หน่วยที่ 1

1

หลกั อาชีวอนามัย
และความปลอดภัย

ในการปฏบิ ัติงานอาชีพ

สาระสำคัญ

เมื่อประเทศมีการพัฒนาขึ้น ทำให้การดำเนินชีวิตของคนต่างไปจากเดิม มีการออกมาทำงาน
นอกบ้านมากขึ้น รวมถึงมีการนำเทคโนโลยีใหม่ๆ เข้ามาใช้ในการผลิตสินค้าเพื่อสนองความต้องการของมนุษย์
ที่มีมากขึ้น ผู้คนที่ออกมาทำงานนอกบ้านต้องเผชิญกับสภาวะที่บางครั้งเป็นอันตรายทั้งต่อสุขภาพกายและ
สุขภาพใจ ดังนั้นทั้งฝ่ายจ่างและลูกจ้างจึงต้องให้ความสำคัญและปฏิบัติตามหลักอาชีวอนามัยเพื่อให้ทำงาน
ดว้ ยความปลอดภยั

สาระการเรยี นรู้ จุดประสงคก์ ารเรียนรู้

1. หลักชีวอนามยั 1. แสดงความรูเ้ กี่ยวกบั หลกั อาชวี อนามัยได้

2. ความปลอดภัยในการปฏบิ ตั ิงานอาชีพ 2. ปฏิบัตติ ามหลักความปลอดภัยในการปฏิบตั งิ านอาชีพได้

3. หลักการของความปลอดภัย 3. แสดงความรเู้ ก่ียวกับการส่งเสรมิ ความปลอดภัยได้

4. การสง่ เสรมิ ความปลอดในการปฏิบัติงานอาชีพ 4. แสดงความร้เู กีย่ วกบั การส่งเสรมิ ความปลอดภยั ในการ

5. แนวทางการสง่ เสรมิ ความปลอดภยั ปฏบิ ตั งิ านอาชีพได้

ในองค์กรใหป้ ระสบความสำเร็จ 5. วางแผนแนวทางการส่งเสริม

6. ประโยชนข์ องการจัดการอาชวี อนามยั และ ความปลอดภยั ในองคก์ ร

ความปลอดภยั ในการปฏบิ ัติ ให้ประสบการณ์ความสำเรจ็ ได้

6. แสดงความรู้เก่ยี วกบั ประโยชน์

ของการจัดการอาชีวอนามัย

และความปลอดภัยในการ

ปฏิบัตงิ านอาชพี ได้

2

หลกั อาชวี อนามัย

อาชีวอนามัย (Occupational Health) เป็นศาสตร์หนึ่งที่เกี่ยวข้องกับการดูแลสุขภาพอนามัย
ของผู้ประกอบอาชีพ ป้องกันไม่ให้ผู้ประกอบอชีพได้รับอันตรายระหว่างปฏิบัติงาน หรือต้องการให้
ผูป้ ระกอบอาชีพเกดิ ความปลอดภัยสูงสุด และไดร้ บั ความคมุ้ ครองและสทิ ธิประโยชน์ตามกฎหมาย

อาชีวอนามัย มาจากคำว่า "อาชีว" หมายถึง การประกอบอาชีพ การเลี้ยงชีพ หรือคนที่ประกอบ
อาชีพทุกสาขา กับคำว่า "อนามัย" หมายถึง สุขภาพ ความไม่มีโรค ความสมบูรณ์ทั้งทางร่างกายและ
จิตใจของผู้ประกอบอาชีพ ดังนั้น อาชีวอนามัย จึงหมายถึง งานที่เกี่ยวกับการส่งเสริม ควบคุม ดูแล
ป้องกันโรค ป้องกันอุบัติเหตุ ดำรงรักษาสุขภาพอนามัยของผู้ประกอบอาชีพให้มีความปลอดภัย มี
สภาพรา่ งกายและจติ ใจที่สมบรู ณ์

จากความหมายของอาชีวอนามัยที่กล่าวข้างต้น สอดคล้องกับองค์การแรงงานระหว่างประเทศ
(International Labor Organization: ILO) ที่ได้กล่าวถึงความหมายของอาชีวอนามัยไว้ว่า หมายถึง
งานที่เกี่ยวข้องกับงานส่งเสริม ธำรงไว้ซึ่งสุขภาพกาย สุขภาพใจ และสังคมที่ดีของผู้ประกอบอาชีพทั้งมวล
ทั้งนี้องค์การอนามัยโลก (World Health Organization: WHO) และองค์การแรงงานระหว่างประเทศ
ได้ร่วมกันกำหนดขอบข่ายลักษณะงานอาชีวอนามยั ไวด้ งั นี้

งานสง่ เสริม งานป้องกนั งานปกป้อง การจดั การทำงาน การปรบั งานและคน
(Promotion) (Prevention) คุม้ ครอง (Placing) ใหม้ ีความเหมาะสม
เปน็ งานทีเ่ ก่ียวข้อง เปน็ งานท่ปี อ้ งกัน (Protection)
กับการส่งเสริมให้ มีใหผ้ ปู้ ระกอบ เปน็ งานที่ เปน็ การจดั การ กัน
ผู้ประกอบการอาชพี อาชพี มสี ุขภาพ ดำเนนิ การปกป้อง สภาพแวดลอ้ มใน (Adaptation)
มสี ุขภาพกายและ เสอื่ มโทรมหรือ การคมุ้ ครอง ผู้ การทำงานใหม้ ี เปน็ การปรบั สภาพ
สุขภาพจติ ใจที่ ผิดปกติทเ่ี กิดจาก ประกอบอาชีพ มี สภาพเหมาะสมกับ ของงาน ใหม้ คี วาม
แขง็ แรง ตลอดจน สภาพ หรือ ให้มกี ารทำงานท่ี ความตอ้ งการของ สอดคลอ้ งเหมาะสม
มคี วามเปน็ อย่ทู ด่ี ี สภาวะการทำงาน เส่ียงต่ออนั ตราย ร่างกายจิตใจของ กบั ผปู้ ระกอบอาชีพ
ในสงั คม หรอื จะเปน็ สาเหตุ ผปู้ ระกอบการ โดยคำนึกถึงสภาพ
ทผี่ ดิ ปกติ ใหเ้ กดิ โรคภัยไขเ้ จ็บ อาชพี ให้มากท่ีสุด สรี วิทยา และพ้นื ฐาน
ความแตกต่างทงั้ ใน
ด้านรา่ งกายและ
จติ ใจเพ่ือประสิทธิผล
ของงานนน้ั ๆ

3

งานอาชีวอนามัยส่งเสริมความสุข
ในการทำงาน

ความปลอดภัย
ในการปฏบิ ตั ิงานอาชีพ

ค ว า ม ป ล อ ด ภ ั ย ใ น ก า ร ป ฏ ิ บ ั ต ิ ง า น ( Occupational Safety and Health) เ ป ็ น ก า ร จ ั ด ส ภ า พ
การทำงานอย่างเหมาะสม ไม่เสี่ยงต่อการเกิดอันตรายจากเทคโนโลยี เครื่องจักร เครื่องมือ มลพิษ ที่จะ
ส่งผลให้ผู้ปฏิบัติงานได้รับอันตราย บาดเจ็บ เสียชีวิต ทรัพย์สินเสียหาย หรือทำให้การผลิตสินค้าหยุดชะงัก
การสร้างความปลอดภัยในการทำงานอย่างมีประสิทธิภาพจะส่งผลให้ผู้ปฏิบัติงานมีความสุข และผลการ
ปฏิบตั งิ านมีประสทิ ธภิ าพด้วย

