คู่มือการนิเทศระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา โดยใช้กระบวนการนิเทศแบบ PIDRE

คูม่ ือการนเิ ทศ

ระบบประกันคุณภาพภายในสถานศกึ ษา

โดยใชก้ ระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE

สานกั งานเขตพื้นทีก่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาระนอง

ก

คำนำ

คู่มอื การนเิ ทศระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา ของโรงเรียนในสงั กัดสำนักงานเขตพื้นท่ี
การศึกษาประถมศึกษาระนอง โดยใช้กระบวนการนิเทศแบบ PIDRE จัดทำขึ้นเพื่อให้ศึกษานิเทศก์ใช้เป็น
คู่มอื ในการนิเทศติดตาม และประเมินผล โดยมุง่ หวังให้ผู้บรหิ ารสถานศึกษา ครู และบคุ ลากรทางการศึกษามี
ความรู้ ความเขา้ ใจ เกี่ยวกับการประกันคุณภาพการศึกษา สามารถนำไปประยุกต์พัฒนาจดั ระบบการประกัน
ภายในสถานศึกษา เพื่อให้บรรลุมาตรฐานการศึกษาตามที่สถานศึกษากำหนด อันจะส่งผลโดยตรงต่อการ
พัฒนาคุณภาพการศึกษา เพอื่ ยกระดับคุณภาพผูเ้ รียนทุกคน

หวังเป็นอย่างยิ่งว่า คูม่ ือการนิเทศเล่มนี้จะเป็นประโยชน์สำหรับศึกษานิเทศก์ ผ้บู ริหารสถานศึกษา
ครู และบุคลากรทางการศึกษา ตลอดจนผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายในการที่จะร่วมมือกันพัฒนา ส่งเสริมและสร้าง
ความเขม้ แข็งในการพัฒนาระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาต่อไป

กล่มุ งานสง่ เสรมิ ระบบการประกนั คุณภาพการศึกษา
กล่มุ นิเทศ ตดิ ตามและประเมินผลการจดั การศึกษา

สำนกั งานเขตพน้ื ท่ีการศึกษาประถมศกึ ษาระนอง

ค่มู ือการนิเทศระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา
โดยใชก้ ระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE สำนกั งานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศกึ ษาระนอง

สารบัญ ข

คำนำ หน้า
สารบัญ ก
คำช้ีแจง ข
สว่ นท่ี 1 บทนำ ค
1
ความเปน็ มาและความสำคัญ 1
วัตถุประสงค์ของการนิเทศ 2
ขอบเขตการนิเทศ 2
สว่ นที่ 2 เอกสารที่เกยี่ วกับการนิเทศ 3
กระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE 3
การดำเนินงานระบบการประกนั คุณภาพการศึกษา ๕
สว่ นท่ี 3 ขัน้ ตอนการดำเนินการและเครื่องมือนิเทศ 16
ขนั้ ตอนการดำเนินการ 16
แผนการดำเนินการ 17
เคร่อื งมอื นเิ ทศ 19
บรรณานุกรม 20

คู่มือการนเิ ทศระบบการประกนั คุณภาพภายในสถานศึกษา
โดยใช้กระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE สำนกั งานเขตพน้ื ที่การศึกษาประถมศึกษาระนอง

ค

คำช้ีแจง

คมู่ ือการนิเทศระบบการประกนั คุณภาพภายในสถานศึกษา ของโรงเรยี นในสงั กดั สำนักงานเขตพื้นที่
การศึกษาประถมศึกษาระนอง โดยใช้กระบวนการนิเทศแบบ PIDRE จัดทำขึ้นเพื่อให้ศึกษานิเทศก์ ใช้เป็น
แนวทางในการนิเทศการดำเนินการระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา โดยแบง่ เน้ือหาเป็น 3
สว่ น ได้แก่

สว่ นที่ 1 บทนำ
ส่วนท่ี 2 เอกสารทีเ่ กย่ี วกับการนเิ ทศ
ส่วนท่ี 3 ขนั้ ตอนการดำเนนิ การและเครื่องมือนิเทศ
คู่มอื การนเิ ทศระบบการประกนั คุณภาพภายในสถานศึกษา ของโรงเรียนในสงั กดั สำนักงานเขตพื้นท่ี
การศึกษาประถมศึกษาระนอง โดยใช้กระบวนการนิเทศแบบ PIDRE เล่มนี้ สามารถนำไปใช้ประโยชน์โดย
ปรับประยุกต์ให้เหมาะสมกับบริบท สภาพและความต้องการในการนิเทศแต่ละครั้งตามวัตถุประสงค์
ของการนิเทศท่มี ุ่งพฒั นาวิชาชพี ศึกษานิเทศก์ในศตวรรษท่ี 21

คูม่ อื การนิเทศระบบการประกันคณุ ภาพภายในสถานศึกษา
โดยใช้กระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE สำนกั งานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศกึ ษาระนอง

๑ส่วนท่ี 1
บทนำ
ความเปน็ มาและความสำคญั

พระราชบัญญัตกิ ารศึกษาแหง่ ชาติ พ.ศ. 2542 และทแี่ ก้ไขเพิ่มเตมิ (ฉบบั ที่ 2 ) พ.ศ. 2545
กำหนดให้หน่วยงานต้นสังกัด และสถานศึกษาจัดให้มีระบบการประกันคุณภาพภายในของสถานศึกษา
อันนำไปสู่การกำหนดให้มีมาตรฐานการศึกษาข้ึน ประกอบกับได้มีการประกาศใช้กฎกระทรวงการประกัน
คุณภาพการศึกษา พ.ศ. 2561 และกระทรวงศึกษาธกิ ารประกาศให้ใชม้ าตรฐานการศึกษาระดับปฐมวัย
ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน และระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานศูนย์การศึกษาพิเศษ พ.ศ. 2561 ลงวันที่ 6
สิงหาคม 2561 สำหรับให้สถานศึกษาใช้เป็นแนวทางดำเนินงานเพื่อการประกันคุณภาพภายใน
สถานศึกษา ซึ่งจะทำให้เกิดความมั่นใจแก่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่ายว่าการจัดการศึกษาของสถานศึกษามี
คุณภาพได้มาตรฐานและคงรักษาไว้ซึ่งมาตรฐานจากการดำเนินงานประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา
สถานศึกษามีบทบาทหน้าที่ในการจัดการศึกษาที่ยึดหลักวา่ ผู้เรียนมีความสำคัญที่สุด มุ่งพัฒนาคุณภาพ
ของผู้เรียนให้บรรลุเป้าหมายตามจุดมุ่งหมายของหลักสูตร ด้วยการมีส่วนร่วมทั้งจากการบริหารจัดการ
ของฝ่ายบริหาร การปฏิบตั หิ น้าที่ของครูและบุคลากรทุกคนในสถานศึกษาและหนว่ ยงานภายนอก ดังนั้น
เพื่อให้ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาของสถานศึกษาและสาธารณชน เชื่อมั่นว่าสถานศึกษามีการ
ดำเนินงานสำเร็จบรรลุเป้าหมายตามที่ระบุในมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา สถานศึกษาจึงต้องมี
การประเมินตนเอง (Self–Assessment) ด้วยกระบวนการ วิธีการที่มีความน่าเชื่อถือ และผู้ประเมินมี
ความร้คู วามสามารถในการประเมิน ซงึ่ ผลจากการประเมินตนเองตามมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา
จะเป็นการประกันคุณภาพภายในของสถานศึกษาว่า สถานศึกษาสามารถจัดการศึกษาได้อย่างมีคุณภาพ
สำเรจ็ ตาม เป้าหมายท่กี ำหนดหรือสูงกวา่ เป้าหมายในประเดน็ ใดบ้าง ผลการประเมินตนเองตามมาตรฐาน
การศึกษาของสถานศึกษา จะเป็นประโยชน์ต่อการวางแผนและพัฒนาคุณภาพการศึกษาในปีการศึกษา
ต่อไป นอกจากนี้เพื่อให้ผู้ที่รับผิดชอบการจัดการศึกษาหรือผู้พัฒนาคุณภาพการศึกษา ผู้เกี่ยวข้องและ
สาธารณชนรับทราบผลการจัดการศึกษา สถานศึกษาจึงต้องจัดทำรายงานการประเมินตนเอง (Self –
Assessment Report : SAR) และเผยแพรด่ ว้ ยวธิ กี ารหรอื ช่องทางการส่ือสารอยา่ งหลากหลาย

กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศกฎกระทรวงการประกันคุณภาพการศึกษา พ.ศ. ๒๕๖๑
กำหนดให้การประกันคุณภาพการศึกษา เป็นการประเมินผลและการติดตามตรวจสอบคุณภาพตาม
มาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษาแต่ละระดับและประเภทการศึกษา โดยมีกลไกในการควบคุม
ตรวจสอบระบบการบริหารคุณภาพการศึกษาที่สถานศึกษาจัดขึ้น เพื่อให้เกิดการพัฒนาและสร้างความ
เชื่อมั่นให้แก่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องและสาธารณชนว่าสถานศึกษานั้นสามารถจัดการศึกษาได้อย่างมีคุณภาพ
ตามมาตรฐานการศึกษา และบรรลุเป้าประสงค์ของหน่วยงานต้นสังกัดหรือหน่วยงานที่กำกับดูแล จาก
การเปลี่ยนแปลงข้อกำหนดดังกล่าวนี้กระทรวงศึกษาธิการได้กำหนดให้จัดทำแนวปฏิบัติสำหรับการ
ดำเนินงานประกันคุณภาพการศึกษาและกรอบมาตรฐาน เพอ่ื การประกันคุณภาพภายในของสถานศึกษา

คู่มือการนิเทศระบบการประกันคณุ ภาพภายในสถานศึกษา
โดยใช้กระบวนการนิเทศแบบ PIDRE สำนักงานเขตพนื้ ที่การศึกษาประถมศกึ ษาระนอง

2

ที่สอดคล้องกับนโยบายและกฎกระทรวงการประกันคุณภาพการศึกษา พ.ศ. ๒๕๖๑ ส่วนหน่วยงานต้น
สังกัดให้ปรับเปลี่ยนบทบาทจากการประเมินคุณภาพภายในโดยต้นสังกัดเป็นการติดตามตรวจสอบ
คุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา ให้คำชี้แนะในการจัดการของสถานศึกษาที่จะนำไปสู่การปรับ
แผนพัฒนาการจัดการศึกษาของสถานศึกษา หรือแผนปฏิบัติการประจำปีเพื่อให้เกิดการพัฒนาคุณภาพ
การศกึ ษาให้แก่สถานศึกษาได้อยา่ งเป็นรปู ธรรมและมปี ระสทิ ธิภาพต่อไป

