สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก

1

ก2

คำนำ

บทเรยี นสำเรจ็ รูป เลม่ ที่ 2 เรอื่ ง สัตว์สะเทินนำสะเทนิ บก เป็น
เอกสำรบทเรยี นสำเร็จรูป จดั ทำขนึ เพื่อใชป้ ระกอบกำรเรยี น กลมุ่ สำระกำร
เรยี นรูว้ ิทยำศำสตร์ ชนั ประถมศึกษำปที ี่ 4 กำหนดเนอื หำเปน็ ขนั ตอนภำยใน
กรอบ ช่วยทำใหน้ ักเรยี นอำ่ นแล้วเข้ำใจงำ่ ยมำกยิ่งขนึ ซงึ่ ภำยในกรอบเนอื หำมี
ขอ้ กำหนดท่นี ักเรยี นสำมำรถตรวจสอบ ควำมถูกต้องได้ดว้ ยตนเอง

ผู้พัฒนำบทเรียนสำเร็จรปู หวังเปน็ อย่ำงยิง่ ว่ำจะเกิดประโยชน์อยำ่ งสูงสุด
ที่จะทำให้นักเรยี นบรรลุจุดม่งุ หมำยของหลกั สตู ร และเปน็ ผู้ที่มีคุณลกั ษณะ
อันพึงประสงค์ ตำมหลกั สูตรกำรศึกษำขนั พนื ฐำนพทุ ธศกั รำช 2560 และ
สำมำรถนำไปประยุกต์ใชใ้ นชวี ติ ประจำวนั ได้เปน็ อย่ำงดยี ่ิง

นำงจรรยำภรณ์ อิสสระวงษ์

3ข หนา้
ก
สารบัญ ข

รายการ 1
คำนำ 2
สำรบญั 3
คำแนะนำสำหรับครู 4
คำแนะนำสำหรับนกั เรียน
แผนภมู ขิ นั ตอนกำรเรยี นบทเรียนสำเรจ็ รปู 5
มำตรฐำนตัวชีวัด/สำระสำคญั /จดุ ประสงค์กำรเรียนร/ู้ 8
สำระกำเรยี นรู้ 9
แบบทดสอบก่อนเรยี น 10
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน 11
กรอบนำ 12
กรอบควำมรู้ท่ี 1 13
กรอบควำมรู้ที่ 2 14
กรอบควำมรูท้ ี่ 3 15
กรอบควำมรทู้ ี่ 4 16
กรอบควำมรู้ที่ 5 17
กรอบควำมรู้ที่ 6 18
กรอบควำมรู้ที่ 7 19
กรอบควำมรู้ท่ี 8 20
กรอบควำมรู้ท่ี 9 21
กรอบควำมรู้ที่ 10
กรอบควำมรูท้ ี่ 11
กรอบควำมรู้ท่ี 12

1
สารบญั (ตอ่ )

รายการ หนา้
กรอบควำมรทู้ ่ี 13 22
กรอบควำมรู้ที่ 14 23
กรอบควำมรูท้ ี่ 15 24
แบบฝกึ หัด 25
เฉลยแบบฝึกหัด 26
แบบทดสอบหลงั เรยี น 27
เฉลยแบบทดสอบหลงั เรยี น 30
เอกสำรอ้ำงองิ 31

