วรรณคดีสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

โรงเรียนบ้านปล่อ ล่ งเหลี่ย ลี่ ม ภาษาไทย ๒ ปีก ปี ารศึกษา ๒๕๖๖ วรรณคดีสมัยพระบาทสมเด็จ ด็ พระจุลจอมเกล้า ล้ เจ้าอยู่หั ยู่ หั ว รัชกาลที่๕

คำ นำ วรรณคดีไดีทย เป็นป็มรตกทางวัฒวันธรรมที่สำ คัญยิ่งยิ่อีกประการหนึ่งนึ่ ของชาติ เพราะเป็นป็สิ่งสิ่ที่บันบัทึกความเป็นป็ ไทย สภาพสังสัคม แนวคิด วัฒวัณธรรมอันดีงดีามของไทยตลอดจนความงุดงามของภาษาไทยที่ เรียรีกว่าว่วรรณศิลป์เป์ข้าข้ไว้ด้ว้วด้ยกัน จากปลายปากกาของบรรดากวีไวีทย ผมากความสามารถตั้งตั้แต่อดียดีถึงปัจจุบันบัเยาวชนไหยในยุคปัจจุบันบัแม้ วิทวิยาการจะเจริญริก้าวหน้าน้ไปมากเพียพีงใดก็ตาม แต่ก็มีอมีาจจะหลงลืม ความเป็นป็มาเนร่งร่เรือรืงและยาวนานรองชาติไทยใด้ การศึกษาวรรณสด ไทย จะเป็นป็การสินสิสวนมรดกทางภาษารยงราติที่บรรพบุรุษรุไทยได้ รังรัสรรค์ขึ้นขึ้ความรู้ที่รู้ที่ได้จด้ากการศึกษาวิเวิคราะห์จห์ะทำ ให้เห้ข้าข้ใจและยาบซึ้งซึ้ ในความงามของภาษาไทย ตลอดจนอารยธรรมของชาติไทยได้เด้ป็นป็ อย่าย่งดี ส่งส่ผลให้เห้กิดความภาคภูมิภูใมิจที่ได้เด้กิดบนผืนผืแผ่นผ่ดินดิขวานของ ไทยแห่งห่นี้ห นี้ นังนัสือสืเรียรีนเล่มนี้จั นี้ ดจัทำ ขึ้นขึ้เพื่อพื่ ใช้เช้ป็นป็สื่อสื่ประกอบการเรียรีนรู้ ในรายวิชวิา ท๓๐๒๐๗ รักรัษ์วรรณครีรึ่รีงรึ่เป็นป็รายวิชวิาเพิ่มพิ่เติม ชั้นชั้มีธมียม ศึกษาปีที่ปี ที่ ๔ กลุ่มลุ่สาระการเรียรีบรู้ภรู้าษาไทยประกอบด้วด้ยเนื้อนื้หาจำ นวน เท่ากับหน่วน่ยการเรียรีนรู้ ซึ่งซึ่กำ หนดผลการเรียรีนรู้ตรู้ามตัวชี้วั ชี้ ดวั ใน หลักสูตสูรแกนกลางการศึกษาชั้นชั้พื้นพื้ฐานพุทธศักราช ๒๕๕๑ โดยมุ่งมุ่เน้นน้ ให้ผู้ห้เผู้รียรีนเข้าข้ใจลักษณะหั่วหั่ไปของวรรณคดีแดีละวรรณกรรมไทย สามารถ วิเวิคราะห์คุห์ณคุค่าของวรรณคดีแดีละอิทธิพธิลของวรรณคดีแดีต่ละยุคสมัยมั ได้ ส่งส่ผลให้มีห้คมีวามภาคภูมิภูใมิจ และพระหนักนั ในคุณคุคำ ของวรรณคดีไดีทยใน ฐานะที่เป็นป็มรดกทางวัฒวันธรรมคณะผู้จัผู้ ดจัทำ หวังวัว่าว่หนังนัสือสืเรียรีนเล่มนี้ จะเป็นป็ ประโยชน์ต่น์ ต่อการจัดจัการเรียรีนรู้วิรู้ชวิารู้รัรู้กรัษ์วรรณคดีไดีด้อด้ย่าย่งมี ประสิทสิธิภธิาพ เป็นป็ ไปตามผลการเรียรีนรู้ที่รู้ที่ กำ หนดไว้ อันจะช่วช่ยส่งส่เสริมริ ให้ ผู้เผู้รียรีนมีคุมีณคุภาพตามที่หลักสูตสูรกำ หนด และมีส่มีวส่นช่วช่ยอนุรันุกรัษ์และ สืบสืสานวรรณครีมรีรตกทางวัฒวันธรรมของชาติให้คห้อยู่สียู่บสี ไป