จากผลการประเมนิ ตนเองของสถานศึกษาในสงั กัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา
ระนอง ในการดำเนินการระบบประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา ปีการศึกษา 2562 พบว่า โรงเรียนท่ี
จัดการศึกษาระดับปฐมวัย จำนวน 77 โรงเรียน มีผลการประเมินตนเองอยู่ในระดับ ดี (3) จำนวน 10
โรงเรียน คิดเป็นร้อยละ 12.99 มีผลการประเมินตนเองอยู่ในระดับ ดเี ลศิ (4) จำนวน 52 โรงเรียน คิด
เป็นร้อยละ 67.53 และมีผลการประเมินตนเองอยูใ่ นระดับ ยอดเยี่ยม (3) จำนวน 15 โรงเรียน คิดเป็น
19.48 ร้อยละ และโรงเรียนที่จัดการศึกษาระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 79 โรงเรียน มีผลการ
ประเมินตนเองอยู่ในระดบั ดี (3) จำนวน 17 โรงเรียน คิดเปน็ ร้อยละ 21.52 มผี ลการประเมินตนเองอยู่
ในระดับ ดีเลิศ (4) จำนวน 50 โรงเรียน คิดเป็นร้อยละ 63.29 และมีผลการประเมินตนเองอยู่ในระดบั
ยอดเยี่ยม (3) จำนวน 12 โรงเรยี น คดิ เป็นร้อยละ 15.19

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระนอง ได้จัดทำคู่มือการนิเทศระบบการประกัน
คุณภาพภายในสถานศึกษา โดยใช้กระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE เพ่อื ใช้เปน็ ส่ือในการนเิ ทศบุคลากร ให้
มีความรู้ ความสามารถ ความเข้าใจ มีทักษะในการปฏิบัติงาน ตลอดจนมีทัศนคติและพฤติกรรมที่ดี
เพื่อให้มีประสิทธิภาพในการทำงานที่ดีขึ้น โดยใช้ผลการประเมินเป็นฐานในการพัฒนาคุณภาพ
การศึกษา และแนวคดิ ของการปฏิรูประบบการประกันคุณภาพการศกึ ษา โดยการบูรณาการภารกิจการ
พัฒนาคณุ ภาพของสถานศกึ ษาให้เป็นงานปกติท่สี ถานศึกษาต้องปฏิบัติอยา่ งเปน็ ระบบและต่อเนื่อง

วตั ถปุ ระสงค์ของการนเิ ทศ

1. เพื่อเป็นเครื่องมือให้ศึกษานิเทศก์ และผู้นิเทศ ใช้เป็นคู่มือในการนิเทศระบบการประกัน
คุณภาพภายในสถานศึกษา โดยใชก้ ระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE

2. เพื่อส่งเสริมความเข้มแข็งการดำเนินการระบบประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา ของ
โรงเรียนในสงั กดั สำนกั งานเขตพืน้ ทกี่ ารศกึ ษาประถมศึกษาระนอง

ขอบเขตของการนเิ ทศ

1. ขอบเขตดา้ นประชากรและสถานศกึ ษา
1.1 ประชากร ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูในสังกัดสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่

การศกึ ษาประถมศกึ ษาระนอง
1.2 สถานศึกษา ได้แก่ โรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระนอง

จำนวน 78 โรงเรยี น 1 สาขา
3. ขอบเขตดา้ นระยะเวลา
ระยะเวลา ตลุ าคม 2563 ถงึ กันยายน 2564

คู่มอื การนิเทศระบบการประกนั คุณภาพภายในสถานศกึ ษา
โดยใช้กระบวนการนิเทศแบบ PIDRE สำนักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศกึ ษาระนอง

๒ส่วนที่ 3

เอกสารที่เกี่ยวกบั การนิเทศ

การนิเทศระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา ของสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นท่ี

การศกึ ษาประถมศึกษาระนอง ปีการศึกษา 2563 โดยใชก้ ระบวนการนิเทศแบบ PIDRE ในครงั้ นี้ กลุ่มงาน

ส่งเสริมพัฒนาระบบการประกันคุณภาพการศึกษา ได้นำเสนอเอกสาร หลักการและแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับ

การนิเทศโดยใช้กระบวนการนิเทศแบบ PIDRE โดยนำเสนอรายละเอยี ด ดังต่อไปน้ี

1. กระบวนการนิเทศแบบ PIDRE

2. การดำเนนิ งานระบบการประกันคุณภาพการศึกษา

กระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE

สงัด อุทรานันท์ (อ้างถึงใน วัชรา เล่าเรียนดี, 2556 : 20 - 21) ได้กล่าวสรุปไววากระบวนการ
นิเทศการศึกษา มี 5 ขั้นตอน ในการดำเนินการ คือ ขนั้ ท่ี 1 วางแผนการนเิ ทศ (Planning-P) ขั้นที่ 2
ให้ความรู ความเข้าใจในการทำงาน (Informing-I) ขั้นที่ 3 ลงมือปฏิบัติงาน (Doing-D) ขั้นที่ 4 สร้าง
เสรมิ กำลงั ใจ (Reinforcing-R) ขน้ั ที่ 5 ประเมินการนเิ ทศ (Evaluating-E)

แผนภาพท่ี 1 กระบวนการนิเทศแบบ PIDRE

คู่มอื การนิเทศระบบการประกันคณุ ภาพภายในสถานศึกษา
โดยใชก้ ระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE สำนกั งานเขตพนื้ ทีก่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาระนอง

4

จากรูปแบบกระบวนการนิเทศ มีรายละเอียดในการดำเนินการอย่างเป็นขั้นตอนและต่อเนื่องกัน
ดงั น้ี คือ

ขั้นที่ 1 วางแผนการนิเทศ (Planning–P) เป็นขั้นตอนที่ผู้บริหาร ผู้นิเทศ และผู้รับการนิเทศ
จะทำการประชุมปรึกษาหารือ เพื่อให้ได้มาซึ่งปัญหาและความต้องการจำเป็นที่จะต้องมีการนิเทศ
รวมท้งั วางแผนถึงข้นั ตอนการปฏิบัตเิ กยี่ วกับการนเิ ทศท่ีจัดขน้ึ อีกด้วย

ขนั้ ท่ี 2 ใหค้ วามรู้กอ่ นการนิเทศ (Informing–I) เป็นข้นั ตอนของการให้ความรคู้ วามเข้าใจถึงสิ่งท่ี
จะดำเนนิ การวา่ จะตอ้ งอาศยั ความร้คู วามสามารถอยา่ งไรบา้ งจะมีขน้ั ตอนในการดำเนนิ งานอยา่ งไร และ
จะดำเนินการอย่างไรถึงจะใหผ้ ลงานออกมาอย่างมคี ุณภาพ ขั้นตอนนี้จำเป็นทกุ ครั้งสำหรับการเร่ิมการ
นเิ ทศท่จี ดั ข้ึนใหม่ไมว่ ่าจะเป็นเร่ืองใดก็ตาม และมีความจำเปน็ สำหรบั งานนิเทศท่ียังเป็นไปอย่างไม่ได้ผล
หรือได้ผลไม่ถงึ ขน้ั ที่พอใจ ซึ่งจำเป็นทจี่ ะต้องทบทวนให้ความรใู้ นการปฏบิ ตั งิ านท่ีถูกต้องอีกคร้ังหนึง่

ขน้ั ท่ี 3 การดำเนนิ การนิเทศ (Doing–D) ประกอบดว้ ยการปฏบิ ัตงิ าน 3 ลักษณะ คือ
3.1 การปฏิบัติงานของผู้รับนิเทศเป็นข้ันที่ผู้รับการนิเทศลงมือปฏิบัติงานตามความรู

ความสามารถทไี่ ดร้ บั มาจากดำเนินการในขัน้ ที่ 2
3.2 การปฏิบัติงานของผู้ให้การนิเทศ ขั้นนี้ผู้ให้การนิเทศจะทำการนิเทศและควบคุม

คณุ ภาพให้งานสำเร็จออกมาทนั ตามกำหนดเวลาและมคี ุณภาพสงู
3.3 การปฏิบัติงานของผู้สนับสนุนการนิเทศ ผู้บริหารก็จะให้บริการสนับสนุนในเรื่องวัสดุ

อุปกรณ์ ตลอดจนเครอ่ื งใช้ตา่ งๆ ทจี่ ะช่วยให้การปฏบิ ัติงานเป็นไปอย่างไดผล
ขั้นที่ 4 การสร้างขวัญและกำลังใจ (Reinforcing-R) ขั้นนี้เป็นขั้นของการเสริมกำลังใจของ

ผู้บริหารเพื่อให้ผู้รับการนิเทศมีความมั่นใจและบังเกิดความพึงพอใจ ในการปฏิบัติงานขั้นนี้อาจจะ
ดำเนินการไปพร้อม ๆ กันกับผู้ที่รับการนิเทศกำลังปฏิบัติงานหรือการปฏิบัติงานได้เสร็จสิ้นลงไปแล้วก็
ได้

ขั้นที่ 5 ประเมินผลผลิตของการดำเนินงาน (Evaluating-E) เป็นขั้นที่ผู้นิเทศทำการประเมินผล
การดำเนินการซึ่งผ่านไปแล้วว่าเป็นอย่างไร หลังจากการประเมินผลการนิเทศหากพบว่ามีปัญหาหรือ
อุปสรรคอย่างหนึ่งอย่างใดที่ทำให้การดำเนินงานไม่ได้ผลก็สมควรจะต้องทำการปรับปรุงแก้ไข ซึ่งการ
ปรับปรุงแก้ไขอาจจะทำได้โดยการให้ความรู้ในสิ่งท่ีทำใหม่อีกครั้งหนึ่งสำหรับกรณีที่ผลงาน ออกมายัง
ไม่ถึงขั้นที่พอใจ หรือดำเนินการปรับปรุงการดำเนินงานทั้งหมดสำหรับกรณีการดำเนินงานเป็นไปไม่
ได้ผลและ ถ้าหากการประเมินผลได้พบว่าประสบผลสำเรจ็ ตามทีไ่ ด้ตง้ั ไวห้ ากจะไดด้ ำเนนิ การนิเทศต่อไป
ก็สามารถทำไปได้เลยโดยไมต่ ้องใหค้ วามรใู้ นเร่ืองน้ันอีก

