E-BOOK

E-BOOK หนังสืออิเล็กทรอนิกส์

อารยธรรม
ตะวันออก

จัดทำโดย
1.นางสาวอารียา ศรีรักษาพล 63041151313
2.นางสาวมณิศรา แซ่อึ้ง 63041151343



เสนอ
อาจารย์ สุวรรณี พันธุ์โอภาส

คำนำ

หนังสือเล่มนี้มีเป็นหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book) ที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับ
อารยธรรมตะวันออก จัดทำขึ้นเพื่อใช้ประกอบการเรียนการสอนในรายวิชาการรู้
สารสนเทศ GE20004 ผู้จัดทำได้ทำการรวบรวมเนื้อหาข้อมูลสาระสำคัญของ
อารยธรรมจีนและอารยธรรมอินเดียไว้ในหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้แล้ว เพื่อให้
ผู้จัดทำและผู้อ่านได้มีความรู้ ความเข้าใจเนื้อหามากยิ่งขึ้น มีการนำเสนอในรูป
แบบที่น่าสนใจ มีภาพประกอบให้ได้เห็นภาพจริง ประกอบการเรียนรู้ได้มากยิ่งขึ้น

ผู้จัดทำคาดหวังเป็นอย่างยิ่ง ว่าหนังสือเล่มนี้จะเป็นประโยชน์แห่ผู้อ่าน
และผู้ที่สนใจได้ไม่มากก็น้อย

ผู้จัดทำ
นางสาวอารียา ศรีรักษาพล
นางสาวมณิศรา แซ่อึ้ง

สารบัญ

อารยธรรมตะวันออก............................................................................................................................................1
ความเป็นมาของอารยธรรมจีน........................................................................................................................2

อารยธรรมจีนสมัยก่อนประวัติศาสตร์.................................................................................................2
อารยธรรมจีนสมัยประวัติศาสตร์..........................................................................................................3
สมัยราชวงศ์ต่างๆของจีน.........................................................................................................................3
ศิลปวัฒนธรรมของจีน..............................................................................................................................4

-ด้านจิตรกรรม......................................................................................................................................4
-ด้านสถาปัตยกรรม............................................................................................................................4
-ด้านประติมากรรม.............................................................................................................................5
-ด้านวรรณกรรม..................................................................................................................................5
ความเป็นมาของอารยธรรมอินเดีย................................................................................................................6
สมัยก่อนประวัติศาสตร์..............................................................................................................................6
สมัยประวัติศาสตร์.......................................................................................................................................7
ชนเผ่าที่สำคัญอารยธรรมลุ่มแม่น้ำสินธุ.............................................................................................8
สมัยต่างๆของอารยธรรมอินเดีย...........................................................................................................8
ระบบวรรณะอินเดีย....................................................................................................................................8
มรดกที่สำคัญของอารยธรรมอินเดีย..................................................................................................9

อารยธรรมตะวันออก 1
คืออะไรหรอ?


ถ้ายังไม่รู้จัก เราไปทำความรู้จักกันเลย

2อารยธรรมตะวันออก หมายถึง อารยธรรมจีนและอารยธรรมอินเดีย ซึ่งเป็น

อารยธรรมเก่าแก่ มีความสืบเนื่องต่อกันมาหลายพันปีโดยไม่ขาดตอนจนถึงปัจจุบัน


อารยธรรมทั้งสองเป็นพื้นฐานสำคัญของสังคมและวัฒนธรรมของชนชาติต่างๆ ใน

โลกตะวันออก

ประเทศจีนเป็ นประเทศที่มีอารยธรรมยาวนานที่สุดประเทศหนึ่ ง
โดยหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่สามารถค้นคว้าได้บ่งชี้ว่า
อารยธรรม5000ปีรากฐานที่สำคัญของอารยธรรมจีน คือ
การสร้างระบบภาษาเขียน และการพัฒนาแนวคิด
ลัทธิขงจื๊อ