ความปลอดภัยในการทำงานเป็นหัวใจสำคัญของการปฏิบัติงาน หากมีการจัดสภาพการทำงานอย่าง
ปลอดภัย จะทำใหป้ ราศจากการเกดิ "อบุ ัตเิ หตุ" ในการทำงาน

การจดั สภาพการทำงานอย่างเหมาะสม
ช่วยลดอุบตั เิ หตุในการทำงาน

4

อุบัติเหตุ (Accident) เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นโดยไม่คาดคิด เมื่อเกิดขึ้นแล้วมีผลก ระทบต่อ
ทรัพย์สิน หรือการบาดเจ็บและเสียชีวิตของบุคคล ดังนั้นผู้ปฏิบัติงานจึงต้องมีความระมัดระวัง โดยเฉพาะ
การก่อสร้าง การผลิตโดยเครื่องจักร หากไม่รัดกุมพออาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อทรัพย์สินและบุคคล
ดงั กล่าวมาแล้ว ตวั การสำคัญท่ีจะกอ่ ใหเ้ กิดอุบตั ิเหตุมี 3 ประการด้วยกนั ไดแ้ ก่

• บุคคล คือ ผู้ปฏิบัติงาน ซึ่งเป็นตัวการหลักของการเกิดอุบัติเหตุ จากสถิติของการเกิดอุบัติเหตุ
พบว่าส่วนใหญ่เกิดจากการกระทำที่ไม่ปลอดภัยของบุคลากรผู้ปฏิบัติงาน ที่ขาดความรู้ ความเข้าใจ
ประสบการณ์ และความชำนาญ รวมถึงการที่ผู้ปฏิบัติงานมีสภาพที่ไม่พร้อมทั้งทางร่างกาย เช่น อดนอน
การเจ็บป่วย การเหน็ดเหนื่อย เป็นต้น และสภาพที่ไม่พร้อมด้านจิตใจ มีความทุกข์ เหม่อลอย เหล่ าน้ี
ล้วนส่งผลให้เกิดความผิดพลาดในการปฏิบัติงานได้ เพื่อเป็นการป้องกันการเกิดอุบัติเหตุ จึงควรมีการ
อบรมปลูกจิตสำนึกที่ดีด้านความปลอดภัย ขี้ให้เห็นถึงสาเหตุที่จะก่อให้เกิดความไม่ปลอดภัย ผลเสีย
ที่เกิดขึ้นหากไม่ระมัดระวัง ตลอดจนฝึกฝนให้ผู้ปฏิบัติงานมีความชำนาญในการปฏิบัติงานที่ตนเอง
รับผิดชอบ นอกจากนี้หน่วยงานของรัฐจะต้องมีส่วนเกี่ยวข้องกับความปลอดภัยในการปฏิบัติงานและ
การมีข้อกำหนดให้ปฏิบัติตาม หรือใหป้ ฏบิ ตั ติ ามกฎหมายความปลอดภยั อย่างเคร่งครดั

บคุ คลเปน็ ตัวการสำคญั ของการเกิดอบุ ตั เิ หตุ

• ส ภ า พ แ ว ด ล ้ อ ม ค ื อ อ ง ค ์ ก ร ส ถ า น ท่ี สภาพแวดล้อมในการทำงาน
ทำงาน หรือโรงงานที่ปฏิบัติงาน จากสถิติการ มีผลต่อการเกดิ อุบตั เิ หตุ
เกิดอุบัติเหตุในการทำงานพบว่าสภาพแวดล้อม
ในการทำงานเต็มไปด้วยอันตราย ต่างๆ เช่น
อากาศถ่ายเทไม่สะดวก การวางผังโรงงานไม่ดี
การก่อสร้างหรือการต่อเติมไม่ได้มาตรฐาน ไม่มี
เครื่องหมาย สัญลักษณ์การเตือนภัย เป็นต้น ทั้งน้ี
รวมถึงสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ เช่น น้ำท่วม
ฝนตกหนัก ฟ้าผา่ ด้วย

5

• เครื่องมือ เครื่องจักร คือ อุปกรณ์ท่ี
ใช้ในการทำงานเก่า หรอื เส่อื มคุณภาพ เคร่ืองมือ
ขาดประสิทธิภาพ การจัดเก็บสารเคมีหรือวัตถุมี
พษิ ไมถ่ ูกวธิ ี เครือ่ งป้องกันอันตรายสว่ นบุคคลเก่า
หรือเส่ือมคุณภาพ

เคร่อื งจักรเกา่ เสือ่ มสภาพเป็นสาเหตหุ น่ึง
ของการเกดิ อุบตั ิเหตุ

จากตัวการสำคัญที่ก่อให้เกิดอุบัติเหตุทั้ง 3 ประการ สามารถสรุปสภาพการทำงานที่ไม่ปลอดภัย
ไดด้ ังนี้

1. การกระทำที่ไม่ปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงาน ซึ่งเป็นสาเหตุใหญ่ของการเกิดอุบัติเหตุ การกระทำ
ที่ไมป่ ลอดภยั มีดังนี้

1.1 การกระทำที่ขาดความรู้ ทำให้ทำงานไม่ถกู วิธหี รือไม่ถูกตามข้นั ตอน
1.2 การไม่ปฏิบัติตามกฎระเบียบตามความปลอดภัยในการทำงาน
1.3 การทำงานโดยไมใ่ ช้อุปกรณ์ส่วนบุคคล
1.4 การทำงานดว้ ยความประมาท พลั้งเผลอ และเหม่อลอย
1.5 การใชเ้ ครอื่ งมือผดิ ประเภท หรือไม่เหมาะสม นอกจากจะทำให้งานไมม่ ปี ระสทิ ธภิ าพ
ขาดมาตรฐานแลว้ ยงั อาจก่อให้เกิดอันตรายอกี ด้วย
1.6 การมีเจตนาหลกี เลีย่ งขั้นตอน หรือมาตรฐานเพื่อความสะดวกสบาย
1.7 การตอ้ งการความรวดเร็ว จึงทำงานอยา่ งรบี ร้อน ขาดความระมดั ระวงั
1.8 การมสี ภาพร่างกายและจิตใจที่ไมพ่ ร้อมทำงาน เชน่ อาการปว่ ย อาการอ่อนเพลยี หรือ
การวิตกกงั วลทำให้ขาดสมาธิ เปน็ ต้น
2. สภาพการทำงานท่ีไม่ปลอดภยั มดี ังนี้
2.1 การวางผงั การจดั สถานที่ทำงานไมถ่ ูกต้อง รวมถึงการจัดเก็บสิ่งของไม่เปน็ ระเบียบ
2.2 เครอ่ื งจักร เคร่อื งมอื มสี ภาพเกา่ เสียหรอื ชำรดุ เสือ่ มคณุ ภาพ
2.3 พื้นทที่ ำงานสกปรก มเี ศษขยะ เศษวัสดุ น้ำหรือน้ำมนั
2.4 สว่ นท่เี ปน็ อนั ตราย หรือส่วนทเี่ ครอื่ งจักรกำลงั ทำงาน ไมม่ สี ่ิงกำบังหรอื สง่ิ ป้องกนั
2.5 สภาพการทำงานไม่ปลอดภัย เชน่ เสยี งดัง มฝี ุ่นละออง อากาศร้อน เปน็ ต้น

6

ผลกระทบทเี่ กิดจากความไม่ปลอดภัยในการปฏบิ ตั งิ าน

เมื่อผู้ปฏิบัติงานได้รับอุบัติเหตุจากการปฏิบัติงาน ก่อให้เกิดความสูญเสียทั้งชีวิตและทรัพย์สิน
สง่ ผลกระทบต่อทกุ ฝ่ายท่เี กย่ี วขอ้ ง ดังนี้

