1 ไร่ 1 แสน

1
โครงการ1ไร่1แสน วิทยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

2

คำนำ

โครงการ 1 ไร่ 1 แสน เป็นโครงการเพ่ือแก้ไขปัญหาความยากจนและเป็นการสร้างรายได้
ให้กับเกษตรกรและประชาชนท่ัวไป แนวคิดในการทาการเกษตรในพ้ืนที่ 1 ไร่ 1 แสนนั้น ได้พัฒนา
แนวคิดมาจากการทาเกษตรกรรมแบบปราณีตเพื่อให้เกษตรกรพออยู่พอกิน และสามารถดารงชีวิตอยู่
ไดอ้ ย่างมีความสุข ซง่ึ ในแตล่ ะพื้นท่ีโครงการมคี วามแตกตา่ งกนั ไปตามบริบทของพนื้ ที่ หลักของการทา
การเกษตรน้นั จะต้องเน้นการผลิตแบบพ่งึ พาตนเอง ซึ่งกระทรวงศกึ ษาธกิ ารภายใตก้ ารกากับดูแลของ
ดร.คุณหญิงกัลยา โสภณพนิช จะใช้กลไกของวิทยาลัยเกษตรและวิทยาลัยประมงดาเนินการเป็น
ต้นแบบในการทาโครงการดังกล่าว เพ่ือช่วยสอนชาวบ้านให้มีความรู้เรื่องการเกษตร และสามารถ
ดาเนนิ การต่อด้วยตนเองได้

การดาเนนิ โครงการ 1 ไร่ 1 แสน ของวิทยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลาพนู ตามแนวทางของ ดร.
คุณหญิงกัลยา โสภณพนิช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ โดยเน้นการคิดอย่างเป็นระบบ
ท้งั ในการ ปลกู เพาะ เลี้ยง การแปรรปู ผลผลิต และการจัดจาหน่าย เพื่อให้เกิดรายได้อย่างสม่าเสมอ
พร้อมทง้ั เปน็ การสรา้ งใหเ้ กดิ ความรูแ้ ละทกั ษะท้ังในการวางแผนการทางานและการปฏิบัตงิ าน โดยทา
การคดั เลือกพนื้ ท่ีในวิทยาลยั ท่มี ีความเหมาะสมและใช้พนื้ ท่ใี ห้เกิดประโยชนส์ งู สุด

วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีลาพูน จึงขอเสนอข้อมูลโครงการ 1 ไร่ 1 แสน เพ่ือให้
วิทยาลัยมีพร้อมในการถ่ายทอดองค์ความรู้ทางวิชาการสู่ชุมชนและการจัดการเรียนการสอนท้ัง
ภาคทฤษฎแี ละภาคปฏิบัตแิ ก่นักเรียน นักศึกษา และประชาชนผ้สู นใจรวมทง้ั รจู้ กั การเลือกใชพ้ ลงั งาน
ทดแทนท่ีเหมาะสมมาใช้สาหรับทาการเกษตรแบบครบวงจร เพ่ือเป็นต้นแบบในการประยุกต์ใช้
พลังงานทดแทนในการทาการเกษตรแบบครบวงจร นาไปสู่การพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของ
ประเทศในระยะยาวอย่างย่งั ยนื ต่อไป

วทิ ยำลัยเกษตรและเทคโนโลยลี ำพนู

โครงการ1ไร่1แสน วิทยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพูน

สำรบญั 3

เร่อื ง หน้ำ
4
บทที่ 1 5
บทที่ 2 7
บทท่ี 3 17
บทท่ี 4 21
บทท่ี 5 22
ภาคผนวก

โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีลำพูน

4

บทที่ 1
ท่มี ำและควำมสำคญั โครงกำร 1 ไร่ 1 แสน

โครงการ 1 ไร่ 1 แสน เป็นโครงการที่เกิดขน้ึ ในประเทศไทยมานานแลว้ ในชว่ งระยะเวลาหนึ่ง
เพื่อแก้ไขปัญหาความยากจน เป็นการสร้างรายได้ให้กับเกษตรกร และประชาชนทั่วไป แต่จากที่ผ่าน
มานั้น โครงการน้ียังไม่ประสบผลสาเร็จเท่าที่ควร ดังน้ัน ดร.คุณหญิงกัลยา โสภณพนิช รัฐมนตรีช่วย
ว่าการกระทรวงศึกษาธิการ จึงได้วางแนวทางเพ่ือแก้ปัญหาให้กับเกษตรกร และประชาชนโดยได้
มอบหมายใหว้ ทิ ยาลัยเกษตรและเทคโนโลยที ว่ั ประเทศ และวิทยาลยั ประมงดาเนนิ การเป็นต้นแบบใน
การทาโครงการดังกล่าว และได้มอบหมายให้วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีลาพูนได้ดาเนินการเป็น
ต้นแบบในการจัดทาโครงการ 1 ไร่ 1 แสน ซึ่งพื้นท่ีในการจัดทาโครงการนั้นทางวิทยาลัยได้มีการ
จัดทาพ้ืนที่การเกษตรตามหลักการของเกษตรทฤษฏีใหม่และตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
มาเป็นเวลานานแลว้