การดำเนินการนิเทศตามวัฏจักรนี้จะเป็นไปอย่างต่อเนื่องและไม่หยุดนิ่งจนกว่าจะบรรลุผลตาม
จดุ มงุ่ หมายท่ีวางไวห้ รือพัฒนาผรู้ บั การนเิ ทศใหเ้ ป็นไปตามต้องการ หากบรรลสุ ำเร็จตามจุดมงุ่ หมายแล้ว
ต้องการจะหยุดกระบวนการทำงานก็ถือว่าการนิเทศได้สิ้นสุดลงแล้ว ครั้นต้องการเริ่มนิเทศในสิ่งใหม่
หรอื ตัง้ เป้าหมายใหม่กจ็ ะต้องดำเนินการต้งั แตเ่ รมิ่ แรกอีกดังแสดงให้เห็นความต่อเน่ืองของกระบวนการ
นเิ ทศการศกึ ษาในภาพดังตอ่ ไปนี้

คู่มือการนิเทศระบบการประกนั คุณภาพภายในสถานศกึ ษา
โดยใชก้ ระบวนการนิเทศแบบ PIDRE สำนกั งานเขตพน้ื ท่ีการศึกษาประถมศึกษาระนอง

5

แผนภาพท่ี 2 แสดงความตอ่ เนอ่ื งของกระบวนการนิเทศการศึกษาในเร่ืองต่าง ๆ
ดังนั้น วางแผนการทำงาน ให้ความรู้ในสิ่งที่ทำ หลังจากนั้นจึงลงมือปฏิบัติงานโดยมีการนิเทศ
ควบคไู่ ปด้วย ขณะเดียวกนั ผบู้ รหิ ารจะต้องสร้างขวัญและกำลังใจระหว่างการทำงานและหลังการทำงาน
ผา่ นไปแลว้ และในขน้ั สดุ ท้ายก็ทำการประเมินผล ทำในลักษณะเชน่ น้ี จนกระทัง่ บรรลุผลตามเป้าหมาย
ท่ีวางไว้ หากบรรลผุ ลแลว้ ตอ้ งการจะหยุดก็ถอื วา่ การนิเทศส้นิ สุดลงแลว้ ดังนเ้ี ปน็ ตน้
กล่าวโดยสรุป กระบวนการนิเทศแบบ PIDRE หมายถึง ระบบการนิเทศ การชี้แนะช่วยเหลือ
ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นที่ 1 การวางแผนการนิเทศ (P-Planning) ขั้นที่ 2 ให้ความรู้ในสิ่งที่
จัดทำ (I-Informing) ขั้นที่ 3 การปฏิบัติงาน (D-Doing) ขั้นที่ 4 การสร้างขวัญ และกำลังใจ
(R-Reinforcing) ขน้ั ท่ี 5 ประเมินผล (E-Evaluation)

การดำเนนิ งานระบบการประกนั คุณภาพการศึกษา

ตามประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่องให้ใช้มาตรฐานการศึกษา ระดับปฐมวัย ระดับการศึกษา
ขั้นพนื้ ฐาน และระดบั การศึกษาขั้นพ้ืนฐานศูนย์การศึกษาพิเศษฉบับลงวันที่ ๖ สงิ หาคม พ.ศ.๒๕๖๑ ได้
กำหนดหลักการสำคัญที่สถานศึกษาต้องดำเนินการ โดยสรุปในสองลักษณะซึ่งมีความสัมพันธ์เชื่อมโยง
กนั ดงั น้ี

๑. การดำเนินการตามระบบการประกนั คุณภาพการศึกษา
เป็นการดำเนินการตามหลักเกณฑ์และแนวปฏิบัติในการประกันคุณภาพการศึกษาของ

สถานศึกษา ตามกฎกระทรวงการประกนั คุณภาพการศึกษา พ.ศ.๒๕๖๑ ให้มรี ะบบการประกันคุณภาพ
การศึกษาทีเ่ ขม้ แข็งและมปี ระสทิ ธภิ าพ โดยดำเนนิ การดงั น้ี

๑) กำหนดเป้าหมาย จุดเน้น การพัฒนาคุณภาพการศึกษา ให้สอดคล้องกับสภาพปัจจุบัน
และสภาพปัญหาการจัดการศกึ ษาที่ผ่านมาอย่างครอบคลมุ ครบถว้ น

คมู่ ือการนเิ ทศระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา
โดยใช้กระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE สำนกั งานเขตพน้ื ท่ีการศกึ ษาประถมศกึ ษาระนอง

6

๒) จดั ทำมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา โดยทุกฝ่ายทเ่ี ก่ยี วข้องเป็นสว่ นร่วม
๓) จัดทำแผนพัฒนาการศึกษา และแผนปฏิบัติการประจำปี ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
สอดคล้องกบั มาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา และตรงตามจดุ เน้นท่ตี อ้ งการพฒั นาอยา่ แทจ้ ริง
๔) ดำเนินการพัฒนาตามแผนปฏบิ ตั ิการประจำปี ไดอ้ ย่างครบถ้วน และมปี ระสทิ ธิภาพ
๕) จัดให้มีการประเมินผล และตรวจสอบคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา โดยใช้การ
ประเมินแนวใหม่ เพอ่ื พัฒนาสถานศึกษาให้มีคุณภาพตามมาตรฐานการศึกษา เป็นระยะ อย่างน้อยภาค
เรียนละ ๑ ครั้ง
๖) จัดทำรายงานผลการประเมินคุณภาพการศึกษาประจำปี (SAR) ตามกรอบมาตรฐาน
การศกึ ษาของสถานศึกษา หลังสิน้ ปีการศึกษา ได้อย่างมคี ณุ ภาพ
๒. การดำเนนิ การตามมาตรฐานการศกึ ษา
เป็นการดำเนินการใน ๓ ขั้นตอน คือการกำหนดมาตรฐานการศึกษา การพัฒนามาตรฐาน
การศึกษา และการประเมินมาตรฐานการศึกษา โดยใช้มาตรฐานการศึ กษา ตามประกาศ
กระทรวงศึกษาธิการ เร่อื งให้ใช้มาตรฐานการศึกษา ระดับปฐมวยั ระดับการศึกษาขนั้ พ้นื ฐาน และระดับ
การศึกษาขั้นพื้นฐานศูนย์การศึกษาพิเศษ ฉบับลงวันที่ ๖ สิงหาคม พ.ศ.๒๕๖๑ เป็นพื้นฐานในการจัด
การศึกษาทงั้ ๒ ระดับ ประกอบด้วย
๒.๑ มาตรฐานการศึกษา ระดับปฐมวัย พ.ศ.๒๕๖๑ มจี ำนวน ๓ มาตรฐาน ไดแ้ ก่
มาตรฐานที่ ๑ คณุ ภาพของเด็ก
มาตรฐานท่ี ๒ กระบวนการบรหิ ารและการจดั การ
มาตรฐานท่ี ๓ การจดั ประสบการณ์ทีเ่ น้นเดก็ เป็นสำคัญ
แต่ละมาตรฐาน มีรายละเอียดดังนี้

มาตรฐานที่ ๑ คุณภาพของเด็ก
๑.๑ มีพัฒนาการด้านร่างกาย แข็งแรง มีสุขนิสัยที่ดี และดูแลความปลอดภัยของ

ตนเองได้
1.2 มพี ัฒนาการด้านอารมณ์ จติ ใจ ควบคุมและแสดงออกทางอารมณไ์ ด้
1.3 มีพัฒนาการด้านสังคม ช่วยเหลือตนเองในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวัน มีวินัย

และเป็นสมาชกิ ที่ดีของสงั คม
1.4 มีพัฒนาการด้านสติปัญญา สื่อสารได้ มีทักษะการคิดพื้นฐาน และแสวงหา

ความรไู้ ด้

มาตรฐานท่ี 2 กระบวนการบริหารและการจัดการ
2.1 มีหลกั สตู รครอบคลุมพฒั นาการทง้ั 4 ด้าน สอดคลอ้ งกบั บรบิ ทของท้องถนิ่
2.2 จดั ครูให้เพียงพอกบั ช้ันเรยี น
2.3 สง่ เสริมให้ครูมีความเชยี่ วชาญด้านการจดั ประสบการณ์
2.4 จัดสภาพแวดลอ้ มและสอ่ื เพอื่ การเรียนรู้ อย่างปลอดภยั และเพยี งพอ

คู่มือการนเิ ทศระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศกึ ษา
โดยใช้กระบวนการนิเทศแบบ PIDRE สำนักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศึกษาระนอง

7

2.5 ให้บริการสื่อเทคโนโลยีสารสนเทศและสื่อการเรียนรู้เพื่อสนับสนุนการจัด
ประสบการณ์

2.6 มีระบบบริหารคณุ ภาพที่เปดิ โอกาสให้ผู้เก่ียวข้องทุกฝ่ายมีสว่ นรว่ ม

มาตรฐานท่ี 3 การจัดประสบการณท์ ี่เน้นเด็กเป็นสำคญั
3.1. จดั ประสบการณท์ ีส่ ่งเสริมให้เด็กมีพฒั นาการทุกดา้ นอย่างสมดุลเต็มศักยภาพ
3.2 สร้างโอกาสให้เด็กทุกคนได้รับประสบการณ์ตรง เล่นและลงมือปฏิบัติอย่างมี

ความสขุ
3.3 จดั บรรยากาศที่เอื้อตอ่ การเรียนรู้ ใชส้ อ่ื และเทคโนโลยที เ่ี หมาะสมกบั วัยของเดก็
3.4 ประเมินพัฒนาการเด็กตามสภาพจริงและนำผลการประเมินพัฒนาการเด็ก ไป

ปรบั ปรุงการจัดประสบการณแ์ ละพฒั นาเดก็

๒.๒ มาตรฐานการศกึ ษา ระดบั การศึกษาขน้ั พนื้ ฐาน พ.ศ.๒๕๖๑ มจี ำนวน ๓ มาตรฐาน ได้แก่
มาตรฐานท่ี 1 คณุ ภาพของผูเ้ รียน
1.1 ผลสมั ฤทธ์ทิ างวิชาการของผเู้ รยี น
1.2 คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรยี น
มาตรฐานท่ี 2 กระบวนการบรหิ ารและการจดั การ
มาตรฐานที่ 3 กระบวนการจัดการเรียนการสอนทเี่ น้นผ้เู รียนเป็นสำคัญ
แต่ละมาตรฐาน มีรายละเอยี ด ดงั นี้

มาตรฐานที่ 1 คณุ ภาพผเู้ รียน
1.1 ผลสมั ฤทธ์ิทางวชิ าการของผูเ้ รียน
1) มคี วามสามารถในการอา่ น การเขยี น การสอื่ สาร และการคดิ คำนวณ
2) ความสามารถในการคิดวิเคราะห์ คิดอย่างมีวิจารณญาณ อภิปราย

