ทัศนศิลป์ ป.6 หน่วยที่ 1

หนวยการเรียนรูที่ ๑ สวยงามดวยความสมดุล

๑. อธิบายหลักการจัดขนาด สัดสวน ความสมดุลในการสราง งานทัศนศิลป (ศ ๑.๑ ป.๖/๒) ๒. สรางสรรคงานทัศนศิลปโดยใชหลักการของรูปและพื้นที่วาง (ศ ๑.๑ ป.๖/๕)

1 สวยงามดวย ความสมดุล

ลวดลายบนปกผีเสื้อมีความสมดุลกัน นักเรียนลองมอง ไปรอบ ๆ ตัวดูสิวามีสิ่งใดบางที่ลวดลายมีความสมดุลเหมือนกัน

๑. ความสมดุล ความสมดุล คือ ความเทากัน เสมอกัน สิ่งตาง ๆ ที่เราเห็นวา มีความสวยงาม เมื่อนักเรียนสังเกตใหดีก็จะพบวามีความสมดุล แฝงอยูในสิ่งนั้น เชน ความสมดุลในดอกบานชื่น พระที่นั่งอนันตสมาคม แมมีความแตกตางทางดาน ซาย และดานขวา แตก็ยังมีความสมดุลสวยงาม ประตูวัดโพธิ์ ความสมดุลที่เกิดจากความเหมือนกัน เทากันในดานซายและดานขวา และความสมดุลในลายไทย

การวาดภาพโดยคํานึงถึงความสมดุล สามารถกําหนดหรือ แบงพื้นที่ ในการวาดไดดวยสายตา ดังนี้ ๖ ๑ ๒ ๓ ๔ ๕

๒. ขนาด ขนาด หมายถึง มาตราสวนของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ซึ่งมนุษยไดกําหนดหนวยวัด ขึ้นมาเพื่อเปนมาตรฐานในการกําหนดใหมีขนาดที่แตกตางกัน เชน ขนาดเล็ก ขนาดใหญ โดยใชความกวาง ความยาว หรือความหนาและลึกเปนตัวกําหนด ขนาดเปนสิ่งสําคัญสวนหนึ่งที่ชวยถายทอดอารมณ ความรูสึกของงานศิลปะ ใหเปนไปตามความตองการของผูสรางสรรคผลงาน หรือผูออกแบบที่จะตอง พิจารณาเองวา ขนาดเทาใดจึงจะดูงดงาม เหมาะสมกับลักษณะของผลงาน นั้น ๆ การกําหนดขนาดใหญ ปานกลาง และเล็ก ใหมีความแตกตางกัน โดยการคํานึง รายละเอียดของโครงสราง และพื้นที่รองรับ หากขนาดเล็กหรือ ใหญเกินไปอาจทําใหผลงานที่สรางสรรคขาดความเหมาะสมและสวยงาม การวาดภาพตองคํานึงถึงความสมดุลขององคประกอบตาง ๆ ในภาพ เชน ขนาดของสิ่งตาง ๆ ในภาพ จะตองมีความเหมาะสมและสมดุลไมทําใหเกิด ความรูสึกวาภาพดูเอียงไปขางใดขางหนึ่ง

ขนาดในภาพไมจําเปนตองเทากันก็ทําใหภาพเกิดความสมดุลได ขึ้นอยูกับการออกแบบ จัดวางรูป การวาดภาพควรมีรูปขนาดเล็กและรูปขนาดใหญประสานกัน ใหดูงาม ซึ่งรูปที่มี ขนาดแตกตางกันนั้น เมื่อมาอยูรวมกันในภาพแลวตองจัดใหเกิดความพอดี การเพิ่มจํานวนของรูปที่มีขนาดเล็ก ทําใหสมดุลกับรูปที่มีขนาดใหญ ขนาดที่แตกตางกันแตกอใหเกิดความงาม การออกแบบจัดวางใหภาพเกิดความสมดุล

๓. สัดสวน สัดสวน หมายถึง ความสัมพันธกันอยางเหมาะสม ระหวางขนาดของ องคประกอบที่แตกตางกัน สัดสวนในภาพวาดเกี่ยวของกับขนาดของสิ่งตาง ๆ ในภาพ ซึ่งตองมีความสัมพันธกันอยางพอดี สัดสวนของคนเรามีความแตกตางกันตามเพศและวัยของรูปคนที่ตองการวาด ดังนั้น การวาดภาพคนจะกําหนดขนาดตามความสูง ตั้งแตเด็กไปจนถึงผูใหญ จะมี สัดสวนของการวาดที่ไมเหมือนกัน โดยใชขนาดความสูงของศีรษะกําหนด สัดสวน ตามชวงอายุจะทําใหดูสมสวนมากยิ่งขึ้น ความเขาใจเรื่องสัดสวนที่ เหมาะสมในการวาดภาพจะชวย ใหจัดวางองคประกอบตาง ๆ ในภาพไดงายขึ้น สัดสวนเด็กอายุ ๑ ป สัดสวนเด็กอายุ ๓ ป สัดสวนเด็กอายุ ๕ ป

ขั้นตอนการวาดภาพโดยกําหนดสัดสวนโครงสรางของวัตถุจากรูปราง และรูปทรง การวาดภาพตองกําหนดสัดสวนโครงสรางโดยใชรูปรางของวัตถุจัดวางขนาด ใหเหมาะสมกับพื้นรองรับ และเพิ่มรายละเอียดโดยใชรูปทรงของวัตถุใหมี ความเหมือนจริงมากยิ่งขึ้น กําหนดสัดสวน โดยการราง ดวยดินสอหรือกะประมาณ ดวยสายตา วาดรายละเอียดเพิ่มเติม แตงเติมแสงเงาใหภาพ สวยงาม ๑ ๒ ๓

๔. รูปและพื้นที่วาง รูปและพื้นที่วาง หมายถึงภาพที่สวยงามจําเปนตองมีการจัดวางขนาดและ เรื่องราวใหเหมาะสมกับพื้นที่วาง โดยการกําหนดขนาดไมใหเล็กหรือใหญ จนเกินไป และนําองคประกอบของเรื่องราวมาจัดวางใหเหมาะสมสัมพันธกัน อยางลงตัว จะทําใหรูปโดดเดน นาสนใจมากยิ่งขึ้น

การจัดบริเวณพื้นที่วางภายในภาพสามารถทําไดหลายรูปแบบ เชน การวางพื้นที่ วางรอบ ๆ รูป เพื่อใหรูปมีขนาดใหญและโดดเดน สวนการวางพื้นที่วางตรงกลางภาพ เปนการเนนจุดเดนของภาพ และการวางพื้นที่วางกระจายอยูรอบ ๆ รูป ทําให องคประกอบของภาพมีความสมบูรณมากยิ่งขึ้น พื้นที่วางในภาพอาจปรากฏใน ลักษณะตาง ๆ ดังนี้

สวยงามดวย ความสมดุล