะหลังจากทีก่ ตกิ าการนบั แต้มได้เปล่ยี นมาเปน็ ระบบ Rally-Point ทำให้
ทีมตา่ งๆ นั้น ตอ้ งใส่ใจในรายละเอียดในการทำแตม้ และการป้องกนั การเสียแต้มมากขึน้

คมู่ ือการพฒั นาศกั ยภาพด้านกฬี าสู่ความเป็นเลศิ

70

ดังน้ัน ลิโบโร่จะมีอิทธิพลในการที่จะทำให้แท็คติค และยุทธวิธีในการเล่นของทีมประสบ
ความสำเร็จมากขึ้น ลิโบโร่ เป็นผู้เล่นทีช่ ว่ ยให้ยทุ ธวิธใี นการรกุ มปี ระสทิ ธภิ าพมากข้ึน ในเรอื่ งของการทำ
การรุกคร้ังแรกในประเทศไทย จะใชศ้ ัพท์ทำการรุกครั้งแรกว่า k 1 หรือ c 1 คือเร่ิมจากการรับลูกเสิร์ฟ
เข้าหาตวั เซต ตัวเซตต้ังบอลให้ตัวตบ ตัวตบ ตบบอลลงฝงั่ ตรงข้าม น่คี ือ k 1 หรอื c 1 (Complex1) ถ้า
ตบไปแล้วติดบล็อกลงมาฝั่งเรา หรือตบไปแล้วคู่ต่อสู้รับได้แก้ไขกลับมา บอลลงมาฝั่งเรา ก็ต้องใช้ k 2
หรอื c 2 ตอ่ ไป

สำหรับกีฬาวอลเลย์บอล แพ้ชนะข้ึนอยู่กับการทำ k 1 มากกว่า k 2 ในหนึ่งเซต ต้องใช้ k 1
ประมาณ 70-80 เปอร์เซ็นต์ ในจำนวนแต้ม 25 แตม้ ดังน้ันในการฝึกซ้อมต้องทำการฝึกซ้อม k 1 ให้มี
ความชำนาญ โดยผู้เล่นทจ่ี ะมบี ทบาทสำคัญกค็ ือลิโบโร่ เพราะ k 1 จะสมบรู ณ์แบบหรอื ไม่ก็อาจจะขน้ึ อยู่
กบั การรับบอลเสิร์ฟเป็นหลกั สำคญั

จากการวิจัยธรรมชาตขิ องกีฬาวอลเลยบ์ อลในระดับสูงในปัจจบุ ันพบว่า เปอรเ์ ซ็นต์ ในการรับ
บอลของลิโบโร่น้ัน จะรับบอลเสิร์ฟ ประมาณ 20-30 เปอร์เซ็นต์ ในการรับบอลตบน้ัน มีเพียง 7-8
เปอร์เซ็นต์เท่าน้ัน สาเหตุเป็นเพราะว่ายุทธวิธีในการรุกในปัจจุบันมีประสิทธิภาพมากขึ้น นักกีฬาก็มี
ประสิทธิภาพในการเล่นมากข้ึน ดังนั้นเปอร์เซ็นต์ในการออกแบบการฝึกซ้อมนักกีฬาระดับสูงควร
ออกแบบฝึกมาให้ลิโบโร่ทำการรับบอลเสิร์ฟมากกวา่ รับบอลตบ ทั้งน้ีจะไม่รวมถึงนักกีฬาวอลเลย์บอล
ระดับกลางและไมร่ ะดบั ล่าง เพราะนักกีฬาระดบั กลางและระดับลา่ งต้องเรียนรู้ทกั ษะทง้ั หมดใหล้ ะเอียด
ก่อน

ลกั ษณะพเิ ศษของผเู้ ลน่ ลโิ บโร่
- เป็นผทู้ ม่ี สี ภาพร่างกายแขง็ แรง
- มีความคลอ่ งตวั สงู
- มปี ฏิภาณไหวพริบดี (ปฏกิ ิริยาตอบสนอง)
- มคี วามเข้าใจในเกมกีฬาวอลเลยบ์ อลเป็นอยา่ งดี
- มีความสามารถดา้ นทักษะกฬี าวอลเลยบ์ อลท่ีดี โดยเฉพาะการรบั บอล และการเซตบอล
- มสี ภาพจิตใจที่แขง็ แกร่ง มคี วามม่นั คงในอารมณ์ไมห่ งดุ หงดิ ง่าย
- มคี วามมุ่งมั่นสูง
- มสี ภาวะผู้นำ
- เปน็ ผปู้ ระสานงานท่ดี ี
- ถ้ามรี ปู ร่างสูงยาวจะไดเ้ ปรยี บมาก

หน้าทข่ี องลโิ บโร่
ผู้เล่นท่ีเป็นลิโบโร่ ส่วนใหญ่จะรับบอลทมี่ าจากการเสิรฟ์ และมาจากการรกุ ของคู่ต่อสู้ ดังน้ัน
ลิโบโร่ต้องเปน็ ผสู้ ังเกตการณ์ทีด่ ี จึงจะสามารถทำหน้าทไี่ ด้โดยสมบรู ณ์ ซง่ึ ลกั ษณะท่จี ะต้องสังเกตในการ
รับบอล มดี ังนี้
การรับบอลเสริ ฟ์
- สังเกตผู้ที่จะทำ การเสริ ฟ์ ว่าใชว้ ิธกี ารเสริ ์ฟแบบใด กระโดดเสริ ์ฟ หรือยนื เสริ ฟ์ ฯลฯ
- ทศิ ทางของบอลมาทางใดมากทีส่ ุด

คมู่ ือการพัฒนาศักยภาพด้านกีฬาสู่ความเปน็ เลิศ

71

- คนเสิร์ฟมีสภาพจิตใจเปน็ อย่างไร แต้ม 23 : 23, 24 : 24 ที่ผ่านมาเขาเสิร์ฟเป็นอย่างไร คิด
เป็นกี่เปอรเ์ ซ็นต์

- มีการเสริ ์ฟสั้น-ยาวไปหลังบ้างหรือเปล่า ถา้ มี เสิร์ฟตอนที่สถานการณ์เป็นอย่างไร เป็นตอน
สถานการณ์ต่อหรอื เปน็ รอง

- คุณภาพของการเสิร์ฟเป็นอย่างไร เสียบ่อยหรือไม่ เฉลี่ยออกมาก่ีเปอร์เซ็นต์ในแต่ละ
สถานการณ์

- มกี ารเสริ ฟ์ ใส่ตวั ตบี อลหลักของเราที่อยู่แดนหน้าหรือไม่

การรับบอลตบ
- ตอ้ งทราบข้อมลู ของตัวตบบอลวา่ ทำหน้าท่ีตบบอลอะไรลกู เร็ว หรอื ลกู โค้งหนา้ ตาขา่ ย
- ตวั ตบตบบอลหลากหลายทศิ ทางหรอื ไม่ หรือชอบตบบอลทางเดยี ว
- ตัวตบมีสภาพจิตใจเป็นอย่างไร มุ่งม่ันตลอดเวลาหรือไม่ เวลาตบติดบลอ็ กแสดงอาการกลัว
ออกมาใหเ้ หน็ หรือเปลา่ แตม้ เทา่ ๆ กนั ใกลจ้ ะเกม ตัวเซตยกให้ตวั น้ตี บี ่อยหรอื ไม่
- เวลาบลอ็ ก ตัวตบตวั นช้ี อบตหี รอื หยอด
- ต้องทราบความสามารถของบลอ็ กในแตล่ ะหน้าของทมี เรา
- ตอ้ งทราบวา่ คนใดบลอ็ กกอ่ น คนใดบลอ็ กดี
- มีการประสานงานท่ีดใี นทีมรับสามคนแดนหลัง ใครจะข้นึ ไปรองหยอด ใครจะถอยตอ้ งทำจน
เปน็ อัตโนมตั ิ
- มกี ารอ่านเกมการบล็อกท่ีดี ถ้ามีช่องว่างระหว่างบล็อกต้องทราบโดยอัตโนมตั ทิ ันทีว่าจะตอ้ ง
ทำอยา่ งไร