สารบัญ เรื่อง พระราชพิธิสิบสองเดือน ไกลบ้าน พระราชวิจารณ์ บทละครเรื่องเงาะป่า ลิลิตนิทราชาคริต บทละครเรื่องวงเทวราช กวีนิพนธ์เบ็ดเตล็ด บันทึกและจดหมายเหตุต่างๆ แบบเรียนภาษาไทย 6 เล่ม พรรณพฤกษาและสัตวาภิธาน คำ ฉันท์กล่อมช้าง คำ นมัสการคุณานุคุณ เฉลิมพระเกียรติกษัตริย์คำ ฉันท์ ลิลิคมหามงกุฎราชคุณานุสรณ์ ลิลิตตำ นานพระแท่นมนังคศิลา พระราชพงศาวดารพมา บทละครเรื่องสาวเครือฟ้า บทละครเรื่องพระลอ บทละครเรื่องไกรทอง บทละครพงศาวดารเรื่องพันท้ายนรสิงห์ ๑ ๒ ๓ ๔ ๕ ๖ ๗ ๘ ๙ ๑๐ ๑๑ ๑๒ ๑๓ ๑๔ ๑๕ ๑๖ ๑๗ ๑๘ ๑๙ ๒๐ หน้า

๑ พระราชพิธีสิบสองเดือน พระราชนิพนธ์ใน รัชกาลที่ ๕ ในคํานําระบุว่า เป็นพระราชพิธีสําหรับ ปฏิบัติในพระนครซึ่งมีมา ตั้ง ตั้ แต่อดีต พระราชพิธี เหล่า นี้เกิดขึ้นจากความเชื่อในด้าน ไสยศาสตร์ที่มีการนับถือ พระเจ้าต่าง ๆ ในศาสนา พราหมณ์ และส่วนหนึ่งเกิด จากความเชื่อความศรัทธาใน พุทธศาสนาควบคู่กัน ดัง นั้น นั้ ในพระราชพิธีบางอย่าง จึงเป็นการผสมผสาน ระหว่างพราหมณ์และพุทธ ในพระราชกําหนดกฎมณเฑียรบาลครั้ง รั้ กรุง ศรีอยุธยา ได้กล่าวถึงพระราชพิธีประจําเดือนทั้ง ทั้ ๑๒ เดือนไว้ว่า เป็นกิจซึ่ง พระเจ้าแผ่นดินทรงทําเพื่อเป็นมงคลสําหรับพระนคร ทุกปีมิได้ขาด แก่น ก่ ของเรื่อง ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้านวรรณคดี พระบาทสมเด็จ ด็ พระจุลจอมเกล้า ล้ เจ้าอยู่หั ยู่ หั ว ๑.พระราชพิธีสิธีสิ บสองเดือ ดื น ความเรียง ร้อยแก้ว ด้านวรรณศิลป์ - พระราชนิพนธ์เล่มนี้นับเป็นแบบอย่างทั้ง ทั้ การเขียน ความเรียง และตำ ราอ้างอิงที่สำ คัญเกี่ยวกับ พระราชพิธีของไทย

๒.ไกลบ้าน เป็นพระราชนิพนธ์ลายพระราชหัตถเลขาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้ง รั้ เสด็จประพาสยุโรปครั้ง รั้ ที่ 2 เมื่อปี พ.ศ. 2450 พระราชทานแก่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้านิภานภดล วิมลประภาวดี กรมขุนอู่ทองเขตขัตติยนารี ผู้ซึ่ง สนองพระเดชพระคุณสมเด็จพระบรมชนกนาถในตำ แหน่ง ราชเลขานุการิณีรวมจำ นวน 43 ฉบับ เสด็จประพาสยุโรปเป็นระยะเวลา 225 วัน ทรงพระราชนิพนธ์เกี่ยวกับพระราชภารกิจแต่ละวันนับตั้ง ตั้ แต่ เสด็จลง เรือพระมหาจักรี ออกจากกรุงเทพมหานคร ผ่านประเทศต่างๆ โดยทางเรือและรถไฟตามลำ ดับ ได้แก่ ประเทศสิงคโปร์ อิตาลี สวิตเซอร์แลนด์ เยอรมนี ฝรั่งรั่เศส อังกฤษ เบลเยี่ยม เดนมาร์ก และ ประเทศนอร์เวย์ ๒ ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ แก่น ก่ ของเรื่อง คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้านวรรณคดี ร้อยแก้ว ด้านความรู้ - ให้ความรู้เกี่ยวกับขนบธรรมเนียม ประเพณีของบ้าน เมืองต่างๆในยุโรป ด้านภาษา - สำ นวนโวหารไพเราะ ข้อความชัดเจน ให้ความ เพลิดเพลินเบาสมอง

๓.พระราชวิจารณ์ ๓ ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ แก่น ก่ ของเรื่อง คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้านวรรณคดี ความเรียง พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงวิจารณ์ เรื่องพระราชพงศาวดารนี้ ทรงพระราชนิพนธ์เมื่อ “ปีฉลู นพศก” ซึ่ง ตรงกับปีพุทธศักราช ๒๔๒๐ อันเป็นสมัยที่การศึกษาหาความรู้ในทาง พงศาวดารกำ ลังเริ่มจะฟื้นตัว เมื่อพิเคราะห์ความตามท้องเรื่องเห็นว่า ได้ทรงเก็บความในพระราชพงศาวดารมาทรงวิจารณ์ตลอดเรื่อง ด้านภาษา - สำ นวนโวหารไพเราะ ข้อความชัดเจน

๔.บทละครเรื่องเงาะป่า ป่ คนังและไม้ไผ่เป็นเด็กชายชาวเงาะรุ่นเดียวกัน พากันไปเที่ยวป่าและได้พบซมพลา ชายหนุ่มผู้มีความสามารถในการใช้อาวุธ ทั้งทั้สองขอให้ซมพลาช่วยสอนเชิงอาวุธให้ ซมพลาจึงสอนและแสดงวิธีการสู้เสือให้ดูเมื่อฆ่าเสือตายแล้ว ซมพลาซึ่งหลงรักนาง ลำ หับพี่สาวของไม้ไผ่จึงฝากดอกไม้และเล็บเสือไปให้นาง ต่อมาไม้ไผ่ออกอุบายให้พี่ สาวมาเก็บดอกไม้ในป่าเพื่อจะให้นางลำ หับได้พบกับซมพลาแต่ลำ หับถูกงูรัดที่แขน ขณะที่เก็บดอกไม้และตกใจจนสลบไป ซมพลาฆ่างูและช่วยให้นางฟื้นเมื่อลำ หับรู้สึก ตัวซมพลาจึงบอกรักนางลำ หับพอใจซมพลา แต่ขัดข้องที่นางมีคู่หมั้นมั้แล้วคือฮเนา ซมเพลาจึงออกอุบายให้ลำ หับเข้าพิธีแต่งงานไปก่อนและตนจะมาพาหนีในตอนค่ำ ระหว่างพิธีซมพลาได้พานางลำ หับหนีไปซ่อนในถ้ำ ฮเนาและญาติพี่น้องออกตามหา จนพบซมพลาจึงได้ต่อสู้กัน ซมพลาถูกพี่ชายของฮเนายิงด้วยลูกดอกอาบยาพิษลำ หับตามมาทัน ซมพลาสั่งสั่เสียให้นางกลับไปหาฮเนาเพื่อจะได้อยู่อย่างมีความสุขแล้ว จึงสิ้นสิ้ชีวิต ลำ หับเสียใจจึงแทงตัวตายตามซมพลา ฝ่ายฮเนาเมื่อเห็นทั้งทั้สองตายก็ รู้สึกเสียใจที่ตนเป็นต้นเหตุ จึงฆ่าตัวตายตามพวกเงาะฝังศพทั้งทั้สามคนไว้ในหลุม เดียวกันและเตรียมการย้ายถิ่นฐานต่อไป ๔ ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ แก่น ก่ ของเรื่อง คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้านวรรณคดี กลอนบทละคร ด้านวรรณศิลป์ - มีความไพเราะด้วยการใช้ถ้อยคำ และคำ สัมผัสที่สร้าง จินตนาการ อารมณ์ ความรู้สึก ได้รับอรรถรสจาก การอ่าน

๕.ลิลิ ลิ ต ลิ นิทราชาคริต ๕ ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ แก่น ก่ ของเรื่อง คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้านวรรณคดี บทละคร พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำ ริว่าจะพิมพ์หนังสือลิลิต นิทราชาคริตที่ได้ทรงพระราชนิพนธ์ขึ้นเป็นของพระราชทานแจกพระบรม วงศานุวงศ์ จึงทรงแนะนำ ให้พวกสมาคมฯ เล่นละครเรื่องนิทราชาคริตโดย โปรดให้ปลูกโรงละครชั่วชั่คราวขึ้นที่ชาลาด้านตะวันตกพระที่นั่งนั่พิมานรัตยา ทรงเลือกสรรผู้แสดงละครแล้วโปรดให้เข้าไปซักซ้อมหน้าพระที่นั่งนั่ โดยเสด็จ ลงทอดพระเนตรการซักซ้อมเนืองๆ ทรงพระราชดำ ริว่าเนื้อเรื่องบางตอนเมื่อ นำ มาเล่นละครควรจะมีบทร้องที่เข้าปี่พาทย์ด้วยจะดี จึงทรงพระราชนิพนธ์ บทร้องเรื่องนิทราชาคริตเพิ่มเติมขึ้นสำ หรับให้เล่นละครในครั้งรั้นั้นนั้พระราช นิพนธ์บทร้องที่ใช้สำ หรับการเล่นละครในครั้งรั้นี้มีทั้งทั้สิ้นสิ้๓๑ บท เป็นบทที่คัด มาจากลิลิตพระราชนิพนธ์โดยดัดแปลงบางคำ ๓ บท ได้แก่ บทยุนุกร้องถวาย พระพรกาหลิบ (คืออาบูหะซันเมื่อถูกลวงว่าเป็นกาหลิบ) และบทนางพวง ไข่มุกถวายพระพร ๒ บท อีก ๒๗ บท เป็นพระราชนิพนธ์ที่ทรงนำ เนื้อความ จากลิลิตมาแต่งใหม่เป็นกลอนหก กลอนแปด และกาพย์สุรางคนางค์ ด้านเนื้อหา - มีคติสอนใจ แก่ผู้ครองเรือนโดยทั่วทั่ ไป และมีคติ เตือนใจเรื่องความรักของมารดาที่มีต่อบุตรที่ พรรณาไว้อย่างซาบซึ้ง

๖.บทละครเรื่องวงศ์เทวราช ๖ เนื้อความในบทละครเรื่องวงศ์เทวราชของขุนจบพลรักษ์คื ษ์ คื อพระเทวราช ผู้เป็นโอรสของพระอินทร์และนางฟ้าเป็นกษัต ษั ริย์ครองเมืองสมุทรคีรี พระเทวราชมีของวิเศษประจำ ตัวคือแก้วสารพัดนึก มีม้าวิเศษและมีลิงที่ ฉลาดและมีอิทธิฤทธิ์ชื่ ธิ์ ชื่อสังขปัดเป็นขุนศึก วันหนึ่งพระเทวราชได้ไปร่วม พิธียกศรซึ่งพญายักษ์จั ษ์ จั ดขึ้นเพื่อเลือกผู้ที่จะอภิเษกกับธิดาชื่อนางบุษบง และจบลงที่พิธียกศร ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ แก่น ก่ ของเรื่อง คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้านวรรณคดี บทละคร ด้านวรรณศิลป์ - ภาษาที่ใช้ในวรรณกรรมบทละครต้องเป็นภาษา ที่เรียบง่าย เพื่อให้ผู้ชมผู้ฟังสามารถเข้าใจได้ ทันทีในขณะที่ร้องหรือแสดง

๗.กวีนิ วีนิ พนธ์เบ็ดเตล็ด ล็ ๗ ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ แก่น ก่ ของเรื่อง คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้านวรรณคดี หนังสือรวบรวมงานนิพนธ์ของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวง พิชิตหนังสือเล่มนี้ ได้แก่ สนุกนิ์นึ นิ์ นึ ก บทละคอนพูดเรื่องอิเหนา ตอนศึกท้าว กระหมังกุหนิงตีกรุงดาหา บทละคอนพูดเรื่องขุน ช้างขุนแผน ตอน พระไวยไปตีเชียงใหม่ ฉันท์เรื่องนางโสภณีกับ รากษส คำ โคลงเรื่องท้าวกาสี และลิลิตสรรเสริญพระบารมี ส่วน บทนิพนธ์อื่นในหนังสือเล่มนี้ มักเป็นบทนิพนธ์สั้น สั้ ๆ ทั้ง ทั้ ร้อยแก้ว และร้อยกรอง ส่วนใหญ่ทรงแต่งถวายพระบาทสมเด็จพระ จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเนื่องในโอกาสใดโอกาสหนึ่ง กลอน ด้านวรรณศิลป์ - ด้านสังคม - จะให้พัฒนาการทางด้านอารมณ์ และให้ ความเพลิดเพลิน จะให้พัฒนาการทางด้านสติปัญญา ให้ความ เข้าใจชีวิตและเกิดความเห็นอกเห็นใจเพื่อน มนุษย์ด้วยกัน

