คู่มือ การผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ BLN

การผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์

2) ใช้เคร่ืองมือที่มีด้ามจับหุ้มฉนวนเสมอ และใช้ตะไบ/กระดาษทราย ขัดเพื่อกาจัดการกัดกร่อน
และความช้ืนจากขวั้ แบตเตอร่ี ดังแสดงในรูปที่ 179

รูปที่ 179 ใช้ตะไบ/กระดาษทราย ขดั เพอื่ กาจดั การกัดกร่อนและความชนื้ จากข้วั แบตเตอร่ี
3) ตรวจสอบจุดต่อต่าง ๆ ว่าขันแนน่
4) ทาความสะอาดพน้ื ผวิ แบตเตอรโ่ี ดยกาจัดส่งิ สกปรกและความชน้ื ท้งั หมด
5) ตรวจสอบระดบั สารละลาย อเิ ลก็ โทรไลต์ในแบตเตอรี่
6) ทาการ Equalize แบตเตอรี่เป็นประจารายเดือน ซึ่งตัวควบคุมการชาร์จประจุส่วนใหญ่จะทาโดย
อตั โนมตั ิ ตอ้ งระวงั แรงดันไฟฟา้ Equalize ตามแตล่ ะประเภทของแบตเตอรี่
7) นาแบตเตอร่ีเก่าไปรีไซเคิล อย่าทิ้งในถังขยะธรรมดาท่ัวไป และห้ามจุดประกายไฟใกล้แบตเตอร่ี
ดงั แสดงในรปู ที่ 180

รปู ท่ี 180 ห้ามจดุ ประกายไฟใกล้แบตเตอร่ี

8) ตรวจสอบแรงดันไฟฟ้าแบตเตอร่ี ซึ่งส่วนใหญ่จะตรวจสอบเฉพาะแบตเตอร่ีแห้ง (ไม่ต้อง
บารุงรักษา) เป็นวิธีที่สะดวกท่ีสุดในการกาหนดสถานะการประจุ (SoC) และสภาพของแบตเตอร่ี โดยการวัด
แรงดันไฟฟ้าของแบตเตอร่ี การตรวจแรงดันไฟฟ้าสามารถทาได้โดยใชโ้ วลต์มิเตอร์ โวลต์มิเตอร์ควรต่อข้ัวสาย
วัดให้ตรงตามขั้วของแบตเตอรี่ โดยตรวจสอบจากสถานะการชาร์จหรือค่า SoC หมายถึง เปอร์เซ็นต์ของ
ความจุของแบตเตอรี่ที่ยังไม่ได้ใช้ สาหรับแบตเตอรี่ 12 โวลต์ ที่ใช้ในแบตเตอรี่แบงก์ 48 โวลต์ ที่มี่ค่า SoC
100% ค่าแรงดันไฟฟ้าที่อ่านได้จะอยู่ที่ 51.6 โวลต์ ค่า SoC สามารถตรวจวัดได้โดยใช้มัลติมิเตอรท์ ี่มีคุณภาพดี
ซ่ึงสามารถตรวจจับความต่างศักย์ไฟฟ้าได้อย่างแม่นยา แบตเตอร่ีที่พบมากที่สุดในตลาด คือแบตเตอรี่ตะก่ัวกรด
ขนาด 12 โวลต์ และ 6 โวลต์ ซง่ึ ตารางที่ 3 แสดงคา่ ในระดับการชาร์จทแี่ ตกต่างกัน

89

กองถา่ ยทอดและเผยแพร่เทคโนโลยี

การผลติ ไฟฟา้ จากพลงั งานแสงอาทติ ย์

ตารางที่ 3 คา่ ในระดับการชารจ์ ทีแ่ ตกตา่ งกัน

สถานการณ์ชาร์จ แบตเตอร่ี 12V แบตเตอรี่ 6V

100% 12.9 6.45
75% 12.7 6.35
50% 12.5 6.25
25% 12.3 6.15
0% 12.0 6.0

ก่อนการตรวจสอบและบารุงรกั ษาแบตเตอรี่ ผูป้ ฏบิ ตั ิงานจะตอ้ งเตรียมการ ดงั นี้

• แยกแบตเตอร่ีแบงก์ออกโดยตัดการเชื่อมต่อแหล่งจ่าย ออกจากแผงเซลล์แสงอาทิตย์
และโหลด

• แบตเตอรเี่ ซลล์แห้งควรทาความสะอาดขัว้ และตรวจสอบการกัดกร่อน ดงั แสดงในรปู ที่ 181

รปู ที่ 181 ทาความสะอาดข้ัวและตรวจสอบการกดั กร่อนของแบตเตอร่ีเซลล์แหง้
• มีชุดปฐมพยาบาลเสมอ ดงั แสดงในรปู ที่ 182

รูปที่ 182 กล่องปฐมพยาบาลสาหรบั รักษาอาการบาดเจ็บ
• ใช้เบกก้ิงโซดาและน้าล้างทาความสะอาดในกรณีท่ีมีกรดหก

