ประวัติสุนทรภู่ ม.1

ประวตั ิผแู้ ต่งนริ าศภเู ขาทอง
สุนทรภู่

สนุ ทรภู่เปน็ กวีเอกของไทยในสมัยกรุงรตั นโกสินทร์ ซง่ึ มศี ลิ ปะการเรียบเรยี งคำข้ึนเปน็ บทร้อยกรองท่ี
เปี่ยมล้นด้วยอรรถรสและคุณค่าแห่งวรรณศิลป์ประเภทกลอนสุภาพที่โดดเด่นท่ีสุดหาคนจับยาก สุนทรภู่มี
ชวี ติ ท่ไี มค่ อ่ ยราบรื่นนกั ท้งั ดา้ นชวี ติ ครอบครวั และหน้าทก่ี ารงาน มีชวี ิตเหมือนนยิ ายในยามร่งุ เรอื งมที ั้งชือ่ เสียง
เกียรติยศแต่ในยามตกอบั แสนลำบากยากแค้น แต่ไม่ว่าสุนทรภู่จะอยู่ในห้วงเวลาเช่นใดก็ตามแต่สุนทรภู่ก็
สามารถสรา้ งสรรค์บทร้อยกรองท่ที รงคณุ คา่ เปี่ยมล้นด้วยคณุ ภาพตามรปู แบบฉันทลักษณ์และแทรกอุทาหรณ์
สอนใจจนพูดกนั ติดปากในยุคทุกสมัย งานเขียนของสุนทรภูจ่ ึงเปน็ มรดกอันล้ำค่าของแผ่นดินควรค่าแก่การ
อนรุ กั ษ์สืบสานใหเ้ ปน็ มรดกของชาตสิ บื ต่อไป

สุนทรภู่ เกิดเมื่อวันจันทร์ที่ ๒๖ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๓๒๙ ในรัชกาลพระบาทสมเดจ็ พระ
พุทธยอดฟา้ จุฬาโลกมหาราช บิดาเป็นคนบา้ นกล่ำ อำเภอแกลง จังหวัดระยอง มารดาเปน็ คนเมืองใดไม่
ปรากฏแต่เปน็ นางนมของพระองคเ์ จ้าจงกล พระธิดาในกรมพระราชวังหลงั สุนทรภู่เรียนหนงั สือคร้ังแรกกับ
พระที่วัดชีปะขาวหรือวัดศรีสุดาราม ริมคลองบางกอกน้อย ต่อมามารดาพาเข้าไปถวายตัวเป็นข้าในกรม
พระราชวงั หลงั

เมื่อเป็นหนุ่ม สุนทรภูไ่ ด้ชอบผูห้ ญงิ คนหนึ่ง ชื่อนางจัน ความที่เป็นคนเจ้าบทเจ้ากลอนสุนทรภูไ่ ด้
แต่งเพลงยาวเกี้ยวพาราสีนางจัน ทำให้บิดาของนางไม่พอใจ ให้คนไปจับและนำความขึ้นกราบบังคมทูล
พระราชวังหลัง ทำให้สุนทรภู่ถูกจองจำคุก แต่สุนทรภู่กถ็ ูกจองจำอยู่ไม่นานก็ได้รับการปล่อยตัวเพราะกรม
พระราชวงั หลังประชวรและทวิ งคต สนุ ทรภูต่ ้องการบวชเพือ่ ลา้ งอปั มงคลจงึ ไปหาบิดาทเี่ มอื งแกลง สุนทรภู่
เดินทางไปเมืองแกลงโดยทางเรอื การเดินทางเป็นไปด้วยความยากลำบาก เมอ่ื ไปถึงแล้วกไ็ ม่ได้บวชตามที่คิด
เพราะสุนทรภูไ่ ดล้ ม้ ป่วยลงแทบเอาชีวิตไมร่ อด ในคราวไปเมืองแกลงคร้ังนน้ั สนุ ทรภู่ไดแ้ ตง่ นิราศเมอื งแกลง
ซ่ึงเป็นนิราศเรื่องแรกของสุนทรภู่