แลกเปล่ียนความคิดเหน็ และแกป้ ัญหา
3) มคี วามสามารถในการสรา้ งนวตั กรรม
4) ความสามารถในการใช้เทคโนโลยสี ารสนเทศและการสื่อสาร
5) มผี ลสมั ฤทธทิ์ างการเรยี นตามหลักสูตรสถานศกึ ษา
6) มีความรู้ ทักษะพ้ืนฐาน และเจตคตทิ ี่ดตี อ่ งานอาชีพ

1.2 คณุ ลักษณะทพ่ี ึงประสงค์ของผูเ้ รียน
1) การมีคุณลักษณะและค่านยิ มท่ีดตี ามท่สี ถานศึกษากำหนด
2) ความภูมิใจในทอ้ งถิ่นและความเป็นไทย
3) การยอมรบั ท่ีจะอยรู่ ่วมกันบนความแตกตา่ งและหลากหลาย
4) สุขภาวะทางรา่ งกาย และจติ สังคม

คู่มอื การนิเทศระบบการประกันคณุ ภาพภายในสถานศึกษา
โดยใชก้ ระบวนการนิเทศแบบ PIDRE สำนกั งานเขตพืน้ ทก่ี ารศกึ ษาประถมศกึ ษาระนอง

8

มาตรฐานท่ี 2 กระบวนการบรหิ ารและการจดั การ
๒.๑ การมเี ป้าหมาย วิสัยทัศน์ และพนั ธกจิ ท่ีสถานศึกษากำหนดชดั เจน
๒.๒ มีระบบบรหิ ารจดั การคณุ ภาพของสถานศึกษา
๒.3 ดำเนินงานพฒั นาวิชาการท่ีเนน้ คุณภาพผู้เรียนรอบด้านตามหลักสูตรสถานศึกษา

และทุกกล่มุ เป้าหมาย
๒.4. พัฒนาครูและบคุ ลากรให้มีความเช่ยี วชาญทางวชิ าชีพ
๒.5. จัดสภาพแวดล้อมทางกายภาพและสังคมที่เอื้อต่อการจัดการเรียนรู้อย่างมี

คุณภาพ
๒.6. จดั ระบบเทคโนโลยสี ารสนเทศเพื่อสนับสนนุ การบริหารจดั การและการเรียนรู้

มาตรฐานท่ี 3 กระบวนการจัดการเรียนการสอนทเ่ี นน้ ผู้เรียนเป็นสำคัญ
๓.1 จดั การเรยี นร้ผู ่านกระบวนการคิดและปฏบิ ตั ิจรงิ และสามารถนำไปประยกุ ต์ใช้ใน

ชีวิตได้
๓.2 ใชส้ ือ่ เทคโนโลยสี ารสนเทศ และแหลง่ เรียนรู้ทเ่ี อือ้ ต่อการเรียนรู้
๓.3 มีการบรหิ ารจดั การชนั้ เรียนเชงิ บวก
๓.4 ตรวจสอบและประเมินผเู้ รียนอยา่ งเปน็ ระบบ และนำผลมาพฒั นาผู้เรยี น
๓.5 มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และให้ข้อมูลสะท้อนกลับเพื่อพัฒนาและปรับปรุงการ

จดั การเรยี นรู้

3. แนวปฏิบตั กิ ารดำเนนิ งานระดบั สำนกั งานเขตพน้ื ทก่ี ารศึกษาประถมศกึ ษาระนอง
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระนอง ในฐานะหน่วยงานที่กำกับดูแลสถานศึกษา
ดำเนนิ การดงั ต่อไปน้ี
๑. ศึกษา วิเคราะห์ รายงานผลการประเมินตนเองของสถานศึกษา ตลอดจนให้คำปรึกษา
ช่วยเหลือและแนะนำสถานศึกษา เพอื่ ให้การประเมนิ คุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาแต่ละแห่งพัฒนา
อยา่ งต่อเนอ่ื ง
2. จัดสง่ รายงานผลการประเมินตนเองของสถานศึกษา (Self-Assessment Report : SAR) พร้อม
กับประเด็นที่ต้องการให้มีการประเมินผลและติดตามตรวจสอบซึ่งรวบรวมได้จาก หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
หรือผู้มีส่วนได้เสียกับสถานศึกษาไปยังคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน และสำนักงานรับรอง
มาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (สมศ.) เพื่อใช้เป็นข้อมูลและแนวทางในการประเมินคุณภาพ
ภายนอก
3. ให้คำปรึกษา ช่วยเหลือ และแนะนำสถานศึกษา เพื่อให้การประกันคุณภาพการศึกษาของ
สถานศกึ ษาพัฒนาอย่างต่อเนื่อง

คูม่ ือการนเิ ทศระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศกึ ษา
โดยใช้กระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE สำนกั งานเขตพน้ื ทก่ี ารศกึ ษาประถมศกึ ษาระนอง

9

4. ติดตามผลการดำเนินงาน ปรับปรุง และพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา ตาม
ขอ้ เสนอแนะของสำนกั งานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (สมศ.) เพอ่ื นำไปสู่ การพฒั นา
คณุ ภาพและมาตรฐานการศึกษาของสถานศกึ ษา

5. ให้ความร่วมมือกับสำนกั งานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศกึ ษา (สมศ.) ในการจัด
ให้บุคคลหรือหน่วยงานที่ไดร้ บั การรบั รองจากสำนักงาน เพ่ือการประเมนิ คุณภาพภายนอก

6. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา อาจมอบหมายบุคคลที่ไม่ได้เป็นผู้ประเมินเข้าร่วม สังเกต รับฟัง
หรอื ให้ข้อมลู เพม่ิ เติมในการประเมนิ คุณภาพภายนอกดว้ ยก็ได้

4. แนวปฏิบัตกิ ารดำเนนิ งานระดบั สถานศกึ ษา
สำนักทดสอบทางการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้เสนอรายละเอียด
การจัดระบบประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา ตามกฎกระทรวงการประกันคุณภาพ
การศกึ ษา พ.ศ. ๒๕๖๑ ประกอบดว้ ย
๑. กำหนดมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา
๒. จัดทำแผนพฒั นาการจัดการศึกษาของสถานศกึ ษาทมี่ ุ่งคณุ ภาพตามมาตรฐานการศึกษา
๓. ดำเนินงานตามแผนพฒั นาการจัดการศึกษาของสถานศึกษา
๔. ประเมนิ ผลและตรวจสอบคณุ ภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา
๕. ติดตามผลการดำเนนิ งานเพื่อพัฒนาสถานศึกษาให้มีคณุ ภาพตามมาตรฐานการศึกษา
๖. จดั ทำรายงานผลการประเมนิ ตนเอง
รายละเอยี ดแตล่ ะเรือ่ งสรปุ ดังน้ี

๑. การกำหนดมาตรฐานการศึกษาของสถานศกึ ษา
สถานศึกษาประกาศใช้มาตรฐานและเป้าหมายการดำเนินงานตามมาตรฐานการศึกษาให้
ครอบคลุมทุกระดับการศึกษาที่สถานศกึ ษาจดั การศึกษาให้เหมาะสมกบั บริบทของสถานศึกษา เป็นไปได้
ในการปฏิบตั ิจรงิ ด้วยการสร้างความรู้ ความเขา้ ใจให้กบั ครู บุคลากร คณะกรรมการสถานศึกษา ตัวแทน
ผู้ปกครอง ชุมชน และผู้เกี่ยวข้องอื่น ๆ ดำเนินการวิเคราะห์มาตรฐานการศึกษา หลักสูตรสถานศึกษา
จุดเน้น บริบท ความต้องการ ทิศทางการจัดการศึกษา อัตลักษณ์และเอกลักษณ์ของสถานศึกษา นำมา
กำหนดเปน็ มาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษาและประกาศใชม้ าตรฐานการศึกษาโดยผา่ นความเห็นชอบ
ของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานของสถานศึกษา ทั้งนี้ สถานศึกษาสามารถกำหนดมาตรฐาน
การศึกษาของสถานศึกษาเพิ่มเติมได้ พิจารณากำหนดเป้าหมายความสำเร็จทั้งเชิงปริมาณ หรือเชิง
คุณภาพในปีการศึกษาปัจจุบัน โดยใช้ข้อมูลสารสนเทศผลการดำเนินงานของปีการศึกษาที่ผ่านมาอย่าง
เหมาะสมและเปน็ ไปได้

คมู่ ือการนิเทศระบบการประกนั คุณภาพภายในสถานศกึ ษา
โดยใช้กระบวนการนิเทศแบบ PIDRE สำนกั งานเขตพ้นื ท่ีการศึกษาประถมศกึ ษาระนอง

10

๒. จดั ทำแผนพฒั นาการจดั การศึกษาของสถานศึกษาที่มงุ่ คณุ ภาพตามมาตรฐานการศึกษา
แผนพฒั นาการจัดการศกึ ษาของสถานศึกษา ตอ้ งสอดคล้องกบั สภาพปัญหาและความ

ต้องการจำเป็นของสถานศึกษาและมีการจัดทำอย่างเป็นระบบ สถานศึกษาต้องจัดทำแผน ๒ ประเภท
ดังนี้

๑) แผนพัฒนาการจัดการศึกษาของสถานศึกษา เป็นแผนระยะกลาง ๓ – ๕ ปี โดย
สถานศกึ ษาสามารถนำแนวคิดการบริหารเชิงกลยุทธม์ าใช้ในการจดั ทำแผนพฒั นาการจัดการศึกษา ดว้ ย
การวิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อนของปัจจัยภายในสถานศึกษา วิเคราะห์โอกาส และอุปสรรคของปัจจัย
ภายนอกสถานศึกษาประเมนิ สถานภาพของสถานศึกษา กำหนดวิสัยทัศน์ พนั ธกจิ เปา้ ประสงค์
กำหนดกรอบกลยุทธ์/กลยุทธ์การพัฒนา กำหนดแผนงาน โครงการ กิจกรรมรองรับพร้อมประมาณ
การงบประมาณ ทรัพยากรที่ใช้สนับสนุนการดำเนินงานของสถานศกึ ษา

๒) แผนปฏิบัติการประจำปี (Action Plan) เป็นการนำแผนพัฒนาการจัดการศึกษา
ไปสู่การปฏิบัติ ด้วยการวิเคราะห์ทิศทางการจัดการศึกษาของสถานศึกษา วิเคราะห์ประมาณ
การงบประมาณรายรับ รายจ่าย จัดลำดับความสำคัญของโครงการ พร้อมกับจัดทำรายละเอียดของ
โครงการ กิจกรรมที่ครอบคลุมมาตรฐานของสถานศึกษาด้านคุณภาพของผู้เรียน กระบวนการบริหาร
และจัดการกระบวนการจัดประสบการณ์/จัดการเรียนการสอน นโยบายและจุดเน้นของหน่วยงานต้ น
สังกัด เพื่อให้การดำเนินงานของสถานศึกษาบรรลุตามวิสัยทัศน์ ตามมาตรฐานการศึกษาของ
สถานศึกษา และเพื่อแก้ไขปัญหาหรือปรับปรุงจุดอ่อนของสถานศึกษา ทั้งนี้ สถานศึกษาต้องนำ
แผนพัฒนาการจัดการศึกษาและแผนปฏิบัติการประจำของสถานศึกษา เสนอต่อคณะกรรมการ
สถานศกึ ษาข้นั พืน้ ฐานให้ความเหน็ ชอบก่อนนำไปใช้จรงิ

