คำศัพท์ บทที่12

คำศัพท์ บทท่1ี 2
กำรควบคมุ กำรเจรญิ เติบโตและ

กำรตอบสนองของพืช

จัดทำโดย
นำย ธนั ยพงศ์ จนั ทะเคยี น

ม.5/5 เลขท่ี 25

กรดแอบไซซกิ
Abscisic acid

เปน็ ฮอรโ์ มนทอ่ี อกฤทธยิ์ บั ยง้ั กำรเจรญิ เตบิ โตของพชื ทำใหพ้ ชื ทนตอ่ สภำวะ
เครยี ดตำ่ งๆไดด้ ี มบี ทบำทในกำรเจรญิ พฒั นำของเอม็ บรโิ อ กำรพกั ตวั ของเมลด็

และของตำพชื

กำรตอบสนองต่อกำรสมั ผัส
Thigmotropism

กำรเคลอื่ นไหวหรอื กำรเตบิ โตของพชื ทต่ี อบสนองตอ่ สงิ่ เรำ้ ทเี่ ปน็ กำรสมั ผสั
(contact stimuli) ถำ้ กำรตอบสนองเปน็ ไปในทศิ เขำ้ หำสง่ิ เรำ้ จะเรยี กวำ่

positive thigmotropism

กำรตอบสนองตอ่ นำ้
Hydrotropism

เปน็ กำรเคลอื่ นไหวของพชื โดยมนี ำ้ เปน็ สงิ่ เรำ้ เชน่ รำกของพชื จะเจรญิ เขำ้ หำควำมชน้ื
หรอื นำ้ เสมอ ซงึ่ จะทำใหพ้ ชื เจรญิ เตบิ โตไดด้ เี พรำะนำ้ มคี วำมสำคญั และจำเปน็ ตอ่ กำร

เจรญิ เตบิ โตของพชื

กำรตอบสนองตอ่ สำรเคมี
chemotropism

เปน็ กำรตอบสนองของพชื โดยกำรเจรญิ เขำ้ หำหรอื หนี จำกสำรเคมบี ำงอยำ่ งทเ่ี ปน็
สงิ่ เรำ้ เชน่ กำรงอกของหลอดละอองเรณไู ปยงั รงั ไขข่ องพชื โดยมี สำรเคมบี ำงอยำ่ ง

เปน็ สงิ่ เรำ้

กำรเบนเนือ่ งจำกแรงโนม้ ถ่วงของ
โลก

Gravitropism

รำกของพชื จะเจรญิ ไปในทศิ เดยี วกบั แรงโนม้ ถว่ งของโลก เมอ่ื พชื มลี ำตน้ และรำก
ทอดนอนไปตำมพน้ื ออกซนิ จะลำเลยี งไปทำงดำ้ นลำ่ งมำกกวำ่ ทำงดำ้ นบนในรำก
ออกซนิ ในปรมิ ำณสงู ๆ จะยบั ยงั้ กำรแบง่ เซลล์ ทำใหด้ ำ้ นลำ่ งแบง่ เซลลไ์ ดน้ อ้ ยกวำ่

ดำ้ นบน รำกพชื จงึ โคง้ ลงตำมแรงโนม้ ถว่ งของโลกเสมอ

กำรเบนเนื่องจำกแสง
Phototropism

เปน็ กำรเบนของพชื โดยมแี สงซง่ึ เปน็ สงิ่ เรำ้ ภำยนอก มกั พบไดก้ บั พชื ทปี่ ลกู ในรม่
ซง่ึ สำมำรถจำแนกไดส้ องประเภทคอื กำรเบนเขำ้ หำแสง (Positive
phototropism)

จิบเบอเรลลิน
Gibberellin

เปน็ ฮอรโ์ มนพชื ทมี่ ีโครงสรำ้ งโมเลกลุ ขนำดใหญ่ ควบคมุ กำรเจรญิ เตบิ โตและมี
อทิ ธพิ ลตอ่ กระบวนกำรทำงพฒั นำกำรรวมทงั้ กำรยดื ของขอ้ กำรงอก กำรพกั ตวั
กำรออกดอก กำรแสดงเพศ กำรชกั นำกำรสรำ้ งเอนไซม์ รวมทง้ั กำรชรำของดอก

