การดแลแปลงเพาะกล้า ู การเพาะเมล็ด งานเกษตร การงานอาชีพ ชั้ นประถมศึกษาปี ที่๒ หน่วยการเรียนร ู ้ที ่ ๔
การเพาะเมล็ด การงานอาชีพ ชั้ นประถมศึกษาปี ที่๒ การเพาะเมล็ด การปล ู กพืชทําได้หลายวิธี เช่น การเพาะเมล็ด การปักชํา ซึงวิธีการ่ เพาะเมล็ดได้รับความนิยมมากทีสุด เพราะพืชส่วนใหญ่มีเมล็ด ่มีวิธีการ ปล ู กง่าย และประหยัดค่าใช้จ่าย การปักชํา ตัวอย่างเมล็ดพันธุ์พืชบรรจุซอง • การเพาะเมล็ด เป็ นการนําเมล็ดพันธุ์พืชทีมีคุณภาพ่ดี มาเพาะปล ู กลงในแปลงหรือภาชนะทีเตรียมไว้ เช่น กระบะ่ ถุงพลาสติก จนกระทั่ งเมล็ดงอก เป็ นต้นกล้า และเจริญเติบโตแข็งแรง จึงย้ายต้นกล้าไปปล ู กในพืนที ้ ่ ทีต้องการ่
การงานอาชีพ ชั้ นประถมศึกษาปี ที่๒ วิธีการเพาะเมล็ด • การเพาะเมล็ดในกระบะคือ การเพาะเมล็ด ในภาชนะทีสามารถเคลื่อนย้ายได้สะดวก่ การเพาะเมล็ดด้วยวิธีนี ส่วนใหญ่จะเ ้ ป็ น การปล ู กพืชทีต้องการต้นกล้าจํานวน่น้อย ๑. กระบะทีมีช่องระบายนํ่าขนาดพอเห ้ มาะ ๒. ช้อนปล ู ก ๓. ดินร่วน ๔. เมล็ดพันธุ์พืช ๕. บัวรดนํา ้ วัสดุ อุปกรณ์ ๑. ตักดินใส่ในกระบะเพาะ ให้มีความหนาอย่างน้อย ๓ นิว ้ ๒. โรยเมล็ดพันธุ์พืชลงในกระบะแต่ละช่อง ๓. โรยดินบาง ๆ กลบและกดดินให้กระชับเพือให้เม่ ล็ด ได้รับความชืนและงอกได้สมํ ้ ่ าเสมอ แล้วนําไปวางใน บริเวณทีมีแสงแดดรําไร่ ๔. รดนําให้ชุ่มด้วยบัวรดนํ ้ า โดยรดนํ ้ าทุกวั ้ นเวลาเช้า และเย็นจนต้นกล้าเจริญเติบโตแข็งแรง จึงย้ายไป ปล ู กในทีที่จัดไว้ต่อไป่ ขั ้ นตอนการเพาะเมล็ด การเพาะเมล็ดในกระบะ
การงานอาชีพ ชั้ นประถมศึกษาปี ที่๒ • การเพาะเมล็ดในภาชนะหรือวัสดุสําเร็จรูป ใช้กับการขยายพันธุ์พืช ทีไม่ต้องการถอนย้ายต้นกล้า และเมล็ดพันธุ์มีขนาดใหญ่ ห ่ยั่ งรากลึก หรือเป็ นเมล็ดพันธุ์ทีหายากและมีราคาแพง วิธีนี่จะสิ ้ นเ ้ ปลือง เมล็ดพันธุ์น้อยกว่าวิธีอืนต้นกล้าจะแข็งแรงและมีขนาดเท่ ่ากัน ๑. ถุงพลาสติกสีดําหรือกระถาง พลาสติกเจาะร ู ๒. ช้อนปล ู ก ๓. ดินร่วน ๔. เมล็ดพันธุ์พืช ๕. บัวรดนํา ้ วัสดุ อุปกรณ์ ๑. ตักดินลงในภาชนะหรือวัสดุสําเร็จรู ปทีเตรียมไว้จนเกือ่ บเต็ม ๒. ทําหลุมตืน ๆ ให้เหมาะสมกับขนาดของเมล็ดพันธุ์พืชที ้ นํามาปลู่ ก ๓. หยอดเมล็ดลงในหลุมทีทําไว้แล้วกลบดินบาง ๆ รดนํ่าให้ชุ่ ้ ม ๔. เมือต้นกล้าแข็งแรงดีแล้ว จึงย้ายไปปล ู่ กในทีที่จัดไ่ว้ต่อไป ขั ้ นตอนการเพาะเมล็ด ต้นกล้าในวัสดุสําเร็จรู ป