๓. ดำเนินงานตามแผนพัฒนาการจัดการศึกษาของสถานศกึ ษา
การพัฒนาสถานศึกษาให้บรรลุตามมาตรฐานการศึกษาที่กำหนดน้ัน สถานศกึ ษาต้องมี
ระบบกลไกการบริหารและจัดการที่เหมาะสมกับบริบทของแต่ละสถานศึกษา ไม่เป็นภาระกับครูหรือ
ผู้เกี่ยวข้องมากเกินไป สถานศึกษาต้องดำเนินงานตามแผนพัฒนาการจัดการศึกษาและแผนปฏิบัติการ
ประจำปี มีการกำกับ ติดตาม ตรวจสอบและประเมินผลการปฏิบัติงานของแผนงานโครงการ กิจกรรม
ต่าง ๆ เป็นไปตามระยะเวลาที่กำหนด บรรลุเป้าหมายระดับใด โดยสามารถใช้แนวคิด ทฤษฎีหรือ
ผลงานวิจัยที่เน้นความร่วมมือของผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย เช่น การบริหารเชิงระบบ (System Approach)
การใช้วงจรการพัฒนาคุณภาพ (PDCA) การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน (School Based
Management) การบริหารแบบมุ่งสัมฤทธิ์ (Total Quality Management) การบริหารจัดการด้วย
ระบบคุณภาพ (Quality System Management) การใช้ห่วงโซ่คุณภาพ (Chain of quality) เป็นต้น
หรือสถานศึกษาสามารถสร้างและพัฒนารูปแบบการบริหารและจัดการของตนเองก็ได้ นอกจากน้ี
สถานศึกษาควรจัดระบบอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น ระบบพัฒนาวิชาการ ระบบพัฒนาครูและบุคลากร
ระบบการจัดการสภาพแวดลอ้ ม ระบบเทคโนโลยีและสารสนเทศ ระบบการนิเทศภายใน ระบบการดูแล

คูม่ อื การนเิ ทศระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศกึ ษา
โดยใชก้ ระบวนการนิเทศแบบ PIDRE สำนักงานเขตพื้นท่กี ารศกึ ษาประถมศึกษาระนอง

11

ช่วยเหลือนักเรียน เป็นต้น ซึ่งเป้าหมายสำคัญในการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา คือ
วัฒนธรรมคุณภาพที่เกิดขึ้นในสถานศกึ ษา

๔. ประเมินผลและตรวจสอบคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา
การประเมินผลและตรวจสอบคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา เป็นระบบและ
กลไก ในการควบคุม ตรวจสอบ และประเมินผลการดำเนนิ งานตามมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษาท่ี
ดำเนินงานอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของการบริหารจัดการ กระทำโดยบุคลากรใน
หนว่ ยงานหรือผู้ท่ีเกยี่ วข้อง สถานศกึ ษาต้องให้ความสำคัญกบั การประเมินเชิงคุณภาพทีส่ ะท้อน
จดุ เดน่ และจุดควรพัฒนาท่เี กดิ ข้นึ จากการการดำเนนิ งาน ผสมผสานกบั การประเมินเชิงปริมาณควบคู่กัน
ไป สถานศกึ ษาต้องกำหนดหรอื มอบหมายผ้รู บั ผิดชอบในการประเมนิ ผลและตรวจสอบคุณภาพการศึกษา
การปฏิบตั งิ านของครูและบุคลากรในสถานศึกษาตามบทบาทและหน้าท่ีท่ีได้รบั มอบหมาย
และระดบั สถานศกึ ษาให้ชัดเจน วิเคราะหม์ าตรฐานและเป้าหมายตามมาตรฐาน การศึกษาของ
สถานศึกษาท่ปี ระกาศใช้ กำหนดวธิ ีการเก็บรวบรวมข้อมูลและเคร่อื งมือทห่ี ลากหลายและเหมาะสม
ดำเนนิ การประเมนิ ผลและตรวจสอบคณุ ภาพการศึกษาภายในสถานศกึ ษา อย่างนอ้ ยภาคเรยี นละ ๑
ครั้ง พรอ้ มทั้งสรปุ รายงานผลการประเมนิ คุณภาพภายในของสถานศกึ ษา เพื่อนำผลการประเมิน
คณุ ภาพภายในไปจัดทำรายงานผลการประเมนิ ตนเองของสถานศึกษาตอ่ ไป
5. ติดตามผลการดำเนินงานเพื่อพัฒนาสถานศึกษาให้มีคุณภาพตามมาตรฐาน
การศึกษา
เปน็ การติดตามผลการดำเนนิ งานตามแผนพัฒนาการจัดการศึกษาและแผนปฏิบัติการ
ประจำปีของสถานศึกษา เพื่อให้ได้ข้อมูลเชิงประจักษ์ไปใช้ปรับปรุงหรือพัฒนาการดำเนินงานตาม
มาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา ประเด็นที่สถานศึกษาติดตามผล ได้แก่ กระบวนการบริหารจัด
การศึกษาของสถานศึกษา เช่น การพัฒนาหลักสูตรของสถานศึกษา กระบวนการจัดการเรียนรู้ การจัด
กิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้ การวัดผลประเมินผลการเรียนรู้ การพัฒนาบุคลากร กระบวนการบริหาร
และจัดการ การจัดสภาพแวดล้อมและแหล่งเรียนรู้ เป็นต้น และการดำเนินงานตามแผนปฏิบัติการ
ประจำปีของสถานศึกษา ว่าดำเนินงานได้บรรลุตามเป้าหมาย ตัวชี้วัดความสำเร็จที่กำหนดหรือไม่
อย่างไรสถานศึกษาสามารถติดตามผลระหว่างและเมื่อเสร็จสิ้นการดำเนินงานก็ได้สถานศึกษาควร
กำหนดผู้รับผิดชอบในการติดตามผล กำหนดปฏิทินปฏิบัติงานติดตามผล วิเคราะห์และกำหนดกรอบ
พร้อมกับสร้างเครื่องมือติดตามผล จัดทำระบบข้อมูลสารสนเทศ และรายงานผลการติดตามอย่างน้อย
ภาคเรียนละ ๑ ครัง้
6. จดั ทำรายงานผลการประเมินตนเอง
รายงานผลการประเมินตนเอง (Self - Assessment Report : SAR) ตามมาตรฐาน
การศึกษาของสถานศึกษาทดี่ ี ต้องสะท้อนคุณภาพของผู้เรียนและผลสำเร็จของการบรหิ ารจัดการศึกษา
สถานศึกษาต้องนำผลการประเมินคุณภาพภายในมาจัดทำรายงานผลการประเมินตนเอง โดยรวบรวม
ข้อมูลสารสนเทศ ข้อมูลทั่วไปและผลการประเมินตามมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษาแต่ละ

คมู่ อื การนิเทศระบบการประกนั คุณภาพภายในสถานศึกษา
โดยใชก้ ระบวนการนิเทศแบบ PIDRE สำนกั งานเขตพืน้ ท่กี ารศึกษาประถมศึกษาระนอง

12

มาตรฐานไปจัดทำรายงานผลการประเมินตนเองตามรูปแบบรายงานที่สถานศึกษากำหนด อาจเสนอ
เป็นความเรียง การบรรยายประกอบแผนภูมิ รปู ภาพหรอื กราฟ ฯลฯ ตามบริบทของสถานศึกษา โดยใช้
ภาษาที่อา่ นเข้าใจงา่ ย กระชบั ชัดเจน นำเสนอข้อมูลท้งั เชิงปริมาณและเชงิ คุณภาพ สาระสำคญั รายงาน
ผลการประเมินตนเอง แบ่งเป็น ๒ ส่วน คือ ส่วนท่ี ๑ บทสรุปสำหรับผู้บริหาร และส่วนที่ ๒ ผลการ
ประเมินตนเองของสถานศึกษา โดยแต่ละมาตรฐานนำเสนอใน ๓ ประเด็น คือ ๑) คุณภาพในแต่ละ
มาตรฐานอยู่ในระดับใด ๒) มีหลักฐานในการอ้างอิงผลการประเมินตามประเด็นพิจารณาของแต่ละ
มาตรฐานอย่างไร ๓) สถานศึกษาจะมีกระบวนการพัฒนาคุณภาพตามมาตรฐานการศึกษาของ
สถานศึกษาให้ดีขึ้นกว่าเดิมได้อย่างไร สถานศึกษาอาจแนบภาคผนวกที่นำเสนอหลักฐานข้อมูลสำคัญ
หรือเอกสารอ้างอิงต่าง ๆ ได้ตามความเหมาะสม นำเสนอรายงานผลการประเมินตนเองต่อ
คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพ้ืนฐานให้ความเหน็ ชอบ และจัดสง่ รายงานดังกล่าวต่อหน่วยงานต้นสังกัด
หรือหน่วยงานที่กำกับดูแลเป็นประจำทุกปี เผยแพร่รายงานต่อสาธารณชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
และเตรยี มรับการประเมินคณุ ภาพภายนอกตอ่ ไป

ทั้งนี้ สถานศึกษาแต่ละแห่งและหน่วยงานต้นสังกัด ต้องนำข้อมูลจากรายงานผลการ
ประเมินตนเองและข้อเสนอแนะที่ได้รับจากการประเมินคุณภาพภายนอกจากส ำนักงานรับรอง
มาตรฐานและประเมนิ คุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) ไปใช้ปรับปรงุ หรือพัฒนาคุณภาพการศึกษา
ของสถานศึกษาให้มีคุณภาพและต่อเน่ือง ย่งั ยนื ต่อไป

5. แนวทางการจดั ทำรายงานผลการประเมินตนเองของสถานศึกษา

๑. แต่งตั้งคณะทำงาน สถานศึกษาแต่งตั้งคณะทำงานเพื่อจัดทำรายงานผลการประเมินตนเอง

ของสถานศึกษา ประกอบดว้ ย คณะกรรมการสถาน ศึกษาขน้ั พ้นื ฐาน ผบู้ รหิ าร ครู และบคุ ลากรผู้มีส่วน
เกี่ยวข้อง และอาจกำหนดให้มีผู้รับผิดชอบหลกั ในการจัดทำรายงานผลการประเมนิ ตนเองก็สามารถทำ
ได้

