หน่วยการเรียนร ู ้ที ่ งานเกษตร การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖ การเลียงปลาสวยงาม ้ ประโยชน์ของการเลียงปลาสวยงาม ้ วัสดุ อุปกรณ์ทีใช้เลี่ยงปลาสวยงาม ้ ตัวอย่างการเลียงปลาสวยงาม ้
ารเลียงปลาสวยงาม ้ การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖ การเลียงปลาสวยงาม เป็ นทั ้ งงานอดิเรกที ้ สร้างความเพลิดเพลิ่นและ งานอาชีพสร้างรายได้ ซึงผู่ ้เลียงจะต้องศึกษาลักษณะและวิธีกา ้ รเลียงปลา ้ สวยงามแต่ละชนิดให้เข้าใจอย่างถ่องแท้ เพือให้ปลาสวยงามที่เลี่ยงมีสีสัน ้ สดใส เจริญเติบโตได้ดีไม่เป็ นโรค และขยายพันธุ์ได้
การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖ ปลาเงิน ปลาสวยงามทีนิยมเลี่ยงในประเทศไทย ้ ปลาทอง ปลาเทวดา ปลาหมอสี ปลากัด ปลาหางนกยง ู ปลาคาร์ป ปลาอะโรวานาหรือปลามังกร ปลาสอดแดง
การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖ นิยมใช้เลียงปลาสวยงามบนโต๊ะทํางาน หลังตู้ ้เย็น ต ู ้โชว์ ห้องรับแขก หรือตามร้าน ในห้างสรรพสินค้าทีมีพื่นที้จํากัด และมักไม่มีการต่อเครื่ ่ องปั๊มอากาศให้แก่ปลา เนื่ องจากพืนที้เลี่ยงจํากัด ทําให้มีออกซิเจนในนํ้าที้อยู่ ่ในโหลหรือถ้วยแก้วสําหรับ เลียงปลาปริมาณน้อยมาก ดังนั้ ้ น ปลาทีนิยมเลี่ยงในโหลหรือถ้วยแก้ว้ จึงต้องเป็ น ปลาทีขนาดเล็ก เช่น ปลาหางนกย ู่ ง ปลากัด และควรเปลี่ ยนถ่ายนําทุกวัน้เพือไม่ให้่ เศษอาหารบดเน่า ู ๑. ภาชนะเลียงปลาสวยงาม ควรเลือกที ้ สามารถดู่ ปลาทีเลี่ยงได้ทุกมุ ้ มและ ด ู สวยงามกลมกลืนเข้ากับสภาพพืนที ้ ที่จัดวาง มีความเหมาะสมกับการ่ดํารงชีวิต ของปลาสวยงามทีเลี่ยง โดยภาชนะที ้ ใช้เลี่ยงปลาสวยงามที ้ ได้รับความ่นิยมใน ปัจจุบัน ได้แก่ ๑.๑ โหลแก้วและถ้วยแก้วร ูปทรงต่าง ๆ โหลแก้วทีใช้เลี่ยงปลาสว้ยงาม สดุ อุปกรณ์ทีใช้เลี ่ ยงปลาสวยงาม ้
การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖ มีทังชนิดทําด้วยกระจกและพลาสติก นิยมใช้เลี้ยงปลาและนําไปป้ระดับ ตกแต่งตามห้องรับแขก ห้องโถง ขนาดของต ู ้กระจกหรือต ู ้เลียงปลา้ควร เลือกให้เหมาะสมกับขนาดของพืนที้ตั่งวาง ชนิด ขนาด และจํานวน้ของ ปลาสวยงามทีจะเลี่ยง เพื้อให้ปลามีพื่นที้ว่ายนํ่าได้มากเหมื้อนอย ู ่ใน ธรรมชาติ ต้องด ู แลคุณภาพของนําในตู้ ้เลียงปลาให้มีคุณภาพที้ดี จะทําให้่ ปลามีสุขภาพสมบรณ์แข็งแรงและเจริญเติบโตเร็ว โดยต ู ู ้กระจกเลียงปลาที้ ่ วางจําหน่ายในท้องตลาดมีตังแต่ขนาด ้๑๒ x ๒๕ x ๑๕ ล ู กบาศก์เซนติเมตร จนถึง ๔๕ x ๑๕๒ x ๔๕ ล ู กบาศก์เซนติเมตร ๑.๒ ต ู ้เลียงปลา ้ ต ู ้กระจกทีใช้เลี่ยงปลาสว้ยงาม
การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖ ๒. เครื่ องปั๊มอากาศ เป็ นอุปกรณ์เพิมออกซิเจนในนํ่าให้แก่ปลาสวยง ้ ามทีเลี่ยง ้ ทําให้ปลาสดชืน ไม่อึดอัด มีสุขภาพดีและเจริญเติบโตได้เป็ นปกติ และใ ่นปัจจุบัน เครื่ องปั๊มอากาศยังใช้ค ู ่กับเครื่ องกรองนําเลี ้ ยงปลา ทําให้นํ ้ าในภา ้ ชนะทีใช้เลี่ยงปลา ้ สะอาดอีกด้วย การติดตังเครื ้ ่ องปั๊มอากาศ ควรติดตังอย ้ ู ่ใกล้ต ู ้ปลา จะช่วยให้ไม่เสียกําลังลม ไปกับระยะทาง ติดตังตัวเครื ้ ่ องส ู งกว่าระดับนําในต ้ ู ้ปลา เพือป้องกัน่นําทะลักเข้าส ้ ู่ สายลมทําให้เครื่ องหยุดทํางาน และติดตังในบริเวณที ้ มีฝุ่ นน้อย เพราะ่ฝุ่ นละออง จะอุดตันแผ่นกรองทําให้เครื่ องปั๊มอากาศทํางานหนัก และชํารุดเสียหายได้ เครื่ องปั๊มอากาศ
๓. เครื่ องกรองนํา เป็ นอุปกรณ์ที ้ ทําให้นํ่าเลี ้ ยงปลาใส ไม่มีเศษอาห ้ าร ตะกอนหรือ สิงขับถ่าย ซึ่งแบ่งได้ตามระบบการใช้งาน ดังนี่ ้ ระบบของเครื่ องกรองนํา้ข้อดี ข้อเสีย ๑. ระบบกรองนําใต้ทราย้ • นําใสตลอดเวลา้ และเพิมออกซิเจน่ ในนํา้ • ตะกอน เศษอาหาร และ สิ่ งขับถ่าย จะถ ู กด ู ดไปหมักหมมในวัสดุกรอง ซึงมักไม่ค่อยได้ทําความสะอา่ด ๒. ระบบกรองนําแบบ้ หม้อกรองในต ู ้ • ราคาถ ู ก ติดตังง่้าย ล้างหรือกําจัด ตะกอนออกได้ง่าย และเพิมออกซิเจน่ ในนําไปด้วย ้ • ตัวกล่องทําให้ด ู เกะกะ กรองได้ เฉพาะตะกอนนําหนักเบา เศษ้ อาหารหรือสิ่ งขับถ่ายมักจะ ตกลงพืนตู้ ้ไม่สวยงาม การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖
ระบบของเครื่ องกรองนํา้ข้อดี ข้อเสีย ๓. ระบบกรองนํานอกตู้ ้ปลา • กรองนําได้ดี นํ้าใส ตะกอน แล้ะ สิ่ งหมักหมมต่าง ๆ จะถู กดึงออกมา อย ู ่นอกต ู ้ปลา สามารถล้างวัสดุ กรองได้ง่ายและทําได้ทุกวัน ระหว่างล้างไม่ต้องหยุดเครื่ อง และ เพิมออกซิเจนในนํ่าได้เช่นกั้น • ราคาแพง ขนาดใหญ่ ไม่เหมาะกับการเลียงปลา้ ขนาดเล็ก ๔. ระบบกรองนําแบบ้ ใช้ปั๊มช่วย • กรองนําได้ดี นํ้าใส สามารถถอ้ด วัสดุกรองออกมาล้างได้ง่าย ใช้ได้ดีทังตู้ ้ปลาขนาดเล็กและขนาด ใหญ่เพิมออกซิเจนจากระบบกรอง่ ได้ค่อนข้างดีมาก • ปั๊มต้องใช้งานจากกระแส ไฟฟ้า หากเกิดกระแสไฟฟ้า รั่ ว อาจเป็ นอันตรายต่อปลา หรือผ ู ้เลียงได้้ การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖
๕. หลอดแสงแดดเทียม เป็ นอุปกรณ์เพิมแสงสว่างใน่ ต ู ้ปลา ทําให้มองดปลามีสีสันสดใสมากขึ ู น เมื ้ อเปิ่ดในเวลา กลางวันช่วยให้พรรณไม้นําสามารถสังเคราะห์แสงได้ ้ ลดแก๊สเสียต่าง ๆ ทีเกิดขึ่นในระหว่างเลี ้ ยงปลาและทํา ้ ให้ ปลามีสุขภาพดี ๔. เครื่ องทําความร้อนหรือฮีตเตอร์ เป็ นอุปกรณ์ทีช่วยปรับอุณหภ่มิ ู ในต ู ้เลียงปลา ้ ให้ส ู งขึน นิยมใช้ในฤด ้ หนาวหรือใช้กับการเลี ู ยงปลาบางชนิด ้ การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖ เครื่ องทําความร้อนหรือฮีตเตอร์ หลอดแสงแดดเทียม
๖. วัสดุ อุปกรณ์ตกแต่งตู ้ปลา ใช้เพิมความสวยงามแก่ตู่ ้ปลา มีหลายประเภท ดังนี ้ การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖ ๖.๑ วัสดุรองพืนตู้ ้ปลา ได้แก่ ทรายหยาบ กรวด และเศษปะการัง มีประโยชน์ในการตกแต่งต ู ้ปลาให้สวยงามเป็ นธรรมชาติ และเป็ นทียึดเกาะของรากพรรณไม้นํ่า ควรเปลี้ ่ ยนวัสดุรองพืนตู้ ้ปลา ทุก ๖ เดือน เพือไม่ให้เกิดการหมักหมมของสิ่ ่ งขับถ่าย เศษอาหาร และเชือโรคต่าง ๆ ้ ๖.๒ หินประดับ เป็ นก้อนหินขนาดใหญ่ทีใช้วางไว้ในตู่ ้ปลา เพือตกแต่งให้ดู่ เป็ นธรรมชาติ มีหลายร ู ปทรง ทังกลม ้ แหว่งเว้า และเป็ นโพรง การวางหินยังช่วยกําบังท่อพ่นนําและท่อพ่นอากาศได้ด้วย ซึ้งหิ่นทีเลือกใช้ควร่ กลมมน ไม่มีเหลี่ ยมคมทีอาจทําให้ปลาเป็ นแผลได้ ่ ทรายหยาบ กรวด เศษปะการัง หินประดับ
การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖ ๖.๓ พรรณไม้นํา ้ เป็ นพืชทีใช้ตกแต่งตู่ ้ปลาสวยงามให้ด ู มีชีวิตชีวาเป็ นธรรมชาติ ช่วยซึมซับของเสีย เพิมออกซิเจน่ ในนํา เป็ นอาหารของปลาและเป็ นแหล่งหลบภัยของปลาตัวเล็ก ๆ ้ ตัวอย่างพรรณไม้นําที้นิยมนํามาตกแต่งตู่ ้ปลา เช่น มอสส์ สาหร่ายหางกระรอก สันตะวาใบพาย ๖.๔ เปลือกหอย ใช้ตกแต่งต ู ้ปลาให้สวยงาม ซึงควรใช้เปลือกหอยที่ไม่มีตัวหอยแล้ว และมีสีสวย่งาม เช่น หอยสังข์ หอยมะระ หอยตีนช้าง หอยมือเสือ และก่อนนํามาใช้ควรล้างให้สะอาด มอสส์ สาหร่ายหางกระรอก สันตะวาใบพาย เปลือกหอย ๖.๕ ร ู ปจําลอง เป็ นวัสดุจําลองรูปทรงต่าง ๆ มีทังรู้ ปคน สัตว์ สิ่ งของ เช่น คนตกปลา สะพาน เต่า แมวนํา เก๋งจีน้รูปจําลอง
การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖ ๖.๖ กระชอน ใช้ในการตักปลาเข้า-ออกจากต ู ้ปลาเพือไม่ให้ปลาบอบชํ่า ใช้ช้อนไร้นํา ลู้ กนํา้ ซึงเป็ นอาหารของปลา ใช้ช้อนใบไม้หรือสิ ่ ่ งต่าง ๆ ทีไม่ต้องการออกจาก่ต ู ้ปลา ๖.๗ ฝาปิ ดต ู ้ปลา ใช้ป้องกันปลากระโดดออกจากต ู ้ปลา มีทังชนิดที้ เป็ นกระจกหรือฝาโปร่งธรรมดาที ่ไม่สามารถ่ ติดหลอดไฟฟ้าหรือเครื่ องปั๊มอากาศได้ ชนิดทีทําจากพลาสติกที่มีร่องระบายลม มี่ช่องเปิ ด-ปิ ด สําหรับให้อาหารปลาซึงสามารถติดตั่ง้ หลอดไฟฟ้าและเครื่ องปั๊มอากาศได้ กระชอน ๖.๘ ขารองรับต ู ้ปลา ควรเลือกชนิดทีแข็งแรง รองรับต ู่ ้ปลาได้ ส่วนใหญ่ทําจากเหล็กเสริมลวดและ มีแผ่นโฟมรองรับต ู ้ปลาเพือลดแรงเสียดทานด้วย่ขารองรับตู ้ปลา ฝาปิ ดตู ้ปลาแบบกระจก ฝาปิ ดตู ้ปลาแบบโปร่ง ฝาปิ ดตู ้ปลาแบบพลาสติก
การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖ ระโยชน์ของการเลียงปลาสวยงาม ้
การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖ ชื่ อสามัญว่า Guppy, Millions Fish มีถินกําเนิดอยู่ ่ในทวีปอเมริกาใต้แถบ เวเนซุเอลา หมู่เกาะแคริบเบียนของประเทศบาร์เบโดส และในแถบลุ่มนําแอมะซอนอาศัย้อย ู ่ใน แหล่งนําจืดและนํ้ากร่อยที้ เป็ นนํ ่านิ้ ่ งจนถึงนําไหลเอื้อย ๆ ปลาเพศผู่ ้มีความยาว ๓-๕ เซนติเมตร เพศเมียมีความยาว ๕-๗ เซนติเมตร ปลาหางนกย ู งลักษณะดีต้องมีลําตัวใหญ่ หนาสมส่วน ไม่คดงอ ครีบหางใหญ่พริวหนา ้ แข็งแรงสมบรณ์ไม่ฉีกขาด ขณะว่ายนํ ู าพริ้วไม่พับ สีและลวดลายถู้ กต้องตามสายพันธุ์ คมเข้ม เพศผ ู ้จะมีสีสันและลวดลายของหาง ครีบและลําตัวสวยงามกว่าปลาหางนกย ู งเพศเมีย ปลาหางนกย ู งเป็ นปลาสวยงามทีเลี่ ยงง่าย ขยายพันธุ์ได้รวดเร็ว มีสีสันและลว ้ดลายของ หาง ครีบ และลําตัวสวยงามคล้ายแพนหางของนกย ู ง ปรับตัวได้ดี รักสงบ ไม่ดุร้ายหรือก้าวร้าว สามารถเลียงเป็ นฝ ู้ งใหญ่หรือเลียงรวมกับปลาชนิดอื้น ๆ ที่มีขนาดใกล้เคียงกั่นได้ วอย่างการเลียงปลาสวยงาม ้
การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖ ทักซิโด ปลาหางนกย ู งมีหลายสายพันธุ์ ซึงแต่ละพันธุ์มีความสวยงา่มต่างกัน คอบร้า โมเสด หางดาบ กร๊าช นีออน
การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖ การจัดต ู ้ปลาและเลียงปลาหางนกย ้ ู ง มีขั ้ นตอนดังนี ้ พักนําประปาไว้ในภาชนะกักเก็บนํ ้า เช่น ถังนํ้าหรื้ออ่าง ประมาณ ๒-๓ วัน เพือลดกลิ่ ่ นคลอรีน นําต ู ้ปลาไปผึ่ งแดดเพือฆ่าเชื่อโรค้ เทนําลงในตู้ ้ปลาประมาณ ๓ ใน ๔ ของต ู ้ปลา
การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖ วัดค่าความเป็ นกรดเป็ นด่างของนําประปาหากพบว่ามีคว้าม เป็ นกรดส ู งให้ใส่นํายาปรับสภาพนํ้ าให้มีค่าความเป็ ้นกรด เป็ นด่าง (pH) ประมาณ ๖.๕-๗.๕ ซึงเป็ นช่วงที ่เหมาะกับก่าร เจริญเติบโตของปลา ตกแต่งต ู ้ปลาให้สวยงามด้วยพรรณไม้นํา กรวด หิน ้ ตุ๊กตาประดับ ปล่อยปลาหางนกย ู งลงในนํา ถ้าปลาหางนกยู้ งอย ู ่ใน ถุงพลาสติก ให้วางถุงบนผิวนําแล้วค่อย ๆ เทปลาลงในตู้ ้เพือ่ ไม่ให้ปลาตกใจ
การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖ การให้อาหาร ปลาหางนกย ู งสามารถกินอาหารได้ทังพืชและสัตว์ ดังนั้ ้ นในต ู ้เลียงปลา้หางนกย ู ง จึงควรมีพืชนํา เช่น สาหร่ายหรือจอกอยู้ ่ด้วย สัตว์นําที้ เป็ นอาหารของปลาหางนก ่ย ู ง ได้แก่ ล ู กนํา ไรแดง ไรสีนํ้าตาล ไรทะเล ซึ้ งเป็ นอาหารที ่ทําให้ปลาหางนกยู่ งมีสีสันสวยงาม แต่ถ้า ไม่สะดวกก็สามารถซืออาหารปลาสําเร็จร ู้ ปทีมีขายตามท้องตลาด การให้อาหารปลา่ หางนกย ู งควรให้ ๒ เวลา ได้แก่ เช้าและเย็น โดยเมือให้อาหารเสร็จแล้ว ควรด ู่ ว่าปลา กินอาหารหมดหรือไม่ ถ้าปลากินอาหารหมดเร็วจึงให้เพิมอีก แต่หากอาหารเหลือมากให้่ตักทิง้ การทําความสะอาดต ู ้ปลา มีวิธีการ ดังนี้ ๑. ควรเปลี่ ยนนําในตู้ ้ปลาสัปดาห์ละ ๑ ครั้ ง โดยเหลือนําเก่าประมาณครึ้ ่ งหนึ่ งเพือไม่ให้ปลาช็อก ่ เมืออยู่ ่ในนําใหม่้ ๒. ควรทําความสะอาดต ู ้ปลาหรือภาชนะเลียงปลา หิน กรวด และระบบกรองนํ้า รวมทั้งตกแต่้งต ู ้ ปลาใหม่ทุก ๆ ๓ เดือน ๓. ถ้าภาชนะเลียงปลาไม่เคยมีปลาเป็ นโรคมาก่อน ให้ด ู้ ดนําเก่าออกมาครึ้ ่ งหนึ่ ง ใช้ฟองนําสะอาด้ ขัดต ู ้จนทั่ ว จากนั้ นใส่นําใหม่เข้าไป เพื้อให้ปลาปรับสภาพได้่ ๔. ถ้าภาชนะเลียงปลาเคยมีปลาเป็ นโรคมาก่อน ควรแช่ภาชนะเลี ้ยงปลาด้วยนํ้าด่างทับทิ้ม หรือ ฟอร์มาลิน เพือฆ่าเชื่อโรคและพยาธิแล้วล้างให้สะอาดก่อนนํามาใช้อีกครั้ ้ ง
การงานอาชีพ ชันประถมศึกษาปี ที้ ่๖ การป้องกันและรักษาโรค โรคทีพบมากในปลาหางนกยู่ ง ได้แก่ โรคจุดขาว โรคจากตัวปลิงใส โรคจากหนอนสมอ และโรคจากแบคทีเรีย ซึงสามารถสังเกตปลาที่ เป็ นโรคได้ง่าย ๆ จากอาการ ่ ทีปลาไม่ว่ายนํ่า ครีบและหางกร่อน้ท้องบวมนํา เกล็ดพอง เมื ้อพบปลาลักษณะเช่นนี่ ให้รีบแยก้ ปลาทีป่ วยออกไปรักษาทันทีด้วยการให้ยาปฏิชีวนะ จากนั่ ้ นล้างต ู ้ปลาให้สะอาด ก่อนนําปลา ทีไม่เป็ นโรคลงไปเลี ่ยงต่อในนํ้าที้พักไว้ล่วงหน้า ่๒-๓ วัน การจัดการผลผลิต เมือเลี่ยงปลาหางนกยู้ งได้ ๔-๖ เดือน ปลาหางนกย ู งจะโตจน สามารถผสมพันธุ์ได้ ในช่วงเวลานีควรเอาใจใส่ดู้ แลรักษาปลาเป็ นพิเศษ และจัดการเพาะพันธุ์ปลาหางนกยู ง เพือให้ได้ปลาหางนกยู่ งทีมีสีสัน่ เพิมเติมจากที่ เป็ นอย ู่ ่ แล้วนําไปจําหน่ายเพือสร้างรายได้เสริมให้กั่บ ครอบครัว