การทาเกษตรโครงการ 1 ไร่ 1 แสน น้ันเป็นการทาการเกษตรในพื้นท่ีค่อนข้างจากัด จึงต้อง
มีการคิดอย่างเป็นระบบโดยจะต้องมีการวางแผน เช่น ด้านการปลูกพืชอะไร จึงสามารถเก็บขายได้
ทุกวัน ภายในระยะเวลา 3 วัน 7 วัน 15 วัน จะเพาะพันธุ์พืชชนิดใด ที่สามารถจะขายได้ทุกวัน หรือ
ระยะเวลา 3 วัน 7 วัน 15 วนั 30 วัน จะเลี้ยงสัตว์ชนิดใดจงึ จะสามารถ ขายได้ทุกวัน 3 วัน 7 วัน 15
วัน 1 เดือน หรือมากกว่าน้ัน ซึ่งกระบวนการเหล่าน้ีจะแสดงให้เห็นว่า การที่เกษตรกรจะเลือก
เพาะปลูก หรือเลี้ยงสัตว์ชนิดใดนั้นจะต้องมีการวางแผนท้ังในการคัดเลือกพันธุ์พืช พันธ์ุสัตว์ การนา
ผลผลิตมาแปรรูปและการวางแผนในการใช้พ้ืนที่ท่ีมีอยู่อย่างจากัดให้เป็นระบบ เพื่อให้เกิด
ประสิทธภิ าพอยา่ งสงู สุด

แนวคิดในการทาการเกษตรในพื้นที่ 1 ไร่ 1 แสนนั้น ได้พัฒนาแนวคิดมาจากการทา
เกษตรกรรมแบบปราณีต เพ่ือให้เกษตรกรพออยู่พอกิน และสามารถดารงชีวิตอยู่ได้อย่างมีความสุข ซึ่ง
ในแต่ละพื้นท่ีโครงการมีความแตกต่างกันไปตามบริบทของพื้นที่ หลักของการทาการเกษตรน้ันจะต้อง
เน้นการผลิตแบบพึ่งพาตนเอง ทาการผลิตที่มีความหลากหลายเพื่อการบริโภคที่เพียงพอภายใน
ครอบครวั ซึ่งช่วยลดค่าใช้จา่ ยดา้ นอาหาร ด้านการผลิต นอกจากน้ันเม่ือผลผลิตเหลือจากการบรโิ ภคใน
ครัวเรอื นแลว้ ยังสรา้ งรายได้ใหก้ ับครอบครวั สง่ ผลให้ประชาชนมีชีวิต และความเปน็ อย่ทู ดี่ ขี ึน้

สาหรับโครงการ 1 ไร่ 1 แสน ตามแนวทางของดร.คุณหญิงกัลยา โสภณพนิช รัฐมนตรีช่วย
ว่าการกระทรวงศึกษาธิการน้ัน เน้นการคิดของเกษตรกรอย่างเป็นระบบ ทั้งในการ ปลูก เพาะ เล้ียง
การแปรรูปผลผลิต และการจัดจาหน่าย เพื่อให้เกิดรายได้แก่เกษตรกรอย่างสม่าเสมอ พร้อมทั้งเป็น
การสรา้ งให้เกษตรกรเกิดความรูแ้ ละทกั ษะทงั้ ในการวางแผนการทางานและการปฏบิ ัติงานซ่ึงแสดงให้
เหน็ วา่ นคี้ ือการคิดแบบ Coding for Farm โดยแทจ้ รงิ

โครงการ1ไร่1แสน วิทยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพูน

5

บทที่ 2
ข้อมูลทวั่ ไปของวทิ ยำลยั เกษตรและเทคโนโลยลี ำพนู
ข้อมูลของสถำนศกึ ษำ

วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีลาพูน เป็นวิทยาลัยในสังกัดสานักงานคณะกรรมการการ
อาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ต้ังอยู่เลขท่ี 99 หมู่ 5 ตาบลทาสบเส้า อาเภอแม่ทา จังหวัดลาพูน
อยรู่ ะหว่างกโิ ลเมตรที่ 51 -52 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 สายเชียงใหม่ - ลาปาง ห่างจากอาเภอ
เมือง จังหวัดลาพูนประมาณ 20 กิโลเมตร ห่างจากจังหวัดเชียงใหม่ ประมาณ 50 กโิ ลเมตร และห่าง
จากกรงุ เทพมหานคร ประมาณ 670 กิโลเมตร เดิมวิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีลาพนู ชอ่ื โรงเรียน
เกษตรกรรมลาพูน ตัง้ ขน้ึ ตามประกาศกระทรวงศึกษาธกิ ารเมือ่ วนั ที่ 14 กุมภาพันธ์ 2520 โดยมี นาย
บวร เมืองสุวรรณ เป็นอาจารย์ใหญ่คนแรก ยกฐานะเป็นวิทยาลัยเกษตรกรรมลาพูน เมื่อวันท่ี 28
กนั ยายน 2524 ในปี พ.ศ. 2539 เปลี่ยนชือ่ เปน็ วิทยาลยั เกษตรและเทคโนโลยลี าพูน ปจั จุบนั ผู้ดารง
ตาแหน่งผู้อานวยการคอื นายแสวง ทาวดี