90

กองถา่ ยทอดและเผยแพรเ่ ทคโนโลยี

การผลติ ไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทติ ย์

7.2 การบารงุ รกั ษาแผงเซลลแ์ สงอาทติ ย์
มีความเข้าใจผิดท่ีว่าแผงเซลล์แสงอาทิตย์ไม่ต้องการการบารุงรักษา ซ่ึงเป็นความเข้าใจที่ไม่ถูกต้อง
แผงเซลล์แสงอาทิตย์นั้นจาเป็นต้องมีการบารุงรักษาอย่างน้อยท่ีสุดก็เพื่อให้แน่ใจว่าแผงเซลล์ แสงอาทิตย์
ทางานเตม็ ประสิทธิภาพ การตรวจสอบและบารงุ รักษาแผงเซลลแ์ สงอาทิตย์ สามารถดาเนนิ การไดด้ ังนี้
1) ตรวจสอบสภาพของโครงสร้างการติดต้ังอาร์เรย์ทุกปี ควรตรวจสอบสลักเกลียวและเฟรมที่ใช้ยึด
แผงเซลล์แสงอาทติ ย์ และตรวจสอบการเกิดสนมิ ดงั แสดงในรูปที่ 183

รูปท่ี 183 ตรวจสอบสภาพของโครงสร้างการตดิ ต้ังอาร์เรย์

2) ตรวจสอบแผงเซลล์แสงอาทิตย์ด้วยสายตาเพื่อดูสัญญาณของความเสียหายทางกล เช่น รอยแตก
การปนเปื้อน รอยบนิ่ หรอื หัก การกัดกร่อน การเปลี่ยนสี ข้อบกพรอ่ งทางกลใด ๆ ดงั แสดงในรปู ท่ี 184

รูปท่ี 184 ตรวจสอบแผงเซลล์แสงอาทติ ยด์ ว้ ยสายตา

3) ตรวจสอบพลังงานขาออกของแผงเซลล์แสงอาทิตย์ หากมีการลดลงอย่างมีนัยสาคัญของพลังงาน
ขาออกของอาร์เรยเ์ ซลล์แสงอาทิตย์ ควรทาการเปล่ยี นดว้ ยแผงเซลลแ์ สงอาทติ ยท์ ม่ี พี ิกดั ใกล้เคยี งกนั

4) แผงเซลล์แสงอาทติ ย์ควรทาความสะอาดตามสภาพอากาศ ในฤดูกาลท่มี ีฝุ่นจานวนมากอาจต้องทา
ความสะอาดทุก 2 ถึง 3 วัน ในฤดูกาลท่ีมีฝนตกทุกวันอาจไม่จาเป็นต้องทาความสะอาด การทาความสะอาด
แผงเพียงแค่ล้างด้วยการฉีดน้าล้าง หากแผงควบคุมมีสิ่งสกปรกผงฝุ่น หรือมูลนกใช้ฟองน้านุ่ม ๆ เช็ด อย่าใช้
แปรงแข็งหรืออุปกรณ์ในการขัดเพื่อทาความสะอาดพ้ืนผิวของแผงเซลล์แสงอาทิตย์ห้ามใช้สบู่หรือผงซักฟอก
ในการทาความสะอาดแผงเซลล์แสงอาทิตย์ ดังแสดงในรูปที่ 185

91

กองถ่ายทอดและเผยแพรเ่ ทคโนโลยี

การผลิตไฟฟ้าจากพลงั งานแสงอาทิตย์

รปู ท่ี 185 ทาความสะอาดแผงเซลล์แสงอาทิตย์ตามสภาพอากาศ

5) ตรวจสอบให้แน่ใจว่าไม่มีต้นไม้รกหรือพุ่มไม้บังแสงบนพ้ืนผิวโมดูลซ่ึงอาจทาให้ประสิทธิภาพ
การทางานลดลง

7.3 การบารุงรกั ษาอินเวอรเ์ ตอร์และเครือ่ งควบคุมการชารจ์ ประจุ
การบารุงรักษาอินเวอร์เตอร์และเคร่ืองควบคุมการชาร์จประจุ ควรดาเนินการเมื่อมีการตรวจสอบ
แบตเตอร่ีแบงก์ ควรทาเดือนละคร้ัง เน่ืองจากส่วนประกอบเหล่าน้ีแทบไม่มีชิ้นส่วนท่ีเคล่ือนไหวและไม่ได้
สัมผัสกับสารเคมหี รือส่งิ แวดล้อม จงึ งา่ ยในการบารุงรักษา

การบารงุ รกั ษาอนิ เวอรเ์ ตอรแ์ ละเครือ่ งควบคุมการชารจ์ ประจุ ให้ดาเนินการดังนี้

1) ตรวจสอบการเชื่อมต่อว่าแน่นดีหรือไม่ ใช้ผ้าแห้งเช็ดสิ่งสกปรก และฝุ่นละอองท่ีสะสมอยู่
จากชอ่ งระบายอากาศและพนื้ ผิวทั้งหมด ดงั แสดงในรปู ที่ 186