๘ จดหมายเหตุเล่าเรื่องตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า เจ้าอยู่หัว เสด็จประพาสหัวเมืองเมื่อ พ.ศ.2447 ทรงพระนิพนธ์ ทำ นองจดหมายถึงเพื่อน รวม 8 ฉบับ เริ่มตั้ง ตั้ แต่เสด็จออก บางปะอิน ล่องลงมาตามแม่้ำ เจ้าพระยาผ่านไปตามเมืองต่างๆ ตั้ง ตั้ แต่เมืองนนทบุรี ราชบุรี เพชรบุรี สมุทรสงคราม สมุทรสาคร นครปฐม สุพรรณบุรี กลับอยุธยา ถึงบางปะอิน และเสด็จกลับ กรุงเทพฯ โดยรถไฟ ๘.บันทึกและจดหมายเหตุต่ ตุ า ต่ งๆ ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ แก่น ก่ ของเรื่อง คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้านวรรณคดี ความเรียง ด้านภาษา - ใช้คำ ที่ไพเราะเป็นทางการ ข้อความชัดเจน

การพัฒนาการศึกษาของไทยเข้าสู่ยุคระบบโรงเรียน เมื่อพระบาทสมเด็จพระ จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงปฏิรูปการศึกษาให้เป็นระบบ โดยทรงพระกรุณาโปรด เกล้าฯ ตั้งตั้ โรงเรียนหลวงขึ้นในพระบรมมหาราชวัง เมื่อ พ.ศ. 2414 มีพระยาศรีสุนทร โวหาร (น้อย อาจารยางกูร) เป็นอาจารย์ใหญ่ ประกาศใช้แบบเรียนหลวงที่พระยาศรี สุนทรโวหารเป็นผู้แต่งเป็นแบบเรียนหลัก ใช้มา ๑๙ ปี จนถึงปี พ.ศ.2431 จึงยกเลิก และประกาศใช้แบบเรียนเร็วแทน แบบเรียนหลวงประกอบด้วยหนังสือ ๖ เล่ม ได้แก่ ๑. มูลบทบรรพกิจ ๒. วาหนิติ์นิ ติ์นิกร ๓. อักษรประโยค ๔. สังโยคพิธาน ๕. ไวพจน์พิจารณ์ ๖. พิศาลการันต์ ๒.พระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร กู) ๑.แบบเรียนภาษาไทย ๖ เล่ม ล่ ๙ ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ แก่น ก่ ของเรื่อง คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้านวรรณคดี ร้อยกรอง ด้านความรู้ - การพัฒนาการศึกษาของไทยเข้าสู่ ยุคระบบโรงเรียน

๒.พรรณพฤกษาและสัตวาภิธาน หนังสือพรรณพฤกษาและสัตวาภิธานนี้ พระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร) เขียนขึ้นเมื่อ พ.ศ.2424 ในสมัยรัชกาลที่ 5 แห่ง กรุงรัตนโกสินทร์ จุดประสงค์เพื่อให้กุลบุตร กุลธิดา ในสมัยนั้น นั้ ได้ศึกษา หาความรู้ประดับสติปัญญา และใช้เป็นแบบเรียนสำ หรับฝึกฝนการอ่าน เนื้อเรื่องพรรณนาถึงชื่อต้นไม้และชื่อสัตว์ต่าง ๆ ซึ่งผู้เขียนได้รวบรวมชื่อ ต้นไม้และชื่อสัตว์เท่าที่ปรากฏในเมืองไทยไว้เป็นจำ นวนมาก นับว่าเป็น หนังสือสำ คัญที่มีคุณค่าทั้ง ทั้ ในทางอักษรศาสตร์ พฤกษศาสตร์ และสัตว ศาสตร์ เนื้อหาส่วนต่อมาคือเรื่อง ธารชีวิต โดยทวี วรคุณ เป็นเรื่องราวของ คน 8 คน ที่มีความแตกต่างกันทั้ง ทั้ อุปนิสัย สังคม และการใช้ชีวิต ผู้เขียน มุ่งเน้นให้เห็นถึงสัจธรรมของชีวิต และกฏแห่งกรรม ๑๐ ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ แก่น ก่ ของเรื่อง คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้านวรรณคดี กาพย์ยานี ๑๑ กาพย์ฉบัง๑๖ และ กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘ ด้านภาษา - ใช้คำ ที่ไพเราะเป็นทางการ ข้อความชัดเจน