1 ผู้ประสบอุบัติเหตแุ ละครอบครัว เป็นผู้ท่ีไดร้ ับผลกระทบโดยตรง ได้รับบาดเจ็บ หรือบางราย
อาจเสยี ชวี ิต เสียเวลาและค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาล เสยี อวัยวะจนทพุ พลภาพ ขาดโอกาส
ในการประกอบอาชีพ ช่วยเหลือตนเองไม่ได้ เสียสุขภาพจิต เกิดความเครียด ซึ่งก่อให้เกิด
ปัญหาดา้ นจติ ใจ

2 เพอื่ นร่วมงาน เกดิ การเสียขวัญและเสียกำลังใจในการทำงาน เกดิ ความหดหู่ ส่งผลให้
ประสิทธภิ าพในการทำงานลดลง ซ่ึงมผี ลกระทบโดยตรงต่อองค์กร

ฃ
3 หวั หน้างาน หมายถงึ หัวหน้าระดบั ต่างๆ หวั หน้ากะ หวั หน้าแผนก หรือผูบ้ ริหารระดับต้น

ที่มีหน้าที่ในการควบคุมดูแลพนักงานให้ทำการผลิต หรือทำงานตามแผนที่วางไว้ เมื่อเกิด
อุบัติเหตุขึ้นถือเป็นความบกพร่องในการควบคุมพนักงาน ต้องเสียเวลาในการสอบสวน
การวิเคราะห์หาสาเหตุ การรายงานผล และยังเสียค่าใช้จ่ายในการสรรหาพนักงานใหม่
เข้ามาทดแทนดว้ ย

4 เจ้าของธุรกิจหรือผู้ประกอบการ ได้รับผลกระทบ ได้แก่ ผลผลิตจากการทำงาน เสีย
ค่าใช้จ่ายสูงขึน้ เช่น ค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาล เงนิ ชดเชย คา่ วสั ดุ ค่าซอ่ มแซมเคร่ืองจักร
หรืออาจรวมถึงค่าปรับทเี่ กิดจากการสง่ งานลา่ ช้า ทำให้ผลกำไรลดลงหรอื เกิดการขาดทนุ ได้

5 สังคมและประเทศชาติ อุบัติภัยร้ายแรงที่เกิดขึ้นในประเทศ ส่งผลกระทบต่อสังคม และ
ประเทศชาติ ประชาชนเสียขวญั และกำลังใจ รัฐบาลต้องมีภาระดแู ลช่วยเหลอื คนงานที่เกิด
อุบัติเหตุและคนงานที่ไร้สมรรถภาพในการปฏิบัติงาน ก่อให้เกิดการสูญเสียด้านเศรษฐกิจ
โดยเปล่าประโยชน์ นักลงทุนต่างชาติขาดความเชื่อมั่น เสียภาพพจน์และชื่อเสียงที่ดีของ
ประเทศชาติอีกดว้ ย

7

หลกั การของความปลอดภยั

การจัดการด้านความปลอดภัยของพนักงานที่องค์กรจะต้องดำเนินการ นอกจากเป็นเรื่องการปฏิบัติ
ตามกฎหมายและระเบียบของอาชีวอนามัยและความปลอดภัยแล้ว ยังต้องมีการประสานงานกันภายในเพื่อ
ให้ผู้ปฏิบัติงานมีความปลอดภัยสูงสุด หรือให้เกิดอุบัติเหตุน้อยที่สุด เพื่อก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดสำหรับ
องคก์ ร การดำเนินการดา้ นความปลอดภัยมเี หตผุ ลหลักแบ่งออกได้เปน็ 3 ประการ ดงั น้ี

1. ดา้ นเศรษฐกิจ (Economic) การจดั การดา้ นความปลอดภัยอย่างมีประสิทธิภาพ จะไม่ก่อให้เกิด
ผลกระทบด้านเศรษฐกิจ ดังน้ี

$ ค่าตอบแทนคนงาน ในรูปของการประกันที่จัดให้ทดแทนค่าจ้างและ
สทิ ธิประโยชน์ทางการแพทย์ให้กบั พนกั งานทไี่ ดร้ ับบาดเจบ็ พกิ าร หรอื เสยี ชวี ติ

+ การรักษาพยาบาล เป็นกระบวนการติดตามเพื่อให้บริษัทประกันอุบัติเหตุ ผู้ให้
บริการด้านการดูแลสุขภาพ หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับสิทธิประโยชน์ที่ผู้
ประสบอบุ ัตเิ หตุพึงไดร้ ับดำเนนิ การ

||| ลดการสูญเสียการผลิต เมื่อผู้ปฏิบัติงานมีสุขภาพอนามัยที่ดี มีความปลอดภัย
ในการทำงาน จะส่งผลใหก้ ารทำงานมีประสิทธิภาพ สรา้ งผลผลิตไดม้ าก และ
ลดความเสยี หายของอปุ กรณ์ เคร่อื งมือ และเครื่องจกั รด้วย

2. ด้านกฎหมาย (Law) กฎหมายการชดเชยแรงงาน เป็นกฎหมายที่มีผลดีทั้งต่อผู้ปฏิบัติงาน
และเจ้าของกิจการ โดยคนงานที่ประสบอุบัติเหตุจะได้รับเงินชดเชยตามชนิดของการบาดเจ็บที่ระบุไว้
อยา่ งชัดเจน

3. ด้านคุณธรรม (Ethics) การสร้างความปลอดภัยในการทำงานอย่างถูกต้อง ทำให้คนงานมี
กำลงั ใจและเกดิ ความรกั ในองคก์ ร

8

การส่งเสริมความปลอดภยั
ในการปฏิบตั ิงานอาชีพ

แม้ว่าองค์กรจะมีการออกแบบแผนการปฏิบัติด้านความปลอดภัยเป็นอย่างดี มีการอบรมถึงขั้นตอน

การปฏิบัติอย่างทั่วถึง มีการบังคับใช้อย่างต่อเนื่องแล้วก็ตาม แต่การส่งเสริมและจูงใจให้ผู้ปฏิบัติงานทำงาน

ด้วยความปลอดภัยด้วยแนวความคิดของตนเอง และรักษาระเบียบวินัยเพื่อป้องกันตนเองจากอุบัติภัยนั้น

เป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง การกระตุ้นให้ผู้ปฏิบัติงานเกิดพฤติกรรมดังกล่าวจะต้องใช้กิจกรรมการส่งเสริม

ความปลอดภัย (4 A) ดงั น้ี

1. การสร้างความตระหนัก (Awareness) โดยพยายามทำให้บุคคลจำนวนมากพูดถึงความ

ปลอดภัยให้มากที่สุด อาจยกประเด็นปัญหาที่มีสาเหตุจากการปฏิบัติงานที่ไม่ปลอดภัยมาเป็นสิ่งกระตุ้น

เน้นย้ำว่าหากทำงานอย่างไม่ระมัดระวัง จะก่อให้เกิดอุบัติภัยอย่างที่เคยเกิดขึ้นมาแล้ว จากนั้นจึง

มีการออกแบบกิจกรรมการส่งเสริมความปลอดภัยซึ่งจะต้องเป็นกิจกรรมที่มีความน่าสนใจ และ

สอดคล้องกับนโยบายขององค์กร นอกจากนี้กิจกรรมดังกล่าวจะต้องสอดคล้องกับปัญหาวิกฤตที่เกิดข้ึน

ด้วย ทั้งนี้การสร้างกิจกรรมส่งเสริมความปลอดภัยเป็นเพียงการเร่ิ มต้นเท่านั้น จะต้องพยายามทำให้

ผู้ปฏบิ ัติงานทำงานอยา่ งปลอดภยั จนเปน็ นิสัย (Habit) และเขา้ ถึงพฤตกิ รรมการยอมรบั (Acceptance)