เมื่อกลับมาจากเมืองแกลง สุนทรภูไ่ ด้รับพระเมตตาจากเจ้าครอกทองอยู่ พระอัครชายาของกรม
พระราชวงั หลงั ทรงช่วยให้สุนทรภู่ได้แต่งงานอยู่กินกบั นางจันสมปรารถนา แต่สุนทรภู่ก็ไม่มีความสุขเพราะ
สุนทรภูก่ ินเหลา้ และเจ้าชู้ทำให้นางจันโกรธมีเรอื่ งทะเลาะเบาะกัน ตอ่ มาสนุ ทรภู่ไดถ้ วายตัวเปน็ มหาดเล็กของ
พระองค์เจ้าปฐมวงศ์และได้ตามเสด็จไปนมัสการพระพุทธบาทใน พ.ศ.๒๓๕๐ ทำให้ได้เขียนนิราศเร่ืองท่ี ๒
คือ นริ าศพระบาท

เม่อื กลบั มาจากพระพทุ ธบาทแล้ว นางจนั กไ็ มย่ อมคนื ดีด้วย ทำใหส้ ุนทรภูก่ ลุ้มใจเสยี ใจกินเหล้าหนัก
ขึ้นกว่าเดิม จนพระองค์เจ้าปฐมวงศ์ทรงเอือมระอา สุนทรภู่น้อยใจจึงเดินทางไปเมืองเพชรบุรี สุนทรภู่ไดไ้ ป
อาศยั อยู่กับหม่อมบุนนาค ในกรมพระราชวังหลงั และไดแ้ ต่งนริ าศเมืองเพชร

เมื่อสุนทรภู่อายุได้ ๓๕ ปี ชีวิตของสุนทรภู่เริ่มดีขึ้น ด้วยเหตุที่พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้า
นภาลยั ทรงโปรดการกวี ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ใหเ้ ป็นกวีท่ปี รึกษาและทรงตั้งใหเ้ ปน็ ขุนสุนทรโวหารใน
กรมพระอาลักษณ์ นอกจากน้ันยังพระราชทานเรอื นหลวงซง่ึ อยทู่ างทิศใตข้ องทา่ ชา้ งใหเ้ ป็นทอี่ ยู่ ชวี ติ สนุ ทรภู่มี

ความสุขมากในช่วงนี้เพราะไดอ้ ยกู่ ันพร้อมหน้าคอื นางจนั และหนูพัดบตุ รชาย แตส่ ุนทรภกู่ ็ยงั คงกินเหล้าเจ้าชู้
เหมือนเดิมจนไดไ้ ปตดิ พันกับผู้หญิงอีกคนหนึ่งคือ นางนิ่ม และได้เสียเปน็ สามีภรรยากันนางจันโกรธมากเกิด
ทะเลาะกันอย่างรนุ แรง สุนทรภเู่ มาสรุ าและได้ทำรา้ ยลงุ ซง่ึ เปน็ พชี่ ายของนางจันซึง่ ได้เข้ามาห้ามปราม ทำให้
สนุ ทรภูถ่ ูกจองจำอกี ครั้งหนึ่ง และในระหว่างถูกจองจำในคุกครั้งน้ีสุนทรภไู่ ด้แต่งกลอนนทิ านเรือ่ ง พระอภัย
มณี เพ่ือขายเลี้ยงตัวในยามตกทุกข์ไดย้ าก

ภายหลังพ้นโทษสุนทรภู่ได้เป็นพระอาจารย์ถวายอักษรพระราชโอรสในรัชกาลที่ ๒ แต่เมื่อถึงช่วง
สมัยรัชกาลที่ ๓ สุนทรภู่ได้ถกู ปลดออกราชการเพราะสุนทรภู่ได้มีพฤติกรรมที่ไม่เป็นท่ีพึงพระราชประสงค์
ของพระองค์อยู่เสมอๆต้ังแตพ่ ระองคย์ ังมไิ ด้สถาปนาข้ึนเป็นพระมหากษัตรยิ ์ ในช่วงน้สี นุ ทรภอู่ อกบวช เม่ือ
ลาสิกขาแล้วสนุ ทรภ่ไู ดเ้ ขา้ ถวายตัวอยูก่ บั พระองค์เจา้ ลกั ขณานคุ ุณพระราชโอรสในรัชกาลท่ี ๓ ไดป้ ีหนง่ึ ครั้น
เจา้ นายพระองคน์ ้ีสน้ิ พระชนมส์ นุ ทรภู่ขาดทพี่ ึ่งได้รับความลำบากมาก ตอ้ งล่องเรอื แตง่ หนังสือขายเลี้ยงชีพ ใน
บน้ั ปลายชีวิตสุนทรภไู่ ดร้ ับการอุปถมั ภ์จากกรมหมื่นอัปสรสดุ าเทพ และได้รับตำแหน่งเป็นเจ้ากรมอาลักษณ์
ฝ่ายพระราชวงั บวร มีบรรดาศักดิ์เป็นพระสุนทรโวหาร จนกระทั่งถงึ แก่กรรมลงในสมัยพระบาทสมเด็จพระ
จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องจากสุนทรภู่มีชีวิตอยู่ในรัชสมัยรัชกาลที่ ๑ ถึงรัชสมัยรัชกาลที่ ๔ แห่งกรุง
รตั นโกสินทร์ สนุ ทรภูจ่ งึ ได้รบั สมญานามว่า “ กวสี ่แี ผน่ ดิน”