1

คาแนะนาสาหรบั ครูผ้สู อนในการนาบทเรียนสาเร็จรูปไปใช้ ดงั น้ี

1. ชแี จง อธบิ ำยวิธกี ำรศกึ ษำบทเรียนสำเรจ็ รูป เลม่ ท่ี 1 เรอื่ ง สตั วส์ ะเทินนำสะเทนิ บก
ให้นักเรยี นเขำ้ ใจ
2. แจกบทเรียนสำเรจ็ รปู ให้นกั เรยี น เพ่ือศกึ ษำวิธกี ำรใชบ้ ทเรียนและทำแบบทดสอบ
ก่อนเรียน เม่อื นักเรยี นทำแบบทดสอบเสร็จแล้วใหบ้ นั ทกึ ผลกำรทดสอบ
3. ศึกษำบทเรียนสำเรจ็ รูปด้วยตนเองไปทีละกรอบ และตอบคำถำม ในแตล่ ะกรอบ
ถ้ำตอบไม่ได้ ให้ยอ้ นกลบั ไปศึกษำเนอื หำที่เรียนผำ่ นมำจนกวำ่ จะเขำ้ ใจและตอบ
คำถำมได้
4. ทำกิจกรรม แบบฝกึ หดั แบบทดสอบหลังเรยี น และบันทกึ ผล กำรประเมินเพ่อื
เปรียบเทยี บกำรทดสอบก่อนเรียนและหลังเรยี น
5. บทเรียนสำเร็จรูป เล่มท่ี 1 เร่ือง สัตวส์ ะเทินนำสะเทินบก ใช้เวลำเรียน จำนวน
2 ชัว่ โมง

2

คำแนะนำสำหรบั นักเรียน

1. นักเรยี นอ่ำนจุดประสงคข์ องบทเรียนสำเรจ็ รูปให้เขำ้ ใจ แลว้ ทำแบบทดสอบ
กอ่ นเรยี น เมอื่ ทำแบบทดสอบเสรจ็ แลว้ ตรวจคำตอบจำกเฉลย รวบรวม
กระดำษคำตอบสง่ ครูผู้สอน บันทึกคะแนนของตนเองที่ทำไดก้ อ่ นเรียน
2. ศึกษำบทเรียนสำเรจ็ รปู ทลี ะกรอบ ไมข่ ้ำมกรอบตอบคำถำมและตรวจ
คำตอบจำกแบบเฉลย กำรตอบถกู ให้ศกึ ษำเนือหำกรอบตอ่ ไปได้แตห่ ำกตอบ
ผิดใหศ้ ึกษำกรอบเดมิ ซำอีกจนกว่ำจะเขำ้ ใจ และถ้ำตอบคำถำมถกู ตอ้ งถึงจะ
ศกึ ษำเนือหำในกรอบต่อไปได้
3. เมอ่ื ศกึ ษำบทเรยี นสำเร็จรปู ครบทุกกรอบแลว้ ให้นกั เรียนทำกจิ กรรม
แบบฝึกหัดและแบบทดสอบหลังเรียน ไม่ควรดูเฉลยกอ่ นทำ เมอ่ื เสรจ็ แล้วให้
ตรวจคำตอบเองจำกเฉลย
4. นำคะแนนที่ไดจ้ ำกกำรทดสอบกอ่ นเรยี นและหลังเรียนเปรยี บเทียบ
ควำมก้ำวหน้ำของกำรเรยี น
5. เม่ือปฏิบัตกิ จิ กรรมครบทุกขนั ตอนแล้ว นำบทเรยี นสำเร็จรปู สง่ คนื คณุ ครู

3

แผนภูมขิ ัน้ ตอนการเรียนบทเรียนสาเร็จรูป

1.ทาแบบทดสอบกอ่ นเรยี น 8. เก็บรวบรามบทเรียน
(เพ่ือวัดความร้พู ้นื ฐาน) สาเรจ็ รูปสง่ คืนครู

2.ศึกษาเนื้อหาแตล่ ะกรอบ ตอบ ูถก กลับไป ึศกษำในกรอบเดิม ีอกรอบ 7.ทาแบบทดสอบหลงั เรยี น
โดยเรม่ิ จากกรอบท่ี 1 และตรวจคาตอบจากแบบเฉลย

3. ตอบคาถาม 6. ทาแบบฝกึ หดั ท้ายบทเรยี น
ท้ายกรอบ และตรวจคาตอบจากแบบเฉลย

4.ตรวจคาตอบ 5. ศกึ ษาเนอ้ื หากรอบถดั ไป
จากกรอบเฉลย และตอบคาถามท้ายกรอบจน
ครบทกุ กรอบ
ตอบถูก ศึกษำต่อไป )