และผล

ไซโทไคนิน
Cytokinin

เปน็ กลมุ่ ของสำรควบคมุ กำรเจรญิ เตบิ โตทมี่ บี ทบำทสำคญั ในกำรควบคมุ กำรแบง่
เซลล์ กำรขยำยตวั และกำรเปลย่ี นแปลงของเซลลพ์ ชื มผี ลตอ่ กำรขม่ ของตำยอด
กำรเจรญิ ของตำขำ้ ง และกำรชรำของใบกำรออกฤทธขิ์ องสำรกลมุ่ นค้ี น้ พบในนำ้

มะพรำ้ วเมอ่ื พ.ศ. 2483

ทรอพซิ มึ
Tropism

เปน็ กำรเคลอื่ นไหวแบบมที ศิ ทำงสมั พนั ธก์ บั สง่ิ เรำ้

นูเทชนั
Nutation

เปน็ กำรเคลอื่ นไหวของกำรหมนุ แกวง่ ของยอดพชื ขณะทม่ี กี ำรเจรญิ เตบิ โต จะเกดิ ที่
ปลำยยอดอนั เนอ่ื งมำจำกปลำยยอดมกี ำรแบง่ เซลลส์ องดำ้ นของลำตน้ ไมเ่ ทำ่ กนั จะ

เหน็ ไดช้ ดั เจนเมอ่ื พชื พนั หลกั

แนสตกิ มูฟเมนต์
Nastic movement

เปน็ กำรตอบสนองของพชื ทที่ ศิ ทำงของกำรเคลอื่ นไหวของพชื ไมถ่ กู กำหนด โดย
ทศิ ทำงของปจั จยั ภำยนอกทมี่ ำกระตนุ้ เชน่ กำรหบุ และกำรบำนของดอก เปน็ ตน้
ปจั จยั ภำยนอกทส่ี ำคญั ไดแ้ ก่ แสงและ อณุ หภมู ิ และกลไกกำรตอบสนองของพชื

อำจเกดิ ไดจ้ ำกกำรเจรญิ เตบิ โตทแี่ ตกตำ่ งกนั ของสว่ นตำ่ งๆ

บรำสซิโนสเตอรอยด์
Brassinosteroid

เปน็ สำรกลมุ่ สเตยี รอยดท์ อ่ี อกฤทธติ์ อ่ กำรเจรญิ เตบิ โตของพชื ไดห้ ลำกหลำย พบ
ครงั้ แรกในละอองเรณขู องพชื ตระกลู ผกั กำด ในปัจจบุ นั พบสำรกลมุ่ นแี้ ลว้ มำกกวำ่
60 ชนดิ นอกจำกนนั้ BR ยงั มโี ครงสรำ้ งคลำ้ ยฮอรโ์ มนทค่ี วบคมุ กำรลอกครำบ

ของแมลง และสำมำรถออกฤทธเ์ิ ปน็ สำรตอ่ ตำ้ นกำรลอกครำบได้

พลั ไวนสั
Pulvinus

กลมุ่ เซลลท์ ม่ี ีขนำดใหญผ่ นงั เซลลบ์ ำง มคี วำมไวสงู ตอ่ สง่ิ เรำ้ ทมี่ ำกระตนุ้ อยู่
บรเิ วณโคนกำ้ นใบของพชื บำงชนดิ เชน่ ตน้ ไมยรำบ

พชื ดนิ เคม็
Halophyte

พชื ทเี่ จรญิ เตบิ โตในสภำพแวดลอ้ มทด่ี นิ มคี วำมเคม็ สงู มำก (ควำมเขม้ ขน้ ของเกลอื
โซเดยี มคลอไรดม์ ำกกวำ่ 1.5 เปอรเ์ ซน็ ต)์ และสำมำรถทนตอ่ สภำพทม่ี ี ควำมเคม็