รปู ท่ี 186 ใช้ผ้าแห้งเช็ดสิง่ สกปรกทส่ี ะสมในอินเวอร์เตอร์

2) ตรวจสอบตัวชี้วัดและจอแสดงผลทั้งหมดด้วยสายตาเพ่ือให้แน่ใจว่าอาร์เรย์แผงเซลล์แสงอาทิตย์
กาลงั ชาร์จประจุแบตเตอรี่แบงก์ ดงั แสดงในรปู ท่ี 187

รปู ที่ 187 ตรวจสอบตัวชีว้ ดั และจอแสดงผลอารเ์ รยแ์ ผงเซลล์แสงอาทติ ย์

92

กองถ่ายทอดและเผยแพร่เทคโนโลยี

การผลติ ไฟฟา้ จากพลังงานแสงอาทติ ย์

7.4 การบารุงรักษาสายเคเบลิ และจุดตอ่ ตา่ ง ๆ
การบารุงรักษาสายเคเบิลและสายไฟท่ีใช้เช่ือมต่อส่วนประกอบของระบบ สามารถตรวจสอบ
และบารุงรักษา ดงั น้ี

1) ตรวจแผงและกลอ่ งทงั้ หมด ตรวจการเชื่อมต่อว่าแน่นดี และตรวจสอบการกนั น้า

2) ตรวจสวิตช์และเบรกเกอร์ทั้งหมด โดยเฉพาะอย่างยิ่งเม่ือสวิตช์เปิดและปิด ไม่ควรมีประกายไฟ
ในระหวา่ งการสบั สวิตช์

3) ตรวจสัญญาณการกดั กร่อน หรือไฟไหมท้ ส่ี ายเคเบลิ และจดุ เช่อื มตอ่

4) ตรวจสอบสายเคเบิลว่ามรี อยจากการกดั ของสัตวฟ์ ันแทะหรอื ไม่ ดงั แสดงในรูปท่ี 188

รูปท่ี 188 รอยจากการกัดของสตั วฟ์ ันแทะ

7.5 ปัญหาที่พบและการแกไ้ ขปญั หาเบ้ืองต้น
ผู้ปฏิบัติงานหรือช่างสามารถพบจุดผิดพลาดได้จากการตรวจสอบระบบตามตารางการบารุงรักษาดัง
แสดงในตารางที่ 4 และสามารถแก้ไขปญั หาเบอื้ งต้นได้

ตารางท่ี 4 การบารงุ รกั ษา

งานการบารุงรกั ษา วนั สัปดาห์ เดอื น ทุก 3 เดือน ทกุ 6 เดอื น

แบตเตอร่ี 1 ครง้ั
อารเ์ รย์แผงเซลลแ์ สงอาทติ ย์ 1 ครง้ั
อนิ เวอรเ์ ตอร์ 1 คร้งั
ตวั ควบคมุ การชาร์จประจุ 1 ครง้ั
เคเบลิ และสาย (ตรวจสอบโดยการด)ู 1 ครง้ั

ตารางการบารุงรักษา สามารถช่วยในการตรวจหาจุดผิดพลาดหรือปัญหาในระบบได้ง่ายขึ้น โดยระบุ
หัวข้อหรือ Check list ดว้ ยคาถามดงั น้ี

• เม่ือเร็วๆ น้ี สภาพอากาศมีเมฆมากหรือไม่ เพราะหากแสงแดดที่น้อยลงหมายถึงระบบ
จะผลติ พลังงานไดน้ อ้ ยกว่าทโี่ หลดใช้งาน

93

กองถ่ายทอดและเผยแพร่เทคโนโลยี

การผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์

• ระบบเป็นการติดต้ังใหม่หรือไม่ อาจเกิดจากส่วนประกอบที่ผิดพลาดหรือการติดต้ัง
ทีไ่ มเ่ หมาะสม

• เคยมกี ารดัดแปลงใด ๆ กบั การเดนิ สายไฟระบบหรอื ไม่
• มกี ารเพิ่มโหลดใหมท่ ไ่ี มไ่ ด้เปน็ ส่วนหน่ึงของการออกแบบระบบเดิมหรือไม่
• แบตเตอรี่มีอายเุ ทา่ ไหร่ แบตเตอรีย่ ังสามารถเก็บรกั ษาประจไุ ด้หรือไม่
• ฟิวส์และเบรกเกอร์ในวงจรทางานอย่างถูกต้องหรือไม่หากฟิวส์ขาดให้ตรวจสอบสาเหตุ

(เช่น เกิดการลดั วงจร) ก่อนเปลย่ี นฟิวส์
• สายไฟท้ังหมดเช่ือมต่ออย่างปลอดภัยหรือไม่ มีการกัดกร่อนที่มองเห็นได้หรือมีสายที่หลุด