หลักการฝกึ ซอ้ มลโิ บโร่
- ฝึกให้ลิโบโร่เกิดความเชื่อมั่นในตนเอง ในการฝึกรับบอลทุกๆ ชว่ งของการฝึกซ้อม โค้ชต้อง
พยายามหาวิธีการฝึกให้ผู้เล่นลิโบโร่เกิดความเชื่อม่ันในตนเองให้ได้ เพราะถ้าฝึกให้นักกีฬาเกิดความ
เชอ่ื ม่นั ในตัวเองได้เท่ากับวา่ ประสบความสำเรจ็ ไปแล้ว 75%
- ฝึกเทคนคิ ในการรับบอลในช่วงตน้ ๆ ชั่วโมงของการฝึกซอ้ ม
- ฝึกความมงุ่ มั่น จดจอ่ ในเกมส์ในชว่ งทา้ ยช่วั โมงของการฝกึ ซ้อม
- ฝึกการเคลอ่ื นทข่ี องตัวลโิ บโร่ในทุกๆ ทศิ ทางท่ีเขา้ รับบอลตามระบบการต้งั รับบอลเสริ ฟ์ และ
บอล Defence
- แก้ไขขอ้ ผิดพลาดในการเคลอ่ื นของเท้าในการรับบอลให้เขา้ เป้าหมายอย่างจรงิ จงั อยา่ ปลอ่ ย
ปะละเลย
- พยายามรกั ษาลักษณะท่าทาง ลำตวั รปู แบบการรบั บอลให้เขา้ เป้าหมาย
- ฝกึ ซอ้ มเกมการแขง่ ขนั ใหเ้ หมอื นสถานการณจ์ ริง

วิธีการออกแบบการฝึก
- ออกแบบฝกึ ในการรับบอลเสิรฟ์
- ออกแบบฝกึ ในการรบั บอลตบ
- ออกแบบฝกึ ในการรองรับบอลตบ รบั บอลเสริ ฟ์ ตรงหนา้ แบบเคล่อื นท่ไี ปรบั

ค่มู ือการพัฒนาศกั ยภาพด้านกฬี าสู่ความเป็นเลศิ

72

C - โคช้ เปน็ ผโู้ ยนบอลจากง่ายไปยาก

- ลโิ บโร่ออกจากตำแหน่ง 5, 6 หรอื 1
มารับบอลเข้าจดุ
- ความเรว็ เริ่มจากงา่ ยไปหายาก
- หลงั จากน้นั โคช้ เปล่ียนตำแหน่งถอย
ไป ใหเ้ หมอื นการเสริ ฟ์ จรงิ

L

ภาพท่ี 145 แบบฝกึ รบั บอลของลโิ บโร่

แบบฝกึ ในการรบั บอลเสริ ฟ์ ด้านขา้ งลำตวั
เหตกุ ารณ์นเ้ี กดิ ขึน้ บ่อยในระหวา่ งการทำแขง่ ขนั บอลท่มี าทางข้างลำตวั จะมีความเร็ว และแรง
คนรบั มักจะวางมือไม่ทันหรือช้าไปทำให้บอลน้ันไม่เขา้ เปา้ หมาย ดังน้ัน ต้องฝกึ ให้ลโิ บโร่คดิ ถึงจุดที่สมั ผัส
บอลใหท้ นั เวลา โดยหนั มอื หรอื ลำตวั ช้ีไปทางเป้าหมายให้ได้ และใชก้ ารยืดหยุ่นของลำตวั ช่วงบนผ่อนแรง
บอลทม่ี าด้วยความเร็วและแรง

- โค้ชเสิรฟ์ บอลใหร้ ับขา้ งลำตวั ซ้าย-ขวา
เริม่ จากง่ายไปหายาก
C - หลงั จากนนั้ โคช้ ถอยไปยนื บนโต๊ะเสริ ์ฟบอล
มาในระยะประมาณ 3.5-4 เมตร ฝกึ ใหล้ ิโบโร่
เคลือ่ นทีไ่ ปรบั ขา้ งลำตัว ซ้าย-ขวา
C - ฝึกรบั ตำแหนง่ 5, 6, 1 ใหเ้ ข้าจดุ ตวั เซต

L

ภาพท่ี 146 แบบฝึกรบั บอลเสริ ์ฟดา้ นข้างลำตวั ของลิโบโร่

ลกั ษณะในการเตรียมพรอ้ มทจี่ ะรับบอลของตวั ลิโบโรค่ อื
- ตอ้ งยืนอยู่ในตำแหนง่ เตรียมพรอ้ ม
- ท่าทางการรบั ตอ้ งยนื บนเท้าทั้งสองข้าง ไมเ่ อนไปด้านใดดา้ นหนึง่
- กางแขนออกข้างลำตัว ยืดอก งอเขา่ ไม่ยอ่ ลงไปมาก เพราะยากแก่การรกุ ขึ้นไปเลน่ บอล
- กอ่ นมอื สมั ผัสบอลตวั ตอ้ งหยุดทกุ ครงั้ ไมใ่ ชส่ มั ผสั บอลแลว้ ตัวยังไมห่ ยดุ นง่ิ เลย

ฝึกรบั บอลสองมือบน
กีฬาวอลเลย์บอลในปจั จบุ นั กติกาอนญุ าตใหล้ ูกแรกน้นั สามารถที่จะเลน่ ลกู สองมอื บนได้โดยไม่
ผิดกติกา ดังนั้น การรับบอลเสริ ฟ์ แบบสองมอื บนจงึ มคี วามสำคญั มากในการรับเสริ ์ฟแบบ Float Serve

คูม่ ือการพัฒนาศกั ยภาพด้านกีฬาสู่ความเปน็ เลศิ

73

วิธีการฝึก
- ใหล้ ิโบโร่ยนื หา่ งจากตาขา่ ยประมาณ 4-5 เมตร โคช้ ตบบอลมาตรงหนา้ ของลิโบโรใ่ หล้ ิโบโร่ใช้
สองมอื บนสง่ บอลเข้าจดุ ท่ีตวั เซตยนื
- ในการฝกึ ใหฝ้ ึกจากง่ายไปหายาก
- ความแรงของบอลที่มาจากการทำ Float Serve จะไมม่ ีความรุนแรงเหมือนการกระโดดเสริ ฟ์
ฝึกรบั บอลในสถานการณ์ต่างๆ
- บอลทม่ี าจากการเสริ ์ฟดว้ ยความรนุ แรง
- บอลทต่ี กลงตรงจุดเกรงใจ
- บอลท่ีจะตอ้ งรบั จงั หวะสอง (บอลเสียจังหวะ เชน่ บอลอาจจะถูกตาขา่ ยระหวา่ งแขง่ ขันหรอื
บอลทค่ี นเสิร์ฟกระโดดขน้ึ เสริ ์ฟดว้ ยความรนุ แรงแต่ไมเ่ สริ ์ฟกลบั ตเี บาๆ หยอดลงมา)

