รััฐบาลมีีนโยบายลดความเหลื่่�อมล้ำ ำ�ของสัังคม และสร้้างโอกาสให้้เข้้าถึึงบริิการ แห่่งรััฐ มุ่่งเน้้นการสร้้างโอกาสอาชีีพและการมีีรายได้้ที่่�มั่่�นคง โดยการกระตุ้้นเศรษฐกิิจ ท้้องถิ่่�น (Local Economy)ให้้เกิิดความเข้้มแข็็ง โดยใช้้รููปแบบการท่่องเที่่�ยวเชิิง สร้้างสรรค์์ (Creative Tourism) เป็็นการท่่องเที่่�ยวที่่�เน้้นรููปแบบการท่่องเที่่�ยว ที่่�มอบโอกาสให้้กัับนัักท่่องเที่่�ยวในการพััฒนาศัักยภาพการสร้้างสรรค์์ของตนเอง ผ่่านกิิจกรรมการเรีียนรู้้ด้้วยประสบการณ์์จริิง ทำำ ให้้เกิิดการเรีียนรู้้ด้้วยตนเองสััมพัันธ์์กัับ ประวััติิศาสตร์์ศิิลปวััฒนธรรม วิิถีีชุุมชน และ อััตลัักษณ์์ของชุุมชน นัักท่่องเที่่�ยว ได้้สััมผััสกัับเสน่่ห์์ของชุุมชน ทั้้�งในด้้านสถานที่่�อาหาร วิิถีีชีีวิิต และผลิิตภััณฑ์์ต่่าง ๆ รวมทั้้�งการร่่วมทำำกิิจกรรมกัับคนในชุุมชน เป็็นการหนุุนเสริิมขัับเคลื่่�อนนโยบาย ของรััฐบาลที่่�เน้้นกระบวนการมีีส่่วนร่่วมของคนในชุุมชน อำำเภอชนบท โดยสำำนัักพััฒนาชุุมชนอำำเภอชนบท ดำำเนิินโครงการกิิจกรรม ส่่งเสริิมการเรีียนรู้้ที่่�ท่่องเที่่�ยวลงมืือปฎิิบััติิD-HOPE (Decentralized Hand-On Program Exhibition) โดยมีีวััตถุุประสงค์์เพื่่�อสนัับสนุุนการจััดทำำ โปรแกรม เพื่่�อถ่่ายทอดองค์์ความรู้้และรููปแบบกิิจกรรมส่่งเสริิมการเรีียนรู้้ที่่�นัักท่่องเที่่�ยวลงมืือ ปฎิิบััติิ(Decentralized Hand-On Program Exhibition : D-HOPE) ในการส่่งเสริิม การท่่องเที่่�ยวโดยชุุมชน เพื่่�อรองรัับการบริิการนัักท่่องเที่่�ยวได้้และมีีการประชาสััมพัันธ์์ ผู้้ประกอบการชุุมชน และชุุมชนท่่องเที่่�ยว เป้้าหมายให้้เป็็นที่่�รู้้จัักแก่่นัักท่่องเที่่�ยว และบุุคคลทั่่�วไป
• ทํําความรู้้�จัักกัับ D-HOPE และทํําความรู้้�จัักกัับแชมป์์ • แผนที่่�จัังหวััดขอนแก่่น • แผนที่ ่�อำำเภอชนบท • ประวััติิผ้้าไหมมััดหมี่่�ชนบท • สถานที่ ่� ท่่องเที่่�ยวและที่่�พััก • โปรแกรมท่่องเที่่�ยว 1 วััน • โปรแกรมท่่องเที่่�ยว 2 วััน • ความเป็็นมาบ้้านหััวฝาย • แผนที่ ่�บ้้านหััวฝายและแชมป์์ • ขนมดอกจอกหััวฝาย • วััฒนธรรมกลองยาวพื้้�นบ้้าน • ปลููกหม่่อนเลี้้�ยงไหม • พานบายศรีี 03 04 05 06 07 20 22 24 26 28 30 32 08 09 10 11 12 14 16 18 • ภููมิิปััญญาสมุุนไพร • เกษตรอิินทรีีย์์ • ทอผ้้าไหมมััดหมี่่� แต้้มหมี่ ่� • แคบหมูู ณ หััวฝาย • ปลาร้้าบอง แซ่่บนััว หััวฝาย • ยํําชนบท (ยํําดัักแด้้) • คณะผู้้�จััดทำำ 2