4

มำตรฐำน/ตวั ชีวดั / จุดประสงคก์ ำรเรยี นรู้ /สำระกำรเรียนรู้

มาตรฐาน ว 1.3 เข้ำใจกระบวนกำรและควำมสำคัญของกำรถำ่ ยทอด
ลกั ษณะทำงพนั ธุกรรม สำรพนั ธุกรรม กำรเปลยี่ นแปลงทำงพนั ธกุ รรมท่มี ี
ผลต่อสิ่งมีชีวติ ควำมหลำกหลำยทำงชีวภำพและววิ ฒั นำกำร ของ
ส่ิงมีชวี ติ รวมทังนำควำมรูไ้ ปใช้ประโยชน์
ว1.3 ป4/3 จำแนกสัตวอ์ อกเปน็ สัตวม์ ีกระดกู สนั หลังและสตั ว์ไมม่ ี
กระดกู สันหลัง โดยใชก้ ำรมีกระดกู สันหลังเปน็ เกณฑ์ โดใชข้ ้อมูลท่ี
รวบรวมไว้
ว1.3 ป4/4. บรรยำยลักษณะ เฉพำะท่ีสังเกตไดข้ องสัตว์มกี ระดกู สนั หลัง
ในกล่มุ ปลำ กลมุ่ สตั วส์ ะเทนิ น้ำสะเทนิ บก กลุ่มสตั ว์เลอื ยคลำน กลมุ่ นก

และกลุม่ สัตวเ์ ลียงลกู ด้วยนำนม และยกตัวอยำ่ งสิง่ มีชีวิตในแตล่ ะกลุ่ม

5

แบบทดสอบก่อนเรยี น บทเรียนสำเร็จรปู
กลุ่มสำระกำรเรยี นรูว้ ทิ ยำศำสตร์ ชนั ประถมศึกษำปที ่ี 4

เล่มท่ี 2 เรือ่ งสตั วส์ ะเทินนำสะเทนิ บก

คำชแี จง

1. ใหน้ ักเรียนทำเคร่ืองหมำย  ขอ้ ทีถ่ ูกที่สดุ เพยี งข้อเดยี วลงใน
กระดำษคำตอบ

2. แบบทดสอบมีทังหมด 10 ข้อ คะแนนเตม็ 10 คะแนน
เวลำ 10 นำที

1. ข้อใดกล่ำว ไม่ถูกต้อง เกี่ยวกับสตั วค์ ร่งึ บกคร่ึงนำ
ก. เปน็ สตั ว์ที่อำศัยอยู่ไดท้ ังบนบกและในนำ
ข. เปน็ สัตวเ์ ลอื ดเยน็
ค . เปน็ สตั ว์มีกระดูกสนั หลงั ขนำดเลก็ ที่สดุ
ง. ตัวเตม็ วัยอำศัยอยู่ในนำเทำ่ นัน

2. ขอ้ ใดเปน็ ลกั ษณะของสตั วค์ ร่ึงบกครง่ึ นำ
ก. เป็นสตั ว์เลือดเยน็
ข. เป็นสตั ว์มีกระดูกสันหลงั
ค. อำศัยอยใู่ นนำ
ง. ถกู ทงั ก. ข. และ ค.

3. สตั วค์ รงึ่ บกครงึ่ นำมีชือ่ เรยี กอกี อย่ำงหนง่ึ ว่ำอย่ำงไร
ก. สตั ว์เลอื ดเยน็
ข. สัตว์เลอื ดอุน่
ค. สตั วส์ ะเทินนำสะเทนิ บก
ง. สัตวบ์ กและสตั ว์นำ

6

4. ตัวออ่ นของสัตวค์ ร่ึงบกคร่ึงนำ มลี กั ษณะตำมข้อใด
ก. ข.

ค. ง.

5. กำรเจริญเตบิ โตของสัตว์ครง่ึ บกคร่งึ นำมกี รี่ ะยะ
ก. 2 ระยะ
ข. 3 ระยะ
ค. 4 ระยะ
ง. 5 ระยะ

6. หำยใจดว้ ยปอดและผวิ หนงั อำศัยอย่บู นบก เปน็ ชว่ งชีวติ ของสตั ว์
ครง่ึ บกครึง่ นำในระยะใด
ก. ตัวเตม็ วัย
ข. ตวั อ่อนระยะที่ 1
ค. ตัวอ่อนระยะท่ี 2
ง. ลกู อ๊อด