2. การยอมรับ (Acceptance) ผู้ปฏิบัติงานจะรู้สึกยอมรับงานเมื่อโปรแกรมความปลอดภัยส่งผล

ต่อตนเองอย่างชัดเจน การทำให้ผู้ปฏิบัติงานยอมรับโปรแกรมความปลอดภัย จะต้องอาศัยการสื่อข่าวสาร

ที่มีประสิทธิภาพ และที่สำคัญผู้บริหารจะต้องให้ความจริงจังคันหาสาเหตุของอุบัติภัย พร้อมแสดงหลักฐาน

และปฏบิ ตั ติ นดา้ นการทำงานอย่างปลอดภัยเป็นตัวอย่างแก่ผู้ใต้บังคบั บัญชา

3. การปฏิบัติ (Application) คือการที่ผู้ปฏิบัติงานมีส่วนร่วมต่อโปรแกรมความปลอดภัย

ด้วยการทำกิจกรรม การมีส่วนร่วมในทีมและคณะกรรมการความปลอดภัย (Safety teams and committees)

ยอมรับความคิดเห็นของเขาผ่านระบบข้อเสนอแนะ หากผู้ปฏิบัติงานได้มีส่วนร่วมกับกิจกรรม ได้สื่อสาร หรือ

ทำงานรว่ มกับผเู้ ชยี่ วชาญด้านความปลอดภัยมืออาชีพ จะนำไปสู่การเปลย่ี นแปลงทศั นคติ และชว่ ยให้ผู้ปฏิบัติงาน

ทำงานโดยคำนงึ ถึงความปลอดภยั มากย่งิ ข้ึน ตวั อยา่ งการปฏบิ ัติเชน่ การจดั ประกวด หนว่ ยงาน

สะอาด การทำกจิ กรรม 5 ส. เปน็ ตน้

4. การรับนิสัยใหม่ ( Assimilation of New habit) นิสัยใหม่จะเกิดเมื่อบุคคลมีทัศนคติ

ความปลอดภัยติดแน่นในความรู้สึก แล้วแสดงออกมาเป็นพฤติกรรม หากมาถึงระดับนี้ถือว่างานส่งเสริม

ความปลอดภยั ประสบความสำเรจ็ แลว้

9

การทำกิจกรรมส่งเสริมความปลอดภัยให้ประสบความสำเรจ็ จะตอ้ งใหค้ วามสำคญั กับท้งั 4 ประการ
(4 A) จะเนน้ ท่ีข้อใดขอ้ หนึง่ ไม่ได้ เนอ่ื งจากทกุ ข้อมีความสอดคล้องกัน หากขาดข้อใดไปจะทำให้กิจกรรมลม้ เหลว
ได้

แนวทางการส่งเสริมความปลอดภยั
ในองคก์ รให้ประสบความสาเรจ็

การทีจ่ ะสง่ เสริมให้ผปู้ ฏบิ ตั ิงานตระหนัก จนถึงมีพฤตกิ รรมการทำงานทีค่ ำนงึ ถงึ ความปลอดภยั จะต้องเลอื ก
วิธกี ารประชาสัมพันธ์ท่มี ีประสทิ ธภิ าพ มีแนวทางดงั น้ี

1. ผสมผสานกิจกรรมการส่งเสริมความปลอดภัยเข้าไปกับระบบการบริหารเพื่อคว บคุม
ความสูญเสีย (Loss Control) มีการใช้สื่อประชาสัมพันธ์ เช่น การติดโปสเตอร์ การจัดกิจกรรมการประกวด
หรือการจัดกจิ กรรมใดๆ ที่สอดคล้องกนั และตอ้ งมกี ารตดิ ตามผลการจดั กิจกรรมดว้ ย

การบริหารเพื่อควบคุมความสูญเสีย (Loss Control) หมายถึง
การดำเนินกิจกรรมต่างๆ ที่ทำให้เกิดความสูญเสียทรัพยากรภายใน
องคก์ รตำ่ สุด รวมถึงกิจกรรมทีจ่ ะช่วยลดความเสีย่ งดว้ ย

2. ให้ความสำคัญกับข่าวสารด้านสาเหตุของอุบัติเหตุเฉพาะ ข่าวสารด้านความปลอดภัยทั่วไป
เช่น การสวมหมวกนิรภัย การขับรถเร็ว การปิดน้ำ ปิดไฟ เป็นต้น เหล่านี้ผู้ปฏิบัติงานอาจไม่เห็นถึง
ความสำคัญ จึงควรเน้นเรื่องข่าวสารเฉพาะที่จะก่อให้เกิดผลเสียต่อผู้ปฏิบัติงานอย่างชัดเจน เช่น
การน่งั ทำงานในทา่ เดมิ นานๆ จะสง่ ผลเสยี ตอ่ หลัง เป็นตน้ จะมีประโยชนม์ ากกว่า

3. กำหนดเป้าหมายการส่งเสริมความปลอดภัยที่เฉพาะเจาะจง หมายถึง กำหนดเป้าหมาย
อย่างชัดเจนว่าต้องการส่งเสริมให้ผู้ปฏิบัติงานตระหนัก และเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมไปในแนวใด ซึ่งจะ
ต้องกลับไปพิจารณาว่าปัญหาด้านความไม่ปลอดภัยในองค์กรที่เกิดขึ้นคือปัญหาใด แล้วเจาะจงไปท่ี
การสรา้ งพฤติกรรมการทำงานใหป้ ลอดภยั เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาเหลา่ นัน้

10

4. เพิ่มความเข้มข้นด้วยความหลากหลาย ใช้สื่อการประชาสัมพันธ์เพื่อส่งเสริมกิจกรรมอย่าง
หลากหลายจะช่วยให้เกิดความเข้มข้นขึ้น มีการจัดทำบอร์ดสื่อสารข่าวสารตามจุดต่างๆ ที่ผู้ปฏิบัติงาน
ต้องผ่าน เช่น จุดทานข้าว ทางเข้า-ออก หน้าอาคาร เป็นต้น นอกจากนี้อาจมีการใช้เสียงตามสายประกาศ
ในช่วงเวลาพักเป็นการย้ำอีกช่องทางหนึ่ง ทั้งนี้ไม่ว่าจะเป็นช่องทางใดก็ตาม ควรคำนึงถึงความน่าสนใจ
เป็นหลกั ดว้ ย

5. กิจกรรมการรณรงค์ การจัดกิจกรรมการรณรงค์ให้ผู้ปฏิบัติงานมีความตระหนักจนถึงมี
พฤติกรรมการทำงานอย่างปลอดภัย อาจต้องใช้เวลานาน การรณรงค์แต่ละเรื่องจะต้องมีทีมงานผู้รับผิดชอบ
มีผบู้ ริหารระดับสูงมารว่ มให้ความคดิ เห็น ตัวอย่างกจิ กรรมการรณรงค์ เชน่

• การรณรงค์กิจกรรม 5 ส.เพ่อื กระตนุ้ ให้ผู้ปฏบิ ตั งิ านรักษาความสะอาด เก็บของ วสั ดุ
อปุ กรณ์เขา้ ที่อย่างเป็นระเบยี บ ง่ายต่อการหยิบนำไปใช้ โดยองค์กรต้องประกาศ
อยา่ งเป็นทางการให้ผู้ปฏิบตั งิ านกระทำ มีการตรวจเป็นระยะๆ เพื่อเป็นการกระตนุ้
เตือนให้ปฏิบัตกิ จิ กรรมกันอย่างสมำ่ เสมอ

• การประกวดคำขวญั ความปลอดภัย เป็นกิจกรรมที่เปดิ โอกาสใหพ้ นกั งานทกุ คน
ไดม้ สี ว่ นรว่ มในการรณรงค์ โดยการพัฒนาทศั นคติของพนักงานในรปู คำขวัญ
หรอื ขอ้ ความท่ีสื่อถงึ การทำงานดว้ ยความระมัดระวัง หรือทำงานอย่างปลอดภัย
ผู้จัดกิจกรรมสามารถกำหนดกติกา รวมถึงรายละเอยี ดอื่นๆ ได้เอง

• การบรรยายพเิ ศษ เชิญวิทยากรจากภายในและภายนอกองคก์ ร เพ่ือเสริมสรา้ งความรู้
ความเข้าใจ และปลูกจิตสำนึกให้ปฏิบตั ิตามกฎแห่งความปลอดภัยจนเกดิ
ประสิทธิภาพการทำงานสงู สุด

• การจัดนทิ รรศการ เป็นการนำภาพ เรื่องราว ท่ีเกิดอุบัตเิ หตขุ น้ึ มาจัดวาง
ระบุสาเหตุ ผลเสยี หาย และวธิ ีการป้องกันแก้ไข นทิ รรศการน้ีสามารถจดั ข้ึน
ในวันสำคญั เชน่ วนั แหง่ ความปลอดภยั หรือกำหนดเป็นสัปดาหแ์ หง่ การรณรงค์
ความปลอดภยั ฯลฯ ตามความเหมาะสม

• การรณรงค์ให้ใชอ้ ุปกรณค์ ุ้มครองความปลอดภยั สว่ นบคุ คล ปัญหาทีพ่ บ
เป็นประจำคือผปู้ ฏบิ ัตงิ านไม่ใชอ้ ปุ กรณ์ค้มุ ครองความปลอดภัยทงั้ ทีอ่ งคก์ ร
มกี ารจดั เตรยี มไวใ้ ห้ ก่อใหเ้ กิดความสูญเปลา่ ผู้จัดกจิ กรรมอาจใชว้ ิธีการประกาศให้
ผูป้ ฏิบตั ิงานใชอ้ ุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัย และมีการมอบรางวัลแก่พนักงาน
ท่ีใชอ้ ุปกรณ์อย่างถูกต้องและครบถ้วน

11

• ทำแผ่นป้ายแสดงสถิตอิ บุ ตั ิเหตหุ รือปา้ ย
ขนาดใหญแ่ สดงสถติ ิอุบัตเิ หตุ หรือกจิ กรรมด้านความปลอดภยั ใด ๆ ที่ตอ้ งการ
ใหพ้ นักงานทราบและปฏิบัตไิ ว้ในตำแหนง่ ท่ีสามารถมองเห็นไดอ้ ย่างชัดเจน
เป็นการสรา้ งจิตสำนกึ ให้พนักงานรว่ มมอื กันลดอบุ ัติเหตุทีเ่ กดิ ขน้ึ

• การเผยแพรบ่ ทความในวารสาร องค์กรที่มีการเผยแพร่ข่าวสาร โดยการจดั ทำ
วารสารเพ่ือเผยแพรแ่ จกจ่ายแกล่ ูกจา้ งหรือพนักงาน สามารถนำความรู้ หรือ
บทความดา้ นความปลอดภัยตีพิมพ์ลงในวารสารนนั้ ด้วย จะทำให้พนักงานเกิด
ความรูค้ วามเข้าใจมากข้นึ

• การรณรงค์ดว้ ยโปสเตอร์และสญั ลักษณ์ความปลอดภัย เป็นการเตอื นให้
พนักงานระวงั และตระหนักถึงอันตรายทเ่ี กดิ ขน้ึ ตามเน้ือหาของโปสเตอร์

• การตอบปัญหาชงิ รางวลั องค์กรจดั ใหม้ ีการตอบปัญหาชงิ รางวลั ในช่วงสัปดาห์
ความปลอดภัยในหน่วยงาน อาจมีการแสดงภาพ แจกเอกสาร แล้วตง้ั คำถาม
ให้ตอบเพ่ือชงิ รางวัล เป็นการกระตุ้นให้พนักงานรบั รูข้ ้อมูลความปลอดภยั

• การทัศนศึกษาในสถานประกอบการอ่นื ท่ีได้รับรางวัลดเี ด่นการจัดการด้าน
ความปลอดภัย เพ่ือนำมาเปน็ ตวั อย่างในการปรบั ปรุงสถานท่ที ำงานของตน
ให้ดขี น้ึ

นอกจากทกี่ ลา่ วมาแลว้ ยงั มีกิจกรรมอีกมากมาย ท่ีทางองค์กรสามารถสรา้ งสรรค์ขึ้นเพื่อเปน็ การ
รณรงคใ์ ห้ผปู้ ฏิบตั งิ านไดต้ ระหนักรู้ ยอมรบั และปฏบิ ตั ิตามจนเกดิ เป็นพฤตกิ รรมการทำงานอยา่ งปลอดภัยขน้ึ

6. เน้นเชิงบวก เป็นกิจกรรมการส่งเสริมความปลอดภัยที่เน้นให้ทำอะไร (What to do) จึงจะ
ทำให้มีความปลอดภัยมากขึ้น เปิดโอกาสให้พนักงานผู้ปฏิบัติงานเสนอวิธีการเพื่อให้การทำงานมีความ
ปลอดภัยมากขึ้น มีการพิจารณาตัดสินวิธีการเหล่านั้นเพื่อมอบรางวัลให้แก่เจ้าของวิธีการที่มีประสิทธิภาพ
มากที่สุด เชิญผู้บริหารระดับสูงมาเป็นผู้มอบรางวัล เปิดโอกาสให้ครอบครัวของผู้ที่ได้รับรางวัลเข้าร่วมงาน
เพื่อแสดงความยินดีด้วย มีการถ่ายภาพ ประชาสัมพันธ์งานให้รับรู้ทั่วกัน มูลค่าของรางวัลไม่ควรสูงเกินไป
เพราะจะทำให้เกิดการแข่งขันสูง จนเห็นแก่รางวัลที่ได้รับมากกว่าความจริงใจที่จะนำเสนอโปรแกรม
ความปลอดภัย และอาจทำให้ผู้เข้าประกวดที่ไม่ได้รับรางวัลเกิดการต่อต้านได้ นอกจากนี้การให้รางวัล
แก่กลุ่มงาน หรือแผนกที่ปฏิบัติตามโปรแกรมความปลอดภัยอย่างเคร่งครัด เป็นการกระตุ้นให้โปรแกรม
การควบคมุ ความสูญเสยี มีประสทิ ธภิ าพมากข้ึน

12

7. เสริมบริเวณที่ต้องการควบคุมปัญหาเฉพาะจุด เมื่อเกิดปัญหาเกี่ยวกับค วามไม่
ปลอดภัย หรือต้องการให้ปฏิบัติเพื่อความปลอดภัยเฉพาะจุด พบว่าการใช้โปสเตอร์ติดแจ้งเตือนบริเวณ
จุดนั้น มีประสิทธิภาพสงู สุด เช่น ควรจับราวบนั ได ทางต่างระดบั เคร่ืองจกั รกำลงั ทำงาน เปน็ ต้น

8. การยึดหลักการปอ้ งกัน ซง่ึ หลักการป้องกันมีดังนี้
• การส่ือสารท่มี ีประสทิ ธภิ าพจะช่วยเพิ่มการจูงใจ

• การมีส่วนรว่ มจะช่วยเพมิ่ การจงู ใจและการสนบั สนุน
• การตอบสนองซง่ึ กันและกัน เปน็ สิ่งท่เี ชอ่ื มความพึงพอใจของท้งั องค์กร และ

ผปู้ ฏบิ ตั งิ าน ดงั น้นั จึงควรเลอื กใช้โปรแกรมท่ีก่อให้เกดิ ความพอใจทัง้ สองฝ่าย
• การเดิมเสรมิ พฤติกรรม เป็นการเสรมิ พฤติกรรมเชงิ บวกเข้าไปเรือ่ ย ๆ เพือ่ ก่อใหเ้ กดิ