D-HOPE (Decentralized Hands-on Program Exhibition) นิิทรรศการแบบกระจายที่่� ผู้้เข้้าร่่วมสามารถลงมืือปฏิิบัติัด้ิ้วยตนเอง เป็็นการจััด กิิจกรรมในชุุมชน เพื่่�อมุ่่งประชาสััมพัันธ์์ทรััพยากร ท้้องถิ่่�นและแชมป์์ประจำำชุุมชนให้้เป็็นที่่�รู้้จัักแก่่ สาธารณะชน โดยแชมป์์ประจำำชุุมชนที่่�สามารถใช้้ ประโยชน์์จากทรััพยากรในท้้องถิ่่�นมาจััดทำำกิิจกรรม ที่่�เรีียกว่่าโปรแกรมเปิิดโอกาสให้้ผู้้สนใจเดิินทางเข้้า มาร่่วมเรีียนรู้้ร่่วมปฏิิบััติิในชุุมชน ที่่�แชมป์์เป็็นคน กำำ หนดในชุุมชน ดัังนั้้�นผู้้ที่ส่�นใจจะเข้้าร่่วมโปรแกรม ต้้องเดิินทางเข้้าไปยัังหมู่่บ้้าน เป็็นการดึึงคนซื้้�อไปยััง หมู่่บ้้าน แชมป์์ประจำำชุุมชน คืือ ผู้้ที่่�มีีความรู้้ มีีทัักษะโดดเด่่น ในหมู่่บ้้านในการจััดกิิจกรรมแบบดีีโฮป (D-HOPE) จึึงเสริิมสร้้างความสามารถของแชมป์์ประจำำชุุมชน ผ่่านเวทีีการประชุุมเชิิงปฏิิบััติิการที่่�ถููกจััดขึ้้�นหลายครั้้�ง ซึ่่�งรวมถึึงการทดลองจััดโปรแกรมที่่�ผู้้เข้้าชมสามารถลงมืือ ปฏิิบััติิได้้จริิง ช่่วยให้้ชุุมชนได้้พััฒนาศัักยภาพ เนื่่�องจาก การคิิดโปรแกรมที่่�ผู้้เข้้าชมร่่วมลงมืือปฏิิบััติิโปรแกรมหนึ่่�ง ขึ้้�นมา เพื่่�อให้้บรรดาแชมป์์ประจำำชุุมชนสามารถพััฒนา ศัักยภาพด้้านการท่่องเที่่�ยว และชาวบ้้านคนอื่่�นในหมู่่บ้้าน ก็็ยัังสามารถสนัับสนุุน เป็็นการส่่งเสริิมกลไกการสนัับสนุุน กัันภายในหมู่่บ้้าน และเป็็นการสร้้างเครืือข่่ายระหว่่าง ลููกบ้้าน ทำำ ให้้ชุุมชนเล็็กๆ ก็็มีีโอกาสแข่่งขัันกัับเมืือง ท่่องเที่่�ยวขนาดใหญ่่โดยไม่่ต้้องทุ่่มลงทุุนโครงสร้้างพื้้�นฐาน 3
อ.โคกโพธิ์ไทย จ.นครราชส�มา จ.บุร�รัมย มหาสารคาม จ.ชัยภูมิ หนองบัวลำภู เพชรบูรณ อ.ชุมแพ อ.สีชมพู อ.เวียงเกา อ.หนองนาคำ อ.ภูเวียง อ.หนองเรือ อ.มัญจาคีรี อ.พระยืน อ.บานแฮด อ.บานไผ อ.เปอยนอย อ.เมือง อ.ซำสูง อ.กระนวน อ.น้ำพอง อ.เขาสวนกวาง อ.โนนศิลา อ.ชนบท อ.แวงใหญ อ.แวงนอย อ.พล อ.หนองสองหอง อ.อุบลรัตน อ.บานฝาง อ.ชนบท แผนที่จังหวัด แผนที่จังหวัด ขอนแก่น ขอนแก่น พระธาตุเจดียศร�แวงใหญ มหาลัยปูนา พ�พ�ธภัณฑ ไดโนเสารภูเว�ยง จ�ดชมว�วหินชางส� พระมหาธาตุแกนนคร เข�่อนอุบลรัตน อ.ภูผามาน 4
แผนที่ แผนที่ อ.ชนบท อ.ชนบท ต.วังแสง ต.ปอแดง ต.บานแทน ต.หวยแก ต.โนนพะยอม ต.กุดเพียขอม ต.ชนบท ต.ศรีบุญเรือง ศาลปูตา วัดปาบานหัวฝาย วัดสามัคคีธรรม บานหัวฝาย ภูหัน-ภูระงำ ตนตะโกร�สอรท อำำเภอชนบท ชนบท เป็็นอำำเภอหนึ่่�งในจัังหวััดขอนแก่่น ก่่อตั้้�งราว พ.ศ. 2326 ในสมััยพระบาทสมเด็็จ พระพุุทธยอดฟ้้าจุุฬาโลกมหาราช ในปััจจุุบัันมีีชื่่�อ เสีียงในฐานะเป็็นแหล่่งทอผ้้าไหมมััดหมี่่�ที่่�สวย งาม อำำเภอชนบทแบ่่งการปกครองออกเป็็นการ ปกครองท้้องที่่� 8 ตำำบล ประกอบด้้วย ตำำบล ชนบท, ศรีีบุุญเรืือง, กุุดเพีียขอม, โนนพะยอม, ห้้วยแก, บ้้านแท่่น, ปอแดง และวัังแสง การเดิินทางถึึงชนบท ใช้ท้ างหลวงแผ่่นดิินระยะทางห่่างจากตััวเมืืองจัังหวััดขอนแก่่น 55 กิิโลเมตร และจากกรุุงเทพ ฯ ถึึงอำำเภอบ้้านไผ่่เลี้้�ยวซ้้ายถนนแจ้้งสนิิท 11 กิิโลเมตร ถึึง ชนบท รวมระยะทาง 380 กิิโลเมตร 5