รปู แบบการต้ังรบั เสริ ฟ์ ของลโิ บโร่
ในการตัง้ โซนการรับบอลเสิร์ฟ ลโิ บโร่ตอ้ งรบั ผิดชอบพ้นื ท่ีในการรับบอลเสิรฟ์ มากกว่าผูเ้ ล่นคน
อ่นื ๆ ท้ังนก้ี เ็ พ่ือจะกดดันคนเสริ ์ฟ เพราะโดยปกติคนเสริ ฟ์ จะเสริ ์ฟบอลหนีผูเ้ ล่นท่ีเปน็ ลิโบโร่ ดังนั้นถ้าลิโบ
โรบ่ ีบพ้ืนที่ใหผ้ ู้เล่นคนอนื่ รับผิดชอบพ้ืนท่ีนอ้ ยลงทำใหค้ นเสิรฟ์ น้ันต้องเสิร์ฟลงผ้เู ล่นคนอื่นดว้ ยความยาก
ลำบาก เพราะถา้ เสิรฟ์ ไมต่ รงบอลอาจจะออกขา้ งสนามก็ได้ หรอื ถ้าเสิรฟ์ ไม่ดีก็เขา้ ตำแหนง่ ลิโบโร่

รปู แบบการเสิรฟ์ แสดงพืน้ ท่รี บั ผดิ ชอบของลิโบโร่

4
5

32

L1

ภาพท่ี 147 รูปแบบการรบั บอลเสิรฟ์ เมื่อลิโบโรเ่ ข้ามาแทนตำแหนง่ 6 ตวั เซตอยตู่ ำแหน่ง 5

2

5 3
4

6L

ภาพท่ี 148 รปู แบบการรบั บอลเสิรฟ์ เมอื่ ลิโบโรเ่ ขา้ มาแทนตำแหนง่ 1 ตวั เซตอยูต่ ำแหนง่ 6

4

L 3 21
6

ภาพที่ 149 รูปแบบการรบั บอลเสิรฟ์ เมื่อลโิ บโรเ่ ข้ามาแทนตำแหนง่ 5 และตวั เซตอยตู่ ำแหนง่ 1

คมู่ ือการพัฒนาศกั ยภาพด้านกีฬาสู่ความเปน็ เลิศ

74

การรับบอลตบ
ในการรบั บอลทมี่ ีประสทิ ธิภาพของผเู้ ล่นทีเ่ ป็นลิโบโรน่ ้นั นอกจากจะขึ้นอย่กู บั การสงั เกตผูเ้ ล่นท่ี

ทำการรกุ ของฝา่ ยตรงข้ามแลว้ ยงั ข้นึ อยู่กบั ระบบการบล็อกของฝา่ ยเรา ดังนั้นผเู้ ล่นลิโบโรต่ อ้ งอา่ นเกม
การแข่งขนั ใหล้ ะเอยี ดถ่ถี ้วน จนสามารถคาดการณล์ ่วงหนา้ ไดว้ ่าลกั ษณะการเซตของคู่ตอ่ สแู้ บบน้ีจะ
บลอ็ กกี่คน หนึ่งคน สองคน หรือสามคน

432
51

L

ภาพท่ี 150 การรบั บอลตบ
ในการสกดั กั้นคนเดียว ลิโบโรต่ อ้ งร้วู า่ คนบล็อกของเราจะบล็อกตรงไหน จะคลมุ ดา้ นซ้ายหรอื
ดา้ นขวาด้วยการสื่อสารหรอื นดั แนะกันกอ่ นท่จี ะทำการบล็อก

4 32
51

L

432 432
51 51

LL

ภาพท่ี 151 การตั้งรบั แดนหลังเมื่อมีการสกัดกัน้ คนเดียว

คู่มือการพฒั นาศักยภาพด้านกีฬาสู่ความเป็นเลิศ

75

32 32

44 1
5 15

LL

ภาพที่ 152 การตง้ั รบั แดนหลงั เม่ือมกี ารสกัดกนั้ สองคน

4 32

5
1

L

ภาพที่ 153 การตัง้ รบั เมือ่ ตัวสกัดกั้นตรงกลางไมส่ ามารถไปชว่ ยตวั รมิ ทำการสกดั กัน้ ไดท้ นั

การทล่ี โิ บโร่ทำหน้าที่ได้ประสบความสำเรจ็ ในการรบั บอลจากการรกุ ของคู่ต่อสูค้ อื
- ทำอยา่ งไรกไ็ ด้ให้บอลสัมผัสมือขึ้นมาโดยไมจ่ ำเปน็ ต้องใหต้ วั เซตก็ได้ ถา้ บอลมาด้วยความเร็ว
และแรง
- สามารถทำการตอ่ บอลใหเ้ พ่ือนตบได้
- สามารถเปล่ียนตำแหน่งจาก 6 เป็น 5 หรือตำแหน่ง 1 ก็ได้ เพ่ือกดดันตัวตบให้ตบหนี
ตำแหนง่ ลิโบโร่ในการตัง้ รบั

การเล่นทมี (Team)
วอลเลย์บอลเป็นกีฬาประเภททีม โดยมีผเู้ ลน่ ในสนามทีมละ 6 คน และผู้เล่นสำรองอีก 6 คน

จุดประสงค์ในการเล่นวอลเลยบ์ อลท่ีสำคญั คือ พยายามให้ลูกบอลขา้ มตาข่ายตกในแดนของคตู่ ่อสู้ ไมว่ ่า
จะเกิดจากการเสิร์ฟ การตบ การสกัดก้ัน การหยอด ฯลฯ ซึ่งผู้เล่นท้ัง 6 ตำแหน่งในสนามจะต้องนำ
ทักษะสว่ นบคุ คลนำมาใช้ในการเล่นทมี เพื่อผสมผสานความสัมพันธใ์ นทีม และยังเป็นการนำศักยภาพทดี่ ี
ท่สี ดุ ของตนเองมาใชใ้ นการเล่นทมี

คมู่ ือการพัฒนาศักยภาพด้านกีฬาสู่ความเปน็ เลิศ

76

การเล่นกีฬาวอลเลย์บอล นอกจากจะนำ ทักษะพ้ืนฐานมาประกอบในการเล่นทีมแล้ว ผู้เล่น
ต้องมคี วามเขา้ ใจองค์ประกอบในการเล่นทีม เช่น ตำแหน่งผู้เลน่ การหมนุ ตำแหน่ง การยนื ในการรบั ลูก
เสิรฟ์ การรุก และการสกดั ก้ัน ฯลฯ นอกจากนี้ผู้เล่นยังต้องนำเทคนิคตา่ งๆ ในการเล่น และความร้จู าก
กตกิ าแขง่ ขันนำมาประกอบในการเลน่ ทีมอกี ดว้ ย

ตำแหน่งของผู้เลน่ กีฬาวอลเลย์บอล
ผูเ้ ลน่ กฬี าวอลเลย์บอลจะตอ้ งมคี วามรู้พืน้ ฐานเรื่องตำแหน่งของผู้เล่น เพื่อเปน็ ความรปู้ ระกอบ

ในการเลน่ ทีม ตำแหน่งของผู้เลน่ ทั้ง 6 คน ในสนาม มคี ุณสมบัติของผู้เลน่ ตามการหมุนอีกด้วย กลา่ วคือ
เป็นผเู้ ล่นแดนหน้า 3 คน และเปน็ ผูเ้ ลน่ แดนหลัง 3 คน ตามทก่ี ตกิ ากำหนด

ตำแหน่งผูเ้ ลน่ คน ในสนามประกอบดว้ ย
ตำแหน่งท่ี 1 เรยี กว่า หลงั ขวา หรอื ตำแหน่งเสริ ฟ์ หลงั ขวา
ตำแหน่งที่ 2 เรียกว่า หน้าขวา
ตำแหน่งที่ 3 เรียกวา่ กลางหน้า
ตำแหน่งท่ี 4 เรยี กวา่ หนา้ ซา้ ย
ตำแหน่งท่ี 5 เรียกวา่ หลังซ้าย
ตำแหน่งท่ี 6 เรยี กวา่ กลางหลงั

4 32

5 61

ภาพที่ 154 แสดงลักษณะการยนื ตำแหนง่ ในสนาม

ชนินทร์ ยุกตะนันทน์ กล่าวถึงตำแหน่งผู้เล่น ในการแข่งขันผเู้ ล่นทุกคนจะต้องเข้าใจตำแหน่ง
หน้าท่ีของตนเองเป็นอย่างดี เพราะตามกติกาการแข่งขัน ผู้เล่นซ่ึงประกอบด้วย 6 ตำแหน่ง จะยืนผิด
ตำแหนง่ กนั ไม่ได้ โดยกำหนดตำแหนง่ ไว้ ดังต่อไปนี้

ตำแหน่งที่ 1 คือผเู้ ลน่ แดนหลงั จะต้องยืนอยู่หลังตำแหน่งที่ 2 และอย่ขู ้างขวามือของตำแหนง่ ที่ 6
ตำแหน่งท่ี 2 คอื ผเู้ ลน่ แดนหน้าจะต้องยนื อยหู่ นา้ ตำแหน่งที่ 1 และอยู่ข้างขวามือของตำแหน่งที่ 3
ตำแหน่งท่ี 3 คือผเู้ ลน่ แดนหนา้ จะต้องยืนอยหู่ น้าตำแหนง่ ท่ี 6 และอยู่ขา้ งขวามอื ของตำแหนง่ ท่ี 4
และอยทู่ างซา้ ยมือของตำแหน่งที่ 2
ตำแหน่งท่ี 4 คอื ผูเ้ ล่นแดนหนา้ จะต้องยนื อยู่หน้าตำแหนง่ ที่ 5 และอยู่ทางซา้ ยมือของตำแหนง่ ที่ 3
ตำแหน่งท่ี 5 คอื ผู้เล่นแดนหลงั จะต้องยนื อย่หู ลงั ตำแหนง่ ที่ 4 และอยู่ทางซ้ายมือของตำแหนง่ ท่ี 6
ตำแหนง่ ท่ี 6 คือผู้เลน่ แดนหลงั จะตอ้ งยืนอยหู่ ลังตำแหน่งที่ 3 อย่ทู างขวามอื ของตำแหน่งท่ี 5 และ
อยู่ทางซ้ายมอื ของตำแหน่งที่ 1

คูม่ อื การพฒั นาศักยภาพด้านกฬี าสู่ความเปน็ เลศิ

77

4 32

5 61

ภาพที่ 155 แสดงลักษณะตำแหนง่ การยืนของผู้เล่นในสนาม

หนา้ ทข่ี องผู้เลน่ ทัง้ หกคน
กอ่ นท่จี ะพจิ ารณารูปแบบของการเลน่ ทีมผฝู้ กึ สอนควรทราบขีดความสามารถของผ้เู ล่นของตน
ในแตล่ ะคนทงั้ 3 อยา่ ง คือ ความสามารถทางดา้ นรา่ งกาย, คุณภาพทางจิตใจ และความสามารถทางด้าน
เทคนคิ การเล่น (ทักษะ 8 อยา่ ง คือ 1. การเสิร์ฟ, 2. การรบั เสริ ์ฟ, 3. เซตบอล, 4. ตบบอล, 5. การสกัด
กัน้ , 6. การหยอดบอล, 7. การรองบอล, 8. การควบคุมบอล เมอื่ เราทราบความสามารถของนกั กฬี าแต่ละ
คนแลว้ สิง่ ทจ่ี ะทำต่อไปกค็ ือการจดั วางตำแหน่งของผเู้ ลน่ ในสนาม โดยทวั่ ไปการจดั ตำแหนง่ ผูเ้ ลน่ ในสนาม
จะมีการแบ่งแยกตำแหน่งสำคัญ ดังนี้
• ตัวตบหลัก (Ace Spikers) ผเู้ ล่นตำแหน่งน้ีเป็นผู้เล่นท่ีมีความสามารถในการตบบอลทด่ี ี, มี
ท่าทางท่ีดีแข็งแรง, มีร่างกายที่แข็งแรง, สามารถประสบความสำเร็จในการตบบอลไม่ต่ำกว่า 50% ใน
นักกีฬาผู้ชาย และไม่นอ้ ยกวา่ 40% ในนักกฬี าผู้หญงิ ในเกมการแขง่ ขนั
• ตัวตบบอลเร็ว (Quick Spikers) เป็นผู้เล่นทสี่ ามารถตบบอลได้เรว็ ในบอล A. B. C. D. หรือ
ตบบอลสนั้ ในการรุกแบบผสมกับตัวเซต
• ตัวเซต (Setter) เปน็ ผู้เล่นที่สามารถตั้งบอลให้ตัวตบ ตบบอลได้ในทุกตำแหน่งสามารถควบ
คุมบอล และจังหวะการปล่อยบอลให้ตวั ตบไดส้ ามารถปลอ่ ยบอลให้ตบบอลเรว็ ได้
• ผู้เลน่ ทกุ ตำแหน่ง (All Round Players) เป็นผูเ้ ล่นท่มี ขี ดี ความสามารถในการใชก้ ลเมด็ เคลด็
ลบั (เทคนิค) ในการเลน่ ได้หลายอยา่ ง กลา่ วคอื การต้ังบอล, การสกัดกัน้ , การตบ, การเสิรฟ์ , การรบั ตบ,
การรบั เสริ ฟ์
• ผู้เลน่ ตำแหน่งตรงข้ามกับตัวเซต (Combined Setter Attacker) เป็นผูเ้ ล่นทอ่ี ยู่ในตำแหน่ง
ตรงข้ามกับตัวเซตในขณะที่ตวั เซตอยู่แดนหลัง และสามารถตบบอลได้ในขณะท่ีอยแู่ ดนหน้า
• ผู้เลน่ ตัวรบั อิสระ (Liberow Players) เปน็ ผูเ้ ลน่ ทีม่ คี วามสามารถในการรบั ท่ดี โี ดยเฉพาะการ
รบั เสิรฟ์ และรับตบ