จากการเช่อื มตอ่ หรอื ไม่
• โมดูลมีฝุ่นหรือเงาบดบังหรอื ไม่

ปญั หาท่ีพบบ่อยคร้ังในระบบผลติ ไฟฟ้าพลังงานแสงอาทติ ย์ มดี ังนี้

1) ปญั หา สถานการณ์ชารจ์ ของแบตเตอรต่ี า่ ดังแสดงในตารางที่ 5

อาการ

• แรงดนั ไฟฟ้าของแบตเตอร่ีต่า
• ไฟแสดงสถานะ “แบตเตอรี่อ่อน” ของตัวควบคมุ การชารจ์ ประจุทางาน
• อนิ เวอร์เตอร์ไมท่ างาน (ตัดการเช่อื มตอ่ เมอ่ื แรงดนั ไฟฟ้าลดตา่ ลงอัตโนมตั )ิ

ตารางท่ี 5 ปญั หาสถานการณ์ชาร์จของแบตเตอร่ตี า่

สาเหตทุ เี่ ปน็ ไปได้ แนวทางการแกไ้ ข

การเชื่อมต่อท่ีผิดพลาดระหว่างแผงเซลล์ ตรวจสอบและแกไ้ ขการเชอื่ มตอ่ กับแผงเซลล์แสงอาทิตย์

แสงอาทิตย์และตัวควบคุมการชาร์จ ตรวจสอบเบรกเกอรแ์ ละสวิตช์ตดั การเชอ่ื มต่อ

ประจุ

ก า ร เ ชื่ อ ม ต่ อ ที่ ผิ ด พ ล า ด ร ะ ห ว่ า ง ตรวจสอบสายไฟทข่ี าดหรอื การเช่ือมตอ่ ทีห่ ลวม

ตัวควบคมุ การชารจ์ ประจุและแบตเตอร่ี

ตัดการเช่ือมตอ่ ระหวา่ งโมดูล ตรวจสอบสายไฟระหวา่ งโมดลู

ในอารเ์ รย์ ตรวจสอบเบรกเกอรแ์ ละสวติ ช์ตดั การเช่ือมต่อ

ตดั การเชอ่ื มตอ่ ในกล่องต่อสาย

พลังงานไม่เพียงพอจากโมดูลเซลล์ ตรวจสอบให้แนใ่ จว่าโมดลู สะอาด

แสงอาทิตย์ ตรวจสอบการเงาตกกระทบ

ตรวจสอบสายไฟเช่ือมต่อระหว่างโมดูลทง้ั หมด

สารละลายอเิ ล็กโทรไลต์ เตมิ น้ากลน่ั ลงในเซลล์

ในแบตเตอรต่ี ่า

แบตเตอรีห่ รอื เซลลช์ ารุด ตรวจสอบสถานะการชาร์จของแตล่ ะเซลล์ หากมคี วามแตกต่างอยา่ งมีนยั สาคญั

(> 0.5 V) ระหว่างเซลล์ จาเปน็ ต้องเปลย่ี นแบตเตอรี่ (ทาไดเ้ ฉพาะกับแบตเตอร่ี

เซลล์เดียว)

ข้ัวแบตเตอรีห่ ลวมหรอื สึกกร่อน ทาความสะอาดหรอื ขนั ข้วั แบตเตอร่ีให้แน่น

94

กองถ่ายทอดและเผยแพร่เทคโนโลยี

การผลติ ไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทติ ย์

สาเหตทุ เ่ี ป็นไปได้ แนวทางการแก้ไข

ฟิวสแ์ บตเตอร่ีขาด ตรวจสอบว่าพกิ ดั กระแสของฟิวสถ์ กู ตอ้ งหรือไม่

ตรวจสอบการลัดวงจร

เปลีย่ นฟวิ ส์

ใช้งานระบบมากเกนิ ไป ปิดเคร่ืองใช้ไฟฟ้าและหลอดไฟ เพ่ือให้แบตเตอรี่ชาร์จประจุหรือชาร์จประจุ

แบตเตอรด่ี ้วยวิธีอนื่

ตรวจสอบและสอบถามเกี่ยวกับโหลดทเ่ี ชอ่ื มต่อและระยะเวลาการใช้งาน

แบตเตอร่ไี ม่ไดร้ ับการชาร์จประจุ พจิ ารณาอายแุ บตเตอร่แี ละประวัติการใชง้ าน

เปลี่ยนแบตเตอรี่ถ้าเก่าหรือชารดุ

แรงดันไฟฟ้าตกคร่อมระหว่างโมดูลและ คานวณแรงดันไฟฟา้ ตกครอ่ ม

แบตเตอร่สี งู เกินไป เปลี่ยนสายเคเบิลทมี่ เี สน้ ผา่ นศูนยก์ ลางใหญก่ ว่าถา้ จาเปน็