อารยธรรมจีนเกิดขึ้นครั้งแรกที่ลุ่มแม่น้ำฮวงโห คือ
ที่ราบตอนปลายของแม่น้ำฮวงโหและแม่น้ำแยงซี
เกียง อารยธรรมจีนเจริญโดยได้รับอิทธิพลจาก
ภายนอกน้อยเพราะทิศตะวันออกติดมหาสมุทร
แปซิฟิก ทางตะวันตกและทิศเหนือเป็นทุ่งหญ้า
ทะเลทราย และเทือกเขา จีนถือว่าตนเป็นศูนย์กลาง
ของโลก เป็นแหล่งกำเนิดความเจริญ แหล่ง
อารยธรรมยุคหินใหม่ ที่พบมีอายุประมาณ 2,000 ปี
ก่อนคริสต์กาลที่ตำบล ยางเชา เรียกวัฒนธรรมยาง
เชา มณฑลเฮอหนาน และวัฒนธรรมลุงชาน ที่เมือง
ลุงชาน มณฑลชานตุง พบ เครื่องมือ เครื่องใช้ทำ
ด้วยหิน กระดูกสัตว์ เครื่องปั้ นดินเผา กระดูกวัว
กระดองเต่าเสี่ยงทาย

อารยธรรมจีนสมัยก่อนประวัติศาสตร์ มีแหล่งอารยธรรมที่สำคัญ 2 แหล่ง คือ
ลุ่มแม่น้ำฮวงโห พบความเจริญที่เรียกว่า วัฒนธรรมหยางเชา ( Yang Shao

Culture ) พบหลักฐานที่เป็นเครื่องปั้นดินเผามีลักษณะสำคัญคือ เครื่องปั้นดินเผาเป็น
ลายเขียนสี มักเป็นลายเรขาคณิต พืช นก สัตว์ต่างๆ และพบใบหน้ ามนุษย์ สีที่ใช้เป็นสี
ดำหรือสีม่วงเข้ม นอกจากนี้ยังมีการพิมพ์ลายหรือขูดสลักลายเป็นรูปลายจักสาน ลาย
เชือกทาบ

ลุ่มน้ำแยงซี ( Yangtze ) บริเวณมณฑลชานตุงพบ วัฒนธรรมหลงซาน ( Lung
Shan Culture ) พบหลักฐานที่เป็นเครื่องปั้นดินเผามีลักษณะสำคัญคือ เครื่องปั้นดินเผา
มีเนื้อละเอียดสีดำขัดมันเงา คุณภาพดีเนื้อบางและแกร่ง เป็นภาชนะ 3 ขา

สมัยประวัติศาสตร์ของจีนแบ่งได้ 4 ยุค 3

- ประวัติศาสตร์สมัยโบราณ เริ่มตั้งแต่สมัยราชวงศ์ชาง สิ้นสุดสมัยราชวงศ์โจว


- ประวัติศาสตร์สมัยจักรวรรดิ เริ่มตั้งแต่สมัยราชวงศ์จิ๋น จนถึงปลายราชวงศ์

ชิงหรือเช็ง

- ประวัติศาสตร์สมัยใหม่ เริ่มปลายราชวงศ์เช็งจนถึงการปฏิวัติเข้าสู่ระบอบ

สังคมนิยม

- ประวัติศาสตร์ร่วมสมัย เริ่มตั้งแต่จีนปฏิวัติเปลี่ยนแปลงการปกครองเข้าสู่

ระบอบสังคมนิยมหรือคอมมิวนิสต์จนถึงปั จจุบัน

สมัยราชวงศ์ต่างๆ มีดังนี้

ราชวงศ์ชาง
ราชวงศ์โจว หรือ จิว
ราชวงศ์จิ๋นหรือฉิน
ราชวงศ์ฮั่น
ราชวงศ์สุย
ราชวงศ์ถัง
ราชวงศ์ซ้อง
ราชวงศ์หยวน
ราชวงศ์หมิงหรือเหม็ง
ราชวงศ์ชิงหรือเช็ง