อำำเภอชนบท เริ่่ม�มีีการทอผ้้ามาตั้้�งแต่่เมื่่�อไร ไม่่สามารถสืืบประวััติิได้้แต่่มีีหลัักฐานสำำคััญ คืือ ผ้้าไหมมััดหมี่่�หน้้านาง หรืือผ้้าปููม อายุุกว่่า 220 ปีี ที่่�เจ้้าเมืืองชนบทคนแรกได้้รัับพระราชทานจาก พระบาทสมเด็็จพระพุุทธยอดฟ้้าจุุฬาโลก รััชกาล ที่่� 1 โดยทายาทของเจ้้าเมืืองเป็็นผู้้เก็็บรัักษาไว้้ ซึ่่�ง ต่่อมา คนชนบทได้้นำำมาเป็็นต้้นแบบในการ ทอผ้้า ไหมมััดหมี่่�หน้้านาง ที่่�มีีชื่่�อเสีียงและเป็็นเอกลัักษณ์์ อย่่างหนึ่่�งของผ้้าไหมชนบทในปััจจุุบััน จึึงสัันนิิษฐาน ว่่าการทอผ้้าของอำำเภอชนบท น่่าจะมีีมาไม่่ต่ำ ำ� กว่่า 100 ปีีหรืืออาจจะมีีมาตั้้�งแต่่เริ่่�มตั้้�งเมืืองชนบท คืือ ประมาณ 200 กว่่าปีีที่่�แล้้ว ลวดลายและกรรมวิิธีีการทอ ผ้้าที่่�ทอด้้วยมืือและมีีชื่่�อเสีียงที่่�สุุดของ อำำเภอชนบท ได้้แก่่“ผ้้าไหมมััดหมี่่�”โดยมีีขั้้�นตอน เริ่่�มจากการคััดเลืือกเส้้นไหม การออกแบบลายหมี่่� การให้สี้ีการทอเป็็นผืืนผ้้า ซึ่่�งเป็็นงานที่่�ละเอีียดอ่่อน มีีจุุดเด่่น คืือความสวยงามลวดลายละเอีียดแตกต่่าง จากที่่�อื่่�น เอกลัักษณ์์ของผ้้าไหมชนบท คืือ “ลาย” และ “เทคนิิคการทอผ้้า” ลายเก่่าแก่่ที่่�สืืบทอด กัันมา ถืือว่่าเป็็นลายต้้นแบบและเป็็นลายเก่่าแก่่ของ ผ้้าเมืืองขอนแก่่น คืือ ลายหมี่่�กง ลายขัันหมากเบ็็ง ลายขอพระเทพหรืือลายเชิิงเทีียน โดยส่่วนใหญ่่จะ เป็็นการทอผ้้าแบบ 3 ตะกอ ทำำ ให้้เนื้้�อผ้้าแน่่น สม่ำ ำ� เสมอ มีีลัักษณะสีีและลวดลายของผ้้าด้้านหนึ่่�ง สีีทึึบกว่่าอีีกด้้าน 6
วัดปาบานหัวฝาย รุงเร�องร�สอรท ศาลาไหมไทย บอน้ำศักดิ์ส�ทธิ์ภูหัน อางเก็บน้ำหนองกองแกว ที่พักแนะนำในอำเภอชนบท วัดสามัคคีธรรม บานหัวฝาย ศาลปูตา สถานที่ท่องเที่ยว สถานที่ท่องเที่ยวและที่พัก และที่พัก สถานที่ทองเที่ยวในหมูบาน สถานที่ทองเที่ยวใกลเคียงที่นาสนใจ พระธาตุเจดียศร�แวงใหญ มหาลัยปูนา ภูหัน-ภูระงำ ตนตะโกร�สอรท 7
- นักทองเที่ยวพรอมที่ศาลปูตา ไหวสักการะ (มีดอกไมธูปเทียนให) - เดินทางไปที่สวนเกษตรอินทรีย - กิจกรรมเกษตรอินทรีย - เดินทางไปสวนสมุนไพร กิจกรรมภูมิปญญาสมุนไพร - ทานอาหารวาง (ขนม+น้ำหมอน) - กิจกรรมปลูกหมอนเลี้ยงไหม - กิจกรรมปลาราบอง แซบนัว - รับประทานอาหารกลางวัน - กิจกรรมยำชนบทและกิจกรรมแคปหมู - กิจกรรมทอผา มัดหมี่ แตมหมี่ - เยี่ยมชมผลิตภัณฑชุมชน 09.45 น. ๐9.15 น. ๐9.00 น. บานคุณมนตร� บานพอจำเร�ญ 10.30 น. กลุมสตร�สหกรณบานหัวฝาย (บานแมบุญส�น) 12.00 น. ว�สาหกิจชุมชนผาไหมมัดหมี่บานหัวฝาย (บานแมสุภาณี) 13.00 น. ว�สาหกิจชุมชนผาไหมมัดหมี่บานหัวฝาย (บานแมสุภาณี) 8