โครงการ1ไร่1แสน วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

6

พน้ื ที่ของวิทยาลัยมีท้ังหมด 718.5 ไร่ ทิศเหนือและทิศตะวันตก จรดภูเขา(ดอยขีว้ ัวเห้ีย) ทิศ
ใต้จรดที่นาของราษฎร ทิศตะวันออกจรดถนนซุปเปอร์ไฮเวย์ สายลาปาง-เชียงใหม่ พ้ืนท่ีเดิมเป็นเขต
ป่าสงวนแห่งชาติ ทางจังหวัดลาพูนได้ขออนุญาตใช้พ้ืนที่ดังกล่าว และกรมป่าไม้ได้มีหนังสืออนุญาต
ตามหนังสอื ท่ี กษ 811/8492 ลงวันที่ 31 พฤษภาคม 2520

โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

7

บทท่ี 3
วิธกี ำรดำเนินงำน

จากการทีว่ ทิ ยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีลาพนู ไดด้ าเนินการพื้นที่ โครงการ 1 ไร่ 1 แสน โดย
มขี ้ันตอนในการดาเนนิ งานดงั น้ี

1. ทาการคดั เลือกพ้ืนท่ีในวิทยาลยั ท่มี ีความเหมาะสม โดยคดั เลือกจากพื้นทแ่ี ปลงโครงการ
ชีววิถีเพื่อพัฒนาอย่างย่ังยืน มีขนาดพ้ืนท่ี 1 ไร่ ด้านกว้าง 40 เมตร ด้านยาว 40 เมตร (1,600 ตาราง
เมตร = 1 ไร)่

2. สารวจพ้นื ที่โดยแบง่ เปน็ กลมุ่ ดงั น้ี
2.1 การวางแผนการปลูกพืช
- พืชผกั สวนครวั
- พืชไร่
- พืชสมนุ ไพร
- ไม้ดอก
- ไมย้ ืนต้น
2.2 วางแผนการเล้ียงสัตว์
- สุกร
- ไกไ่ ข่
- กบ
- ปลาดกุ
2.3 วางแผนการจดั จาหน่าย
- การขายปลกี
- การขายสง่
2.4 วางแผนการแปรรปู ผลผลิตจากพืชท่อี ยู่ในแปลง เชน่
- แยมชบาเมเปลิ
- ชาใบชบาเมเปลิ
- นา้ ฟักข้าว
- สบฟู่ กั ข้าว
- ฯลฯ
2.5 การดแู ลบารงุ รักษา

โครงการ1ไร่1แสน วิทยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพูน

8

2.6 การอนรุ ักษส์ ิง่ แวดล้อม
- การใช้จลุ ินทรีย์ทม่ี ีประสิทธิภาพในการผลิตพืช
- การใชป้ ยุ๋ ชวี ภาพ
- การใช้ประโยชน์จากมูลสตั ว์ภายในโครงการ

2.7 การสร้างมูลคา่ เพ่ิมให้ผลผลิตในแปลงเป็นผลติ ภณั ฑป์ ลอดสารเคมี เพื่อสขุ ภาพ

โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

9

ชนดิ ของพืชที่มีใน โครงกำร 1 ไร่ 1 แสน

ลำดบั ชอ่ื ไทย ชอื่ วิทยำศำสตร์ สรรพคุณ วิธกี ำรปลกู
1 สะระแหน่
Melissa officinalis แกป้ วดหัว , แก้ ปกั ชาลงไปในแปลงเพาะชาเลือกกงิ่ สะระแหน่
2 มะเขือพวง
คลื่นไส้ , ฆ่าเชื้อในชอ่ ง รดน้าให้ช่มุ แต่อย่าใหถ้ ึงกบั แฉะประมาณ 4-5
3 หญ้าแฝก
4 ผักคะนา้ ปากบรรเทาอาการ วันกจ็ ะแตกใบ แตกยอด เล้ือยคลมุ ดนิ

5 โหระพา ปวด

6 กะเพราแดง Solanum torvum แก้ปวด, ฟกชา้ ,บารุง หวา่ นเมลด็ ให้ทัว่ แปลงเพาะ หรอื โรยเปน็ แถวรด
7 ผักกาด
ตบั นา้ ด้วยหัวฉดี ฝอยละเอียด หรือบวั รดน้าตาถ1่ี 0
กวางตงุ้
ถึง 15 วนั เมลด็ จะงอกสามารถเกบ็ เก่ียวได้เมื่อ

อายุประมาณ 80 ถึง 90 วัน

Chrysopogon รากชว่ ยแกโ้ รค เพาะชาหญ้าแฝกในถงุ ดาใช้เวลาประมาณ 45

zizanioides ประสาท วนั เพอ่ื ให้หญา้ แฝกเกดิ รากที่แข็งแรง

ช่วยบารุงโลหติ

Brassica ป้องกนั โรคมะเร็ง แบบหว่านกระจายทั่วแปลง เหมาะสาหรบั

alboglabra และมแี คลเซียมสงู แปลงปลกู ขนาดใหญ่ ทาเป็นการคา้ แบบหว่าน

กระจายทว่ั แปลง เหมาะสาหรบั แปลงปลูก

ขนาดใหญ่ ทาเป็นการค้า

Ocimum basilicum ชว่ ยในการเจริญ การปลกู โหระพาสามารถปลูกได้ 3 วธิ ี คือ การ

Linn. อาหาร หว่านเมลด็ การยา้ ยพนั ธกุ์ ล้าหลงั การหวา่ น

ต้านการเจริญเตบิ โต เมลด็ และการปักชาก่ิง แต่วธิ ีทนี่ ยิ มจะเป็นการ

ของเชื้อสวิ หวา่ นเมลด็ และการย้ายพันธุ์กลา้

Ocimum sanctum ช่วยบารุงธาตุไฟ การปลกู กะเพราทาได้ โดยวธิ ีเพาะเมล็ด และวธิ ี

ปอ้ งกนั อาการหวัด ชากงิ่

Brassica.camprestris เสรมิ สรา้ งภมู ิคุ้มกัน การปลกู เพอื่ การคา้ จะปลกู ไดห้ ลายวิธี ไดแ้ ก่