๒. รวบรวมข้อมูลสารสนเทศ สถานศึกษาดำเนินการรวบรวมข้อมูลสารสนเทศที่สะท้อน

คุณภาพของสถานศึกษาและสอดคล้องกับมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา ซึ่งเป็นกระบวนการที่มี
ความสำคัญอย่างยิ่ง เนื่องจากความถูกต้องและความครบถ้วนของข้อมูลสารสนเทศนั้น ส่งผลต่อความ
น่าเชื่อถือและความสมบูรณ์ของรายงานผลการประเมินตนเองของสถานศึกษา ดังนั้น ข้อมูลที่เก็บ
รวบรวมจึงต้องเป็นข้อมูลเชิงประจักษ์ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาสถานศึกษาและผล ดำเนินงานของ
สถานศึกษาในรอบปีทผ่ี ่านมาที่เกิดขึ้นจริงและสามารถสะท้อนคุณภาพในแต่ละมาตรฐานการศึกษาของ
สถานศกึ ษาไดอ้ ย่างครบถว้ นชัดเจน ข้อมูลสารสนเทศท่ใี ช้ในการเขียนรายงาน ไดแ้ ก่ ๑) ขอ้ มลู ทั่วไปของ
สถานศึกษา เช่น ข้อมูลเกี่ยวกับนักเรียนและบุคลากรในสถานศึกษา ข้อมูลงบประมาณ ข้อมูลสภาพ
ชุมชนโดยรวม และ ๒) ข้อมูลที่เป็นผลการประเมินตนเองของสถานศึกษา เช่น ข้อมูลเกี่ยวกับผลการ
จัดการเรียนรู้ตามหลักสูตรของสถานศึกษา ข้อมูลผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนระดับสถานศึกษา ผลการ
ประเมินคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน ผลการทดสอบระดับชาติของผู้เรียน หรือผลการประเมิน
ผู้เรียนอื่น ๆ ผลการดำเนินงานในเชิงผลการประเมินจากการดำเนินงานตามแผนงาน โครงการและ

คมู่ อื การนิเทศระบบการประกนั คุณภาพภายในสถานศึกษา
โดยใช้กระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE สำนักงานเขตพน้ื ที่การศกึ ษาประถมศกึ ษาระนอง

13

กิจกรรมต่าง ๆ ทั้งภายในและภายนอกสถานศึกษา ผลการใช้แหล่งเรียนรู้ ภายในและภายนอก
สถานศึกษา ผลการพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา ผลการจัดกิจกรรมพัฒนาสภาพแวดลอ้ มทาง
กายภาพและสงั คม สรุปผลการประเมนิ จากหนว่ ยงานภายนอกและข้อเสนอแนะ

๓. เขียนรายงานผลการประเมินตนเองของสถานศึกษา สถานศึกษาสามารถกำหนดรูปแบบการ
รายงานผลการประเมินตนเองของสถานศึกษา (SAR) ได้ตามความเหมาะสม สามารถนำเสนอได้ทั้ง
ข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ การนำเสนออาจเป็นความเรียง ตารางประกอบ ความเรียง การ
บรรยายประกอบแผนภูมิ รูปภาพ หรือกราฟ ฯลฯ โดยใช้ภาษาที่อ่านเข้าใจง่าย กระชั บ ชัดเจน
สาระสำคญั แบ่งออกเปน็ ๒ ส่วน คือสว่ นท่ี ๑ บทสรปุ สำหรับผู้บริหาร และส่วนที่ ๒ ข้อมูลการประเมิน
ตนเอง ซึ่งในส่วนที่ ๒ จะนำเสนอข้อมูลพื้นฐานทั่วไป และ ตอบคำถาม ๓ ข้อ คือ ข้อ ๑ มาตรฐาน
การศกึ ษาของสถานศึกษามีระดับคุณภาพใด ขอ้ ๒ ขอ้ มลู หลักฐานและเอกสารเชิงประจักษ์สนับสนุนมี
อะไรบ้าง และขอ้ ๓ แผนงาน แนวทางพัฒนาคุณภาพใหด้ ขี ึ้นกวา่ เดมิ

๔. นำเสนอคณะกรรมการสถานศกึ ษาพจิ ารณาใหค้ วามเหน็ ชอบ สถานศึกษาต้องนำเสนอรายงาน
ให้คณะกรรมการสถานศึกษาพิจารณาให้ความเห็นชอบและรับรองผลการประกันคุณภาพภายใน
สถานศึกษาหลังจากเขียนรายงานประเมินตนเองเสรจ็ สมบรู ณ์แล้ว

๕. รายงานและเปดิ เผยตอ่ ผูเ้ กีย่ วข้อง เมอื่ รายงานผลการประเมนิ ตนเองของสถานศกึ ษาไดร้ ับ
ความเห็นชอบจากคณะกรรมการสถานศึกษาขัน้ พ้นื ฐานแล้ว สถานศึกษาจะต้องรายงานและเผยแพร่ผล
การประเมินตนเองของสถานศึกษาแกผ่ ู้เกยี่ วขอ้ ง ไดแ้ ก่ ครู ผูป้ กครอง นักเรยี น หนว่ ยงานตน้ สงั กดั
ชุมชน และหน่วยงานอืน่ ที่เกี่ยวขอ้ ง ซ่ึงสถานศึกษาสามารถดำเนินการเผยแพร่ผลการประเมนิ ตนเอง
ของสถานศกึ ษาไดห้ ลากหลายวิธตี ามความเหมาะสม เช่น เวบ็ ไซต์ของสถานศกึ ษา จุลสาร วารสาร แผ่น
พับ เสยี งตามสาย และการช้แี จงในการประชุม เปน็ ตน้

โครงสร้างรายงานผลการประเมินตนเองของสถานศึกษา มีดังน้ี
ส่วนที่ ๑ บทสรปุ สำหรบั ผู้บรหิ าร
แสดงรายละเอยี ดการสงั เคราะหผ์ ลการประเมนิ ตนเองและนำเสนอข้อมลู โดยสงั เขป ได้แก่

ขอ้ มลู พนื้ ฐานของสถานศกึ ษา และผลการประเมินตนเองท่ีมคี วามกระชับ ชัดเจน ตรงตามประเด็น
สำคัญ ๆ และมีที่มาของหลักฐานชดั เจนในเชิงประเมนิ ส่อื ให้เหน็ อย่างชดั เจนถึงผลกระทบจากการ
ดำเนนิ งานของสถานศึกษาเพ่ือพฒั นาคุณภาพในดา้ นตา่ ง ๆ ตามกรอบการประเมนิ ซงึ่ ได้แก่ มาตรฐาน
ของสถานศกึ ษา

สว่ นที่ ๒ รายละเอยี ดผลการประเมนิ ตนเองของสถานศกึ ษา
แสดงรายละเอยี ผลการประเมินตเองของสถาศกึ ษา ประกอบด้วยข้อมูลพ้นื ฐาน ผลการ
ประเมินตนเองของสถานศกึ ษา และภาคผนวก ซึง่ มรี ายละเอยี ด ดังนี้

๒.๑ ข้อมลู ทวั่ ไปของสถานศกึ ษา : นำเสนอขอ้ มูลพน้ื ฐานของสถานศึกษาท่ีสำคัญให้
เหมาะสม และเป็นไปตามสภาพจริง สะท้อนให้เหน็ ถึงสภาพแวดล้อมของสถานศึกษา โดยนำเสนอเปน็
ความเรยี ง ตาราง แผนภมู หิ รือกราฟ ตามความเหมาะสมของข้อมลู ซ่งึ ขอ้ มูลพืน้ ฐานของสถานศกึ ษา
อาจประกอบดว้ ย

คูม่ อื การนเิ ทศระบบการประกันคณุ ภาพภายในสถานศกึ ษา
โดยใช้กระบวนการนิเทศแบบ PIDRE สำนกั งานเขตพืน้ ทกี่ ารศกึ ษาประถมศึกษาระนอง

14

๑) ขอ้ มลู พ้นื ฐานของสถานศึกษา เชน่ ชื่อ รหัสสถานศึกษา ทตี่ ั้ง หมายเลขโทรศัพท์
โทรสาร E-mail เวบ็ ไซต์ ระดับชั้นที่เปดิ สอน เปน็ ตน้

๒) การบริหารจดั การแนวทางการจัดการศกึ ษา ประกอบด้วยปรชั ญาการศกึ ษา
วสิ ยั ทศั น์ พนั ธกจิ เอกลักษณ์ และอัตลักษณ์ของโรงเรียนเป็นต้น

๓) ข้อมลู บุคลากร ประกอบด้วย จำนวนผู้บริหาร จำนวนครู จำแนกตามสาขาวชิ า
จำนวนนกั เรยี น จำแนกตามระดับชนั้ คณุ ลกั ษณะ เชน่ ผเู้ รียนทม่ี ีความพกิ าร ผ้เู รยี นที่มีความดอ้ ย
โอกาส ผู้เรยี นทมี่ คี วามสามารถพิเศษ เปน็ ตน้

๔) ขอ้ มูลผลสมั ฤทธิ์ทางการเรียน เชน่ ค่าเฉล่ยี ผลการทดสอบทางการศึกษาระดบั ชาติ
ขัน้ พื้นฐาน (O-NET) หรือผลการทดสอบความสามารถพ้ืนฐานของผู้เรยี นระดบั ชาติ (NT) เปน็ ตน้

๕) ขอ้ มูลสภาพชุมชนโดยรวม แหล่งเรียนรภู้ ายใน/ภายนอกสถานศึกษา ภมู ิปัญญา
ทอ้ งถนิ่ เป็นตน้

๒.๒ ผลการประเมนิ ตนเองของสถานศกึ ษา : นำเสนอผลการประเมนิ ตนเองตาม
มาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา ประกอบดว้ ย ๑) การสรุปผลการประเมนิ ตนเองของสถานศึกษาใน
ภาพรวม ๒) การนำเสนอผลการประเมนิ ตนเองของสถานศึกษาเปน็ รายมาตรฐาน โดยมีรายละเอียดแต่
ละประเด็น ดังนี้