“คำ ฉันท์กล่อมช้าง ครั้ง รั้ กรุงเก่า” ซึ่งแต่เดิมเข้าใจว่าเป็นเรื่องเดียวกับ ฉันท์ดุษฎีสังเวยนั้น นั้ จากการศึกษาโดยละเอียดได้พบว่า “คำ ฉันท์กล่อม ช้าง” มีเนื้อหาและจุดประสงค์เพื่อการนำ ไปใช้ประกอบในพิธี“คชกรรม” ในขั้น ขั้ ตอนเมื่อล้อมจับช้างได้แล้ว ต่างไปจาก “คำ ฉันท์ดุษฎีสังเวย” ซึ่ง แต่งขึ้นเพื่อบูชาเทพยดาต่าง ๆ มีพระอิศวร เป็นต้น เพื่อขอความเป็น สวัสดิมงคลในพิธีคชกรรม ประกอบกับคำ ฉันท์กล่อมช้างเริ่มต้นคำ ประพันธ์บทแรกโดยไม่ร้อยสัมผัสรับกับปลายบาทสุดท้ายของคำ ฉันท์ ดุษฎีสังเวย ดังนั้น นั้ คำ ฉันท์ดุษฎีสังเวยและคำ ฉันท์กล่อมช้างจึงมิใช่เรื่อง เดียวกัน ๓.คำ ฉันท์กล่อ ล่ มช้าง ๑๑ ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ แก่น ก่ ของเรื่อง คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้านวรรณคดี กาพย์ฉบัง ๑๖ และอินทรวิเชียรฉันท์ ด้านความรู้ - ให้ความรู้เรื่องพิธีกรรมเกี่ยวกับช้าง

๑๒ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ แก่น ก่ ของเรื่อง คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้านวรรณคดี ๔.คำ นมัสการคุณ คุ านุคุณ คุ ควรแก่การท่องจำ เพื่อเป็นเครื่องช่วยกำ กับกาย วาจา ใจ และเตือนสติให้ทุกคนโดยเฉพาะเยาวชนไทยได้สำ นึกและ น้อมรำ ลึกถึงพระคุณของพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ บิดามารดา และครูอาจารย์ กาพย์ฉบัง๑๖ และ อินทรวิเชียรฉันท์ น้อมรำ ลึกและสำ นึกในคุณงามความดีของพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ บิดามารดา และครูอาจารย์ ด้านความรู้ -

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนาราธิปประพันธ์พงศ์ ๑๓๑.เฉลิม ลิ พระเกีย กี รติกษัตริย์คำ ฉันท์ ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ แก่น ก่ ของเรื่อง คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้านวรรณคดี คำ ฉันท์ คำ ฉันท์ที่ได้รับการยกย่องว่าแต่งดี มีความไพเราะ และนิยม ใช้เป็นแบบอย่างในการแต่งคำ ฉันท์มาช้านาน แม้จะมีความยาว เพียง ๓๒๙ บท ตีพิมพ์เป็นหนังสือเล่มเล็กเพียง ๓๖ หน้า กระดาษเท่านั้น นั้ นับเป็นคำ ฉันท์อีกเรื่องหนึ่งที่นักศึกษาวรรณคดี เอ่ยถึงเสมอ ผู้ประพันธ์อิลราชคำ ฉันท์คือ มหาเสวกตรี พระยาศรีสุนทรโวหาร (ผัน สาลักษณ) แต่งเมื่อครั้ง รั้ ยังมี บรรดาศักดิ์เ ดิ์ ป็นหลวงสารประเสริฐ การใช้สติปัญญาสามารถเอาชนะฝ่ายศัตรูได้โดยไม่ต้องเสียเลือดเสียเนื้อ ดังเช่น วัสสการพรามหณ์เป็นหนอนบ่อนไส้เข้าไปยุยงกษัตษัริย์ลิจฉวี จนแตกความสามัคคี การรู้จักเลือกใช้บุคคลให้เหมาะสมกับงานจะทำ ให้งานประสบผลสำ เร็จดังเช่น พระ เจ้าอชาตศัตรูไว้วางใจมอบหมายงานให้คนฉลาดหลักแหลมมีวาทศิลป์เป็นเลิศ เช่นวัสสการพราหมณ์ไปเป็นไส้ศึกเพื่อยุแหย่ให้แตกความสามัคคี ด้านความรู้ - ด้านสังคม -

เพื่อสนับสนุนพผู้ที่ครั้ง รั้ สุดท้ายของฟ้านครซิดา ของหม่อมเจ้า วัลภากร จึงพร้อมใจกันเลือกบทนิพนธ์เรื่องหนึ่งซึ่งมีค่าควร ศึกษาและพิมพ์เผย แพร่ คือ โคลงลิลิตมหามกุฎราชคุณานุ สรณ์ ผีพระโอษฐ์ กรมพระนราธิปประ พันธ์พงศ์ พิมพ์เป็น บรรณาการในงานถวายเพลิงพระศพ ๑๔ ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ แก่น ก่ ของเรื่อง คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้านวรรณคดี ๒.ลิลิ ลิ ต ลิ มหามงกุฎกุ ราชคุณานุสรณ์ ประเภท โคลง และร่าย ด้านวรรณศิลป์ - การพิมพ์เป็นบรรณาการ