สุนทรภู่ถือว่าเป็นกวีโดยแท้ ไม่ว่าทุกขห์ รือสุขก็สามารถแตง่ กลอนได้ ยามทุกข์สุนทรภู่แต่งขึ้นเพ่ือ
ระบายความทุกข์ ในยามสุข สุนทรภู่แต่งกลอนเพื่อยกยอ่ งผู้มีพระคุณหรือเพื่อเป็นอุทาหรณส์ อนใจแก่คน
ทว่ั ไป คำกลอนที่สนุ ทรภู่แต่งขึ้นนับวา่ เป็นผลงานทท่ี รงคณุ คา่ และเป็นแบบอย่างทด่ี ีของบทร้อยกรองเพราะ
ถกู ตอ้ งตามรปู แบบฉนั ทลกั ษณ์ ใชค้ ำเรยี บเรียงข้ึนได้อย่างสละสลวยทำให้คนในรุ่นหลังได้นำมาพูดกันจนติด
ปากในทกุ ดา้ น สุนทรภจู่ ึงเปน็ บุคลกรท่ีสำคัญท่สี รา้ งสรรคง์ านเขยี นไว้เป็นมรดกอนั ล้ำค่าของชาตสิ ืบตอ่ ไป

สนุ ทรภู่ถงึ แกก่ รรมเมือ่ พ.ศ. ๒๓๙๘ ในรัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรตั นโกสนิ ทร์ มีสิรอิ ายรุ วม ๖๙ ปี
องค์การศกึ ษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ ( UNESCO) ยกย่องสนุ ทรภูว่ ่าเปน็ กวี
สำคัญคนหนึ่งของโลก ในปี ๒๕๒๙

แบบฝึกเสรมิ ทกั ษะ ชุดที่ ๑

คำช้แี จง ใหน้ ักเรยี นตอบคำถามต่อไปนี้

๑. เหตใุ ดสุนทรภจู่ งึ ไดร้ ับสมญานามวา่ เป็นกวสี แ่ี ผน่ ดิน
๒. นริ าศภูเขาทอง ไดร้ บั การยกยอ่ งจากหนว่ ยงานใด ให้เปน็ ยอดแห่งกลอนนริ าศ
๓. กลอนนทิ านของสุนทรภเู่ ร่ืองใดที่ได้รบั การยกยอ่ งใหเ้ ป็นยอดของกลอนนทิ าน
๔. ในสมยั รชั กาลของพระมหากษตั ริยพ์ ระองคใ์ ดท่สี นุ ทรภู่มชี วี ิตร่งุ โรจน์ที่สุด
๕. ลกั ษณะโดดเดน่ ของบทประพันธ์ของสนุ ทรภู่ทเ่ี หนือกวีทา่ นอน่ื คอื เร่ืองใด
๖. วรรณคดีเรอ่ื งใดของสุนทรภู่ ทต่ี ัวละครเกดิ จากจินตนาการเชงิ วิทยาศาสตร์
๗. สนุ ทรภมู่ บี คุ ลิกลกั ษณะอยา่ งไร
๘. สุนทรภู่เดนิ ทางไปนมสั การเจดยี ภ์ เู ขาทองอยา่ งไร
๙. สุนทรภู่เดนิ ทางไปนมัสการพระเจดยี ภ์ เู ขาทองในชว่ งรัชกาลใด
๑๐. เคร่ืองอฏั ฐะ หมายถงึ อะไร