ศิลปวัฒนธรรมของจีน 4

ด้านจิตรกรรม
- มีวิวัฒนาการมาจากการเขียนตัวอักษรจีนจารึกบนกระดูก
เสี่ยงทายเพราะตัวอักษรจีนมีลักษณะเหมือนรูปภาพ
- งานจิตรกรรมจีนรุ่งเรืองมากในสมัยราชวงศ์ฮั่น มีการ
เขียนภาพและแกะสลักบนแผ่นหิน ที่นิยมมากคือ การเขียน
ภาพบนผ้าไหม ภาพวาดเป็นเรื่องเล่าในตำราขงจื๊อพระพุทธ
ศาสนาและภาพธรรมชาติ
- สมัยราชวงศ์ถัง มีการพัฒนาการใช้พู่กันสีและกระดาษ
ภาพส่วนใหญ่ได้รับอิทธิพลจากพุทธศาสนาและลัทธิเต๋า
- สมัยราชวงศ์ซ้อง จิตรกรรมจัดว่าเด่นมาก ภาพวาดมักเป็น
ภาพมนุษย์กับธรรมชาติ ทิวทัศน์ ดอกไม้

ด้านสถาปั ตยกรรม
- กำแพงเมืองจีน สร้างในสมัยราชวงศ์จิ๋น เพื่อป้ องกันการ
รุกรานของมองโกล
- เมืองปักกิ่ง สร้างในสมัยราชวงศ์หงวน โดยกุบไลข่าน ซึ่ง
ได้รับการยกย่องทางด้านการวางผังเมือง ส่วนพระราชวัง
ปั กกิ่งสร้างในสมัยราชวงศ์เหม็ง
- พระราชวังฤดูร้อน สร้างในสมัยราชวงศ์เช็ง โดยพระนาง
ซูสีไทเฮา ซึ่งเป็นสถาปัตยกรรมที่ผสมผสานระหว่างยุโรป
และจีนโบราณ

ด้านประติมากรรม 5
- ส่วนใหญ่เป็นเครื่องปั้นดินเผามีอายุเก่าแก่ ทำจากดิน

สีแดง มีลวดลาย แดง ดำ และขาวเป็นลวดลาย
เรขาคณิต
- สมัยราชวงศ์ชาง มีการแกะสลักงาช้าง หินอ่อน และ
หยก
- สมัยราชวงศ์ถัง มีการพัฒนาเครื่องเคลือบดินเผาเป็น
เคลือบ 3สีคือ เหลือง น้ำเงิน เขียว ส่วนสีเขียวไข่กา
มีชื่อเสียงมากในสมัยราชวงศ์ซ้อง ส่วนพระพุทธรูป
นิยมสร้างใน
- สมัยราชวงศ์ถัง ทั้งงานหล่อสำริดและแกะสลักจาก
หิน นอกจากนี้มีการปั้นรูปพระโพธิสัตว์กวนอิม
- สมัยราชวงศ์เหม็ง เครื่องเคลือบได้พัฒนาจนกลาย
เป็นสินค้าออก 3คือ เครื่องลายครามและลายสีแดง ถึง
ราชวงศ์ชิง เครื่องเคลือบจะนิยมสีสันสดใส เช่น เขียว
แดง ชมพู

ด้านวรรณกรรม
- สามก๊ก สันนิษฐานว่าเขียนในคริสต์ศตวรรษ
ที่ 14 เป็นเรื่องราวของความแตกแยกในจีน
ตั้งแต่ปลายสมัยราชวงศจิ๋นจนถึงราชวงศ์ฮั่น
- ซ้องกั๋ง เป็นเรื่องประท้วงสังคม เรื่องราว
ความทุกข์ของผู้คนในมือชนชั้นผู้ปกครอง
สะท้อนความทุกข์ของชาวจีนภายใต้การ
ปกครองของพวกมองโกล
- ไซอิ๋ว เป็นเรื่องราวการเดินทางไปนำพระ
สูตรจากสวรรค์ทางตะวันตกมายังประเทศจีน
- จินผิงเหมย หรือดอกบัวทอง แต่งขึ้นในราว
คริสต์ศตวรรษที่16-17 เป็นนิยายเกี่ยวกับ
สังคมและชีวิตครอบครัว เป็นเรื่องของชีวิตที่
ร่ำรวย มีอำนาจขึ้นมาด้วยเล่ห์เหลี่ยม แต่ด้วย
การทำชั่วและผิดศีลธรรมในที่สุดต้องด้รับ
กรรม