๑๕ ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ แก่น ก่ ของเรื่อง คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้านวรรณคดี ๓.ลิลิ ลิ ต ลิ ตำ นานพระแท่น ท่ มนังคศิลา ตำ นานพระแท่นมนังคศิลาบาต ปฐมภาคเป็นโคลงลิลิตดั้น ดั้ เรื่อง เริ่มสร้างขึ้นเป็นพระแท่นทรงอนุศาสน์ของสมเด็จพระร่วงเจ้าราม กำ แหง กรุงสุโขทัยราชธานี แคว้นเหนือ ณ ปีมเสง พ.ศ.1848 ประเภท โคลง และร่าย ด้านวรรณศิลป์ - การเล่นคำ การใช้โวหาร

๑๖ ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ แก่น ก่ ของเรื่อง คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้านวรรณคดี ๔.พระราชพงศาวดารพม่า พระราชพงศาวดารพม่า พระราชนิพนธ์ของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิป ประพันธ์พงศ์ เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของวีรบุรุษและตำ นานแห่ง ชนชาติพม่า โดยเล่ม ๑ แบ่งเนื้อหาออกเป็น ๑๔ ตอน ดังนี้ ตอนที่ ๑ ยุคกษัตษัริย์ ดึกดำ บรรพ์ ตอนที่ ๒ พระเจ้าอโนรธามังฉ่อ ตอนที่๓ ยะข่าย ตอนที่ ๔ ลังกาตีพม่า ครั้งรั้กษัตษัริย์กรุงพุกาม ตอนที่ ๕ พม่าทำ สงครามกับจีนครั้งรั้กษัตษัริย์กรุงพุกาม ตอน ที่ ๖ กษัตษัริย์เงี้ยงี้วแยกครองพม่า ตอนที่ ๗ ตั้งตั้กรุงอังวะ ยุคราชาธิราช ตอนที่ ๘ ยะข่าย ตอนที่ ๙ กษัตษัริย์เงี้ยงี้วครองพม่าและกษัตษัริย์หงสาวดีจนถึงขัตติยาธิปไตย เมืองตองอูอุไทย ตอนที่ ๑๐ ตองอู ตอนที่ ๑๑ พระเจ้าตเบงชเวตี ตอนที่ ๑๒ พระเจ้าชนะสิบทิศ บุเรงนอง ตอนที่ ๑๓ พระเจ้านันทบุเรงเสวยราชย์ และตอนที่ ๑๔ มอญและพม่ารวมกันอีก ประเภท โคลง ด้านเนื้อหา ได้ความรู้ความเข้าใจเรื่องต่างๆ ได้รับประสบการณ์ เกิดจินตนาการและพัฒนาความคิด พัฒนาจิตใจผู้อ่าน - - - -

เป็นเรื่องราวความรักระหว่างร้อยตรีพร้อมนายทหารหนุ่มชาวกรุงเทพฯ ที่ไปพบรักกับเครือฟ้า สาวเชียงใหม่เมื่อครั้ง รั้ ที่ย้ายไปรับราชการที่เชียงใหม่ แต่เมื่อร้อยตรีพร้อมถูกย้ายกลับไปอยู่กรุงเทพฯ ก็ปรากฏว่าเขาได้พบรัก ใหม่เพราะผู้ใหญ่บังคับให้แต่งงานกับสาวกรุงเทพฯ สาวเครือฟ้าเสียใจมาก จึงใช้มีดแทงตนเองตาย ๑๗ลัก ลั ษณะคำ ประพันธ์ แก่น ก่ ของเรื่อง คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้านวรรณคดี ๕.บทละครเรื่องสาวเครือฟ้า ฟ้ บทละคร ความสละสลวยของภาษากวี ซึ่งส่งผลต่อ อารมณ์ของผู้อ่าน หรือกล่าวได้ว่า ทำ ให้ผู้อ่าน เกิดความสะเทือนอารมณ์ เพราะตัวอักษรได้เกาะ กินใจผู้อ่าน จนเกิดจินตนาการตามบทประพันธ์ และมีความรู้สึกร่วมในที่สุดเล็กน้อย ด้านวรรณศิลป์ -