การตง้ั ค่าตัวควบคมุ การชารจ์ ไมถ่ ูกต้อง ศกึ ษาคู่มอื

เปลย่ี นการต้งั คา่ ให้สอดคล้อง

ตัวควบคุมการชารจ์ ทชี่ ารุด ตรวจสอบการทางานของเครื่องควบคุมการชาร์จ

วดั แรงดนั และกระแสไฟฟ้า

ตดั การเชอ่ื มต่อและเชือ่ มต่อใหม่

เปล่ยี นตัวควบคมุ การชารจ์

2) ปัญหา ไม่มีการชาร์จประจุจากแผงเซลลแ์ สงอาทิตย์ ดังแสดงในตารางท่ี 6
อาการ

• แรงดันไฟฟา้ ต่า
• ไฟแสดงการชาร์จของอปุ กรณ์ควบคุมการชารจ์ ประจดุ บั ลง ในขณะท่ดี วงอาทติ ย์ส่องแสง
• ไม่มีกระแสไฟฟ้าไหลในสายเคเบลิ จากแผงเซลล์แสงอาทิตย์

ตารางที่ 6 ปัญหาไม่มีการชาร์จประจุจากแผงเซลลแ์ สงอาทิตย์

สาเหตุทีเ่ ปน็ ไปได้ แนวทางการแกไ้ ข

การเชื่อมต่อท่ีผิดพลาดระหว่างแผงเซลล์ ตรวจสอบและแก้ไขการเชอ่ื มตอ่ กบั แผงเซลล์แสงอาทติ ย์

แสงอาทิตย์และตวั ควบคมุ การชาร์จประจุ ตรวจสอบเบรกเกอร์และสวติ ช์ตดั การเชอื่ มตอ่

การเชื่อมต่อท่ีผิดพลาดระหว่างตัวควบคุมการ ตรวจสอบว่ามสี ายไฟขาดหรือการเชอื่ มตอ่ หลวมหรอื ไม่

ชารจ์ ประจแุ ละแบตเตอร่ี

ตัดการเช่ือมต่อระหว่างโมดูลในอารเ์ รย์ ตัดการ ตรวจสอบสายไฟเชอื่ มตอ่ ระหวา่ งโมดลู กับโมดลู

เช่อื มตอ่ ในกล่องตอ่ สาย ตรวจสอบเบรกเกอร์และสวติ ช์ตัดการเชือ่ มต่อ

การเขมา่ เคลอื บหรือฝุ่นหนาบนโมดูล ทาความสะอาดโมดูลดว้ ยนา้ และผา้ นมุ่

โมดลู ที่ใช้งานไมไ่ ด้ ตรวจสอบเซลล์ท่ีแตกหัก กระจกแตก หรือการเช่ือมต่อท่ีไม่ดีภายใน

โมดูล เปลีย่ นโมดูลเซลล์แสงอาทติ ย์

95

กองถา่ ยทอดและเผยแพร่เทคโนโลยี

การผลติ ไฟฟา้ จากพลังงานแสงอาทติ ย์

3) ปัญหา ไม่มไี ฟกระแสสลบั เมอื่ เปิดอนิ เวอร์เตอร์ ดงั แสดงในตารางท่ี 7

อาการ

• เครื่องใช้ไฟฟ้าไม่ทางาน
• ไฟแสดงสถานะพลงั งานของอินเวอร์เตอรย์ งั คงปิดอยู่
• ไฟแสดงสถานะความผิดปกติของอนิ เวอรเ์ ตอรเ์ ปิดอยู่

ตารางท่ี 7 ปญั หาไม่มีไฟกระแสสลับ เม่ือเปิดอนิ เวอรเ์ ตอร์

สาเหตุทเ่ี ป็นไปได้ แนวทางการแกไ้ ข

อนิ เวอรเ์ ตอรป์ ดิ อยู่ หาสวติ ชเ์ ปิด/ปดิ ; เปดิ สวิตช์

เกิดการลัดวงจรในวงจรไฟฟ้ากระแสสลับหรือ ตัดการเชือ่ มต่อวงจรและโหลดทง้ั หมดจากอินเวอรเ์ ตอร์

โหลดไฟฟา้ กระแสสลบั ตัดการเชอ่ื มตอ่ ขาเข้าของไฟฟา้ กระแสตรงออกจากอินเวอร์เตอร์

เชอ่ื มต่อขาเข้าของไฟฟ้ากระแสตรงอีกคร้งั
ตรวจสอบขาออก
ตรวจสอบโหลดและวงจรโหลด
เช่ือมต่อไฟฟ้ากระแสสลบั ใหม่แลว้ เปิดโหลดทลี ะตัว

อินเวอร์เตอร์โอเวอร์โหลด ตัดการเชอ่ื มตอ่ วงจร และโหลดทัง้ หมดออกจากอนิ เวอร์เตอร์
ตดั การเชื่อมต่อขาเข้าของไฟฟ้ากระแสตรงจากอนิ เวอรเ์ ตอร์

เช่อื มตอ่ ขาเขา้ ของไฟฟ้ากระแสตรงอกี ครั้ง
ตรวจสอบเอาต์พตุ

ตรวจสอบพกิ ดั กาลงั ของโหลดไฟฟ้ากระแสสลบั ทงั้ หมด
เช่ือมต่อไฟฟา้ กระแสสลบั ของโหลดใหมแ่ ลว้ เปิดทีละตัว

อินเวอร์เตอร์มคี วามรอ้ นมากเกินไป ตดั การเช่ือมต่อโหลดทง้ั หมดจากอนิ เวอรเ์ ตอร์เอาตพ์ ุต
แลว้ ปลอ่ ยใหเ้ ยน็ ลง
ตรวจสอบการระบายอากาศ
ตรวจสอบพกิ ัดกาลังของโหลดไฟฟ้ากระแสสลับ

เช่อื มต่อไฟฟา้ กระแสสลบั ใหม่แล้วเปิดโหลดทีละตัว

แรงดนั ไฟฟา้ แบตเตอร่ีตา่ ตรวจสอบแรงดันไฟฟ้าของแบตเตอรี่และทาตามข้ันตอนในส่วนการ
แกไ้ ขปญั หา “สถานะแบตเตอร่ตี า่ ”

96

กองถา่ ยทอดและเผยแพร่เทคโนโลยี

การผลิตไฟฟา้ จากพลงั งานแสงอาทิตย์

บทท่ี 8
ความปลอดภยั ในสถานทีท่ างาน
8.1 ความเส่ยี งและอนั ตราย
เม่อื ทางานกับอุปกรณ์ไฟฟ้าและเคร่ืองใช้ไฟฟา้ อนั ตรายทอ่ี าจจะเกิดขึ้นอย่างฉับพลนั และชัดเจนท่ีสุด
คอื การถูกไฟฟ้าช๊อต โดยการเกิดกระแสไฟฟ้าช๊อตคือการท่ีกระแสไฟฟา้ ไหลผา่ นรา่ งกายเรา เนอื่ งจากรา่ งกาย
เราเช่อื มต่ออยู่กบั พื้นดิน (กราวด์) และมีความต้านทานเพียงเล็กน้อย ไฟฟ้าช๊อตเกิดข้ึนเมื่อทางานกบั วงจรที่มี
กระแสไฟฟ้าหรือแรงดันไฟฟ้าอยู่ การช๊อตอาจจะส่งผลน้อย (เม่ือทางานกับแรงดันไฟฟ้าต่า) แต่อาจนาไปสู่
การบาดเจ็บสาหสั อื่น ๆ เช่น ผวิ หนังไหมบ้ ริเวณท่ีโดนไฟฟ้าช๊อต ดังแสดงในรูปท่ี 189 การตกลงมาจากบันได
เม่ือทางานในที่สูง ดังแสดงในรูปที่ 190 การหมดสติซ่ึงอาจสง่ ผลกระทบต่อปัญหาด้านการมองเห็น การได้ยิน
และการพูด ดังแสดงในรปู ท่ี 191

รปู ท่ี 189 ผิวหนังไหม้

รปู ที่ 190 การตกลงมาจากบันไดเมื่อทางานในทสี่ งู

รูปที่ 191 การหมดสติซึ่งอาจสง่ ผลกระทบต่อการมองเหน็ การได้ยนิ และการพูด

ความเสี่ยงที่สาคัญอีกประการหน่ึงท่ีเก่ียวข้องกับการติดตั้งระบบไฟฟ้าคือการเกิดไฟไหม้ ซึ่งอาจ
เกดิ ขึ้นได้หากมกี ระแสไฟฟา้ และเกิดประกายไฟใกล้สารไวไฟ ตัวอยา่ งเชน่ การเกิดประกายไฟใกล้กบั ถังบรรจุ
น้ามนั ซึ่งอาจนาไปสูก่ ารระเบิดและไฟไหม้ได้ ดังแสดงในรปู ที่ 192

97

กองถ่ายทอดและเผยแพร่เทคโนโลยี

การผลติ ไฟฟา้ จากพลงั งานแสงอาทิตย์

รูปท่ี 192 การเกดิ ไฟไหม้ระหวา่ งการตดิ ต้ัง
8.1.1 การลดอนั ตรายจากไฟฟา้
เพ่ือลดความเปน็ ไปได้ของการเกิดไฟฟ้าดูดหรอื อืน่ ๆ ทเี่ ก่ียวขอ้ งท้ังก่อนการตดิ ตั้งและระหว่าง
การติดตั้ง มดี ังนี้
1. ประเมินและระบอุ ันตรายจากไฟฟา้
2. กาจดั อนั ตรายจากไฟฟา้
3. ตรวจสอบสภาพแวดลอ้ มทีค่ วบคมุ /สถานท่ที ี่ไมส่ ามารถขจัดอนั ตรายได้เพ่ือลดความเสย่ี ง
4. ทบทวนตัวเอง คือ จะทาข้ันตอนใดบ้างในกรณที เ่ี กดิ อันตราย
8.2 ความปลอดภัยส่วนบุคคล
ผู้ปฏิบัติงานหรือช่างจะต้องสวมหรือมีอุปกรณ์ป้องกันพ้ืนฐานท่ีจาเป็นต่อความปลอดภัยในการติดตั้ง
เซลล์แสงอาทิตย์ในขณะที่ทางาน ดังแสดงในรูปที่ 193 เช่น หมวกแข็ง แว่นตา ท่ีปิดหู ถุงมือ รองเท้านิรภัย
และเข็มขัดนิรภัยเต็มตัว เป็นต้น นอกจากนี้ควรมีอุปกรณ์เตรียมพร้อมสาหรับกรณีฉุกเฉิน เช่น ชุดปฐม
พยาบาลเบื้องต้น และเครอ่ื งดบั เพลงิ เป็นต้น