7

7. ขอ้ ใด ไมใ่ ช่ สตั วค์ รง่ึ บกคร่ึงนำ

ก. กบ เขียด องึ่ อ่ำง

ข. เขยี ด คำงคก จิงจก

ค. กบ องึ่ อำ่ ง งูดนิ

ง. อง่ึ อำ่ ง ปำด ซำลำมำนเดอร์

8. สตั วค์ รง่ึ บกครึ่งนำ เมอื่ เตบิ โตเต็มที่แล้วส่ิงใดจะหำยไปจำกร่ำงกำย

ก. หำง ข. ปำก

ค. เทำ้ ง. ผวิ หนงั

9. บริเวณใดทีไ่ ม่สำมำรถพบสัตว์ครึง่ บกครึง่ นำได้

ก. แมน่ ำ ข. ทงุ่ นำ

ค. ภูเขำ ง. ขวั โลกเหนอื

10. เม่ือถงึ ฤดูหนำว สัตวค์ รึ่งบกครึ่งนำมกั จะจำศีลเพรำะเหตใุ ด
ก. เพรำะตอ้ งกำรพักผ่อน
ข. เพรำะหนคี วำมแห้งแลง้
ค. เพรำะรอผสมพันธ์ุ
ง. เพรำะร่ำงกำยขำดนำ

8

เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรียน

ขอ้ คำตอบ
1 ง. ตัวเต็มวยั อำศัยอยู่ในนำเท่ำนัน
2 ง. กกู ทัง ก.ข.และ ค
3 ค สตั วส์ ะเทินนำสะเทินบก
4ง
5 ค 4 ระยะ
6 ก ตัวเต็มวยั
7 ข เขยี ด คำงคก จงิ จก
8 ก หำง
9 ง ขวั โลกเหนอื
10 ข เพรำะหนคี วำมแหง้ แล้ง

9

สวสั ดคี ะ นกั เรยี นทุกคน พบกัน
อกี ครงั คุณครจู ะใหน้ กั เรยี นได้
ศึกษำสัตวม์ กี ระดกู สันหลงั ประเภท
ที่ 2 น่ันกค็ ือ สัตวส์ ะเทนิ นำสะเทนิ
บก อยำกรแู้ ล้วใช่ไหมคะวำ่ มี
อะไรบ้ำง จะแตกต่ำงจำกสตั วม์ ี
กระดกู สนั หลงั ประเภทปลำอยำ่ งไร
เรำมำเริ่มศกึ ษำกันเลยคะ

10

สตั วส์ ะเทินนำสะเทนิ บก

สัตว์ครึง่ บกครงึ่ นำ หรอื บำงครงั อำจเรยี กว่ำ สตั วส์ ะเทินนำสะเทิน
บก คือสตั วท์ มี่ ีช่วงชวี ิตชว่ งแรกอำศัยอยใู่ นนำ และช่วงเจรญิ พันธุ์
อำศยั อยบู่ นบก เปน็ สัตว์ชนดิ เล็กทสี่ ดุ ของสตั วม์ ีกระดกู สนั หลงั

ทีม่ ำ http://www.school.net.th/schoolnet/article/read.php?article_id=362)

คำถำมกรอบที่ 1 สตั วค์ รึ่งบก
ครง่ึ นำ เรียกอกี ชื่อหนง่ึ วำ่ ....
...............................................

11

เฉลยกรอบท่ี 1 : สัตว์สะเทินนำสะเทินบก

ตวั อยา่ งสตั ว์สะเทินน้าสะเทินบก
สตั วท์ ี่อยใู่ นประเภทสัตว์ครงึ่ บกคร่ึงนำ หรือสะเทนิ นำสะเทนิ บก ได้แก่
กบ เขยี น อ่ึงอำ่ ง ปำด คำงคก ซำลำมำนเดอร์ และนวิ ต์