วิธีการหมนุ ตำแหนง่ เพ่ือทำการเสิรฟ์

ในขณะแข่งขัน การเลน่ ทีมๆ ทีไ่ ดร้ ับลกู เสริ ์ฟชนะการเล่นหรอื ฝา่ ยเสริ ์ฟทำเสยี ฝา่ ยรับจะได้สทิ ธิ์
การเสริ ฟ์ ผูเ้ ล่นฝ่ายทีไ่ ด้เสิร์ฟจะต้องหมุนไปตามเขม็ นาฬกิ ากอ่ น 1 ตำแหน่ง แล้วจงึ ออกไปเสิร์ฟ ยกเว้น
การเสิร์ฟเรม่ิ เลน่ ทกุ เซต ผู้เลน่ ตำแหน่งที่ 1 สามารถทำการเสิร์ฟไดเ้ ลยไม่ตอ้ งหมุนสว่ นฝ่ายตรงขา้ มเมื่อได้
สิทธิก์ ารเสริ ์ฟ จะตอ้ งหมนุ ก่อน 1 ตำแหน่ง จงึ จะเสิรฟ์ ได้

ค่มู ือการพฒั นาศกั ยภาพด้านกฬี าสู่ความเปน็ เลิศ

78

431

66 1

ภาพท่ี 156 แสดงลักษณะการหมนุ ตำแหนง่ เพอื่ ทำการเสิรฟ์
ดังน้ันการหมุนตำแหน่งแต่ละครั้ง จะกระทำได้ต่อเมื่อมีการเปล่ียนเสิร์ฟ ซึ่งลำดับการหมุน
ตำแหน่งน้ีต้องคงอยู่ตลอดการแข่งขันในเซตน้ันๆ และก่อนจะเริ่มเซตใหม่ ลำดับการหมุนตำแหน่งของ
ผูเ้ ล่นอาจจะเปลีย่ นไปก็ได้ แตต่ อ้ งแจง้ ในใบบันทึกตำแหน่งการแขง่ ขันใหถ้ กู ตอ้ ง

การตัง้ รบั ลกู เสริ ์ฟ
ชนนิ ทร์ ยุกตะนนั ทน์ ได้กล่าวถงึ การต้ังรบั ลูกเสริ ฟ์ ไว้ดงั นี้ การตั้งรับจากการเสริ ฟ์ มีวิธกี ารต้ัง

รบั จากการเสิรฟ์ หลายๆ วธิ ี ทั้งนี้ย่อมขึน้ อยกู่ ับความสามารถของผ้เู ล่น ถ้าผ้เู ล่นมีความคล่องตัวสงู วิธกี าร
ต้งั รบั ก็เป็นไปแบบหนงึ่ ผูเ้ ล่นมีความคลอ่ งตัวน้อย วธิ ีการตั้งรับก็จะเปน็ ไปอกี แบบหนง่ึ

รปู แบบการตั้งรบั การเสิร์ฟโดยท่วั ไปจะมี 4 แบบ
• การตง้ั รบั ลกู เสิร์ฟแบบรูปตัว M
• การตั้งรับลูกเสริ ์ฟแบบรูปตัว W
• การต้งั รบั ลกู เสริ ์ฟแบบรูปตวั U
• การต้ังรบั ลกู เสริ ฟ์ แบบรปู ตัว 
1. การตงั้ รับลูกเสริ ์ฟแบบรปู ตวั M การตั้งรับแบบน้นี ิยมใช้สำหรบั ทมี ทเ่ี ร่มิ ฝึกหดั เรม่ิ แข่งขนั โดย

ใช้ผู้เล่นแดนหลัง 3 คน เป็นผ้รู ับลูกเสริ ์ฟ เหมาะสำหรับทีมท่ีมคี วามคลอ่ งตวั น้อย และรับลกู เสิรฟ์ จากฝา่ ย
ตรงข้ามท่ีเสิร์ฟลูกบอลได้แรงใกล้เส้นหลัง ผู้เล่นที่จะรับลูกเสิร์ฟยังไม่มั่นใจในตนเองมากนักการ
ประสานงานในทีมจะยังไม่ค่อยดี

3

42
561

ภาพที่ 157 แสดงลกั ษณะการตง้ั รบั ลูกเสิร์ฟแบบรปู ตวั M
จากภาพ แสดงลักษณะการต้ังรับลูกเสิร์ฟแบบรูปตัว M โดยตำแหน่งท่ี 3 เป็นตัวเซตบอล
ลักษณะนี้ผู้เซตจะยืนอยู่ตำแหน่งกลางหน้า การยืนรบั จึงง่ายที่สุด ผู้รับลูกเสิร์ฟจึงเป็นหน้าท่ีของผู้เล่น
3 คน คอื ตำแหนง่ 1, 6 และ 5 ซงึ่ เปน็ ผู้เล่นในแดนหลัง

คู่มอื การพัฒนาศักยภาพด้านกฬี าสู่ความเป็นเลศิ

79

2. การตั้งรับลูกเสิร์ฟแบบรูปตัว W การต้ังรับแบบนี้เหมาะสมกับทีมที่มีความคล่องตัว
พอสมควรมีเวลาฝึกซอ้ มมากพอสมควร และผู้เลน่ ในทีมแดนหลงั มีความสามารถในการเล่นลกู สองมอื ล่าง
ดี และมคี วามมนั่ ใจในตนเอง

4

5 32

61

ภาพที่ 158 แสดงลกั ษณะการตง้ั รบั ลูกเสิรฟ์ แบบรูปตวั W

จากภาพ แสดงลักษณะการตั้งรับลูกเสริ ์ฟแบบรปู ตัว W โดยตำแหนง่ ท่ี 4 เป็นตัวเซต ซ่ึงเป็น
ผู้เลน่ ตำแหน่งหน้าซ้ายจะยืนใกล้ตาขา่ ยแดนหนา้ ผเู้ ล่นตำแหน่งท่ี 2, 3, 5 จะรบั ลูกเสิรฟ์ ทต่ี กใกลต้ าขา่ ย
และผู้เลน่ ตำแหนง่ ที่ 1 และ 6 ซึง่ เปน็ ผเู้ ล่นแดนหลงั จะรบั ลูกเสิร์ฟที่มีความรนุ แรงลอยมาในแดนหลัง

3. การต้ังรับลูกเสิร์ฟแบบรูปตัว U หรือแบบคร่ึงวงกลมนี้ ปัจจุบันเป็นที่นิยมกันมากเหมาะ
สำ หรับทม่ี ผี ู้เลน่ มคี วามคล่องตวั สงู มีสมรรถภาพทางกายท่ีดแี ละมีการฝกึ ซ้อมทีมมาเป็นอย่างดี แต่การ
ต้ังรับแบบนี้จริงๆ แล้ว รูปแบบบางตำแหน่งก็จะไม่มีเป็นครึ่งวงกลมท่ีชัดเจน ต้องคำนึงถึงการยนื ท่ีถูก
ตำแหน่งเปน็ หลกั

4 3 61 2
5

ภาพที่ 159 แสดงลักษณะการตงั้ รบั ลกู เสริ ์ฟแบบรปู ตวั U

จากภาพ แสดงลักษณะการตง้ั รบั ลูกเสิรฟ์ แบบรูปตัว U โดยตำแหน่งท่ี 5 เปน็ ผเู้ ซต และเลน่ อยู่
ตำแหน่งหลังซ้าย ยนื อยู่ใกล้ตำแหน่งท่ี 4 ผู้เล่นตำแหน่งท่ี 2 และ 4 จะรบั ลูกเสิร์ฟที่ตกใกล้ตาข่าย และ
ผู้เล่นตำแหน่งท่ี 1, 3, และ 6 จะรบั ลกู เสิร์ฟทีม่ ีความรุนแรงลอยมาในแดนหลงั