- สักการะศาลปูตา - เยี่ยมชมกลุมสตรีสหกรณบานหัวฝาย - กิจกรรมปลูกหมอนเลี้ยงไหม - กิจกรรมปลาราบอง - อาหารวาง - รับประทานอาหารกลางวัน - ชมการทอผา มัดหมี่ แตมหมี่ - อาหารวาง ๐9.15 น. ๐9.00 น. กลุมสตร�สหกรณบานหัวฝาย 12.00 น. 13.00 น. - กิจกรรมพานบายศรี - พักผอนตามอัธยาศัย 15.00 น. 15.30 น. 17.30 น. - รับประทานอาหารเย็น - พิธีบายศรีสูขวัญ - กลองยาวพื้นบาน 18.30 น. ศาลากลางบาน - ใสบาตรพระสงฆ - กิจกรรมภูมิปญญาสมุนไพร ๐6.00 น. ๐7.30 น. ศาลากลางบาน 08.30 น. 09.30 น. - เรียนรูการทำแคบหมู - เรียนรูการทำขนมดอกจอกหัวฝาย - พรอมทานอาหารวาง 10.00 น. กิจกรรมวันที่ 1 กิจกรรมวันที่ 2 - กิจกรรมเกษตรอินทรีย - รับประทานอาหารเชา 08.00 น. บานคุณมนตร� บานพอจำเร�ญ - เรียนรูการทำยำชนบท - รับประทานอาหารกลางวัน - เยี่ยมชมผลิตภัณฑชุมชน - เดินทางกลับโดยสวัสดิภาพ 11.00 น. ว�สาหกิจชุมชนผาไหมมัดหมี่บานหัวฝาย ศาลากลางบาน ว�สาหกิจชุมชนผาไหมมัดหมี่บานหัวฝาย ศาลากลางบาน 9
หมู่่บ้้านตัักศิิลา อารยธรรมหม่่อนไหม ภููมิิปััญญาสมุุนไพร ผ้้าไหมโอทอปล้ำำ�ค่่า ศููนย์์การเรีียนเพีียรศึึกษา พััฒนาแหล่่งเรีียนรู้้� เยี่่�ยมชมชุุมชนน่่าอยู่่ ดููผัักปลอดสารพิิษ เศรษฐกิิจพอเพีียง หมู่่ที่่�2 ตำำ บลปอแดง อำำเภอชนบท จัังหวััด ขอนแก่่น เป็็นหมู่่บ้้านที่่�จััดตั้้�งขึ้้�นตามพระราช บััญญััติิลัักษณะปกครองท้้องที่่� พุุทธศัักราช 2457 ตั้้�งขึ้้�นเมื่่�อปีีพ.ศ. 2445 โดยมีีนายเลี้้�ยง จะเรีียมพัันธ์์, นายบุุญมา ประชากููล, นายบุุญเพ็็ง ประชากููล,นายพุุฒ จัันทรเสรีี, นายมีี วิสุุิวงษ์ ์และ นายพาน โคตรแปร รวมทั้้�งหมด 6 ครอบครััว ได้้ พากัันอพยพมาจากบ้้านปอแดง หมู่่ที่่�1 โดยได้้ตั้้�ง บ้้านเรืือนอยู่่บริิเวณฝายน้ำ ำ� ล้้น เพื่่�อความสะดวกใน การทำำ นาและประกอบอาชีีพทางด้้านการเกษตร ต่่อมาจึึงได้้ตั้้�งชื่่�อหมู่่บ้้านว่่า “บ้้านหััวฝาย” เพื่่�อ ให้้สอดคล้้อง และเหมาะสมตามภููมิิประเทศของ หมู่่บ้้าน “บ้้านหััวฝาย” เป็็นหมู่่บ้้านเศรษฐกิิจพอ เพีียงต้้นแบบ สร้้างรายได้้เพิ่่�มให้้ชุุมชน นำำเสน่่ห์์ ภููมิิปััญญา วิิถีีชีีวิิต วััฒนธรรม และความคิิด สร้้างสรรค์์มาเป็็นรายได้้โดยมีีกลุ่่มอาชีีพ ต่่าง ๆ ได้้แก่่ วิิสาหกิิจชุุมชนผ้้าไหมมััดหมี่่�บ้้านหััวฝาย กลุ่่มสตรีีสหกรณ์์บ้้านหััวฝาย กลุ่่มสมุุนไพร กลุ่่ม ทำำขนมไทย กลุ่่มปลาร้้าบอง เป็็นต้้น นำำมาสู่่ การเป็็นแหล่่งเรีียนรู้้ด้้านอาชีีพและถ่่ายทอด องค์์ความรู้้ภููมิิปััญญาท้้องถิ่่�นให้้กัับนัักท่่องเที่่�ยว ที่่�มาเยี่่�ยมชมภายในหมู่่บ้้าน นอกจากนี้้�ยัังมีีพื้้�นที่่� ท่่องเที่่�ยวใกล้้เคีียง อาทิิศาลาไหมไทย หนอง กองแก้้ว วััดป่่าภููระงำ วััดป่่าภููหัันบรรพต เป็็นต้้น 10