L. ใหก้ บั ร่างกาย ,ช่วย ปลกู จากการย้ายตน้ กลา้ ปลกู จากการหว่าน

บารุงและรกั ษาสายตา เมลด็ โดยตรง และปลูกด้วยการหยอดเมลด็ ซึ่ง

ปจั จบุ ันเกษตรกรหันมาปลูกด้วยการหวา่ นเมลด็

ลงแปลง และการหยอดเมลด็ เป็นแถวยาว

เพราะสามารถประหยัดเวลา

โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพูน

10

ลำดับ ชื่อ ไทย ชื่อวิทยำศำสตร์ สรรพคุณ วิธกี ำรปลูก
8 ผักเชยี งดา Gymnema
inodorum ช่วยบารงุ และ เพยี งแคต่ ัดก่งิ ไปปกั ชาในดนิ หรอื จะตดั ก่งิ แช่

ซอ่ มแซมรักษาไต ชว่ ย นา้ แล้วนาไปปลูกในถุงดาก็ได้ จากน้นั กเ็ อาไป

แกอ้ าการบวมน้า ปลุกไวร้ มิ ร้วั

9 ฟกั ข้าว Momordica ชว่ ยถอนพิษไข้ วิธีการชากงิ่ แต่เคลด็ ลบั ก็คอื เลือกก่ิงฟักข้าว
10 หมอ่ น cochinchinensis
Morus alba L. ชว่ ยแกท้ ่อนา้ ดีอุดตนั จากตน้ ตวั เมียเทา่ นน้ั

ชว่ ยบารุงหวั ใจ ระยะปลูกท่ีใหผ้ ลดที ีส่ ดุ คือ .75×2.0 เมตร การ

ชว่ ยแกอ้ าการปวด โนม้ ก่ิงเป็นวิธีบังคับใหห้ ม่อนติดผลนอกฤดเู พื่อ

ศีรษะ เพ่ิมผลผลิต หลังจากเกบ็ เกี่ยวผลผลติ ในเดือน

เมษายน ตัดแต่งก่ิงให้เตี้ยลง มีความสงู 70-100

เซนตเิ มตร

11 ชะอม Acacia pennata ชว่ ยในการขบั ถา่ ย จับลาต้นชะอม ให้ทอดยอดสูงจากพนื้ ดิน

ช่วยบารงุ เส้นเอน็ ประมาณ 50 เซนติเมตร แลว้ ใช้เชือกฟางมดั ไว้กบั

หลกั ที่ปักไวเ้ ปน็ แถวห่างกันระยะ 50 เซนติเมตร

ใหต้ น้ ชะอมเล้ือยขนานกับพนื้ ดินสงู 50

เซนตเิ มตร ยาวไปเร่ือย ๆ โดยปักหลักมดั ก่งิ ไม่ให้

ลม้

12 ตะไคร้ Cymbopogon แกแ้ ละบรรเทาอาการ ปลูกระยะห่าง 80*80 ซม. ขุดหลุมลึกขนาดฝา่
citratus
หวัดช่วยรกั ษาอาการ มือรองก้นหลมุ ดว้ ยปยุ๋ คอกหรือปยุ๋ หมัก

ไข้

13 พรกิ กะเหรย่ี ง Capsicumfrutens ชว่ ยบารุงสายตา ช่วย โดยนาเมล็ดพริกท่ีเก็บเมล็ดจากต้นแล้วนามาตาก
linn.
ให้ทางเดนิ หายใจโล่ง แดดจนแหง้ สนิทแล้วนาไปตาในครก หรือกระบอก

ขบั เสมหะ ไม้ไผ่ ให้เมล็ดแตกออก นาเมล็ดมาหยอดลงหลุมท่ี

เตรียมไว้ หลุมละประมาณ ๕-๑๐ เมล็ด ระยะ

ปลกู ๘๐x๘๐ เซนติเมตร

14 มะมว่ งหาว Carissa carandas แกอ้ าการอ่อนเพลยี ขุดหลุมลึก ประมาณ 50 เซนตเิ มตร ระยะห่าง 3 x
มะนาวโห่
เมอ่ื ยล้า ช่วยให้เจรญิ 3 เมตร ทาไมต้องขุดห่างขนาดนนั้ ตน้ มะมว่ งหาว

อาหาร มะนาวโหเ่ ปน็ ทรงพุ่มใหญ่ มีหนาม เม่อื ต้นโตออก

ผลผลติ เราต้องเกบ็ เพราะฉะนั้นถา้ ปลูกถ่ี และ

ปลอ่ ยใหต้ น้ สูงมากจะเกบ็ ลาบาก ตอ้ งหมั่นท่ีจะตดั

แตง่ กง่ิ เพอื่ ใหส้ วยและแตกยอด

โครงการ1ไร่1แสน วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

11

ลำดบั ช่ือ ไทย ช่อื วิทยำศำสตร์ สรรพคณุ วิธีกำรปลกู
15 ตน้ หอม Allium fistulosum
บรรเทาอาการหวดั โดยนาหัวหอมมาห่อไว้ แล้วนามาเกบ็ ไวใ้ นที่ช้ืน