ภาพ กบ ภาพ เขียด ภาพ ปาด

ภำพ คำงคก ภำพ อึ่งอำ่ ง

http://www.slideshare.net/savokclash/ss-16134443

คำถำมกรอบท่ี 2 ยกตัวอยำ่ ง
สัตวค์ ร่งึ บกคร่ึงนำมำ 3 ชนิด

12

เฉลยกรอบที่ 2 กบ เขยี ด องึ่ อำ่ ง ปำด
คำงคก ชำลำมำนเดอร์ นิวต์

สตั วส์ ะเทินนำสะเทนิ บกทย่ี งั คงหำงไวเ้ มือ่ เจริญเติบโตเตม็ ท่ีซ่งึ แตกต่ำง
จำกสตั วค์ รึง่ บกครง่ึ นำชนดิ อื่น ๆ คอื ซำลำมำนเดอร์และนิวต์

ภำพ ซำลำมำนเดอร์ ภำพ นิวต์

ทมี่ ำ :http://www.sahavicha.com/?name=knowledge&file=
readknowledge&id =3851

งดู นิ เปน็ สัตว์ครึ่งบกครงึ่ นำ
อำศยั อยใู่ นเขตอำกำศอบอุ่น ออกล่ำเหย่ือ
ในเวลำกลำงคนื และอำศัยอย่ใู นโพรงดนิ

ทม่ี ำ: สำรำนุกรมวิทยำศำสตร์ของคงิ ฟิชเชอร์

ภาพ งดู นิ

คำถำมกรอบที่ 3 สัตวค์ รง่ึ บกครึง่ นำที่คงหำงไว้
ถงึ แมจ้ ะเจริญเตบิ โตเต็มที่แลว้ คือสตั วท์ อ่ี ยใู่ น
ตวั เลอื ก ก. หรือ ข.

ก. ข

13

เฉลยกรอบท่ี 3 ข

สตั ว์สะเทนิ นำสะเทนิ บก เป็นสัตว์เลือดเยน็ เหมือนปลำ หมำยควำม
ว่ำ สตั ว์ครึ่งบกคร่ึงนำไม่สำมำรถควบคมุ อุณหภูมขิ องร่ำงกำยได้ ต้อง
อำศยั ดวงอำทติ ยท์ ำใหร้ ่ำงกำยอบอนุ่

คำถำมกรอบท่ี 4 จงเตมิ ข้อควำมในช่องวำ่ งให้ถูกตอ้ ง
1) สตั วค์ รึง่ บกครึ่งนำเป็นสัตว์เลอื ด........................เหมือนปลำ
2) สตั วค์ รง่ึ บกครึ่งนำไม่สำมำรถควบคมุ ....................

รำ่ งกำยได้
3) สตั ว์เลอื ดเย็นต้องไดร้ ับแสงจำก.............................ทำให้

ร่ำงกำยอบอุ่น

14

เฉลยกรอบท่ี 4 : ข้อ 1) เลอื ดเย็น ขอ้ 2) อณุ หภมู ิ
3) ดวงอำทิตย์

ชีวิตของสตั วส์ ะเทนิ นำสะเทนิ บก

สตั วส์ ะเทินนำสะเทนิ บก สว่ นใหญเ่ ริ่มต้นชีวติ ในนำ วำงไข่
ในนำ ตัวออ่ นอำศยั อยูใ่ นนำหำยใจด้วยเหงอื ก เมอ่ื โตเตม็ จะมีปอด
ทำหน้ำทีห่ ำยใจแทนเหงอื กและผวิ หนงั ขนึ มำดำรงชีวติ อยู่บนบก

คำถำมกรอบท่ี 5 ใหน้ กั เรยี นทำเครื่องหมำย
หน้ำข้อควำมท่ีถูก และทำเครื่องหมำย ×
หน้ำขอ้ ควำมทผ่ี ิด
.............1) สตั ว์ครึง่ บกครึง่ นำวำงไข่บนบก
..............2) ตวั ออ่ นของสตั ว์คร่งึ บกคร่งึ นำ

หำยใจดว้ ยเหงือก
..............3) สัตว์ครึ่งบกคร่ึงนำเมอื่ โตเตม็ ที่

หำยใจดว้ ยเหงอื ก
..............4) ตัวเตม็ วยั ของสตั ว์ครึ่งบกคร่ึงนำ

ดำรงชีวิตอยบู่ นบก

15

เฉลยกรอบท่ี 5 : ขอ้ 1) × ข้อ 2) 
ขอ้ 3) × ข้อ 4) 