4. การต้ังรับลูกเสิร์ฟแบบรปู ตวั U (เกือกม้าคว่ำ) ใช้ผู้เล่นแถวหนา้ ใช้ผู้เล่นแถวหน้า 3 คน ให้
ผู้เล่นกลางหนา้ ยนื สูงข้นึ ไปเล็กน้อย ตัวเซตซึ่งเป็นผเู้ ลน่ แดนหลัง ยืนทีค่ ู่ของเขา

คูม่ อื การพัฒนาศักยภาพด้านกีฬาสู่ความเปน็ เลิศ

80

43 2
5 61

ภาพท่ี 160 แสดงลกั ษณะการตงั้ รบั ลกู เสิรฟ์ แบบรูปตัว U

จากภาพ แสดงลักษณะการตั้งรบั ลูกเสิร์ฟแบบรูปตัว (เกือกม้าคว่ำ) โดยตำแหน่งที่ 6 เป็นตัว
เซต และอยู่ตำแหน่งกลางหลัง ยืนอยู่ใกลต้ ำแหนง่ ท่ี 3 ซึ่งเปน็ ค่กู นั ผเู้ ล่นตำแหน่งที่ 2, 3 และ 4 จะรบั ลูก
เสริ ฟ์ ทตี่ กใกล้ตาข่าย และผูเ้ ลน่ ตำแหน่ง 1, 5 จะรับลูกเสิรฟ์ ท่ีมคี วามรุนแรงลอยมาในแดนหลงั

ทรงศกั ด์ิ เจริญพงศ์ (2553 : 49) ไดก้ ลา่ วถงึ การตงั้ รับลูกเสริ ฟ์ ไวด้ ังนี้ ปจั จุบนั มีวธิ กี ารยืนรับลูก
เสิร์ฟ โดยใช้ตัวรับอิสระ (Libero) เป็นตัวรับ ท้ังน้ีเพราะตัวรับอิสระน้ีแต่ละทีมจะเลือกผู้เล่นที่มีความ
สามารถพิเศษในการรบั ดงั นั้นเพื่อให้ตวั เล่นอิสระลงไปรบั ลูกเสิรฟ์ น้นั ผฝู้ ึกสอนจะเปล่ียนตัวกับผ้เู ลน่ ใน
ตำแหนง่ แดนหลัง และรปู แบบตา่ งๆ ทไ่ี ดก้ ล่าวมาแล้ว โดยตอ้ งพิจารณาวา่ แบบใดเปน็ แบบท่ีเหมาะสมกบั
ทมี ของตนเองมากทส่ี ดุ การเลอื กตัวรับอสิ ระของทีมมีความจำเป็น และสำคัญเปน็ อยา่ งมาก เพราะตวั รับ
อิสระนี้จะสามารถเปล่ยี นสถานการณจ์ ากการต้ังรบั เปน็ การเปดิ เกมรุกได้ ดังนน้ั ผู้ฝึกสอนจงึ ควรเลอื กหา
ตัวรับอิสระทม่ี ีคุณสมบัติ ดังนี้

• เป็นผเู้ ลน่ ทเี่ พอ่ื นร่วมทมี ยอมรบั
• มีความสามารถรับลกู ได้อยา่ งดี
• มีความคล่องแคล่วว่องไวสงู สามารถรบั ลกู ได้ทกุ ลกั ษณะ
• มคี วามสามารถในการอ่านเกมรกุ ของคตู่ อ่ สไู้ ดอ้ ยา่ งดี แตอ่ ยา่ งไรกต็ ามรูปแบบ และพื้นฐาน
การรบั ลกู เสิรฟ์ ข้นึ อยกู่ ับองคป์ ระกอบหลายอย่าง
• พ้ืนท่ๆี รบั ผิดชอบ
• วธิ ีการรบั จะตอ้ งขึน้ อย่กู บั
2.1 ลกั ษณะการเคลอ่ื นที่ของตวั เซต
2.2 เป้าหมายของการรบั
2.3 ตวั ผู้เสิรฟ์
• รูปแบบของการเคลื่อนไหว
• บรเิ วณพนื้ ท่ีท่ซี อ้ นกนั
• การควบคุมพืน้ ที่
• พน้ื ทีๆ่ เสริ ฟ์ ยาก
เกี่ยวกับระบบพ้ืนฐานในการเล่นแบบต่างๆ เช่น ระบบ 3-3, 4-2, หรือ 6-2 ผู้ฝึกสอนจะต้อง
ระมดั ระวงั เกีย่ วกับระบบการตัง้ รบั เพอื่ ให้เกดิ การได้เปรียบให้มากท่ีสดุ แต่หลักสำคัญ คือ จะตอ้ งรบั ลูก
บอลแล้วสง่ ไปที่บริเวณระดับสูงสุดของตาขา่ ยในการรับลกู เสริ ฟ์ จะมีการสบั เปลย่ี นตำแหน่งกัน ทั้งนี้เพื่อ
เหตผุ ลตา่ งๆ ในการรุกต่อไป แต่การสบั เปลีย่ นตำแหน่งน้ันจะตอ้ งพิจารณาถึง

คู่มอื การพฒั นาศกั ยภาพด้านกฬี าสู่ความเปน็ เลิศ

81

• พ้นื ทเี่ ป้าหมายในการรบั ลูกเสริ ฟ์
• รูปแบบและเปา้ หมายในการรุก
• พจิ ารณาถึงผู้เล่นที่ถนัดมอื ขวากับมือซา้ ย
• ตัวเซต 1 คน หรอื 2 คน
• ระดบั ความสามารถของทีม
• ระดบั ความสามารถของการรกุ พเิ ศษ
• ชว่ งระยะของลกู บอลทมี่ ผี ลตอ่ การสับเปลีย่ นตำแหนง่
หลกั การยืนรบั ลกู เสริ ฟ์
อทุ ยั สงวนพงศ์ และสมบัติ คณุ ามาศปกรณ์ (2553) กล่าวถงึ หลกั การรับลูกเสิรฟ์ นอกจากมีทา่
เตรยี มพรอ้ มท่ีถูกต้องแลว้ ยังมีอีกส่ิงหนึง่ คือ มุมการยืนของผู้เลน่ ในสนามท่ีเก่ยี วกับมมุ ตกกระทบกับมุม
สะทอ้ น เพื่อใหม้ มุ รบั ลกู แรกส่งไปถึงคนเซตไดด้ จี งึ ควรยนื ดงั น้ี
• ผเู้ ล่นทยี่ นื ดา้ นซ้ายของสนามให้ก้าวเท้าซา้ ยเฉยี งไปข้างหนา้ หวั ไหล่ซา้ ยหันไปทางเสาตาขา่ ย
ด้านซา้ ยมอื
• ผู้เลน่ ท่ียืนด้านขวาของสนามให้ก้าวเท้าขวาเฉียงไปขา้ งหนา้ หวั ไหล่ขวาหันไปทางเสาตาข่าย
ด้านขวามอื
• ผู้เล่นยืนกลางสนามใหย้ ืนแยกเทา้ ปลายเทา้ ท้ังสองเสมอกัน

ภาพที่ 161 แสดงลักษณะพนื้ ที่เส้นทบึ เปน็ บริเวณทีก่ ารเสริ ฟ์ ลูกลงบรเิ วณนั้นไดน้ อ้ ย
การรับบอลเสริ ฟ์ (Service Reception)