ปอ้ งกนั ภาวะโลหิตจาง ประมาณ 2-3 วัน แลว้ จะมีรากและใบงอก

ออกมา แลว้ นามาปักชาลงในแปลงดินทีเ่ ตรียม

ไว้ โดยเวน้ ระยะห่างแต่ละตน้ ประมาณ 2 นิ้ว

16 หน่อไม้ฝร่ัง Asparagus ปรบั สมดลุ ลาไส้ แปลงเพาะต้นกลา้ หน่อไม้ฝรัง่ ควรเลอื กบริเวณ
officinalis
ลดอาการทอ้ งอดื ทด่ี ินอดุ มสมบรู ณ์ ขุดไถดินให้ลกึ เกบ็ หญา้ ออก

ใหห้ มด พร้อมกบั ตากดนิ กอ่ นอย่างน้อย 15 วัน

แลว้ จึงย่อยหน้าดนิ ใหล้ ะเอยี ด

17 ฟักทอง Cucurbita บารุงสุขภาพหวั ใจ ขดุ หลมุ ปลกู รองกน้ หลมุ ด้วยปุ๋ยคอกหรอื ปุย๋
moschata
ชว่ ยลดความดนั โลหติ หมักทส่ี ลายตัวดีแล้ว หยอดเมล็ด 3-5 เมลด็

กลบดว้ ยดนิ ผสมละเอยี ด หรือขี้เถ้าแกลบดาก็ได้

ลึก 2.5-5 เซนติเมตร คลุมด้วยฟางข้าว รดนา้ ให้

ชุ่มอยา่ งสม่าเสมอทุกวนั เช้าและเย็น ประมาณ

3-5 วัน ตน้ กล้าจะงอกพน้ จากดนิ

18 คะน้าเม็กซโี ก Cnidoscolus รักษาโรคหอบหืด ตดั กิง่ ยาวหน่ึงฟุตมาปักชา ตง้ั ไว้ในทีม่ แี ดด
aconitifolius
รกั ษาโรคกระดกู พรนุ ,

ลา้ งพษิ ในตับ

19 มะนาว Citrus × ช่วยบรรเทาอาการ เตรยี มกิ่งพันธุส์ มบูรณ์มาชาลงในถุงดาที่มดี ินผสม
aurantiifolia ปวดศีรษะ ช่วยแก้ แกลบและรอให้รากแขง็ แรง ในระหว่างน้ันก็มา
อาเจยี น,เปน็ ลม เตรียมส่วนของพื้นที่ปลูก โดยการเลือกใชบ้ ่อ
วิงเวยี นศรี ษะ, แก้ ซีเมนตข์ นาด 80x40 เซนตเิ มตรมาวาง ซ่งึ ต้อง
โรคตาแดง รองก้นบ่อดว้ ยฝาบ่อซีเมนต์ขนาด 100
เซนติเมตร จากนั้นนาหน้าดนิ ทีม่ ีแร่ธาตุและ
สารอาหารมาผสมปุ๋ยคอกในอัตราสว่ นเท่า ๆ กัน
เติมแกลบเพ่ือให้ดนิ รว่ นซยุ เมื่อรากตน้ มะนาวใน
ถุงดาแขง็ แรงแลว้ ก็ยา้ ยลงมาปลกู ในบ่อซีเมนต์
กลบดินบริเวณโคนต้นให้แน่น

โครงการ1ไร่1แสน วิทยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

12

ลำดับ ชอื่ ไทย ช่อื วิทยำศำสตร์ สรรพคุณ วธิ ีกำรปลูก
20 ใบชะพลู Piper
sarmentosum รักษาโรคเบาหวาน,ชว่ ยทา การตัดกง่ิ หรือตัดสว่ นยอดของต้น
21 ขมนิ้
Curcuma longa ใหร้ ะบบหมุนเวียนโลหิตดี ชะพลู แล้วนามาทาการปักชาในดินรว่ นซยุ
22 ต้นหเู สือ
23 ฝรั่งกิมจู Plectranthus โดยให้มใี บตดิ อยสู่ ัก 2-3 ใบ ระยะต้นหา่ งกัน
amboinicus
Psidium guajava ราว 10-15 เซนตเิ มตร ควรปลกู ในทรี่ ่มราไร
Linn.
พรอ้ มขยนั รดนา้ พรวนดนิ และใหป้ ุย๋ คอกเป็น