การงานอาชีพ ชั้ นประถมศึกษาปี ที่๒ • การเพาะเมล็ดในแปลงเพาะเป็ นการขยายพันธุ์ ทีต้องการต้นกล้า่ จํานวนมาก โดยสถานทีเพาะต้องมีแสงแดดเพียงพอนํ่าไม่ท่วมขั ้ ง แปลงเพาะเมล็ด มีขนาดกว้าง ๑ เมตร และยาวตามต้องการ ๑. แปลงเพาะเมล็ดขนาด กว้าง ๑ เมตร ยาวตาม ต้องการ ๒. เมล็ดพันธุ์พืช ๓. จอบ ๔. สายยางหรือบัวรดนํา ้ ๕. ฟางแห้งหรือทางมะพร้าว วัสดุ อุปกรณ์ ๑. ขุดพลิกหน้าดิน ผึ่ งแดดทิงไว้ ้๑-๒ สัปดาห์ เพือทําลายเชื่อโรคและศัตรู้พืช ๒. ย่อยก้อนดินให้มีขนาดเล็ก ปรับผิวหน้าดินให้เรียบเสมอกันเพือให้เมล็ดพันธุ์พืชที ่หว่านตกลงดินไม่ลึก่ เกินไป ซึ่ งจะช่วยให้ต้นกล้างอกได้ดี ๓. หว่านเมล็ดพันธุ์พืชให้กระจายทั่ วแปลง ไม่ควรหว่านให้แน่นจุดใดจุดหนึ่ ง เพราะจะทําให้ต้นกล้าเบียดกัน ยากต่อการถอนย้าย ๔. โรยดินบาง ๆ กลบเมล็ด เพือให้เมล็ดพันธุ์พืชได้รับความชื ่นสมํ้ ่ าเสมอและงอกเร็วขึน้ ๕. คลุมด้วยฟางแห้งหรือทางมะพร้าว เพือป้องกันแสงแดดที่ อาจเป็ นอันตรายกับเมล็ดที ่เริ่ ่ มงอก ๖. รดนํ้ าให้ชุ่มตลอดทังแปลงด้วยบัวรดนํ้ ้ า หรือใช้สายยางทีมีหัวปรับระดับความแรงของนํ่า้ได้ ๗.รดนํ้ าเป็ นประจําทุกวันเวลาเช้าและเย็น ๘. เมื่ อต้นกล้างอกทั่ วทังแปลงแล้ว จึงนําฟางแห้งหรือทางมะพร้าวออก เพื้อให้ต้นกล้าได้่รับแสงแดดมากขึน้ ขั ้ นตอนการเพาะเมล็ด แปลงเพาะเมล็ด
การงานอาชีพ ชั้ นประถมศึกษาปี ที่๒ ประโยชน์ของการเพาะเมล็ด ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ พืชทีเพาะจนเจริญเติบโตแล้วนํามาประกอบอาหาร่ รักษาพันธุ์พืชไม่ให้สู ญพันธุ์ เป็ นอาชีพทีสร้างรายได้ให้แก่ตนเองและครอบครั่ว ปล ู กจิตสํานึกให้รักธรรมชาติและอนุรักษ์สิ่ งแวดล้อม จากการปล ู กพืชให้มีจํานวนเพิมมากขึ่น ้
การงานอาชีพ ชั้ นประถมศึกษาปี ที่๒ การดแลแปลงเพาะกล้า ู การรดนํา ้ อุปกรณ์ทีใช้ในการรดนํ ่ า ้ บัวรดนํา้สายยาง การด ู แลแปลงเพาะกล้า เป็ นการด ู แลต้นกล้าให้เจริญเติบโตแข็งแรง พร้อมทีจะถอนย้ายไปปลู่ กในสถานทีที่เตรียมไว้ต่อไป่ การด ู แลต้นกล้าในแปลงเพาะ ทําได้โดยการรดนํา พรวนดิน กําจัดวัช ้ พืช หรือศัตร ูพืช และใส่ปุ๋ ย เพือให้ได้ต้นกล้าที่ ดีเจริญเติบโตเป็ น ่ต้นพืชทีแข็งแรง และ ่ ให้ผลิตผลได้ หลังจากเพาะเมล็ดแล้วต้องรดนําทุกวัน เว ้ ลา เช้าและเย็น เพือให้ดินชุ่มชื่น โดยใช้บัวร ้ ดนําหรือสาย ้ ยางฉีดพ่นเป็ นฝอยละเอียด และไม่ควรเปิ ดนําแ ้ รง เกินไป เพราะต้นกล้าเล็ก ๆ จะบอบชํา อีกทั ้ งไ ้ ม่ควร รดนําจนพื ้ นเปี ยกแฉะ หรือนํ ้ าท่วมขัง เพราะ ้ จะทําให้ ต้นกล้าเน่าตายได้
ขั ้ นตอนการรดนํา ้ การงานอาชีพ ชั้ นประถมศึกษาปี ที่๒ ๑. เตรียมอุปกรณ์ทีใช้ในการรดนํ่า ถ้ ้ าเป็ น ต้นกล้าขนาดเล็กควรใช้บัวรดนําเพื ้ อไม่่ให้ ต้นกล้าบอบชํา ถ้าต้นกล้าแข็งแรงดีแล้ ้ ว และ แปลงเพาะมีขนาดใหญ่ควรใช้สายยางรดนําที ้ มี่ หัวปรับระดับความแรงของนํา เพื ้ อประหยั่ด เวลาและแรงงาน ๒. รดนําให้ทั ้ ่ วแปลงปล ู กจนพืนดิน ้ ชุ่ม แต่ไม่ควรให้แฉะหรือท่วมขัง ๓. ทําความสะอาดอุปกรณ์หลังการใช้งาน ทุกครั ้ ง แล้วเก็บเข้าทีให้เรียบร้อย่
การงานอาชีพ ชั้ นประถมศึกษาปี ที่๒ การดแลแปลงเพาะกล้า ู การพรวนดิน อุปกรณ์ทีใช้ ่ ในการพรวนดิน ส้อมพรวน เป็ นการช่วยทําให้ดินร่วนซุยและระบายนําได้ดี ้ ต้นกล้าจะด ู ดซึมสารอาหารในดินได้สะดวก จึงเจริญเติบโต ได้ดี วิธีพรวนดินทําได้โดยใช้ส้อมพรวน พรวนดินรอบ ๆ โคนต้นกล้า และขณะพรวนดินอาจใส่ปุ๋ ยเพือให้ต้น ่ กล้า ได้รับสารอาหารมากขึน ้
ขั ้ นตอนการพรวนดิน การงานอาชีพ ชั้ นประถมศึกษาปี ที่๒ ๑. เตรียมส้อมพรวนซึงเป็ นอุปก ่ รณ์ ทีใช้ในการพรวนดิน ่ ๒. ใช้ส้อมพรวน พรวนดินรอบ ๆ โคนต้นกล้า ระวังไม่ให้ถ ู กราก ๓. ทําความสะอาดอุปกรณ์ หลังการ ใช้งานทุกครั ้ งและเก็บเข้าทีให้เรี ่ ยบร้อย
การงานอาชีพ ชั้ นประถมศึกษาปี ที่๒ หญ้า การกําจัดวัชพืชและศัตร ู พืช หนอน แมลง เป็ นพืชทีขึ่นเองตามธรรมชาติ โดยผ ้ ู ้ ดแล ู ไม่ต้องการ เช่น หญ้าชนิดต่าง ๆ ทีขึ่นอย ้ ู่รอบ ๆ ต้นกล้า จะคอยแย่งอาหารจากต้นกล้าทําให้ต้นกล้าเจริญเติบโตช้า และต้นเล็ก ส่วน เช่น หนอนและแมลงชนิดต่าง ๆ จะกัดกินกิ่ ง ใบ และลําต้นของต้นกล้า ซึงอาจทํา่ให้ต้นกล้า ตายได้ การกําจัดวัชพืชและศัตร ู พืชเป็ นประจําจะช่วยให้ ต้นกล้าเจริญเติบโตได้ดี และสมบู รณ์ อุปกรณ์ทีใช้ในการกําจัดวัชพืช ่ ส้อมพรวน เสียม
ขั ้ นตอนการกําจัดวัชพืช การงานอาชีพ ชั้ นประถมศึกษาปี ที่๒ ๑. เตรียมอุปกรณ์กําจัดวัชพืช เช่น ส้อมพรวน เสียม ๒. ใช้มือค่อย ๆ ดึงหรือถอนวัชพืชต้นเล็ก ๆ โดยไม่ให้เหลือรากในดิน เพือไม่ให้กระทบกระเทือนรากของต้นกล้า ส่วนวัชพืชต้นใหญ่อาจใช้ส้อ่มพรวน หรือเสียม ขุดทังรากและต้นออกไปทิ ้ งให้หมด ้ ๓. ทําความสะอาดอุปกรณ์หลังการใช้งานทุกครั ้ งและเก็บเข้าทีให้เรี่ยบร้อย ขั ้ นตอนการกําจัดศัตร ู พืช ๑. จับหนอนหรือแมลงทีเกาะอยู่ ่บนลําต้นกิง่ ก้าน และใบของต้นกล้าไปทิงลงในถังขยะที ้ มี่ฝาปิ ด ๒. เด็ดส่วนของต้นกล้าทีถู่ กหนอนหรือแมลง กัดกินทิง ้
การงานอาชีพ ชั้ นประถมศึกษาปี ที่๒ การใส่ปุ๋ ย การใส่ปุ๋ ยเป็ นการให้ สารอาหารแก่ต้นกล้าเพิมเติมจากที่ได้รับ่ จากดิน โดยปุ๋ ยทีเลือกใช้นั่ ้ นควรเป็ นปุ๋ ย จากธรรมชาติ เช่น ปุ๋ ยคอกจากมู ลสัตว์ ปุ๋ ยหมักจากพืช ปุ๋ ยนําชีวภาพ เพ ้ ราะปุ๋ ย เหล่านีสามารถย่อยสลายได้ตาม ้ ธรรมชาติ และไม่ทิงสารตกค้างที ้ เป็ ่น อันตรายไว้ในดิน จึงไม่ทําให้ดินเสีย และช่วยอนุรักษ์สิ่ งแวดล้อมอีกด้วย อุปกรณ์ทีใช้ในการใส่ปุ๋ ย่ ปุ๋ ยคอก ปุ๋ ยหมัก หรือปุ๋ ยนําหมั้กชีวภาพ ปุ๋ ยคอก ปุ๋ ยหมัก ปุ๋ ยนําชีวภาพ้ ปุ๋ ยทีได้จากมู่ลสัตว์ เช่น โค กระบือ สุกร ไก่ ปุ๋ ยทีได้จากการหมัก่ ซากพืช ขยะมูลฝอย ตามบ้านเรือน ปุ๋ ยทีได้จากการย่อยสลาย่ เศษวัสดุเหลือใช้ ซากพืช ซากสัตว์ โดยการหมัก ช้อนปล ู ก ส้อมพรวน
ขั ้ นตอนการใส่ปุ๋ ย การงานอาชีพ ชั้ นประถมศึกษาปี ที่๒ ๑. ปุ๋ ยคอกหรือปุ๋ ยหมักให้ใช้ช้อนปล ู ก ตักปุ๋ ยโรยลงในดินให้ทั่ วต้นกล้าหรือแปลงเพาะ สัปดาห์ละ ๑ ครั ้ ง ถ้าเป็ นปุ๋ ยนําชีวภ ้ าพให้ ผสมนําตามฉลากแนะนําวิธีใช้ แล้วใส่บั ้ วรดนํา ้ รดต้นกล้า ๒. ใช้ส้อมพรวน พรวนดินกลบปุ๋ ยให้ทั่ ว แปลงปล ู ก การใส่ปุ๋ ยคอกหรือปุ๋ ยหมักควรใส่รอบต้น กล้า ไม่ควรใส่ให้ถ ู กต้นกล้าโดยตรง เพราะจะ ทําให้ต้นกล้าเฉาตายได้ เนื่ องจากปุ๋ ยมีความ เข้มข้นมาก
การงานอาชีพ ชั้ นประถมศึกษาปี ที่๒ ประโยชน์ของการดแลแปลงเพาะกล้า ู ได้ผลิตผลทีมีคุณภาพ สามารถนําไปใช้ประโยชน์่ได้ ต้นกล้าเจริญเติบโตรวดเร็ว แข็งแรง เพราะไม่มีวัชพืช และไม่มีศัตร ู พืช