ข้อ ข้ มูลอ้างอิง http://www.resource.lib.su.ac.th/resourc e/web/detail.php?resource_id=1241 https://www.kunmaebook.com/product/ https://th.m.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%AD%E0%B8%B4%E0%B8%A5 %E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%84%E0%B8%B3% E0%B8%89%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B9%8C https://docs.google.com/document/u/0/d/1uBIBxDo06VlqeS2K f2AHs0ycpchuCrB-xOfAM0YTFiQ/mobilebasic?pli=1 https://thaipoemhistory.blogspot.com/2013/02/blog-post_9576.html https://finearts.go.th/kanchanaburilibrary/view/18105- https://elfhs.ssru.ac.th/arthima_po/pluginfile.php/42/block_ht ml/content/THL4113-8.pdf http://thesis.swu.ac.th/swuthesis/Tha/Pensiri_S.pdf https://www.dltv.ac.th/teachplan/episode/44919 https://ebook.lib.ku.ac.th/ebook27/ebook/2019KUJ0049 /files/basic-html/page58.html https://www.sac.or.th/databases/thailitdir/detail.php?meta_id=223

คำ ถาม ๑.ลักษณะคำ ประพันธ์ในเรื่องพระราชพิธี ๑๒ เดือน เป็นอย่างไร ก.ความเรียง ร้อยกรอง ข.ความเรียง ร้อยเเก้ว ค.บทละคร กลอนแปด ง.บทละคร กลอนสุภาพ ๒.คุณค่าทางด้านวรรณคดีของเรื่องพระราชพิธีทางด้านใด ก.ทางด้านวรรณกรรม ข.ทางด้านวรรณคดี ค.ทางด้านวรรณศิลป์ ง.ทางด้านวรรณพร ๓.ลักษณะคำ ประพันธ์ในเรื่องไกลบ้านเป็นอย่างไร ก.ร้อยกลอง ข.ร้อยเเก้ว ค.บทกวี ง.บทละคร ๔.เเก่นของเรื่องไกลบ้านสื่ออย่างไร ก.เสร็จประพาสยุโรปเป็นระยะเวลา ๒๒๕ วัน ข.ออกจากกรุงเทพมหานครผ่านประเทศต่างๆทางเรือ พระมหาจักรีเเบะรถไฟ ค.เสร็จประพาสยุโรปเมื่อปีพ.ศ.๒๔๕๐ ง.ถูกทุกข้อที่กล่าว ๕.คุณค่าของเรื่องบ้านไกลด้านใดบ้าง ก.ด้านความรู้ ข.ด้านความรัก ค.ด้านข้าง ง.ด้านความจริง

คำ ถาม ๖.บทละครเรื่องเงาะป่าลักษณะคำ ประพันธ์เป็นอย่างไร ก.บทกลอน ข.บทละคร ค.กลอนบทละคร ง.บทกลอนบทละคร ๗.คุณค่าทางด้านวรรณคดีของเรื่องเงาะป่าเป็นอย่างไร ก.มีความไพเราะใช้ถ้อยคำ เเละคำ สัมผัส ข.มีความสนุกสนานในการเเต่ง ค.มีความสุขในเรื่อง ง.มีความสวยหรู ๘.เเก่นของเรื่องของบทละครเรื่องวงศ์เทวราชสื่ออย่างไร ก.พระเทวราชผู้ชาย ข.พระเทวราชเเละราชินี ค.พระเทวราชผู้เป็นใหญ่ ง.พระเทวราชผู้เป็นโอรสของพระอินทร์ ๙.คุณค่าทางด้านวรรณคดีของเรื่องวงศ์เทวราชทางด้านใด ก.วรรณศิลป์ ข.วรรณคดี ค.ด้านวรรณกรรม ง.ด้านศิลปะ ๑๐.กวีนิพนธ์เบ็ดเตล็ดเป็นอย่างไร ก.เป็นบทกวี ข.เป็นบทกลอน ค.เป็นบทเรื่องราว ง.เป็นนิพนธ์สั้นสั้ๆ ร้อยเเก้ว

๑.ข ๒.ค ๓.ข ๔.ง ๕.ก ๖.ค ๗.ก ๘.ง ๙.ก ๑๐.ง เฉลย

รายชื่อสมาชิก น.ส วรัมพร พึ่ง พึ่ งาม ม.๔ เลขที่ ๖ น.ส ลดาวัณ โสมโสภา ม.๔ เลขที่ ๔๑ น. ธนวัต วั จูเอี่ยม ม.๔ เลขที่ ๑๔ น. ปกรณ์ หลวงอุดม ม.๔ เลขที่ ๒๒ น.ส ทัณ ทั ฑิกา ประมูลทรัพย์ ม.๔ เลขที่ ๓๔ น. เศรษฐศักดิ์ แก้ว ก้ จอหอ ม.๔ เลขที่ ๓๒ น. ภูษ ภู ณวิชญ์ เพิ่ม พิ่ สัตย์ ม.๔ เลขที่ ๘