ลักษณะสาคัญของสตั ว์สะเทินนา้ สะเทนิ บก
ผิวหนังบำง ไมม่ เี กล็ด สขี องผวิ หนังจะเปลีย่ นแปลงไปตำม
สภำพแวดลอ้ ม ไมม่ ีคอ มีขำ 2 คู่ ขำหนำ้ สนั ขำหลงั ยำว
มหี เู ป็นแผน่ กลม ๆ สำหรบั รับเสยี มีลินใชจ้ บั อำหำร ลินแยกเป็น
2 แฉก และมียำงเหนียวสำหรับจบั แมลงทม่ี ีชีวิต

คำถำมกรอบท่ี 6 ข้อใดเปน็
ลักษณะสำคญั ของสัตวค์ รง่ึ บก
คร่งึ นำ

ก. ผวิ หนงั หนำ ไมม่ ีเกลด็ มขี ำ 2 คู่ มหี ูเปน็ แผ่นกลม ๆ สำหรบั
ฟงั เสียง มลี ินจับอำหำร

ข. ผวิ หนังบำง ไมม่ เี กลด็ มขี ำ 2 คู่ มหี เู ปน็ แผน่ กลม ๆ สำหรับ
ฟังเสยี ง มีลินจบั อำหำร

16

เฉลยกรอบที่ 6 : ข
ลกั ษณะภายนอกของกบ

สัตว์ ประเภทนมี ีขำทรงพลงั ซง่ึ สำมำรถกระโดดไดไ้ กลๆ รวมทงั มี
พังผืดที่นิวเท้ำเพื่อสำมำรถวำ่ ยนำได้ ตำของสัตว์ชนดิ นจี ะโปนออก จึงทำ
ให้ มองเห็นดำ้ นหลังได้ สว่ นผิวหนังจะไมม่ ีเกลด็ และชุมชนื ตลอดเวลำ
เพรำะมีต่อมสรำ้ งนำเมือกคอยขบั เมอื กออกมำเม่ือผวิ หนงั แหง้

ทม่ี ำ TOP ชัน ป.6 วชิ ำวทิ ยำศำสตร์

คำถำมกรอบที่ 7 กบมี(1)..............................
ทรงพลัง มพี ังผืดทีน่ วิ เพื่อสำมำรถ(2)................
มีตำ.(3)............................. ทำใหม้ องเห็น
ดำ้ นหลงั ได้ม.ี (4)....................................เพื่อคอยขบั .
(5)...................เพื่อให้ผิวหนังชุ่มชืนตลอดเวลำ

17

เฉลยกรอบที่ 7 : (1) ขำ (2) ว่ำยนำ (3)โปนออก
(4) ตอ่ มสรำ้ งนำเมอื ก (5)นำเมือก

วัฏจกั รชีวติ สตั ว์สะเทนิ นา้ สะเทนิ บก

เมอ่ื ปอด กบวำงไขใ่ นนำ ไขจ่ ะ
พัฒนำเตม็ ที่ 1 มวี ้นุ หุ้มรอบ ๆ
กบก็
เจรญิ เตบิ โต 5 ไขฟ่ ักเปน็ ตวั
และสำมำรถ อ่อนเรียกวำ่
ขึนจำกนำได้ 2 ลกู ออ๊ ด จะ
อำศยั อยูใ่ นนำ
4 3 หำยใจดว้ ย
เหงือก
เม่อื เติบโตขนึ จะมีปอด ภำพวฏั จกั รชวี ิตของกบ
ทำหน้ำท่ีหำยใจแทน ขำหลังของลกู ออ๊ ด
เหงอื กและขำหนำ้ งอกออกมำกอ่ น
เกิดขนึ หำงหดสนั เข้ำ

คำถำมกรอบที่ 8 วัฏจกั รชีวติ ของกบมี
ก่รี ะยะ

18

เฉลยกรอบท่ี 8 : 4 ระยะ

อำหำรของสัตว์สะเทนิ นำสะเทนิ บก
ตัวอ่อนของสะเทนิ นำสะเทนิ บกจะกินตะไครน่ ำ พชื นำและสตั วน์ ำตัว
เลก็ ๆ ตวั โตเตม็ วันกินแมลง หรือสตั ว์ขนำดเลก็ อื่น ๆ เป็นอำหำร
ซงึ่ มันจะอยูน่ ่ิง ๆ และคอยใหเ้ หยือ่ ผำ่ นมำ บำงชนิดใช้ลินยำวและเหนยี ว
ในกำรจบั เหย่ือ

ภำพ กบกนิ แมลง
ทม่ี ำ http://board.postjung.com/787579.html

คำถำมกรอบท่ี 9 อำหำร
ของกบชว่ งตัวเตม็ วัยคือ
........................................

19

เฉลยกรอบท่ี 9 แมลง หรือสัตวข์ นำด
เลก็

สัตว์สะเทนิ นา้ สะเทินบกอาศยั อยทู่ ่ใี ด

เรำพบสตั ว์สะเทนิ นำสะเทินบกพบอยู่ทั่วโลก ยกเว้นบรเิ วณขวั
โลกเหนือและ ขวั โลกใต้ พวกมนั มถี ่นิ ท่ีอยูแ่ ตกต่ำงกนั มำกมำย รวม
ทั่งปำ่ ดงดิบ สระนำ ป่ำ และทะเลสำบ ตลอดจนภเู ขำสูงหรือ
แม้กระท่ังทะเลทรำย

ถงึ แมว้ ่ำตัวเตม็ วัยของสัตว์สะเทินนำสะเทนิ บกจะสำมำรถ
ดำรงชวี ติ อยู่ในฤดูแล้งได้ แตก่ ็จะตอ้ งอยู่ในสภำพแวดลอ้ มทชี นื เช่น
แมน่ ำหรือสระ ในปำ่ ดงดบิ เขตรอ้ นท่ชี ืน

ภำพ แหล่งที่อยู่อำศยั ของกบ

http://www.fishing4you.com/webboard/index.php?topic=3055.0

คำถำมกรอบท่ี 4 บรเิ วณใดท่จี ะ
ไม่พบสตั ว์คร่งึ บกครึ่งนำ.......

20

เฉลยกรอบที่ 10 ขัวโลกเหนือและขวั โลกใต้

ระบบหายใจของสตั ว์สะเทินน้าสะเทนิ บก

สตั ว์คร่ึงบกครง่ึ นา้ หายใจ ในขณะทเ่ี ปน็ ตัวอ่อนจะหำยใจ
ดว้ ยเหงอื ก (ลกู อ๊อด) และอำศยั อย่ใู นนำ เมอื่ โตขนึ จะอำศัยอยู่
บนบกและหำยใจดว้ ยปอด กล่ำว คร่ึงชีวติ หนงึ่ อำศัยอย่ใู นนำ
มีกำรหำยใจด้วยเหงือก อีกครึง่ ชีวิตหนงึ่ อำศยั อยบู่ นบก มกี ำร
หำยใจดว้ ยปอด

เม่ือถงึ ฤดหู นำวสัตวพ์ วกนจี ะจำศีลอย่ใู นรูเพอ่ื หนคี วำม
แหง้ แลง้ หำยใจด้วยผิวหนังซ่งึ จะตอ้ งเปยี กชืนอยตู่ ลอดเวลำ

คำถำมกรอบท่ี ลูกออ๊ ด
หำยใจด้วย (1)………………………
ตัวเตม็ วยั ของกบหำยใจด้วย
(2)..........................

21

เฉลยกรอบที่ (1) เหงอื ก (2) ปอด

การสืบพนั ธ์ุของสตั ว์สะเทินน้าสะเทินบก

สัตวส์ ะเทนิ นำสะเทนิ บกผสมพนั ธ์ุนอกร่ำงกำย ปฏิสนธภิ ำยนอก
ตัวเมียวำไขเ่ ป็นกลุ่มอยู่ในนำ มวี ุ้นหมุ้ ปอ้ งกันอันตรำยให้กับไข่ ตัวผ้จู ะ
ฉีดนำเชือเข้ำผสมกบั ไข่ มกั จะผสมพนั ธ์กุ ันใสช่วงฤดูฝน และจะสบื พันธ์
เม่ือมีอำยุ 3-5 ปี