สงู เพอ่ื สำมำรถอยรู่ อดได้

ภำวะเครียด
Stress

คอื ภำวะของอำรมณ์ ควำมรสู้ กึ ทถ่ี กู บบี คน้ั หรอื กดดนั ซง่ึ แตล่ ะบคุ คลจะมีวธิ กี ำร
ปรบั ตวั ใหผ้ ำ่ นพน้ ไปได้ ควำมเครยี ดทหี่ ำทำงระบำยออกไมไ่ ด้ จนสง่ ผลกระทบตอ่
กำรใชช้ ีวติ ประจำวนั อำจเปลยี่ นเปน็ โรคซมึ เศรำ้ (Depressive disorder) หรอื

โรควติ กกงั วล (Anxiety disorders)

แรงดนั เตง่
Turgor pressure

คอื แรงดนั ทเ่ี กดิ ขนึ้ ภำยในเซลล์ เกดิ ขน้ึ เนอื่ งมำจำกนำ้ ออสโมซสิ เขำ้ ไปภำยในเซลล์
แลว้ ดนั ใหเ้ ซลลแ์ ตง่ หรอื บวมขน้ึ มำ เมอื่ นำ้ เขำ้ ไปภำยในเซลลม์ ำกเกนิ ไปในกรณที ่ี
เปน็ เซลลส์ ตั วอ์ ำจเกดิ กำรแตกได้ แตห่ ำกเปน็ เซลลพ์ ืชมกั จะไมม่ กี ำรแตกของเซลล์

เนอ่ื งจำกมผี นงั เซลลค์ งรปู รำ่ งไว้

สตริโกแลกโทน
Strigolactone

เกย่ี วขอ้ งกบั กำรยบั ยงั้ กำรเจรญิ ของตำขำ้ ง ในปจั จบุ นั มนษุ ยย์ งั สำมำรถ
สงั เครำะหส์ ำรทมี่ สี มบตั คิ ลำ้ ยฮอรโ์ มนพชื เพอื่ นำมำใชป้ ระโยชนท์ ำงกำรเกษตรอกี

ดว้ ย

สภำพพักตวั ของเมล็ด
Seed dormancy

กำรพกั ตวั ของเมลด็ (Dormancy) หมำยถงึ สภำพที่เอมบรโิ อในเมลด็ สำมำรถคง
สภำพและมีชวี ติ อยไู่ ดโ้ ดยไมเ่ กดิ กำรงอก ระยะพกั ตวั ของเมลด็ เนอ่ื งมำจำกสำเหตใุ ด

สำเหตหุ นง่ึ หรอื หลำยสำเหตรุ วมกนั

สำรควบคุมกำรเจริญเติบโตของ
พืช

Plant growth regulator

สำรควบคมุ กำรเจรญิ เตบิ โตของพชื (plant growth regulators; PGRs)
หมำยถงึ สำรเคมใี ดๆ ที่พชื ผลติ ขนึ้ เอง และไมไ่ ดผ้ ลติ โดยพชื ซงึ่ มผี ลในกำร
ควบคมุ กำรเจรญิ เตบิ โตของพชื ทง้ั ในทำงสง่ เสรมิ และยบั ยงั้ กำรเจรญิ เตบิ โต และ

สำมำรถทำงำนไดท้ ค่ี วำมเขม้ ขน้ ตำ่ แตจ่ ะตอ้ งไมใ่ ชส่ ำรอำหำรพืช

ออกซนิ
Auxin

ออกซนิ เปน็ กลมุ่ ของฮอรโ์ มนพชื ทกี่ ระตนุ้ กำรเจรญิ เตบิ โต ทำใหม้ กี ำรแบง่ เซลล์
และยดื ตวั ของเซลล์ กำรขนสง่ ออกซนิ ภำยในพชื เปน็ กำรขนสง่ อยำ่ งมที ศิ ทำง