5 2 8 7 4 1 10 6 วัดสามัคคีธรรม สระน้ำ โรงเร�ยนบานหัวฝาย โนนสะอาดว�ทยา แผนที่หมู่บ้าน แผนที่หมู่บ้าน 3 9 กศน.ตำบลปอแดง ปลูกหมอนเล�้ยงไหม ยำชนบท พานบายศร� แคบหมู ณ หัวฝาย เกษตรอินทร�ย วัฒนธรรมกลองยาวพ�้นบาน ปลาราบอง แซบนัว หัวฝาย ทอผาไหมมัดหมี่ แตมหมี่ ภูมิป�ญญาสมุนไพร ขนมดอกจอกหัวฝาย Google Maps หมูบานหัวฝาย แผนที่แชมป ขนมดอกจอกหัวฝาย วัฒนธรรมกลองยาวพ�้นบาน ปลูกหมอนเล�้ยงไหม พานบายศร� ภูมิป�ญญาสมุนไพร 1 2 3 4 5 เกษตรอินทร�ย ทอผาไหมมัดหมี่ แตมหมี่ แคบหมู ณ หัวฝาย ปลาราบอง แซบนัว หัวฝาย ยำชนบท 6 7 8 9 10 11
นางสาวพนิดา จะเรียมพันธ์ ขนมดอกจอก เป็็นขนมไทยโบราณ หน้้าตาคล้้ายดอกจอก ใช้้พิิมพ์์ดอกจอกจุ่่มแป้้ง นำำไปทอด กลายเป็็นขนมดอกจอก ที่ ่�มีีความสวยงาม กลิ่่�นหอม ชวนรัับประทาน รสชาติิอร่่อย กรอบ สมััยก่่อนนิิยมนำำไปเป็็นขนมมงคล ในงานพิิธีีการสำำคััญต่่าง ๆ เช่่น งานแต่่งงาน งานขึ้้�นบ้้านใหม่่ งานบวช เป็็นต้้น 12
นัักท่่องเที่่�ยวชมการสาธิิต ส่่วนประกอบและวิิธีีการทำำ ขนมดอกจอกสมุุนไพร นัักท่่องเที่่�ยวเรีียนรู้้�ร่่วมทำำขนม ดอกจอกสมุุนไพรและทดลองทำำ ราคาต่่อหััว : 60 บาท รอบที่ ่� รัับได้้: 10 - 15 คน วัันเวลาที่่�เปิิด - ปิิด ทุุกวััน เวลา 09.00น. – 15.00 น. สิ่่�งที่่�ได้้ในโปรแกรม ความรู้้�เกี่่�ยวกัับการทำำ ขนมดอกจอกสมุุนไพร ขนมดอกจอกสมุุนไพร 1 ถุุง 67 หมู่่ 2 บ้้านหััวฝาย ตำำ บลปอแดง อำำเภอชนบท จัังหวััดขอนแก่่น 40180 08 7091 7597 13
ผู้ใหญ่บ้านสุรศักดิ์ แปลยาว กลองยาว เป็็นเครื่่�องดนตรีีพื้้�นบ้้านของภาคอีีสานมาตั้้�งแต่่โบราณ กลุ่่มกลองยาวบ้้านหััวฝาย ได้้สืืบทอดศิิลปะทางด้้านการตีีกลอง มาตั้้�งแต่่บรรพบุุรุุษ อยากให้้คนรุ่่นหลัังได้้เห็็นและสืืบทอดกัันต่่อ ๆ ไป 14
53 หมู่่ 2 บ้้านหััวฝาย ตำำ บลปอแดง อำำเภอชนบท จัังหวััดขอนแก่่น 40180 (ทำำกิิจกรรมที่่�ศาลาประชาคม บ้้านหััวฝาย หมู่่ที่่� 2) 06 2195 8469 นัักท่่องเที่่�ยวฟัังแชมป์์เล่่าเรื่่�องราว เกี่่�ยวกัับกลองยาวพื้้�นบ้้าน นัักท่่องเที่่�ยวชมการสาธิิตการตีี กลองยาว และเรีียนรู้้�วิิธีีการ ตีีกลองยาว 15 ราคาต่่อหััว : 50 บาท รอบที่ ่� รัับได้้: 10 คน วัันเวลาที่่�เปิิด - ปิิด วัันเสาร์์และวัันอาทิิตย์์ เวลา 09.00 น. – 15.00 น. สิ่่�งที่่�ได้้ในโปรแกรม ผ้้าขาวม้้าคาดศีีรษะ 1 ผืืน ความรู้้�และประสบการณ์์ ในการตีีกลอง
แม่บุญสิน ราษฎร์เจริญ บ้้านหััวฝาย เป็็นหมู่่บ้้านที่ ่�มีีการปลููกหม่่อนเลี้้�ยงไหม มาตั้้�งแต่่บรรพบุุรุุษ มีีการพััฒนาแปลงหม่่อนจนได้้มาตรฐาน GAP และมีีการแปรรููปไหม เป็็นเส้้นไหมที่่�ได้้มาตรฐาน มกษ. สามารถผลิิตเส้้นไหมที่ ่�มีีคุุณภาพและได้้ราคา เป็็นศููนย์์เรีียนรู้้�ชุุมชนไหมไทย และเข้้าร่่วมโครงการ มููลนิิธิิส่่งเสริิมศิิลปชีีพ 16
ราคาต่่อหััว : 79 บาท รอบที่ ่� รัับได : 10 - 15 คน วัันเวลาที่่�เปิิด - ปิิด วัันเสาร์์และวัันอาทิิตย์์ เวลา 09.00 น. – 15.00 น. สิ่่�งที่่�ได้้ในโปรแกรม ความรู้้�เรื่่�องการปลููกหม่่อนเลี้้�ยงไหม การแปรรููปเป็็นเส้้นไหม รัังไหมขััดผิิว ฝีีมืือตััวเอง 1 ชุุด เดิินชมสวนหม่่อน เล่่าเรื่่�องราว เกี่่�ยวกัับการปลููกหม่่อนและเลี้้�ยงไหม พร้้อมทั้้�งสาธิิตการแปรรููปเป็็นเส้้นไหม นัักท่่องเที่่�ยวเรีียนรู้้�ทำำรัังไหมขััดผิิว และลงมืือทำำเอง 13 หมู่่ 2 บ้้านหััวฝาย ตำำ บลปอแดง อำำเภอชนบท จัังหวััดขอนแก่่น 40180 (ทำำกิิจกรรมที่่�กลุ่่มสตรีีสหกรณ์์ บ้้านหััวฝาย หมู่่ที่่� 2) 08 7949 6413 08 9011 6670 17
นางหนูเวียง วิสุวงษ์ พานบายศรีี เดิิมเรีียกว่่า บาศรีีสููดขวััญ หรืือ บายศรีีสู่่ขวััญ เป็็นพิิธีีที่่�ทำำกัันมาตั้้�งแต่่สมััยโบราณ พิิธีีสู่่ขวััญ สำำหรัับชาวอีีสาน จะประกอบพิิธีีในโอกาสต่่าง ๆ อาทิิ สู่่ขวััญเด็็กแรกเกิิด ทำำขวััญเดืือนเด็็ก สู่่ขวััญบวชเณร บวชนาค สู่่ขวััญบ่่าวสาว สู่่ขวััญรัับขวััญผู้้�ที่่�ได้้เลื่่�อนยศหรืือเลื่่�อนตำำแหน่่ง สู่่ขวััญส่่งขวััญ ผู้้�เดิินทางไกล เป็็นต้้น 18
เรีียนรู้้�เรื่่�องราวของพานบายศรีี และชมการสาธิิตวิิธีีการทำำ พานบายศรีีจากใบตอง พร้้อมทั้้�ง ร่่วมทดลองทำำบายศรีี นัักท่่องเที่่�ยวเรีียนรู้้�การพัับดอกไม้้ จากใบเตย และลงมืือปฏิิบััติิ ราคาต่่อหััว : 60 บาท รอบที่ ่� รัับได้้: 5 - 10 คน วัันเวลาที่่�เปิิด - ปิิด ทุุกวััน เวลา 09.00 น. – 15.00 น. สิ่่�งที่่�ได้้ในโปรแกรม ความรู้้�เกี่่�ยวกัับพานบายศรีี เครื่่�องดื่่�ม ดอกไม้้ใบเตยที่ ่� นัักท่่องเที่่�ยวทำำเอง 46 หมู่่ 2 บ้้านหััวฝาย ตำำ บลปอแดง อำำเภอชนบท จัังหวััดขอนแก่่น 40180 (ทำำกิิจกรรมที่่� วิิสาหกิิจชุุมชน ผ้้าไหมมััดหมี่่�บ้้านหััวฝาย) 08 0902 6954 19
พ่อจำ เริญ ไชยมาลา พ่่อจำำเริิญถืือว่่าเป็็นหมอสมุุนไพรที่ ่�สืืบทอดภููมิิปััญญาชาวบ้้าน จากรุ่่นปู่่�ย่่าตายาย เนื่่�องจากในสมััยก่่อนหมู่่บ้้านหััวฝาย อยู่่ห่่างไกลโรงพยาบาล ต้้องอาศััยยาสมุุนไพรในการรัักษา โรคต่่าง ๆ ดัังนั้้�นผู้้�มีีความรู้้�ทางด้้านสมุุนไพรในหมู่่บ้้าน จึึงเปรีียบเสมืือนหมอรัักษาโรค 20
นัักท่่องเที่่�ยวเดิินชมสวนสมุุนไพร พร้้อมเรีียนรู้้�เกี่่�ยวกัับสมุุนไพรไทย ต่่าง ๆ จากแชมป์์ ภููมิิปััญญาสมุุนไพร นัักท่่องเที่่�ยวเรีียนรู้้�วิิธีีการทำำ น้ำำ�สมุุนไพรต้้มสด พร้้อมทั้้�งลงมืือทำำ ราคาต่่อหััว : 60 บาท รอบที่ ่� รัับได : 10 คน วัันเวลาที่่�เปิิด - ปิิด ทุุกวััน เวลา 09.00 น. – 12.00 น. สิ่่�งที่่�ได้้ในโปรแกรม ความรู้้�เกี่่�ยวกัับสมุุนไพร น้ำำ�สมุุนไพรต้้มสด 1 ขวด ศููนย์์เรีียนรู้้สมุุนไพรพ่่อจำำเริิญ 90 หมู่่ 2 บ้้านหััวฝาย ตำำ บลปอแดง อำำเภอชนบท จัังหวััดขอนแก่่น 40180 06 5383 4707 21
นางมนตรี คูณภู่ เริ่่�มต้้นจากการช่่วยพ่่อแม่่ปลููกผัักสวนครััวมาตั้้�งแต่่เด็็ก จากการปลููกผัักเพื่่�อทานเอง โดยต้้องการทานผัักปลอดสารพิิษ มาสู่่การปลููกผัักเพื่่�อจำำหน่่าย โดยทำำตั้้�งแต่่ขั้้�นตอนการ เตรีียมแปลง เตรีียมปุ๋๋�ย เตรีียมดิิน เตรีียมเมล็็ดพัันธุ์์สำำหรัับปลููก 22