ระยะ

ชว่ ยลดความเสี่ยงของ เพยี งขดุ หลมุ ขนาดกว้าง 15 เซนตเิ มตร ลึก

โรคมะเรง็ สามารถชว่ ยย่อย 10 เซนติเมตร ระยะหา่ ง 1 ฟุต จากนน้ั นา

อาหารช่วยปรบั ปรุงการ เหง้าขม้ินท่ีแก่จัดลงปลูก

ทางานของตบั

แกป้ วดหู,แกฝ้ ใี นหู ตดั แยกมาปลูกใหม่เร่ือยๆ อย่าใหก้ ิ่งยาว

แกห้ นู า้ หนวกไดด้ ี เกนิ ปกั กบั ดินธรรมดาๆ

ช่วยรักษาโรคอหวิ าตกโรค หลังจากเตรียมหลมุ ปลกู เรยี บร้อยแลว้ ใหน้ า

ช่วยรักษาโรคความดันโลหิต ก่งิ พันธุ์ทช่ี าไปปลูกลงในหลุม กลบดินให้

สูงช่วยรกั ษาโรคเบาหวาน แนน่ พอสมควร แลว้ ใช้ไม้ปักเปน็ หลักผกู กนั

ลมโยกและรดนา้ ทนั ที จากนั้นใช้

ทางมะพรา้ วมาคลมุ พรางแสงแดดใหแ้ ก่ต้น

ฝรัง่ จนกว่าต้นฝรั่งจะตัง้ ตวั ได้

24 มะละกอ Carica papaya มฤี ทธ์ติ ้านอักเสบ นา ต้นกลา้ เรยี งกระจายไว้ตามหลมุ ต่าง ๆ
ชว่ ยปอ้ งกันโรคนิ่ว หลุมละหน่งึ ถุง หลงั จากน้ันกรีดถุงพลาสติก
ช่วยปอ้ งกนั ไตเสื่อม ออก เอาต้นกลา้ วางให้ตรงตาแหน่งระยะ
ช่วยในการยอ่ ยอาหาร ปลูกกลางหลุม กลบดนิ ใหแ้ น่น โดยเฉพาะ
รอบ ๆ โคนตน้ เพ่ือให้รากจับดนิ ใหมไ่ ดเ้ ร็ว
ตน้ จะตรงกนั ทกุ แถวแล้วรดน้าให้ชุม่ ถา้
เกษตรกรปลูกมะละกอชว่ งต้นฤดูฝน จะช่วย
ประหยัดทุนและแรงงานในการใหน้ ้า
โดยเฉพาะในชว่ งปลูกใหม่ ๆ จะตอ้ งให้น้า
กับตน้ กลา้ มะละกอจนตัง้ ตัวได้ โดยรดนา้ 2-
3 วันต่อคร้ัง

โครงการ1ไร่1แสน วิทยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพูน

13

ลำดับ ช่อื ไทย ชื่อวิทยำศำสตร์ สรรพคณุ วิธกี ำรปลกู

25 กล้วยน้าว้า Musa sapientum รักษาโรคโลหติ จาง ขุดหลุมกวา้ ง 50 เซนตเิ มตร ยาว 50

L บรรเทาโรคกระเพาะอาหาร เซนตเิ มตร แลว้ นาดินตากแดดไว้สกั หน่ึง

แกอ้ าการท้องเสยี สัปดาห์ จากนัน้ คอ่ ยใสก่ ลับลงไปในหลุม

ชว่ ยชะลอความแก่ พร้อมผสมปุย๋ คอกหรือป๋ยุ หมักให้สงู นู

ประมาณ 20 เซนติเมตร เสรจ็ แล้ววางหน่อ

กล้วยลงไปกลางหลมุ เอาดบิ กลบ รดนา้

และกดให้แน่น อย่าลมื ปล่อยให้ยอดหนอ่

โผลส่ ูงกว่าหน้าดนิ ประมาณ 10 เซนตเิ มตร

26 ถัว่ ลายเสอื Arachis ชว่ ยลดความดนั โลหิต มีสาร เตรยี มดนิ ก่อนปลกู ในขณะท่ีดนิ มีความชื้น
hypogaea L. ออกฤทธ์ติ ้านมะเร็ง,ช่วย พอเหมาะ โดยไถ 2 ครงั้ และพรวน 2 ครง้ั
กระต้นุ ระบบเผาผลาญ ไถดนิ ลึก 10-20 เซนตเิ มตร ปล่อยจนวัชพชื

แห้งตาย ไถกลบเศษวัชพชื อกี ครง้ั ถา้ ดนิ
คอ่ นข้างเป็นกรด (pH ตา่ กว่า 5.4) ให้หว่าน
ปนู ขาว (CaCo3) 100-300 กิโลกรมั

27 ถั่วฝกั ยาวสี Vigna ชว่ ยบารงุ กระดูกและฟัน โดยหยอดเมลด็ หลมุ ละ 4 เมลด็ แลว้ กลบ
แดง unguiculata ปอ้ งกนั การเกิดโรคหวดั ดนิ ให้ลกึ ประมาณ 5 เซนตเิ มตร แลว้ จงึ รด
นา้ ทนั ที สาหรับการให้น้าระยะ 1-7 วนั ควร
subsp. ให้นา้ ทกุ วัน ๆ ละ 1 ครั้ง ทงั้ น้ใี ห้พจิ ารณา
สภาพภูมิอากาศ และสภาพดินด้วย

28 มะเขือยาว Solanum มีสารชว่ ยตอ่ ตา้ นอนุมลู โดยปรับหนา้ ดินให้เรยี บ แลว้ หว่านเมล็ดให้
melongena อสิ ระช่วยปอ้ งกันการเกิด กระจายทว่ั แปลง กลบด้วยปุ๋ยคอกหรือปุ๋ย
หมกั พร้อมคลุมดว้ ยฟางบาง ๆ ดแู ลรดน้า
โรคความดนั โลหติ สูง ใหช้ มุ่ สมา่ เสมอจนกว่าตน้ กล้ามีใบจรงิ 2-3
ใบ ค่อยยา้ ยลงแปลงปลกู โดยในสว่ นของ
แปลงปลกู ตอ้ งเตรียมดนิ ปลูกใหล้ กึ
ประมาณ 10-20 น้ิว และตากทงิ้ ไว้ 7-10 วนั
กอ่ น

โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

ลำดบั ช่อื ไทย ชือ่ วิทยำศำสตร์ สรรพคุณ 14
29 ผกั บุง้ จีน Ipomoea แกเ้ ลอื ดกาเดาออก,แก้
aquatica ทอ้ งผกู วธิ กี ำรปลกู
'Reptans' แบบหยอด การปลูกแบบหยอดจะเป็นการ
ปลกู แบบแนวเส้นตรง แลว้ จงึ นาเมล็ดพนั ธุ์
ไปหยอดตามแนวเสน้ ตรง เพ่ือไม่ใหเ้ มล็ดชิด
กนั มากเกนิ ไป เสรจ็ แลว้ กลบดนิ แลว้ รดน้าได้
เลย พอเมล็ดเจริญเติบโตกจ็ ะเรียงแนวเปน็
ระเบยี บ

ชนิดของปศสุ ัตวท์ มี่ ีใน โครงกำร 1 ไร่ 1 แสน

ลำดับ ชอ่ื ไทย จำนวน ตน้ ทนุ กำรผลิต ระยะเวลำกำรเล้ียง
1 สุกร 4 ตวั - ค่าลูกสุกรอนบุ าล 1,500 - การเลย้ี งสุกร 1 ปีสามารถเลยี้ งได้ 3 รนุ่
บาท / ตัว - การเลย้ี งสุกร 1 ร่นุ ใช้เวลา 4 เดอื น
2 ไก่ไข่ 64 ตวั - คา่ อาหารสุกรตลอดการ เลย้ี งสกุ รร่นุ ละ 5 ตัว
3 กบ 2,000 ตัว เลี้ยง 2,700 บาท/ตวั
4 ปลาดุก 2,000 ตวั - ค่ายาและเวชภัณฑ์ 300 - การเล้ียงไก่ไข่ ใน 1 รนุ่ ใชเ้ วลา 1.5 ปี
บาท/ตวั - เล้ียงไก่รนุ่ ละ 65 ตวั
- คา่ ไกส่ าว - การออกไขเ่ ฉลีย่ 85 % ต่อวนั
- คา่ อาหาร - การเลยี้ งกบ 1 ปี สามารถเลี้ยง ได้ 3 รุน่
- การเลยี้ งใน 1 รนุ่ ใชเ้ วลา 4 เดือน
- ค่าลูกกบ ตวั ละ 2 บาท - เลย้ี งกบรุ่นละ 500 ตวั
- ค่าอาหาร - การเล้ียงปลาดุก 1 ปี สามารถเลย้ี งได้ 4
ร่นุ
- ค่าปลาดุก - การเลย้ี งใน 1 รนุ่ ใชเ้ วลา 4 เดือน
- คา่ อาหาร - เลยี้ งปลาดุกรนุ่ ละ 600 ตัว

โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

15

แผงผงั โครงกำร 1 ไร่ 1 แสน
วทิ ยำลัยเกษตรและเทคโนโลยีลำพูน

โครงการ1ไร่1แสน วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

16
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

17

บทที่ 4
ผลกำรดำเนินงำน

จากการดาเนินโครงการ 1 ไร่ 1 แสน ของวทิ ยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีลาพนู ตามแนวทางของ
ดร.คณุ หญงิ กลั ยา โสภณพนิช รฐั มนตรีช่วยวา่ การกระทรวงศึกษาธกิ าร โดยเน้นการคดิ อยา่ งเป็นระบบ
ทง้ั ในการ ปลูก เพาะ เลี้ยง การแปรรูปผลผลิต และการจัดจาหน่าย เพื่อให้เกิดรายได้อย่างสม่าเสมอ
พร้อมทัง้ เป็นการสร้างให้เกิดความรูแ้ ละทกั ษะทง้ั ในการวางแผนการทางานและการปฏิบัตงิ าน โดยทา
การคัดเลือกพื้นที่ในวิทยาลัยที่มีความเหมาะสม ซ่ึงคัดเลือกจากพื้นท่ีแปลงชีววิถีเพ่ือการพัฒนาอย่าง
ย่ังยืน ในพ้ืนท่ีมีขนาด 1 ไร่ สารวจพื้นท่ีโดยแบ่งกลุ่ม ออกเป็น การปลูกพืช การเลี้ยงสัตว์ และการ
แปรรปู ผลผลิต การปลูกพืชเน้นพืชที่มีอายสุ ั้น ใช้ในการบริโภคในครัวเรือน เป็นผักพื้นถ่ินเจริญเติบโต
ไดด้ ี ขยายพันธไุ์ ดง้ า่ ย ใหผ้ ลผลิตสูง และเป็นท่ีตอ้ งการของตลาดในชุมชนสาหรับพืชสมุนไพรบางชนิด
สามารถนามาเพ่ิมมูลค่า โดยการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ ได้หลากหลายชนิด เป็นการสร้างรายได้ให้
เพ่ิมขึ้น นอกจากน้ียังสามารถจาหน่ายผลผลิตให้กับบุคลากรในวิทยาลัยเพ่ือนาไปประกอบอาหาร
พ้ืนบ้านภาคเหนือได้เกือบทุกเมนู พืชประดับที่นามาปลูกประดับ สามารถให้คุณค่าด้านความงาม
อารมณ์ และสุนทรยี ภาพ พืชแต่ละชนิดสามารถนามาขยายพันธแุ์ ละจัดจาหน่ายราคาสูง การเลือกใช้
พืชประดับ เน้นประโยชน์ด้านการใช้งาน เพ่ือลดการพังทะลายของดิน การให้ร่มเงาแข็งแรงทนทาน
ต่อสภาพอากาศ ขยายพันธ์ุได้ง่าย ทนทานต่อโรคและแมลง ด้านการเล้ียงสัตว์เน้นสัตว์ที่สามารถ
บริโภคได้ทุกครัวเรือน โดยชนิดของสัตว์ที่เลือกมาน้ัน เป็นสายพันธ์ุที่มีความต้านทานโรคสูง มีความ
ต้องการของตลาดในชุมชน สามารถนาประกอบอาหารได้หลากหลายเมนู และสามารถจาหน่ายได้
งา่ ย ผลจากการดาเนนิ โครงการ 1 ไร่ 1 แสน ได้ผลการดาเนนิ การดงั นี้