อารยธรรม 6
อินเดีย


อินเดีย เป็นต้นสายธารทางวัฒนธรรมของชาติ
ตะวันออก ( ชนชาติในทวีปเอเชีย ) หลายชาติ
เป็นแหล่งอารยธรรมที่เก่าแก่แห่งหนึ่งของโลก
บางทีเรียกว่า “แหล่งอารยธรรมลุ่มแม่น้ำสินธุ”
( Indus Civilization ) อาจแบ่งยุคสมัยทาง
ประวัติศาสตร์ของอินเดียได้ดังนี้

สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ยุคโลหะของอินเดียเริ่ม
เมื่อผู้คนรู้จักใช้ทองแดงและสำริด เมื่อ
ประมาณ2,500 ปี ก่อนคริสต์ศักราช และรู้จักใช้
เหล็กในเวลาต่อมา พบหลักฐานเป็นซากเมือง
โบราณ 2 แห่ง ในบริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำสินธุ คือ
(1) เมืองโมเฮนโจ ดาโร ( Mohenjo Daro ) ทาง
ตอนใต้ของประเทศปากีสถาน
(2) เมืองฮารับปา ( Harappa ) ในแคว้นปันจาป
ประเทศปากีสถานในปั จจุบัน

7

สมัยประวัติศาสตร์ อินเดียเข้าสู่ “สมัยประวัติศาสตร์” เมื่อมีการประดิษฐ์ตัว
อักษรขึ้นใช้ประมาณ 700ปี ก่อนคริสต์ศักราช โดยชนเผ่าอินโด – อารยัน (
Indo – Aryan ) ซึ่งตั้งถิ่นฐานในบริเวณลุ่มแม่น้ำคงคา

แบ่งเป็น 3 ยุค ดังนี้
(1) ประวัติศาสตร์สมัยโบราณ เริ่มตั้งแต่การถือกำเนิดตัวอักษร
อินเดียโบราณ ที่เรียกว่า “บรามิ ลิปิ” ( Brahmi lipi ) เมื่อประมาณ
700 ปีก่อนคริสต์ศักราช และสิ้นสุดในราวคริสต์ศตวรรษที่ 6 ซึ่งตรง
กับสมัยราชวงศ์คุปตะ ( Gupta ) เป็นยุคสมัยที่ศาสนาพราหมณ์
ฮินดู และพระพุทธศาสนาได้ถือกำเนิดขึ้นแล้ว

(2) ประวัติศาสตร์สมัยกลาง เริ่มตั้งแต่เมื่อราชวงศ์คุปะสิ้นสุดลง
ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 6 จนถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 16 เมื่อ
กษัตริย์มุสลิมสถาปนาราชวงศ์โมกุล ( Mughul ) และเข้าปกครอง
อินเดีย

(3) ประวัติศาสตร์สมัยใหม่ เริ่มตั้งแต่ต้นราชวงศ์โมกุล ในราว
คริสต์ศตวรรษที่ 16 จนถึงการได้รับเอกราชจากอังกฤษ ในปี
ค.ศ. 1947

ชนเผ่าสำคัญที่สร้างสรรค์อารยธรรมลุ่มน้ำสินธุ แบ่งได้เป็ น 2 พวก คือ 8

1) พวกดราวิเดียน คือชนพื้น
เมืองดั้งเดิมที่ตั้งถิ่นฐานบริเวณ
ลุ่มน้ำสินธุราว 4,000 ปีมาแล้ว
พวกนี้มีรูปร่างเตี้ย ผิวคล้ำและ
จมูกแบน คล้ายกับคนทางตอน
ใต้ในอินเดียบางพวกปั จจุบัน

2) พวกอารยัน พวกอารยันมีรูปร่าง
สูงใหญ่ ผิวขาว จมูกโด่ง คล้ายกับ
ชาวอินเดียที่อยู่ทางตอนเหนือ พวก
อารยันเหล่านี้รับวัฒนธรรมชนพื้น
เมือง แล้วนำมาผสมผสานเป็น
วัฒนธรรมที่มีเอกลักษณ์เฉพาะ

อารยธรรมอินเดียมีความเจริญ ระบบวรรณะ
รุ่งเรืองและมีอายุเก่าแก่ไม่แพ้ ตั้งแต่สมัยโบราณ วรรณะที่สำคัญมี
อารยธรรมแหล่งอื่น ๆ ที่กล่าวมา 4 วรรณะ คือ
แล้ว สรุปสาระสำคัญได้ดังนี้ 1.วรรณะพราหมณ์ ได้แก่ นักบวช
2.วรรณะกษัตริย์ ได้แก่ นักรบ
1. สมัยอารยธรรมลุ่มแม่น้ำสินธุ รวมไปถึงข้าราชการ
2. สมัยพระเวท 3.วรรณะแพศย์ ได้แก่ พ่อค้า นัก
3. สมัยพุทธกาล หรือสมัยก่อนราชวงศ์ ธุรกิจ
เมารยะ 4.วรรณะศูทร ได้แก่ ผู้ใช้แรงงาน
4. สมัยจักรวรรดิเมารยะ ชาวนา กรรมกร
5. สมัยราชวงศ์กุษาณะ
6. สมัยจักรวรรดิคุปตะ
7. สมัยหลังราชวงศ์คุปตะ หรือยุค
กลางของอินเดีย
8. สมัยสุลต่านแห่งเดลฮี หรืออาณา
จักรเดลฮี
9. สมัยจักรวรรดิโมกุล

มรดกที่สำคัญของอารยธรรม 9
อินเดีย

ด้านสถาปั ตยกรรม

– ซากเมืองฮารับปาและโมเฮนโจ – ดาโร ทำให้เห็น
ว่ามีการวางผังเมืองอย่างดี มีสาธารณูปโภคอำนวย
ความสะดวกหลายอย่าง เช่น ถนน บ่อน้ำ ประปา
ซึ่งเน้ นประโยชน์ใช้สอยมากกว่าความสวยงาม
– ซากพระราชวังที่เมืองปาฏลีบุตรและตักศิลา สถูป
และเสาแปดเหลี่ยม ที่สำคัญคือ สถูปเมืองสาญจี
(สมัยราชวงศ์โมริยะ)
– สุสานทัชมาฮาล สร้างด้วยหินอ่อน เป็นการผสม
ระหว่างศิลปะอินเดียและเ

ประติมากรรม
เกี่ยวข้องกับศาสนา ได้แก่ พระพุทธรูปแบบคัน
ธาระ พระพุทธรูปแบบมถุรา พระพุทธรูปแบบ
อมราวดี ภาพสลักนูนที่มหาพลิปุลัม ได้รับการ
ยกย่องว่ามหัศจรรย์

จิตรกรรม
พบงานจิตรกรรมที่ ผนังถ้ำอชันตะ เป็น ภาพเขียนในพระพุทธศาสนาแสดงถึงชาดก
ต่างๆ ที่งดงามมาก ความสามารถในการวาดเส้นและการอาศัยเงามืดบริเวณขอบ
ภาพ ทำให้ภาพแลดูเคลื่อนไหว ให้ความรู้สึกสมจริ

นาฏศิลป์
เกี่ยวกับการฟ้ อนรำ เป็นส่วนหนึ่งของ
พิธีกรรมเพื่อบูชาเทพเจ้าตามคัมภีร์
พระเวท

วรรณกรรม
วรรณกรรมอินเดียมีอิทธิพลต่อชีวิตชาวบ้านในเอเชีย
ตะวันออกเฉียงใต้ด้วย โดยการเล่า การอ่านนิทาน
แสดงเกี่ยวกับเนื้อเรื่องในวรรณกรรม การแสดงหุ่น
กระบอก หนัง ละครที่มีเนื้อหาของวรรณกรรม รา
มายณะ มหากาพย์ และชาดก

จบการนำเสนอ
ขอขอบคุณค่ะ

ทำ ต่ อ ไ ป นั ก สู้