๑) การสรปุ ผลการประเมนิ ตนเองของสถานศึกษาในภาพรวม :เป็นการนำเสนอระดบั
คุณภาพในภาพรวมของสถานศกึ ษา ผลการดำเนนิ งานของสถานศกึ ษาท่สี นบั สนนุ ผลการประเมนิ ตาม
ระดับคุณภาพทส่ี ถานศึกษาไดร้ ับโดยนำผลการดำเนนิ งานทั้ง ๓ มาตรฐาน และนำเสนอผลงานทีแ่ สดง
ให้เหน็ ว่าสถานศกึ ษาไดร้ ับผลการประเมนิ ในระดบั ดงั กล่าว เพราะเหตุใด โดยอาจเสนอเป็นความเรียง
ตาราง แผนภมู ิ หรอื กราฟ ฯลฯ ตามความเหมาะสมของข้อมลู โดยคณะกรรมการประเมินคุณภาพรว่ ม
ใหร้ ะดบั คุณภาพของสถานศึกษาในภาพรวม ซง่ึ ในบางครั้งอาจพบวา่ ผลการประเมินมีความแตกต่างกนั
จึงอาจต้องใช้วิธที างดา้ นคณิตศาสตรแ์ ละทางดา้ นพฤติกรรมศาสตรเ์ พ่ือหาฉันทามติของผลการประเมนิ
ตนเองของสถานศกึ ษาในภาพรวม

๒) การนำเสนอผลการประเมินคณุ ภาพภายในสถานศึกษาเป็นรายมาตรฐาน : เป็น
การนำเสนอผลการประเมินคุณภาพภายใน เปน็ รายมาตรฐานโดยอาจเขียนเปน็ รายข้อ หรือความเรียง
ให้ครอบคลมุ ทุกประเด็นพจิ ารณาของแต่ละมาตรฐาน ซ่งึ มีรายละเอียดการนำเสนอใน ๓ ประเด็น ดังน้ี

๒.๑) ระดบั คุณภาพในแตล่ ะมาตรฐานอยูใ่ นระดับใด : เป็นการตัดสนิ ระดับ
คุณภาพตามมาตรฐาน โดยพิจารณาผลการดำเนินงานจากความสำเร็จตามประเดน็ พจิ ารณาของแต่ละ
มาตรฐานแบบองค์รวม (Holistic) ทงั้ นผี้ ลการประเมินระดับคณุ ภาพต้องสอดคล้องกบั ผลการ
ดำเนินงานท่เี กิดขึ้นจริงซ่ึงเกณฑก์ ารตัดสนิ คุณภาพ ๕ ระดับ คือ กำลังพัฒนา ปานกลาง ดี ดเี ลศิ และ
ยอดเยย่ี ม (แนวทางการใหร้ ะดบั คุณภาพในภาคผนวก)

๒.๒) มีหลักฐานในการอา้ งองิ ผลการประเมนิ ตามประเด็นพิจารณาของแต่ละ
มาตรฐานอย่างไร: ให้นำเสนอกระบวนการพฒั นา วิธกี ารดำเนนิ งานของสถานศึกษาในแต่ละมาตรฐาน
ใหช้ ดั เจนครอบคลุมตามประเดน็ พจิ ารณา เพอื่ สนับสนุนผลการตัดสนิ คุณภาพของมาตรฐาน โดย
นำเสนอในเชิงปรมิ าณและ/หรือเชิงคณุ ภาพให้เหมาะสมสอดคล้องกับลักษณะข้อมลู ในการประเมนิ

คมู่ อื การนิเทศระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศกึ ษา
โดยใช้กระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE สำนักงานเขตพืน้ ท่กี ารศึกษาประถมศกึ ษาระนอง

15
๒.๓) สถานศกึ ษาแผนพฒั นาคุณภาพของสถานศึกษา หรือจะมีกระบวนการ
พฒั นาคณุ ภาพตามมาตรฐานการศกึ ษาของสถานศกึ ษาให้ดีขน้ึ กว่าเดิมได้อย่างไร : เปน็ การนำเสนอผล
การดำเนนิ งานท่ไี ม่เป็นไปตามเกณฑท์ ีส่ ถานศึกษากำหนด หรือโครงการ/กิจกรรมท่คี าดวา่ หาก
ดำเนินงานแลว้ จะสง่ ผลให้การจัดการศึกษาของสถานศกึ ษาในแต่ละมาตรฐาน มคี ุณภาพ
เพิ่มมากขนึ้ สามารถธำรงรกั ษา หรือยกระดบั คุณภาพได้
๒.๓ ภาคผนวก นำเสนอหลักฐานข้อมลู สำคัญ หรือเอกสารอ้างอิงต่าง ๆ โดยสังเขป

คูม่ ือการนเิ ทศระบบการประกนั คุณภาพภายในสถานศึกษา
โดยใชก้ ระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE สำนักงานเขตพ้ืนที่การศกึ ษาประถมศกึ ษาระนอง

ส่วนที่ 16

๓
ขนั้ ตอนการดาเนินการและเคร่ืองมอื นิเทศ
1. ขัน้ ตอนการดำเนนิ การ

กลุ่มงานส่งเสริมพัฒนาระบบการประกันคุณภาพการศึกษา ดำเนินการนิเทศระบบ
การประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา ของสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา
ระนอง ปีการศึกษา 2563 โดยใชก้ ระบวนการนิเทศแบบ PIDRE ดำเนินการตามขนั้ ตอนดงั นี้

ขน้ั ที่ 1 การวางแผนการนิเทศ (Planning-P)
1) ร่างแผนการดำเนนิ งาน
2) ศึกษาผลการประเมินตนเองของสถานศึกษา (SAR) ปีการศึกษา 2562 เพื่อให้

ได้ข้อมูลที่สอดคล้องกับสภาพปัจจุบันปัญหาและความต้องการของผู้รับการนิเทศ และศึกษาข้อมูล
สารสนเทศ ได้แก่ เอกสารรายงานการประเมินตนเองของสถานศึกษา (SAR) ผลการนิเทศติดตามระบบ
การประกันคุณภาพภายในสถานศกึ ษา

3) จัดทำแผนการนเิ ทศ และกำหนดปฏิทินการดำเนนิ การ
๔) จัดประชุมศึกษานิเทศก์ ชี้แจงการดำเนินงานระบบการประกันคุณภาพภายใน
สถานศึกษา ของสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระนอง ปีการศึกษา
2563 โดยใชก้ ระบวนการนิเทศแบบ PIDRE
ขั้นที่ 2 การให้ความรู้ก่อนการนิเทศ (Informing-I)
ผู้นิเทศ : ให้ความรู้แก่ผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้รับผิดชอบ โดยการจัดอบรม
เชิงปฏิบัติการเพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับระบบการประกันคุณภาพการศึกษา
ตามกฎกระทรวงการประกันคุณภาพการศกึ ษา พ.ศ2561
ผรู้ ับการนิเทศ

1) วิเคราะห์ผลการประเมินตนเองของสถานศึกษา นำผลมาวิเคราะห์ และ
นำไปใช้ในการวางแผน จัดทำแผนงานโครงการลงสแู่ ผนปฏบิ ัติการประจำปี

2) ศึกษาแนวทางการดำเนินงานระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา
และจัดทำแผน/คู่มอื การดำเนินงานประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา ที่สอดคล้องกับกฎกระทรวงการ
ประกนั คุณภาพการศกึ ษา พ.ศ.2561

ขัน้ ท่ี 3 ดำเนินการนเิ ทศ (Doing-D)
ผู้นิเทศกำหนดปฏิทินนิเทศ แจ้งให้โรงเรียนทราบ ดำเนินการนิเทศโดยใช้การนิเทศเชิง

บูรณาการโดยใช้พน้ื ทีเ่ ป็นฐาน และการนิเทศทางไกล ตามปฏทิ ินการนิเทศที่กำหนด

คู่มอื การนิเทศระบบการประกนั คณุ ภาพภายในสถานศึกษา
โดยใช้กระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE สำนักงานเขตพน้ื ทกี่ ารศกึ ษาประถมศึกษาระนอง

17

ขน้ั ที่ 4 การสรา้ งขวญั และกำลงั ใจ (Reinforcing–R)
1) กลา่ วชื่นชมและให้กำลงั ใจ ยกยอ่ งผ้รู ับการนเิ ทศ ในการดำเนนิ งานระบบการประกัน

คุณภาพภายในสถานศกึ ษา ลงในสมดุ นิเทศและจดหมายข่าวของกล่มุ นิเทศ ติดตามและประเมนิ ผลการจัด
การศึกษา

2) คัดเลอื กโรงเรียนท่ีมีผลการดำเนินงานระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา
ทเ่ี ป็นเลิศ รว่ มแลกเปลย่ี นเรยี นรูก้ บั โรงเรยี นในสังกดั รว่ มชื่นชมความสำเรจ็ รว่ มกนั

ขั้นที่ 5 การประเมินผลการนเิ ทศ (Evaluating–E)
ผู้รับการนิเทศ : นำผลการนิเทศ ติดตามและตรวจสอบการดำเนินงานระบบการประกัน
คุณภาพภายในสถานศึกษา และผลการประเมินตนเองของสถานศึกษา ไปปรับปรุง พัฒนาระบบ
การประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาในปกี ารศกึ ษาถัดไป
ผู้นเิ ทศ : รวบรวมแบบสอบถาม จดั ทำขอ้ มูล สรปุ ผล จดั ทำเอกสาร เผยแพรผ่ ลงาน และ
นำเสนอผลงานการดำเนินงานระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา ในงานสำคัญของสำนักงาน
เขตพนื้ ท่ีการศกึ ษาประถมศึกษาระนอง ดังน้ี
1. กิจกรรม “ตลาดนดั วชิ าการ สะพานเช่ือมโยงสูโ่ ลกอาชพี ”
2. กิจกรรม “เกยี รตยิ ศศกั ดศิ์ รี เกง่ ดี เดก็ ระนอง”

2. แผนการดำเนินการ
กลุ่มงานส่งเสริมพัฒนาระบบการประกันคุณภาพการศึกษา จัดทำแผนการดำเนินการเพื่อเพิ่ม

ประสิทธิภาพระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาให้เข็มแข็ง ของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา

ประถมศกึ ษาระนอง ประจำปีงบประมาณ 2564 (ปีการศกึ ษา 2563) ดงั น้ี

ท่ี กจิ กรรม ระยะเวลา ผู้รับผิดชอบ
1 สร้างความรู้ ความเข้าใจแก่สถานศึกษา เร่อื งการ ต.ค.63 สพป.ระนอง

ประกันคุณภาพการศึกษา และการประเมินแนวใหม่ พ.ย.63 สถานศึกษา
ให้กบั ผ้บู รหิ ารโรงเรยี นและครูทุกคน สพป.ระนอง
2 สถานศึกษาทบทวน ตรวจสอบ การดำเนินงานตาม พ.ย.63
กระบวนการประกันคุณภาพการศกึ ษา - สถานศึกษา
3 นิเทศ ติดตาม ตรวจสอบคุณภาพการศกึ ษาของ
สถานศึกษา มี.ค.64
เม.ย.64
4 สถานศึกษา จดั ใหม้ ีการประเมินผลการดำเนนิ งาน และ
ตรวจสอบคณุ ภาพของสถานศึกษา ตามปฏิทินที่
กำหนด เปน็ ระยะทง้ั ระหวา่ งปกี ารศึกษาและส้ินปี
การศึกษา โดยแต่งตั้งคณะกรรมการตรวจสอบประเมิน
จากหลายฝา่ ยตามแนวทางการประเมินแนวใหม่

คู่มอื การนิเทศระบบการประกันคณุ ภาพภายในสถานศกึ ษา
โดยใช้กระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE สำนกั งานเขตพน้ื ที่การศึกษาประถมศึกษาระนอง

18

ท่ี กจิ กรรม ระยะเวลา ผรู้ บั ผิดชอบ
เม.ย.64 สถานศึกษา
5 สถานศึกษาประเมนิ คุณภาพการศึกษา และจัดทำ
รายงานคณุ ภาพการศกึ ษาประจำปี (SAR) รายงานต่อ พ.ค.64 สพป.ระนอง
หน่วยงานตน้ สงั กัด พ.ค.64 สพป.ระนอง

6 เกบ็ รวบรวม SAR ของสถานศึกษา ตรวจสอบและ พ.ค.64 สพป.ระนอง
นำเข้าระบบ e-SAR ของ สมศ.

7 สังเคราะห์รายงานการประเมินคุณภาพการศึกษาของ
สถานศึกษา จัดทำรายงานสรุปผลการประเมนิ คุณภาพ
ภายในของสถานศึกษาภาพรวมระดบั เขตพื้นท่ี
การศึกษา และรายงานตอ่ ผเู้ ก่ียวข้อง

8 วางแผนการนเิ ทศ ตดิ ตามการดำเนินงานระบบประกนั
คณุ ภาพภายในสถานศึกษา ในปีการศึกษา 2564

3. เครื่องมอื การนิเทศ
กลุ่มงานส่งเสริมพัฒนาระบบการประกันคุณภาพการศึกษา ออกแบบตรวจสอบ การดำเนนิ งานระบบ

ประกนั คุณภาพภายในสถานศึกษา ของโรงเรยี นในสังกัดสำนักงานเขตพืน้ ที่การศึกษาประถมศึกษาระนอง
ประกอบด้วย

1. แบบตรวจสอบการดำเนินงานระบบการประกันคุณภาพการศึกษาและการประเมนิ แนวใหม่ของ
สถานศึกษา สำนักงานเขตพน้ื ท่ีการศึกษาประถมศึกษาระนอง

ใช้สำหรับตรวจสอบการดำเนินงานระบบการประกันคุณณภาพการศึกษา ตามกฎกระทรวงการ
ประกนั คณุ ภาพการศึกษา พ.ศ.2560 โดยกำหนดระดับการปฏบิ ตั งิ าน และร่องรอยหลกั ฐาน

ที่ รายการ ระดับปฏิบัติ รอ่ งรอย/
หลักฐาน
ปรบั ปรงุ พอใช้ ดี

1 ผบู้ ริหารโรงเรยี น คณะครู และผู้เก่ยี วข้องมีความ

ตระหนักและเหน็ ความสำคัญของการประกนั

คุณภาพภายในสถานศึกษา

2 สถานศึกษาสรา้ งความรู้ ความเขา้ ใจเกี่ยวกบั

ระบบการประกันคณุ ภาพการศึกษา กับผมู้ ีส่วน

เกี่ยวข้อง (ครู ผู้ปกครอง ชุมชน ศษิ ยเ์ กา่

กรรมการสถานศึกษา ผู้ทรงคุณวุฒใิ นท้องถ่ิน

ผู้แทนจากหนว่ ยงานในระดบั ทอ้ งถนิ่ ฯลฯ)

คู่มอื การนเิ ทศระบบการประกนั คุณภาพภายในสถานศกึ ษา
โดยใช้กระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE สำนกั งานเขตพื้นทกี่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาระนอง

19

ที่ รายการ ระดับปฏิบัติ รอ่ งรอย/
หลกั ฐาน
ปรบั ปรุง พอใช้ ดี

3 สถานศึกษาดำเนินการกำหนดมาตรฐาน

การศึกษาของสถานศึกษา ทัง้ ระดบั ปฐมวยั และ

ระดบั การศกึ ษาขัน้ พื้นฐาน พร้อมทั้งกำหนด

ตวั ชี้วัด/คำอธบิ ายของประเด็นพิจารณาการให้

ระดับคณุ ภาพของแตล่ ะมาตรฐาน ประกาศใช้

มาตรฐานการศึกษาของสถานศกึ ษา

4 กำหนดค่าเปา้ หมายในการพฒั นา ได้สอดคล้อง

กับประเดน็ พจิ ารณา (เชิงปริมาณ/เชิงคุณภาพ)

5 จดั ทำแผนพัฒนาการศึกษาท่ีมงุ่ คุณภาพตาม

มาตรฐานการศึกษา

- วเิ คราะหผ์ ลการประเมนิ คณุ ภาพการศึกษาปี

การศึกษา 2562 สภาพปัญหาปจั จบุ ัน ปัญหา

เพ่ือกำหนดแนวทางการพัฒนา และค่าเป้าหมาย

การพฒั นาในปีการศึกษา 2563

- จัดทำแผนพัฒนาการศึกษาท่มี ุ่งคุณภาพตาม

มาตรฐานการศึกษา

- จดั ทำแผนปฏิบัติการประจำปี ทส่ี อดคล้องกับ

แนวทางการพฒั นา

6 สถานศึกษาดำเนนิ การพฒั นาคณุ ภาพการศึกษา

ตามแผนปฏิบตั กิ าร

7 สถานศึกษา จัดให้มีการประเมนิ ผลการ

ดำเนนิ งาน และตรวจสอบคณุ ภาพของ

สถานศึกษา จัดทำปฏิทนิ การตรวจสอบคณุ ภาพ

เป็นระยะ ทง้ั ระหวา่ งปีการศึกษาและสิ้นปี

การศึกษา แต่งตัง้ คณะกรรมการตรวจสอบ

ประเมินจากหลายฝ่ายตามแนวทางการประเมนิ

แนวใหม่ และประชมุ ช้แี จง ทำความเขา้ ใจ

เก่ียวกบั รูปแบบการประเมิน รวมถึงวธิ ีการ

ประเมิน

8 สถานศึกษาจัดทำรายงานผลการประเมินตนเอง

ของสถานศกึ ษา (SAR) ได้ครอบคลมุ ชัดเจนทุก

มาตรฐาน

ค่มู อื การนิเทศระบบการประกันคณุ ภาพภายในสถานศึกษา
โดยใช้กระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE สำนักงานเขตพน้ื ทกี่ ารศกึ ษาประถมศึกษาระนอง

20

ที่ รายการ ระดบั ปฏบิ ตั ิ ร่องรอย/
หลกั ฐาน
9 การนำผลการประเมินตนเองของสถานศกึ ษา ปรับปรุง พอใช้ ดี
(SAR) ไปใช้วางแผนการพฒั นาคณุ ภาพ
การศึกษา

หมายเหตุ คำช้ีแจงระดับการปฏบิ ตั ิ
ระดับปฏิบตั ิ ดี หมายถึงมีความตระหนักให้ความสำคัญ และปฏิบตั ิครบถ้วนทุก

รายการ
ระดบั ปฏิบัติ พอใช้ หมายถึงมีความพระหนัก แต่มีบางสว่ นที่ปฏบิ ตั ไิ มค่ รบถ้วนสมบูรณ์
ระดบั ปฏบิ ัติ ปรับปรุงหมายถึงไมใ่ ห้ความสำคัญ หรือไม่มีการปฏิบัติ หรือปฏิบัติน้อยมาก

คมู่ ือการนเิ ทศระบบการประกนั คุณภาพภายในสถานศกึ ษา
โดยใช้กระบวนการนิเทศแบบ PIDRE สำนกั งานเขตพ้ืนทก่ี ารศึกษาประถมศกึ ษาระนอง

21

เอกสารอา้ งองิ

วีระศักดิ์ ชมพูคำ. (2550). การนิเทศการศกึ ษา. คณะครุศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยเชียงใหม่.
. (2555). การศึกษาปัญหาการนเิ ทศภายในสถานศกึ ษาตามความคิดเหน็ ของ
ผ้บู ริหาร. นครปฐม : โรงพมิ พม์ หาวิทยาลัยศลิ ปากร วิทยาเขตพระราชวังสนามจนั ทร.์

สงัด อทุ รานนั ท์. (2556). การนเิ ทศการศึกษา:หลักการทฤษฎแี ละปฏิบตั ิ. กรงุ เทพฯ: บตั รสยาม.
ราชกจิ จานเุ บกษา. กฎกระทรวง การประกันคณุ ภาพการศึกษา พ.ศ.2561. ราชกิจจานเุ บกษา

เลม่ 135 ตอนท่ี 11 ก 23 กมุ ภาพันธ์ 2561.
กระทรวงศกึ ษาธิการ. เร่ือง ใหใ้ ชม้ าตรฐานการศึกษา ระดับปฐมวัย ระดับการศึกษาข้ันพ้นื ฐาน

และระดับการศึกษาข้นั พนื้ ฐานศูนย์การศึกษาพเิ ศษ. ประกาศ ณ วันท่ี 6 สงิ หาคม พ.ศ.
2561.
สำนกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พ้ืนฐาน. ประกาศสำนกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขั้นพืน้ ฐาน
เร่ือง แนวปฏบิ ัตกิ ารดำเนนิ งานประกันคณุ ภาพการศกึ ษา ระดับการศกึ ษา ขนั้ พ้ืนฐาน
พ.ศ.2561. ประกาศ ณ วนั ท่ี 16 สงิ หาคม พ.ศ.2561
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาข้นั พ้นื ฐาน. 2561. แนวทางการประเมินคุณภาพตามมาตรฐาน
การศึกษา ระดับปฐมวยั ระดับการศกึ ษาขน้ั พนื้ ฐาน และระดบั การศกึ ษาขั้นพืน้ ฐานศนู ย์
การศกึ ษาพเิ ศษ. สำนกั ทดสอบทางการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการ การศกึ ษาข้ันพ้นื ฐาน.

คู่มือการนเิ ทศระบบการประกันคณุ ภาพภายในสถานศึกษา
โดยใช้กระบวนการนเิ ทศแบบ PIDRE สำนกั งานเขตพ้ืนทีก่ ารศึกษาประถมศกึ ษาระนอง

สำนกั งำนเขตพื้นทีก่ ำรศกึ ษำประถมศกึ ษำระนอง