ชาญฤทธ์ิ วงษ์ประเสริฐ (ม.ป.ป. : 31) ไดก้ ล่าวถึงการรบั บอลเสริ ์ฟไว้ดังนี้

1. ท่าพน้ื ฐานในการรับบอลเสิร์ฟ เมื่อเตรยี มรบั บอลเสริ ฟ์
ตอ้ งเคลือ่ นทีไ่ ปใหต้ รงบอลอย่างรวดเรว็ ตาจอ้ งจบั ที่บอล รอจนบอล
มาใกล้พอสมควรจงึ ใช้แขนรับบอลออกไป

ภาพท่ี 162 แสดงลักษณะท่าพื้นฐานในการรบั บอลเสิร์ฟ

คู่มอื การพฒั นาศกั ยภาพด้านกฬี าสู่ความเป็นเลิศ

82
2.2ก. ากรารับรบั บบออลลเเสิร์ฟขณณะะเคเคลล่ือื่อนนทไ่ีทปี่ไขป้าขง้หางนห้าน้าไปอยู่
ตไปรงอบยู่ตอรลงอบยอ่าลงอรยวา่ ดงเรรว็วดตเรา็วจตับาจอบัยอู่ทยี่บทู่ อบ่ี ลอรลอรจอนจนบบออลลเเขข้าา้ มาใกล้ จึง
คจวึงบคควบุมคโดมุ ยโดกยากรการดกขด้อขม้อือมลอื งลเงหเยหียดยี ขด้อขศ้อศออกกแแลล้วว้ยยกกขข้ึน้ึนรรับบั บบออลลต้อง
มตออ้ งงทมี่บอองทลจ่บี นอกลวจา่นบกอวล่าบจะอกลรจะทกบระแทขบนแขน

ภาพที่ 163 แสดงลกั ษณะการรบั บอลเสิรฟ์ ขณะเคลอ่ื นท่ีไปขา้ งหนา้
3. การรับบอลเสิรฟ์ โดยกา้ วเทา้ ไปดา้ นขา้ ง ถา้ บอลออกมา
ด้านขา้ งลำตัวให้กา้ วเท้าไปดา้ นข้างจนบอลตรงลำตวั และจงึ รบั บอล

ภาพท่ี 164 แสดงลักษณะการรบั บอลเสริ ฟ์ โดยก้าวเท้าไปดา้ นข้าง
แคทแลาลี่คะดะาปเปดอ้อเอ้ าองงไกากวไนั4ันว้ต.ไต้ไ4มรกมร.ง่ใา่ใงหกหหรหา้บรบ้นนรัอบอ้าร้าลบลับออกกอกบกรรตลอตะะอ้เล้อทสทงเงบิสรบเหเฟ์ริหหหยฟ์ ในนยยีนใา้า้ีนยดรออรแดะกกะลดแดะับลบัยสะกสูงยงศูถกถอ้า้าศกบบอขออ้ึนกลลเขลพล้ึนออ่อื ยเยรพมับม่ือาาบสสรอัูงงูบลกกบววอา่่าทล่ี

ภาพท่ี 165 แสดงลกั ษณะการรบั บอลเสริ ์ฟในระดบั สูง
5.5ก. ากรายรย่ออ่ตตัววัลลงงตต่ำ่ำเเพพือ่ ื่อรรับับบบออลลเสเสริ ฟ์ิร์ฟเม่อื เมบ่ือบลลออลยลมอายมา
ใในนรระดับต่ำด้านหนน้า้าขขอองงลลำำตตัวัวผผเู้ ลู้เล่น่นจะจตะ้อตง้องงองหอวั หเขัว่าเขย่อาตย่วัอนตง่ัวลนงั่งลง
ใใหห้ตต้ ่ำ่ำทที่สี่ ุด รอจนบอลลออยยตต่ำ่ำลลงงมมาาใใกกลล้แ้แขขนนสสายาตยาตจา้อจงอ้ จงบัจทับบ่ีทอ่ีบลอล
ตตลลออดดเวเลวลาจาจนนบบออลลออยยู่ในูใ่ นรระะยยะะหห่าา่งงจจาากกแแขขนนพพออเพเพยี ยี งงททจ่ี จ่ี ะะคคววบบคคุมมุ ทิศ
ททาศิ งทแาลงะแรละยระะทยาะงทไดางด้ ไี ด(ป้ดรี (ะปมราะณมา1ณฟ1ุต)ฟจุตงึ)เจหงึ วเี่ยหงวแย่ี ขงนแขน้ึ ขรับึน้ บรับอล
อบออกลไอปอกไป

ภาพที่ 166 แสดงลักษณะการยอ่ ตวั ลงตำ่ เพอื่ รบั บอลเสิรฟ์

คู่มอื การพฒั นาศกั ยภาพด้านกฬี าสู่ความเป็นเลศิ

83
6. การรับบอลลเเสสริ ิรฟ์ ์ฟดด้า้านนขข้า้างลงลำตำตัวัวถา้ถผ้า้เู ผลู้เน่ ลไ่นมไ่สมา่สมามรถารถ
เคลื่อนที่ไปรับบอลเสิร์ฟ โดยใหบ้ อลตตรรงงดดา้ ้านนหหนน้า้าลลำำตตวั ัวไไดดท้ ้ทันันบอล
จบะอลลอจยะผล่าอนยดผ้าา่ นนขดา้ ้างนลขำา้ ตงวัลำผต้เู ลัว่นผจูเ้ ละน่ตอ้จะงรตับอ้ บงรอบั ลบโดอยลเโหดวย่ียเหงแวขยี่ นงแเปขน็
แเปน็นวทแนแวยทงเแยย้อื งงเไยปือ้ ขง้าไปงหขน้าง้าหเนพ้าื่อรเพบั อ่ืบรอบั ลบใหอ้ลอใหยล้กอลยับกไปลยับงัไตปวัยเงัซตตวั เซต

ภาพท่ี 167 แสดงลักษณะการรับบอลเสริ ์ฟด้านขา้ งลำตัว
77.. กกาารรรรบัับบบออลลเเสสริ ิร์ฟ์ฟดด้า้านนขขา้ ้างลงลำตำตวั ัวผู้เผลู้เ่นลร่นบั รบับอบลอเสลิรเส์ฟิร์ฟ
ทางด้านซา้ ยโดยเหหววย่ี ่ียงงตตวั ัวไไปปททาางงขขววาาแแลละะคควรวกรก้าว้าเวทเท้าซ้า้าซย้าไยปไหปนห้าน้า
เเทท้าา้ ขขววาา11 กก้าา้ วว เเพพื่อื่อหหนนา้้าจจะะไไดดห้้หันันเเขข้า้าหหาาตตัววั เเซซตต

ภาพที่ 168 แสดงลกั ษณะการรับบอลเสริ ฟ์ ด้านข้างลำตวั
การพิจารณาการรับเสริ ์ฟขนึ้ อยู่กับลกั ษณะและความสามารถของผเู้ สิรฟ์ ตามรูป

จดุ ตกของบอลใกล้, กลางสนาม, ไกลทา้ ยสนาม และออกนอกสนาม (ลูกบอลขา้ มหวั ไหล่ ผ้เู ลน่
ท้ายสนามห่างจากสนามประมาณ 1 เมตร)

ภาพที่ 169 จุดตกของบอล
การเสริ ฟ์ แบบไกล (Deep service)
การพจิ ารณาการรับเสริ ์ฟควรท่ีจะพิจารณาลักษณะการเสิรฟ์ และความสามารถของผูเ้ สิรฟ์ วา่ ได้
ทำการเสริ ฟ์ แบบใด จดุ ตกของบอลอยใู่ กล้ ไกล ความเรว็ ของลูกบอลเร็วหรอื ช้า ดังรปู