152 หมู่่ 2 บ้้านหััวฝาย ตำำ บลปอแดง อำำเภอชนบท จัังหวััดขอนแก่่น 40180 06 3230 8505 09 8604 4385 นัักท่่องเที่่�ยวเดิินชมสวนผััก พร้้อมเรีียนรู้้�ขั้้�นตอนการปลููกผััก และทดลองชิิมเมนููผัักที่่�แชมป์์ เกษตรอิินทรีีย์์เตรีียมไว้้ ให้้นัักท่่องเที่่�ยวปลููกผัักจาก เมล็็ดพัันธุ์์พร้้อมทั้้�งนำำกลัับบ้้าน ราคาต่่อหััว : 50 บาท รอบที่ ่� รัับได้้ : 10 - 20 คน วัันเวลาที่่�เปิิด - ปิิด ทุุกวััน เวลา 09.00น. – 17.00น. สิ่่�งที่่�ได้้ในโปรแกรม ความรู้้�เกี่่�ยวกัับการปลููกผััก น้ำำ�สมุุนไพร เมล็็ดพัันธุ์์พืืชใส่่กระถาง 23
แม่สุภาณี ประชากูล เป็็นการสืืบสานภููมิิปััญญาการทอผ้้าไหมมััดหมี่่�มาจากบรรพบุุรุุษ และพััฒนามาเป็็นผ้้าไหมแต้้มหมี่่� จนได้้รัับรางวััลระดัับประเทศ ของกรมการพััฒนาชุุมชน และมีีการพััฒนาลวดลายอย่่างต่่อเนื่่�อง จนมีีลวดลายกว่่า 500 ลาย และพััฒนาแปรรููปเป็็นผลิิตภััณฑ์์ ที่ ่�ทำำจากผ้้าไหมมากมาย ่ 24
นัักท่่องเที่่�ยวชมการนำำเสนอขั้้�นตอน การทอผ้้าไหม ซึ่่�งบางขั้้�นตอน นัักท่่องเที่่�ยวสามารถทดลองทำำได้้ อาทิิ การกวัักไหม การทอผ้้า เป็็นต้้น ให้้นัักท่่องเที่่�ยวทำำที่่� มััดผมจาก ผ้้าไหมปลายฟืืม วิิสาหกิิจชุุมชนผ้้าไหมมััดหมี่่� บ้้านหััวฝาย 46 หมู่่ 2 บ้้านหััวฝาย ตำำ บลปอแดง อำำเภอชนบท จัังหวััดขอนแก่่น 40180 08 1729 6025 08 3656 5644 ราคาต่่อหััว : 190 บาท รอบที่ ่� รัับได้้: 10 - 40 คน วัันเวลาที่่�เปิิด - ปิิด ทุุกวััน เวลา 09.00น. – 16.00 น. สิ่่�งที่่�ได้้ในโปรแกรม ความรู้้�เกี่่�ยวกัับการทอผ้้าไหม งานประดิิษฐ์์จากเศษผ้้าไหม 25
นายไพโรจน์ จะเรียมพันธ์ แคบหมูู เป็็นวิิธีีการแปรรููปและถนอมอาหารอย่่างหนึ่่�ง โดยนำำหนัังหมููมาผ่่านกรรมวิิธีีการทอดจนได้้ลัักษณะพองกรอบ ทั้้�งชิ้้�น มีีรสกลมกล่่อม มีีกลิ่่�นหอมชวนรัับประทาน โดยแคบหมูู นิิยมทานเป็็นอาหารทานเล่่น หรืือทานเป็็นเครื่่�องแนม กัับน้ำำ�พริิกต่่าง ๆ หรืือทานคู่่กัับก๋๋วยเตี๋๋�ยว 26
นัักท่่องเที่่�ยวชมการนำำเสนอขั้้�นตอน การผลิิตแคบหมููพร้้อมชมการสาธิิต การทำำและการทอดแคบหมูู นัักท่่องเที่่�ยวนำำแคบหมููมาประดัับ ตกแต่่งสติ๊๊�กเกอร์์คนละ 2 ถุุง 48 หมู่่ 2 บ้้านหััวฝาย ตำำ บลปอแดง อำำเภอชนบท จัังหวััดขอนแก่่น 40180 (ทำำกิิจกรรมที่่�ศาลากลางบ้้าน หััวฝาย) 08 9527 9862 ราคาต่่อหััว : 49 บาท รอบที่ ่� รัับได้้ : 10 - 20 คน วัันเวลาที่่�เปิิด - ปิิด ทุุกวััน เวลา 09.00 น. – 16.00 น. สิ่่�งที่่�ได้้ในโปรแกรม ความรู้้�เกี่่�ยวกัับการทำำแคบหมูู แคบหมููพร้้อมรัับประทาน 2 ถุุง 27