1. ตารางผลผลิต โครงการ 1 ไร่ 1 แสน ประกอบด้วย รายการผลผลิต การเก็บผลผลิต
โดยมรี ายไดเ้ ฉลี่ย/เดอื น 109,514.67 บาท และมรี ายได้เฉลีย่ /ปี 1,314,176 บาท

โครงการ1ไร่1แสน วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีลำพูน

18

ตำรำงผลผลิต โครงกำร 1 ไร่ 1 แสน

โครงการ1ไร่1แสน วิทยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

19

ตำรำงผลผลิต โครงกำร 1 ไร่ 1 แสน

โครงการ1ไร่1แสน วิทยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

20

ตำรำงผลผลิต โครงกำร 1 ไร่ 1 แสน

โครงการ1ไร่1แสน วิทยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

21

บทที่ 5
สรุปผลกำรดำเนินงำน

โครงการ 1 ไร่ 1 แสน มีกิจกรรมในการใชพ้ ้ืนท่ีให้คุ้มค่า เกิดประโยชน์สูงสดุ ในพ้ืนท่ีท่ีมจี ากัด
โดยมีการคัดเลือกพื้นท่ีที่เหมาะสม มีขนาด 1ไร่ การคัดเลือกชนิดของพืชและสัตว์ การวางแผน การ
ปลูกพืชโดยแบ่งกลุ่ม เช่น พืชผักสวนครัว เห็ด สมุนไพร ไม้ผล พืชไร่ ไม้ประดับ การเลี้ยงสัตว์เช่น
สุกร ไก่พ้ืนเมือง การประมงเช่น กบ ปลา การเล้ียงปลาในกระชัง เพื่อจาหน่ายเป็นพ่อพันธ์ุ แม่พันธ์ุ
การแปรรูปผลผลิตเพื่อสร้างมูลค่าและเพ่ิมรายได้ วางแผนการจาหน่าย แบบปลีกและแบบส่ง วาง
แผนการจัดเก็บผลผลิตเพื่อจัดจาหน่ายเป็นรายวัน ราย 3 วัน รายสัปดาห์ รายเดอื น 1 เดือน 3 เดือน
และ 12 เดือน การใช้จลุ ินทรีย์และสารชวี ภาพในการดแู ลรักษา ลดต้นทุนการผลติ สรา้ งรายไดอ้ ย่าง
สม่าเสมอ ท้ังรายวัน รายสัปดาห์ รายเดือน รายสามเดือน และรายปี โดยสามารถสร้างรายได้จาก
พื้นที่ 1 ไร่ โดยเฉลี่ย 1 แสนบาทต่อเดือน และ 1,314,376.- บาท ต่อปี ซึ่งการดาเนินโครงการ
ดงั กล่าวนั้น ถือได้ว่าเป็นต้นแบบ นาไปสู่การพึ่งพาตนเองได้อย่างดี ส่งเสริมให้เกษตรกรมีความม่ันคง
ม่ังคั่ง ยั่งยนื สบื ไป

โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

22

ภาคผนวก

โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพูน

23

คณะผ้จู ดั ทำ

ท่ปี รกึ ษา ทาวดี ผอู้ ำนวยการวทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยลี ำพนู
1. นายแสวง

คณะผเู้ รยี บเรยี งและจัดทำเอกสาร

1. นางศรีนรินทร์ ริยาพนั ธ์ ครู ชำนาญการพิเศษ

2. นางเดอื นฉาย อุดมวงศร์ ุ่งเรอื ง ครู ค.ศ. 1

3. นางสาวผกามาศ จันทวงศ์ พนักงานราชการ(ครู)

4. นางสาววรรณา ใจซือ่ พนกั งานราชการ(ด้านสารสนเทศ)

5. หมอ่ มหลวงปรชี า เกษมสนั ต์ ครอู ตั ราจ้าง

6.คณะครแู ละบุคลากรวิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยลี ำพูน

โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

24
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

25
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

26
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

27
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

28
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

29
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

30
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

31
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

32
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

33
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

34
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

35
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

36
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

37
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

38
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

39
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

40
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

41
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

42
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

43
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู

44
โครงการ1ไร่1แสน วทิ ยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีลำพนู