นาฏศิลป์ ป.6 หน่วยที่ 6

หนวยการเรียนรูที่ ๖ ประวัตินาฏศิลป และการละครของไทย

● อธิบายสิ่งที่มีความสําคัญตอการแสดงนาฏศิลปและละคร (ศ ๓.๒ ป.๖/๑)

นาฏศิลป หมายถึง ศิลปะแหงการฟอนรําเปนศิลปะที่มนุษย สรางขึ้น เพื่อความบันเทิงใจ เปนศิลปะที่มีความงดงาม ในทุกดาน ทั้งดานการรายรํา ดนตรี และบทขับรอง ๑.๑ ความหมายของนาฏศิลปไทย

๑.๒ ความเปนมาของนาฏศิลปไทย

๑) นาฏศิลปแสดงความเปนอารยประเทศ นาฏศิลปเปนสิ่งที่แสดงถึงความเจริญรุงเรืองดานศิลปวัฒนธรรม ของประเทศ ทําใหขัดเกลาจิตใจคนในชาติใหมีความสุข สบายใจ มีจิตใจงดงาม ๑.๓ ความสําคัญของนาฏศิลปไทย ๒) นาฏศิลปเปนศูนยรวมของศิลปะตาง ๆ การแสดงนาฏศิลปประกอบดวยศิลปะดานตาง ๆ มากมายทั้ง ดานทัศนศิลป จิตรกรรม ประติมากรรม วรรณกรรม สถาปตยกรรม ทําใหการแสดงมีเอกลักษณ และมีความสวยงาม

ทานผูหญิงแผว สนิทวงศเสนี เกิดเมื่อวันที่ ๒๕ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๔๖ มีความชํานาญในการรายรํา และประดิษฐคิดคนทารําตาง ๆ มากมาย ๑.๔ บุคคลสําคัญของวงการนาฏศิลปไทย

ผลงานทานผูหญิงแผว สนิทวงศเสนี ประเภทระบํา ไดแก ทาระบําสัตว เชน ระบํามา ระบํากวาง ระบําบันเทิงกาสร (ระบําควาย) ระบําเริงอรุณ (ระบําผีเสื้อ) ระบํานกเขา ระบํานาค และระบําอื่น ๆ เชน ระบํากินรีรอน ระบํานางไม เรื่องขุนชางขุนแผน ตอนพระไวยแตกทัพ ระบําเงาะ ระบําเทพบันเทิง

ประเภททารํา เชน ทารําของอิเหนา ตอนตัดดอกไมฉายกริช ในเรื่อง อิเหนา ทารําของ นางมโนราห ตอนบูชายัญในเรื่อง มโนราห รําพมา-ไทยอธิษฐาน ประดิษฐรวมกับครูลมุล ยมะคุปต รําสีนวล รําโคมบัว รําซัดชาตรี รํามโนราหบูชายัญ ผลงานทานผูหญิงแผว สนิทวงศเสนี

ประเภทฟอน ฟอนมาลัย ฟอนดวงเดือน ฟอนรัก ฟอนจันทราพาฝน และ มีเรียบเรียงบทละคร เชน บทละครนอกเรื่องสังขทอง ตอนเลือกคู-หาปลา ตอนนางมณฑาลงกระทอม ตอนตีคลี ตอนพระสังขเลียบเมือง บทละครในเรื่อง อิเหนา ตอนเขาเฝาทาวดาหา ตอนลมหอบ ตอนศึก กะหมังกุหนิง ทานผูหญิงแผว สนิทวงศเสนี เปนศิลปนแหงชาติสาขานาฏศิลป ประจําปพุทธศักราช ๒๕๒๘ ทานถึงแกกรรมเมื่อวันที่ ๒๔ กันยายน พ.ศ. ๒๕๔๓ ละครนอกเรื่อง สังขทอง ตอนนางมณฑาลงกระทอม ผลงานทานผูหญิงแผว สนิทวงศเสนี

การแสดงนาฏศิลป เปนการแสดงที่มีความสวยงาม มีคุณคาในทุก ๆ ดาน เปนแหลงรวมศิลปะดานตาง ๆ ที่แสดงถึงความงดงาม เปนเอกลักษณของชาติไทย ที่มีคุณคาทางจิตใจ ทําใหคนในชาติมีความสุข และยัง เปนสิ่งที่สะทอนวัฒนธรรม สังคมของชาติอีกดวย ๑.๕ คุณคาทางดานงานนาฏศิลป

ละคร หมายถึง ศิลปะการแสดงที่ผูกเปนเรื่องราวที่มาจาก ประสบการณ จินตนาการของมนุษย แลวนําเสนอตอผูชม โดยผูชมไดขอคิด คติสอนใจจากการแสดง ซึ่งสามารถนําไปปรับ ใชในชีวิตประจําวันได ๒.๑ ความหมายของละครไทย

๒.๒ ความเปนมาของละครไทย สมัยนานเจา มีการสันนิษฐานวา ละครเรื่องแรก ที่นํามาแสดงคือ เรื่อง มโนราห สมัยสุโขทัย เปนการแสดง ฟอนรําและแสดง ละครแกบน สมัยอยุธยา เกิดละครชาตรี ละครนอก ละครใน เรื่องที่นํามาแสดง เชน อิเหนา รามเกียรติ์ สังขทอง เจริญรุงเรืองมาก ที่สุดในสมัยพระเจาอยูหัว บรมโกศ

สมัยธนบุรี พระเจากรุงธนบุรี ไดพระราชนิพนธ เรื่องรามเกียรติ์ เอาไว ๔ ตอน คือ ตอนที่ ๑ พระมงกุฎประลองศร ตอนที่ ๒ หนุมานเกี้ยวนางวาริน ตอนที่ ๓ ทาวมาลีวราชวาความ ตอนที่ ๔ ทศกัณฐตั้งพิธี ทรายกรด สมัยธนบุรี • รัชกาลที่ ๑ ทรงฟนฟูละครไทยและพระราชนิพนธ บทละครเรื่อง อุณรุท รามเกียรติ์ และอิเหนา • รัชกาลที่ ๒ ทรงปรับปรุงละครในและละครนอก เปนสมัยที่ละครไทยเจริญรุงเรืองมากที่สุด • รัชกาลที่ ๓ ทรงยกเลิกละครใน เกิดคณะละครเจานาย ขุนนางอยางแพรหลาย • รัชกาลที่ ๔ การละครเริ่มเจริญรุงเรืองขึ้น มีการจัดตั้ง ภาษีมหรสพ เรียกภาษีโขนละคร • รัชกาลที่ ๕ ทรงสนับสนุนคณะ ละครเอกชน • รัชกาลที่ ๖ มีการตั้งกรมมหรสพ • รัชกาลที่ ๗ ยายกรมมหรสพไปสังกัดกรมศิลปากร • รัชกาลที่ ๙ ละครไทยมีการปรับปรุงรูปแบบใหทันสมัย เขากับเหตุการณปจจุบัน แตยังคงความเปนเอกลักษณไว โดยกรมศิลปากรและวิทยาลัยนาฏศิลปะเปนผูดูแล

๒.๓ ความสําคัญของละครไทย

ประสูติเมื่อวันที่ ๒๐ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๐๔ เปนพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกลา เจาอยูหัวกับเจาจอมมารดาเขียน พระองคทรงเปน นักกวีและนักประพันธที่มีพระปรีชาสามารถมาก ทรงพระนิพนธบทละครพูดเรื่อง สรอยคอที่หายไป และ บทละครเรื่อง สาวเครือฟา ที่ไดรับความนิยมมาก ทรงแปลจดหมายเหตุลาลูแบร นรางกุโรวาท และทรงใชนามปากกาวา ประเสริฐอักษร พระองคทรงกอตั้งโรงละครปรีดาลัย ซึ่งเปนโรงละครแหงแรกในประเทศไทยดวย พระเจาบรมวงศเธอ พระองคเจาวรวรรณากร กรมพระนราธิปประพันธพงศสิ้นพระชนม เมื่อวันที่ ๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๗๔ ทรงไดรับยกยองใหเปนบิดาแหงการละครรอง ๒.๔ บุคคลสําคัญของวงการละครไทย พระเจาบรมวงศเธอ พระองคเจาวรวรรณากร กรมพระนราธิปประพันธพงศ

ละครไทยมีคุณคาตอคนในสังคม เปนการแสดงที่ชวยพัฒนา สติปญญา อารมณ จิตใจ สะทอนวิถีชีวิตความเปนอยูเหตุการณ ในสังคม เปนคุณคาดานประสบการณ การเรียนรูในการดําเนินชีวิต การอยูรวมกับผูอื่นในสังคม และฝกความคิด จินตนาการ ซึ่งเปน คุณคาที่ผูชมจะไดรับเมื่อไดชมละครไทย ๒.๕ คุณคาทางดานงานละครไทย

ประวัตินาฏศิลป และการละครของไทย