คู่มอื การพัฒนาศักยภาพด้านกฬี าสู่ความเป็นเลศิ

84
ทศิ การเสิร์ฟ

ภาพที่ 170 การรบั เสริ ฟ์ ไกล
การรับเสิรฟ์ แบบใกล้ (Short or Long Service)
การพจิ ารณาการรับเสิร์ฟควรที่จะพิจารณาลักษณะการเสิรฟ์ ว่าได้ทำการเสิรฟ์ แบบใด จุดตก
ของบอลอยู่ไกล้ ไกล ความเรว็ ของลูกบอลเรว็ หรอื ชา้ ดงั รปู

ทิศการเสริ ฟ์

ภาพท่ี 171 ผเู้ ลน่ ทั้ง 5 คน ยืนอยบู่ รเิ วณกลางสนามจนถงึ ทา้ ยสนาม
รูปแบบการรกุ ของทมี

การรกุ เปน็ การเล่นท่ีคาดหวังท่จี ะทำคะแนน ส่วนมากจะเกยี่ วข้องกับการตบบอลไปยังฝา่ ยตรง
ขา้ ม เพื่อใหไ้ ด้คะแนนตามกฎ กติกา ในการรุกดว้ ยการตบนน้ั มีหลายรปู แบบดว้ ยกัน ทัง้ นี้ข้ึนอยู่กับระดับ
ความสามารถของทีม ส่วนมากสำหรับเด็กที่เพ่งิ เรมิ่ หัดเลน่ ใหม่ๆ มักจะมรี ูปแบบท่ีง่ายๆ ไม่สลับซับซอ้ น
มากนัก

ตัวอยา่ งการตบบอลสงู ท่ตี วั เซตส่งมาให้ในตำแหนง่ 4, 3, 2 (ซา้ ย, กลาง, ขวา)

ภาพท่ี 172 การตบบอลสูง

ค่มู อื การพฒั นาศกั ยภาพด้านกฬี าสู่ความเป็นเลศิ

85

การหยอดบอล (Tip Ball) (Soft Spikes)
สำหรบั การตบบอลแบบเบาหรอื การหยอดบอลแลว้ น้นั สว่ นใหญจ่ ะกระทำกต็ อ่ เมือ่ การรับบอล
ให้ตวั เซตไม่ดหี รือตัวเซตส่งบอลให้ตัวตบไมด่ ี แต่หากทีมท่ีมีเทคนิคการเล่นที่ดอี าจจะใช้เทคนิคการหยอด
น้ี เพอ่ื นำบอลลงสูพ่ ้ืนท่ีวา่ งของฝา่ ยตรงขา้ ม (Weak Area) ทำใหไ้ ด้คะแนน อาจจะเหน็ การเลน่ ลกั ษณะน้ี
มากในการแข่งขนั กฬี าวอลเลย์บอลชายหาด ในทีน่ ี้จะกลา่ วเฉพาะประเภทในร่ม ดงั รปู ใชใ้ นกรณีที่ตัวเซต
อย่ใู นแดนหลงั ตำแหน่งท่ี 1 (หลงั ดา้ นขวา)

ภาพที่ 173 การหยอดบอล (Tip Ball) (Soft Spikes)
รูปแบบของการรบั บอลตบ
การรับตบเป็นทักษะที่สำคัญอีกทักษะหน่ึงในการเล่นวอลเลย์บอลเป็นทีม ซึ่งเป็นทักษะที่
ป้องกันการเสียคะแนนให้คู่ต่อสู้ และส่วนใหญ่ทักษะนี้จะอยู่ในกระบวนการการทำคะแนน (Points
Phase) ซง่ึ เรมิ่ จากการเสริ ์ฟ-สกดั กั้น-รบั ตบ-เตรียมตวั เข้าสู่การรุกกลับ (Counter Attack) เซตบอล-ตบ
บอล-รองบอล หากกระบวนการทำคะแนนนมี้ ปี ระสทิ ธิภาพ กจ็ ะสามารถได้แตม้ จากการเสริ ฟ์ แตห่ ากการ
เสริ ์ฟยงั ไมส่ ำเร็จส่ิงทจ่ี ะตอ้ งทำก็คอื การทำการสกดั ก้นั ซง่ึ การสกัดก้นั น้ีเองจะมคี วามสมั พนั ธ์เก่ยี วขอ้ งกับ
รูปแบบการยนื รบั ตบ เพ่ือรับบอลและควบคมุ บอลได้งา่ ยจนสามารถทำการรุกกลบั ได้อย่างมปี ระสิทธภิ าพ
ต่อไป ในการรับตบน้ันนักกีฬาทุกคนในทีมจะต้องทำงานเกี่ยวขอ้ งกับการเลน่ ดังต่อไปน้ี
• การสกดั ก้ัน
• การรบั บอลหยอด
• การรับบอลตบไกลหลงั ตวั สกัดกน้ั หรือการรบั บอลหยอด
รูปแบบการสกัดกัน้ และรบั ตบ 3 แบบ โดยการตบบอลจากตำแหนง่ 4, 3, 2 คน

ตัวอยา่ งการรบั ตบโดยมกี ารสกัดกนั้ 2 คน ในการตบบอลทตี่ ำแหนง่ 4

ภาพที่ 174 รูปแบบการสกดั กัน้

ค่มู อื การพฒั นาศักยภาพด้านกีฬาสู่ความเปน็ เลศิ

86
การรบั ตบโดยการสกดั ก้นั 2 คน กับการตบบอลทต่ี ำแหนง่ 3 (กลางหนา้ ) และตำแหนง่ 2
(หนา้ ขวา)

ภาพที่ 175 การรบั ตบโดยการสกดั กัน้ 2 คน

แบบการเข้ารองบอลจากการตบของฝ่ายตนเอง
ในขณะท่ีผูเ้ ล่นฝ่ายตนเองคนใดว่ิงเข้ากระโดดตบลูกเล่นคนอ่ืนๆ ทุกคนต้องชว่ ยกันเคล่ือนไหว
เขา้ ไปเตรยี มพรอ้ มที่จะรองรบั บอลปะทะมอื ผู้สกดั กน้ั ฝ่ายตรงข้ามแล้วกระดอนกลับมา

เขา้ ตบตำแหน่งหน้า-ซ้าย เข้าตบตำแหนง่ กลางหนา้ เขา้ ตบตำแหนง่ หนา้ -ขวา

43 2 4 32 32
6 6
6
5 51 41

1 5

ภาพที่ 176 การรองบอลแบบ 3 : 2 มีผรู้ องรบั บอลระยะใกล้ 3 คน ระยะไกล 3 คน

เข้าตบตำแหนง่ หนา้ -ซา้ ย เขา้ ตบตำแหนง่ กลางหนา้ เข้าตบตำแหนง่ หนา้ -ขวา

43 3 4 32
5 42 1

2

1 5 61 5
6 6

ภาพท่ี 177 การรองบอลแบบ 2 : 3 มีผูร้ องรบั บอลระยะใกล้ 2 คน ระยะไกล 3 คน
• = ตำแหนง่ ของคน*/ตบ

ค่มู อื การพฒั นาศักยภาพด้านกีฬาสู่ความเป็นเลิศ