แม่สมบัติ รูปสูง ปลาร้้าบอง หรืือเรีียกว่่า “แจ่่วบอง” คืือผลิิตภััณฑ์์ที่ ่�ทำำจาก ปลาร้้าและสมุุนไพรต่่าง ๆ อาทิิ หอมแดง กระเทีียม ข่่า ตะไคร้้ พริิกแห้้ง ปรุุงรสให้้ได้้รสชาติิกลมกล่่อม นิิยมรัับประทานคู่่กัับ ผัักสด ปลาร้้าบองของแม่่สมบััติิ เป็็นสููตรดั้้�งเดิิมของแม่่เหล่่า ซึ่่�งได้้สืืบทอดมาจากรุ่่นสู่่รุ่่น ใครที่่�ได้้มาเยืือนบ้้านหััวฝาย จะต้้องไม่่พลาดที่ ่� จะลิ้้�มรส 28
นัักท่่องเที่่�ยวชมการนำำเสนอ ขั้้�นตอนการทำำปลาร้้าบอง พร้้อมชม การสาธิิตวิิธีีการทำำ นัักท่่องเที่่�ยวสามารถทดลองทำำ ในแต่่ละขั้้�นตอน นัักท่่องเที่่�ยวได้้ชิิมปลาร้้าบอง ราคาต่่อหััว : 49 บาท รอบที่ ่� รัับได้้: 10 - 15 คน วัันเวลาที่่�เปิิด - ปิิด ทุุกวััน เวลา 09.00 น. – 15.00 น. สิ่่�งที่่�ได้้ในโปรแกรม ความรู้้�เกี่่�ยวกัับการทำำปลาร้้าบอง ปลาร้้าบอง 1 กระปุุก 164 หมู่่ 2 บ้้านหััวฝาย ตำำ บลปอแดง อำำเภอชนบท จัังหวััดขอนแก่่น 40180 (ทำำกิิจกรรมที่่�กลุ่่มสตรีีสหกรณ์์ บ้้านหััวฝาย) 06 5090 5374 29
นางอุบลรัตน์ มหาหงษ์ ในชุุมชนบ้้านหััวฝาย มีีการเลี้้�ยงไหม และมีีดัักแด้้จำำนวนมาก จึึงมีีการนำำดัักแด้้มาแปรรููปเป็็นอาหาร ตั้้�งแต่่สมััยบรรพบุุรุุษ โดยมีีการนำำดัักแด้้มาคั่่�วแล้้วนำำมาปรุุงรสด้้วยสมุุนไพรพื้้�นถิ่่�น เป็็นอาหารพื้้�นถิ่่�นที่ ่�มีีมาตั้้�งแต่่ดั้้�งเดิิม อร่่อย ได้้คุุณค่่าทาง สารอาหาร และเป็็นเอกลัักษณ์์ของบ้้านหััวฝาย 30
นัักท่่องเที่่�ยวชมการนำำเสนอ ส่่วนประกอบสำำคััญพร้้อมชม การสาธิิตวิิธีีการทำำยำำชนบท นัักท่่องเที่่�ยวสามารถทดลองทำำ ในแต่่ละขั้้�นตอน อาทิิ การคั่่�ว การหั่่�นสมุุนไพร เป็็นต้้น นัักท่่องเที่่�ยวได้้ชิิมยำำชนบท ราคาต่่อหััว : 59 บาท รอบที่ ่� รัับได้้: 10 - 15 คน วัันเวลาที่่�เปิิด - ปิิด ทุุกวััน เวลา 09.00น. – 15.00 น. สิ่่�งที่่�ได้้ในโปรแกรม ความรู้้�เกี่่�ยวกัับการทำำยำำชนบท ยำำชนบท 1 กระปุุก 142 หมู่่ 2 บ้้านหััวฝาย ตำำ บลปอแดง อำำเภอชนบท จัังหวััดขอนแก่่น 40180 (ทำำกิิจกรรมที่่�วิิสาหกิิจชุุมชน ผ้้าไหมมััดหมี่่�บ้้านหััวฝาย) 08 0028 6345 31
ชื่่�อหนัังสืือ หนัังสืือแนะนำำการท่่องเที่่�ยว ชุุมชนท่่องเที่่�ยวเชิิงสร้้างสรรค์์ จััดทำำโดย สำำนัักงานพััฒนาชุุมชนอำำเภอชนบท ที่ ่� ว่่าการอำำเภอชนบท ตำำบลชนบท อำำเภอชนบท จัังหวััดขอนแก่่น โทรศััพท์์ 043286255 โทรสาร 043286255 ที่ ่�ปรึึกษา นายไกรสร กองฉลาด ผู้้�ว่่าราชการจัังหวััดขอนแก่่น นางสาวอััญชนิิดา กมลเพ็็ชร พััฒนาการจัังหวััดขอนแก่่น นายปิิยะพงษ์์ คลัังทอง นายอำำเภอชนบท คณะผู้้�จััดทำำ นางสาวกมลรััตน์์ สุุขสนิิท พััฒนาการอำำเภอชนบท นางสาวเสาวนีีย์์ ผานาค นัักวิิชาการพััฒนาชุุมชนชำำนาญการ นางอััมพร สุุดดีี นัักวิิชาการพััฒนาชุุมชนชำำนาญการ นางสาวพิิชชา ชนะวงษ์์ นัักวิิชาการพััฒนาชุุมชนปฏิิบััติิการ 32