รูปท่ี 193 ผู้ปฏบิ ัตงิ านหรือช่างจะต้องสวมหรือมีอปุ กรณป์ อ้ งกนั พน้ื ฐานทีจ่ าเปน็ ต่อความปลอดภยั

98

กองถ่ายทอดและเผยแพรเ่ ทคโนโลยี

การผลิตไฟฟ้าจากพลงั งานแสงอาทิตย์

อุปกรณ์ปอ้ งกนั ตา่ ง ๆ ท่ีจาเป็น ดงั แสดงในรูปที่ 194 มดี งั น้ี
1) หมวกกนั นอ็ ก / หมวกแขง็ สาหรับป้องกันวตั ถหุ ลน่ ใส่ ถงุ มือเพ่ือป้องกันมือจากบาดแผลและเป็นฉนวน
2) สายรัดนริ ภัย เพื่อปอ้ งกนั การตกเม่ือทางานในที่สงู
3) แวน่ ตานิรภัย สาหรับปกปอ้ งดวงตาจากประกายไฟและเศษเหล็ก
4) หนา้ กากกรองอากาศ เพอ่ื ปอ้ ง กนั ควันและฝุน่ ละออง
5) รองเท้านิรภยั เพอื่ ปอ้ งกันเท้าจากแรงกระแทกและเปน็ ฉนวนสวมใส่เสมอเม่ือทางานในไซต์
6) ทปี่ ิดหู เพ่ือป้องกันเสยี งดัง
7) เครือ่ งดับเพลิง Class E เพื่อดับเพลิง
8) ชุดปฐมพยาบาลฉุกเฉิน เพอ่ื รกั ษาอาการบาดเจ็บท่ีอาจเกิดขึ้นขณะทางาน

รูปที่ 194 อุปกรณป์ ้องกนั ตา่ ง ๆ ทีจ่ าเป็น

8.3 การปฏิบตั ิงานบนพนื้ ที่สูง
เม่ือทางานบนหลังคาและอาคารส่ิงสาคัญคือ ความระมัดระวังสูงสุดเพื่อหลีกเลี่ยงอุบัติเหตุ เมื่อใด
ก็ตามที่ทางานท่ีมีความสูงมากกว่า 2 เมตรเหนือพื้นดิน คุณต้องใช้เครื่องป้องกันการตกเช่นเข็มขัดนิรภัยรัด
รา่ งกาย ได้แก่

การใชบ้ นั ไดในการปฏิบัติงาน ตอ้ งปฏิบตั ดิ งั น้ี

1.ตรวจสอบให้แน่ใจวา่ บนั ไดทใ่ี ช้เปน็ บันไดแบบทไ่ี มน่ าไฟฟา้ และมีฐานกนั ลื่น

2.ตรวจสอบให้แนใ่ จว่ามพี ้ืนที่เพียงพอในการติดตั้งบนั ได

3.ให้แน่ใจวา่ คณุ มีบันไดอยู่ในสภาพดีและมคี นอนื่ ช่วยคุณ

99

กองถา่ ยทอดและเผยแพรเ่ ทคโนโลยี

การผลิตไฟฟ้าจากพลงั งานแสงอาทติ ย์

4.ยดึ บนั ไดใหม้ ่นั คงเสมอก่อนทจ่ี ะปนี ถ้าไมม่ คี นชว่ ยจบั บนั ได

5.ควรมคี นหนง่ึ คนกบั บนั ไดหนึง่ ในเวลาใด ๆ ก็ตาม

6.ตอ้ งหันหน้าเข้าหาบนั ไดเสมอ อย่าปนี ขึน้ หรอื ลงโดยหันหน้าออกจากบันได

7. ใช้มือท้งั สองข้างเสมอเมอ่ื ปนี ข้นึ และลงบันได

8. ตรวจสอบให้แน่ใจว่าบนั ไดวางอยบู่ นฐานทมี่ ั่นคง

9. ตรวจสอบใหแ้ นใ่ จวา่ บนั ไดยาวพอทจ่ี ะใหค้ ณุ ไปถึงระดบั ท่คี ุณต้องการทางาน

10. อย่าทางานขณะอยบู่ นบนั ไดทข่ี ั้นสูงสุด

11. ห่างจากสายไฟอยา่ งน้อย 3 เมตร

12. หากคณุ ใชบ้ ันไดเสรมิ ต้องปฏบิ ัติดงั นี้

• ตรวจสอบใหแ้ นใ่ จว่าดา้ นบนสดุ ของบันไดยาวเกนิ 900 มม. เหนอื ระดับจดุ รองรบั บนั ได
• ใหแ้ นใ่ จว่าดา้ นล่างของการทบั ซอ้ นอย่างน้อยสามข้นั