พฤติกรรมเชิงบวกอย่างตอ่ เน่ือง
• การกระทำซ้ำๆ การแจ้งข้อมูลข่าวสารซำ้ ๆ ช่วยใหเ้ กดิ การจดจำไดม้ ากข้นึ

9. การมุ่งเน้นที่ปัญหาวิกฤต การออกแบบกิจกรรมควรเน้นเพื่อการแก้ปัญหาวิกฤตที่กำลังเผชิญ
และองคก์ รกำลงั เกิดความสูญเสยี การรณรงค์ควรบ่งช้ีปัญหาอยา่ งชัดเจน แกป้ ัญหาใหต้ รงประเดน็ ความพยายาม
ในการส่งเสริมควรสอดคล้องกับปัญหา จะช่วยเพิ่มความตระหนักและปรับปรุงพฤติกรรมที่จะไม่ก่อให้เกิดปัญหา
ขน้ึ มาอกี

10. ประเมินผลการส่งเสริมความปลอดภัย การทราบ
ข้อมูลสะท้อนกลับจะทำให้ทราบถึงพฤติกรรมการรับรู้ การปฏิบัติตาม
ของผู้ปฏิบัติงาน และนำมาใช้เป็นแนวทางสำหรับการปฏิบัติเพื่อการ
สง่ เสรมิ ความปลอดภยั อย่างมีประสทิ ธภิ าพ

การส่งเสริมความปลอดภัยให้ประสบความสำเร็จทั้ง
10 แนวทางที่กล่าวมา แล้วนั้น ไม่ว่าจะใช้แนวทางใด ควรยึดหลัก
ความง่าย และทำซ้ำๆ จึงจะกอ่ ใหเ้ กดิ ประสทิ ธภิ าพ

13

ประโยชน์ของการจัดการอาชวี อนามัย
และความปลอดภัยในการปฏบิ ตั งิ านอาชพี

การจัดการอาชีวอนามยั และความปลอดภัยในการปฏบิ ัติงาน มีดงั นี้
1. พนักงานมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น การทำงานอย่างปลอดภัยเป็นการลดอุบัติเหตุที่จะเกิดขึ้น

พนักงานมีคุณภาพชีวิตที่ดี ส่งผลให้ครอบครัวมีคุณภาพชีวิตที่ดีตามไปด้วย ในทางตรงกันข้ามหากองค์การ
ไม่มีโปรแกรมการทำงานอย่างปลอดภัย อาจทำให้พนักงานประสบอุบัติเหตุ บาดเจ็บ พิการ หรือถึงขั้นเสียชีวิต
จะสง่ ผลดา้ นลบตอ่ ครอบครัว และกลายเป็นภาระของสังคมดว้ ย

2. ผลผลิตเพิ่มขึ้น การทำงานภายใต้สภาพแวดล้อมที่ถูกสุขลักษณะ มีอุปกรณ์การป้องกันที่
เพียงพอ ทำให้พนักงานมีขวัญและกำลังใจที่ดี ตั้งใจทำงาน มีความรับผิดชอบอย่างเต็มที่ ผลผลิตโดยรวม
จึงสูงขึน้ ทั้งดา้ นคุณภาพและปรมิ าณ

3. ค่าใช้จ่ายลดลง การทำงานอย่างปลอดภัยช่วยลดอุบัติเหตุ จึงทำให้ค่าใช้จ่ายขององค์กร
ลดลงเนื่องจากไม่ต้องรับภาระค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลของคนงาน ค่าซ่อมแซมเครื่องจักร ค่าอุปกรณ์
เสยี หาย ทำให้ตน้ ทุนการผลติ ลดลง

4. ผลกำไรเพิ่มมากขึ้น ผลจากการทำงานอย่างปลอดภัยส่งผลให้ค่าใช้จ่ายลดลง ต้นทุน
การผลิตต่ำส่งผลใหอ้ งคก์ รไดร้ บั ผลกำไรมากข้นึ ตามไปด้วย

5. ลดการสูญเสียทรัพยากรมนุษยชาติ การทำงานอย่างไม่ปลอดภัยทำให้เกิดอุบัติเหตุได้ง่าย
ส่งผลใหพ้ นกั งานได้รบั บาดเจบ็ พกิ าร ทุพพลภาพ หรือถงึ ข้นั เสียชีวิต ถอื เปน็ การสญู เสยี แรงงานทีส่ ำคญั

6. ภาพลักษณ์ขององคก์ รดขี ้ึน องคก์ ร
ทมี่ ีระบบการทำงานอยา่ งปลอดภัย จำนวนการเกิด
อบุ ัติเหตมุ ีน้อยครงั้ หรือไม่มเี ลย ย่อมสง่ ผลถงึ
ภาพลักษณ์ทีด่ ขี ององค์กร

7. เศรษฐกิจของประเทศชาติโดย
รวมดขี นึ้ เมื่อจำนวนการเกิดอุบตั ิเหตขุ องแตล่ ะองค์กรมีน้อย
หรอื ไม่มเี ลยสง่ ผลถงึ ภาพลักษณท์ ่ีดขี องประเทศชาติด้วยนกั
ลงทนุ ต่างชาตเิ กดิ ความเชื่อม่ันเข้ามาลงทุนภายในประเทศ
ก่อใหเ้ กดิ การจ้างงานเพมิ่ มากข้ึน

พนักงานทำงานดว้ ยความปลอดภยั
ทำให้ชวี ิตมีความสขุ

14 1

แบบประเมนิ ผลการเรยี นร้หู นว่ ยที่

ตอนท่ี 1 จงเลอื กคำตอบท่ีถกู ตอ้ งท่สี ุดเพียงขอ้ เดยี ว

1. ข้อใดกล่าวถงึ “อาชีวอนามัย” ได้ถูกต้อง

ก. การดแู ลสุขภาพคนชราในบา้ นคนชรา

ข. การดแู ลสขุ ภาพอนามัยของผปู้ ระกอบอาชีพ

ค. การดแู ล ระวังสุขภาพของนักเรียนหนังสือ

ง. การดแู ลสขุ ภาพของตนเองไม่ใหเ้ จ็บปวด

2. การจัดกิจกรรมการการออกกำลังกายเพื่อให้คนงานคลายเครียดพร้อมกับให้มีสุขภาพแข็งแรง จัดเป็นงาน

อาชวี อนามัยขอ้ ใด

ก. งานสง่ เสริม ข. งานปอ้ งกนั

ค. งานปกป้องคมุ ครอง ง. การจดั การทำงาน

3. งานอาชวี อนามัยด้าน “งานปกป้องคมุ ครอง” สอดคล้องกับขอ้ ใด

ก. ให้คนงานเข้างานตามเวลางาน

ข. ใหค้ นงานสวมเคร่ืองป้องกันอันตรายส่วนบคุ คลเสมอ

ค. ใหค้ วามรู้แก่คนงานเก่ียวกับกฎหมายคุ้มครองแรงงาน

ง. ให้คา่ ตอบแทนคนงานตามความยากงา่ ยของงาน

4.แขก้อ. ใคดนเงปาน็ นอทุบำตัริเา้ หยตรุใา่ นงกกาายรทกันำงจานนบาดเจบ็
บข. คนงานมาทำงานสายเน่ืองจากรถรับ-สง่ เกิดอบุ ตั เิ หตุ

บค. คนงานได้รับบาดเจ็บจากเครื่องจกั รท่ีเสือ่ มสภาพ
5.รปงบก..คุ คยคนุพลงินใาดทนเสำลง่ยีาางอนตอด่อกว้กจยาาครกวเงกาาดิมนอรเะบุนมัตื่อัดิเงหจรตะากวุจังทากนกสาภราทพำงงาานนหมนาทัก่ีสไมุดไ่ หว
ะข. ลัดดาทำงานไปร้องเพลงไป

เ ค. สมรักษ์มีประสบการณ์ในการทำงานมากกวา่ เพือ่ นรว่ มงาน
มงิ . นงนชุ ทำงานด้วยความเหม่อลอยเน่ืองจากมปี ญั หาทางบ้าน

น

ผ

ล

ก

า

ร

15

6. การป้องกันไมใ่ ห้เกิดอุบัติเหตุแกค่ นงาน องค์กรควรปฏบิ ัติตามข้อใด

ก. บงั คบั ให้คนงานทุกคนทำงานลว่ งเวลาเพ่อื ให้มรี ายไดม้ ากขนึ้

ข. สง่ เสริมให้คนงานเรยี นรหู้ นา้ งานแทนการอบรมเกี่ยวกับความปลอดภัย

ค. ช้ใี หค้ นงานเห็นถงึ สาเหตุท่ีจะทำใหเ้ กิดความไม่ปลอดภยั ในการทำงาน

ง. รบั คนงานท่ีขาดประสบการณม์ าทำงานเพ่ือเปน็ การลดรายจา่ ยดา้ นค่าตอบแทน

7. สภาพแวดลอ้ มในการทำงานข้อใดเหมาะสมที่สดุ

ก. มีจำนวนพนกั งานมากๆ ในหอ้ งเดียวกัน

ข. มถี ังขยะขนาดใหญอ่ ยู่ในห้องทำงาน

ค. จดั หอ้ งทำงานใหม้ ีอากาศถ่ายเทสะดวก

ง. ให้หวั หน้างานนั่งด้านหลงั เพ่ือสอดส่องการทำงานของพนกั งานตลอดเวลา

8. การจัดเก็บสารเคมี หรอื วตั ถุพิษควรกระทำตามข้อใด

ก. เกบ็ อยา่ งมิดชดิ และถกู วิธี ข. เกบ็ ไว้ใกล้คนงานเพือ่ ความสะดวกในการใช้

ค. เกบ็ ทใ่ี ดก็ได้แตต่ อ้ งมีป้ายชัดเจน ง. ให้คนงานเก็บตามความสะดวก

9. ขอ้ ใดส่งผลใหเ้ กิดความไม่ปลอดภัยในการทำงานได้

ก. ไมอ่ นุญาตให้พนกั งานทีป่ ่วยทำงานกบั เคร่ืองจักร

ข. เรง่ ให้คนงานผลติ สินค้าให้มากที่สุดในเวลาจำกัด

ค. ใหค้ นงานปฏิบัติงานตามข้ันตอนหรือตามมาตรฐาน

ง. ให้คนงานใชอ้ ปุ กรณป์ ้องกันส่วนบคุ คล

10.เมอ่ื คนงานได้รับอบุ ตั เิ หตจุ ากการทำงานจะสง่ ผลกระทบต่อขอ้ ใดมากท่สี ุด

ก. คนงานทปี่ ระสบอุบตั เิ หตเุ อง

ข. ร้านคา้ ทีร่ ับสินค้าจากโรงงานไปขาย

ค. หนว่ ยงานทีเ่ ก่ียวขอ้ งกบั ความปลอดภัยของคนงาน

ง. โรงพยาบาลทร่ี ักษาผปู้ ระสบอุบตั ิเหตุ

11.ข้อใดเปน็ การจัดการเกี่ยวกบั ความปลอดภัยของคนงานเพ่ือไม่ให้เกดิ ผลกระทบด้านเศรษฐกจิ

ก. เพ่ิมค่าตอบแทนรายเดือนแก่พนักงานที่ประสบอุบัตเิ หตุในการทำงาน

ข. ทำประกนั และจา่ ยคา่ ทดแทนแก่คนงานทป่ี ระอุบัติเหตใุ นการทำงาน

ค. รับทายาทของคนงานที่ประสบอุบตั เิ หตุในการทำงานเข้าทำงานในองค์กร

ง. ดแู ลเกีย่ วกับรายได้และค่าใชจ้ ่ายของคนงานทุกคนทัง้ ทีป่ ระสบอุบัตเิ หตุและไมป่ ระสบอบุ ตั เิ หตุ

16

12.การดแู ลคนงานให้มคี วามปลอดภัยในการทำงานก่อใหเ้ กดิ ผลดีด้านเศรษฐกจิ ต่อองคก์ รตามข้อใด
ก. คนงานทำงานมปี ระสิทธิภาพและสรา้ งผลผลิตได้มาก
ข. องค์กรเป็นทยี่ อมรบั ของหน่วยงานอ่ืน
ค. คนงานจากท่ีทำงานอ่นื ยา้ ยมาทำงานในองค์กรมาขนึ้
ง. มีกำไรจากผลประกอบการมากขึ้น
13. ดา้ นความปลอดภยั ในการทำงาน องค์กรสรา้ งความรักในองคก์ รใหเ้ กิดแก่คนงานได้ตามข้อใด
ก. จา่ ยเงนิ รางวลั ประจำปแี ก่คนงานทุกปี
ข. จดั การดา้ นความปลอดภยั ของคนงานอยา่ งถูกต้องตามมาตรฐาน
ค. ปลกู ฝังความคิดใหค้ นงานรักองคก์ รอยา่ งสมำ่ เสมอ
ง. เชิญผูบ้ รหิ ารองคก์ รมาสรา้ งขวญั และกำลงั ใจแก่คนงานในวาระพิเศษ
14. เกี่ยวกับการส่งเสริมความปลอดภัยในการปฏิบัติงานองค์กรสามารถสร้างตระหนักแก่คนงานตาม
ขอ้ ใดไดผ้ ลดีท่ีสุด
ก. จดั ทำวารสารแจกแก่คนงานทุกเดือนเพื่อให้คนงานอ่านและเกดิ ความตะหนัก
ข. ให้หัวหนา้ คนงานแตล่ ะแผนกออกแบบกจิ กรรมสร้างความตระหนักกนั เอง
ค. ยกตวั อยา่ งอบุ ตั เิ หตุที่เคยเกดิ ขนึ้ เพราะการมองข้ามความปลอดภยั ใหค้ นงานได้ทราบ
ง. จดั การทดสอบเกี่ยวกบั ความตระหนักถึงความปลอดภยั ในการทำงานอย่างสม่ำเสมอ
15. ขา่ วสารขอ้ ใดทำให้ผ้ปู ฏบิ ตั ิงานเหน็ ถงึ ความปลอดภยั ในการทำงานได้มากทีส่ ดุ
ก. ปดิ ไฟทุกคร้ังหลังจากใชง้ าน
ข. ชว่ ยกนั ประหยดั น้ำเพ่ือองคก์ รส่วนรวม
ค. ใส่ถุงมือทุกครง้ั ที่สมั ผสั กบั สารเคมี
ง. การนัง่ ทำงานผิดท่าทำให้เกิดโรคปวดหลงั เรือ้ รงั
16. องคก์ รสามารถส่งเสริมความปลอดภัยในองค์กรใหป้ ระสบความสำเรจ็ ตามข้อใด
ก. ทำกจิ กรรมรณรงค์ด้านความปลอดภยั ในการทำงาน
ข. กำหนดระเบยี บปฏิบตั ิเร่ืองความปลอดภัยในการปฏบิ ตั ิงานให้คนงานอ่านโดยไม่เนน้ ปฏบิ ตั ิ
ค. ยกตัวอยา่ งกจิ กรรมรณรงคด์ า้ นความปลอดภยั ขององค์กรอื่นให้คนงานทุกคนได้ทราบขอ้ มลู
ง. สงั่ การไปยังหวั หนา้ งานให้ช่วยกนั รณรงค์ด้านความปลอดภยั ในการทำงาน
17. หากต้องการกระตุ้นให้ผู้ปฏิบัติงานรักษาความสะอาด เก็บอุปกรณ์เข้าที่อย่างเป็นระเบียบ ควรจัดกิจกรรม
ขอ้ ใด
ก. เชญิ วทิ ยากรภายนอกมาบรรยาย
ข. กิจกรรม 5 ส.
ค. จดั นทิ รรศการรณรงคค์ วามปลอดภัย
ง. ประกาศเสียงตามสายให้ผู้ปฏบิ ัติงานรว่ มมือในการปฏบิ ัติ