8.4 ประเภทของไฟและเคร่ืองดับเพลงิ
นอกจากอุปกรณ์ป้องกันต่าง ๆ แล้ว ในระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์จาเป็นต้องมีการติดตั้ง
อุปกรณ์หรือป้ายสัญลักษณ์ต่าง ๆ ที่ป้องกันการเกิดเหตุเพลิงไหม้ ซ่ึงประเภทของไฟและเครื่องดับเพลิงต่าง ๆ
มสี ญั ลักษณแ์ ละความหมายดงั น้ี

ประเภทและชนิด สญั ลกั ษณ์ ชนดิ สารดบั เพลิง

ไฟ Class A นา้ และโฟม
ไฟท่วั ไป เชน่ ไม้, กระดาษ, ผ้า, พลาสติก, ฯลฯ

ไฟ Class B คาร์บอนไดออกไซด์, เคมีแห้ง
ไฟไหม้ในของเหลวไวไฟเช่น เป็นน้ามันเบนซนิ
หรือนา้ มนั ก๊าด

ไฟ Class C คาร์บอนไดออกไซด์, เคมแี ห้ง
ไฟไหมใ้ นแกส๊ ท่ีตดิ ไฟได้เช่น แก๊สหงุ ต้ม

100

กองถา่ ยทอดและเผยแพรเ่ ทคโนโลยี

การผลติ ไฟฟา้ จากพลังงานแสงอาทิตย์

ประเภทและชนิด สญั ลักษณ์ ชนิดสารดับเพลิง
ไฟ Class D
ไฟไหมใ้ นโลหะที่ตดิ ไฟได้ ผงแห้ง

ไฟ Class E คารบ์ อนไดออกไซด์, เคมแี หง้
ไฟไหมจ้ ากไฟฟ้า
สารเคมีเปยี ก
ไฟ Class F
ไฟในน้ามนั ปรงุ อาหารและจาระบี

การใชเ้ คร่อื งดับเพลงิ มีข้นั ตอนการปฏิบัติ ดงั แสดงในรูปที่ 196 ซงึ่ ประกอบดว้ ย

1) ดึงหมุดออก
2) เลง็ หัวฉดี ที่ฐานของไฟ
3) บบี คันโยกเพื่อคลายสารดับไฟ
4) กวาดย้ายทอ่ จากด้านหนึ่งไปอีกดา้ นหนึง่ จนกวา่ ไฟจะดับอย่างสมบรู ณ์

101

กองถ่ายทอดและเผยแพรเ่ ทคโนโลยี

การผลติ ไฟฟา้ จากพลังงานแสงอาทติ ย์

รูปที่ 195 การใชเ้ คร่ืองดบั เพลิง

102

กองถ่ายทอดและเผยแพรเ่ ทคโนโลยี

การผลิตไฟฟา้ จากพลังงานแสงอาทิตย์

ภาคผนวก

ขน้ั ตอนการขออนญุ าตติดต้งั ระบบ On-Grid ในการผลติ ไฟฟ้าจากเซลลแ์ สงอาทติ ยเ์ พ่ือใชเ้ อง
ซ่ึงการขออนุญาตติดตั้งระบบ On-Grid ในการผลิตไฟฟ้าจากเซลล์แสงอาทิตย์เพื่อใช้เอง มีขั้นตอน
ดงั แสดงในรปู ที่ 197

รปู ท่ี 196 ข้นั ตอนการขออนุญาตติดต้ังระบบ On-Grid ในการผลิตไฟฟ้าจากเซลล์แสงอาทติ ย์เพ่ือใช้เอง

103

กองถ่ายทอดและเผยแพร่เทคโนโลยี

การผลติ ไฟฟา้ จากพลงั งานแสงอาทติ ย์

ขนั้ ตอนการขออนุญาตตดิ ตง้ั ระบบ On-Grid ในการผลติ ไฟฟา้ จากเซลล์แสงอาทติ ยเ์ พื่อจาหนา่ ย
ซึ่งการขออนุญาตติดตัง้ ระบบ On-Grid ในการผลิตไฟฟ้าจากเซลล์แสงอาทิตย์เพื่อจาหน่าย มีข้ันตอน
ดังแสดงในรปู ที่ 198

On-Grid

( . .)

.

- 18 . .-1 . . 2562 .
- . .- . . 2562
- . .- . . 2562
- . .- . .2562
- . . 2562

รปู ที่ 197 ข้นั ตอนการขออนุญาตตดิ ตั้งระบบ On-Grid ในการผลิตไฟฟา้ จากเซลล์แสงอาทิตย์เพ่ือจาหน่าย

104

กองถ่ายทอดและเผยแพรเ่ ทคโนโลยี