17

18. กจิ กรรมสง่ เสริมความปลอดภยั ขอ้ ใดท่ีผู้ปฏิบัติงานมสี ่วนร่วมมากที่สุด
ก. การจัดนิทรรศการเรอื่ งความปลอดภยั
ข. การประกวดคำขวญั ความปลอดภยั
ค. การเชิญวทิ ยากรพิเศษมาบรรยายเร่ืองความปลอดภยั
ง. การรณรงคใ์ หใ้ ช้อปุ กรณค์ วามปลอดภัย
19. การจัดการอาชีวอนามยั และความปลอดภัยในการปฏบิ ัตงิ านชว่ ยให้ผลผลิตเพมิ่ ขึ้นสอดคล้องกับข้อใด
ก. เจ้าของกจิ การมีการแสวงหาเงินลงทุนทำใหก้ ิจการขยายตวั เพิ่มมากขึ้น
ข. มกี ารเพม่ิ จำนวนคนงาน จึงทำให้มีการผลติ มากขนึ้ ผลผลติ จงึ มากขึ้นตามไปดว้ ย
ค. เมือ่ มคี วามปลอดภยั ในการทำงานชว่ ยใหค้ นงานเกิดขวัญและกำลงั ใจที่ดี การทำงานมปี ระสทิ ธภิ าพมากข้ึน
ง. การลงทุนซ้ือเคร่ืองจักรท่ที ันสมัยชว่ ยใหส้ ามารถผลิตสนิ ค้าไดเ้ พิ่มขึน้ โดยใช้เวลาเท่าเดมิ
20. เมื่อแต่ละองค์กรให้ความสำคัญด้านความปลอดภัยในการปฏิบัติงาน ทำให้จำนวนอุบัติเหตุลดน้อยลง
จะสง่ ผลดตี ่อประเทศตามข้อใด
ก. คา่ จ้างแรงงานของคนในประเทศเพ่มิ ข้ึน
ข. นักลงทุนตา่ งชาติเกดิ ความเช่ือม่ันและเข้ามาลงทุนมากข้ึน
ค. ประชาชนมีคณุ ภาพชวี ิตที่ดีขึ้น
ง. ทำให้เกิดเทคโนโลยกี ารผลิตทท่ี นั สมัยมากขน้ึ

18

ตอนท่ี 2 จงตอบคำถามตอ่ ไปนี้

1. จงอธิบายความหมายของอาชวี อนามยั

........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ..................................................
............................................................................................................................. ....................................
2. จงอธบิ ายรายละเอียดขอบข่ายลกั ษณะงานอาชวี อนามัยตามขอ้ กำหนดขององค์กรอนามัยโลกและ

องค์กรแรงงานระหวา่ งประเทศ
............................................................................................................................. ..........................................
.......................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................

3. จงอธิบายความหมายของอบุ ัตเิ หตุ

.......................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ..........................................
................................................................................................................................. ......................................
4. จงบอกลักษณะของผปู้ ฏบิ ตั งิ านท่ีมีความเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตใุ นการปฏิบัติงานได้
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...........................................
.......................................................................................................................................... ..............................
5. จงอธิบายรายละเอียดของกิจกรรมการส่งเสริมความปลอดภัย (4 A)
.......................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ..........................................

19

6. เกย่ี วกบั แนวทางสง่ เสริมความปลอดภยั ในองคก์ รใหป้ ระสบความสำเร็จ “การเพิ่มความเข้มข้น
ด้วยความหลากหลาย” ปฏบิ ตั ไิ ดอ้ ย่างไร
.......................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ..........................................
....................................................................................... ......................................................................... .......

7. จงยกตัวอย่างกจิ กรรมรณรงค์เพื่อให้ผู้ปฏบิ ัตงิ านมีความตระหนักจนถึงมีพฤติกรรมการทำงานอย่าง
ปลอดภัย
.......................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ..........................................
............................................................... ................................................................................................. .......

8. จงอธิบายรายละเอียดกิจกรรมสง่ เสริมความปลอดภยั ทเี่ น้นให้ทำอะไร (What to do)
.......................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ..........................................
................................................................................................................................... ....................................

9. การสง่ เสริมความปลอดภัยให้ประสบความสำเรจ็ และเกดิ ประสิทธิภาพควรยดึ หลกั อย่างไร
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...........................................
............................................................................................................................................. ...........................

10.จงบอกประโยชนข์ องการจัดการอาชวี อนามยั และความปลอดภยั ในการปฏิบตั งิ าน
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...........................................
............................................................................................................................... .........................................

20

ใบงานท่ี 1.1

ข้ันตอนการปฏบิ ตั กิ จิ กรรม
ใหน้ ักเรียนอธิบายลักษณะของบุคคล และสภาพแวดล้อมท่สี ่งผลใหก้ ารปฏิบัติงานอย่างปลอดภัย และไม่

ปลอดภยั บันทกึ ลงในช่องว่างทกี่ ำหนด

ลกั ษณะของบุคคลท่ปี ลอดภัย ลักษณะของบคุ คลท่ีไม่ปลอดภัย
ในการทำงาน ในการทำงาน

…………………………………………………………………… ……………………………………………………………………
…………………………………………………………………… ……………………………………………………………………
…………………………………………………………………… ……………………………………………………………………
…………………………………………………………………… ……………………………………………………………………
…………………………………………………………………… ……………………………………………………………………
…………………………............................................... …………………………...............................................

ลักษณะของสภาพแวดล้อม ลักษณะของสภาพแวดลอ้ ม
ทป่ี ลอดภัยในการทำงาน ทไ่ี ม่ปลอดภยั ในการทำงาน

…………………………………………………………………… ……………………………………………………………………
…………………………………………………………………… ……………………………………………………………………
…………………………………………………………………… ……………………………………………………………………
…………………………………………………………………… ……………………………………………………………………
…………………………………………………………………… ……………………………………………………………………
…………………………............................................... …………………………...............................................

สงิ่ ที่ได้รับจากการปฏิบตั ิกจิ กรรม

…………………………..............................................…………………………..............................................…………………………..............
................................…………………………..............................................…………………………..............................................…………
………………..............................................…………………………................…………………………........................................................

21

ใบงานท่ี 1.2

ขนั้ ตอนการปฏบิ ัติกิจกรรม
นกั เรียนสบื ค้นขอ้ มลู การปฏบิ ัตงิ านขององคก์ ร หน่วยงาน ซึ่งปฏบิ ตั กิ จิ กรรมท่ีเกย่ี วข้องกบั หลกั อาชวี อ

นามัยและความปลอดภยั ในการปฏิบตั งิ านอาชีพ โดยเติมข้อมลู ลงในท่ีว่าง

ชื่อองคก์ ร กิจกรรมอาชีวอนามยั และความ รายละเอยี ดกิจกรรม
1. ปลอดภัยในการปฏบิ ัตงิ านอาชพี
2.
3.
4.
5.

ส่งิ ท่ีได้รบั จากการปฏบิ ตั ิกิจกรรม
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ..................................................