คำถำมกรอบที่ 12 กบมกี ำร
ปฏสิ นธภิ ำยนอกหรือภำยใน

22

เฉลยกรอบที่ 12 ปฏิสนธิภำยนอก

กำรหมุนเวียนเลอื ดของสัตวส์ ะเทนิ นำสะเทินบก
สัตว์สะเทินนำสะเทนิ บกมีหัวใจ 3 ห้อง หวั ใจหอ้ งบน แบ่งเปน็ ซ้ำย
และขวำ แตห่ อ้ งลำ่ ง ยังคงมีหอ้ งเดยี ว เลือดทมี่ อี อกซิเจนนอ้ ยจำกส่วน
ต่ำง ๆ ของร่ำงกำยไหลเข้ำสหู่ ัวใจหอ้ งบนขวำ สว่ นเลือดทไ่ี หลออกจำก
ปอด เปน็ เลอื ดท่มี อี อกซิเจนมำกจะไหลเข้ำสู่หวั ใจห้องบนซ้ำย จำกนนั
เลือดทงั สองห้องจะไหลไปยังห้องลำ่ ง แล้วหัวใจห้องลำ่ งจะบีบตวั ส่งเลอื ด
ไปยงั สว่ นตำ่ ง ๆ ของรำ่ งกำย เลอื ดทม่ี ีออกซเิ จนน้อยเม่อื ออกจำหวั ใจ
หอ้ งล่ำงจะไปยงั ปอดและผวิ หนงั เพ่ือแลกเปลี่ยนแกส๊ กลำยเปน็ เลือกทมี่ ี
ออกซิเจนมำก แล้วไหลกลบั เข้ำส่หู ัวใจห้องบนซ้ำย

คำถำมกรอบท่ี 13 สัตวส์ ะเทนิ นำสะเทินบกมี
หัวใจ กีห่ อ้ ง.......... กำรแลกเปลย่ี นแก๊สของ
ระบบหำยใจของกบแลกเปลีย่ นท่ีอวัยวะใด
..........

23

เฉลยกรอบท่ี 13 3 หอ้ ง, แลกเปล่ียนที่ปอด
และผวิ หนัง

สตั วส์ ะเทินนำสะเทนิ บก บำงชนดิ มพี ษิ เช่นกบลกู ศรพิษ มสี ีสนั ทีน่ ำ่
กลวั ทำหนำ้ ที่เตอื นอนั ตรำยสำหรบั สตั วท์ ่ีจะมำกนิ ซำลำมำนเดอร์ไฟ
สสี นั ที่ โดดเด่นของมันเตอื นสัตวอ์ นื่ วำ่ มนั มีพิษ

ภำพ กบลกู ศรพิษ ภำพ ซำลำมำนเดอร์ไฟ

ท่ีมำ : https://en.wikipedia.org/wiki/Salamander
http://www.oknation.net/blog/home/blog_data/566/21566/images/2.jpg

คำถำมกรอบท่ี 14 สตั วส์ ะเทินนำสะเทนิ
บกพิษจะมีลกั ษณะเด่นคือ.................

24

เฉลยกรอบที่ 14 : มีสีสันนำ่ กลัว ,
สสี ันโดดเด่น

เกง่ มำกปรบมือให้ตวั เองหน่อยค่ะ ศึกษำมำ
จนจบเนือหำแล้ว ตอ่ ไปเรำมำสรปุ บทเรยี น
เรอื่ งสตั ว์มกี ระดูกสนั หลังประเภทสัตวส์ ะเทิน
นำสะเทนิ บก และทำแบบฝกึ หดั นะคะ

สตั วม์ กี ระดกู สันหลังประเภทสัตว์สะเทินนำสะเทนิ บก

อำศยั อยู่ในนำทงั นำจืดและนำเคม็
 ตัวออ่ นอยใู่ นนำหำยใจโดยใช้เหงือก เมอ่ื โตเต็มวัยอยู่

บนบกหำยใจดว้ ยปอดและผิวหนงั
 เปน็ สัตว์เลอื ดเย็น
ปลำแบ่งเปน็ 2 ชนดิ คือ ปลำกระดกู แข็งและปลำกระดกู อ่อน
สบื พันธ์ุแบบไม่อำศยั เพส
ปฏสิ นธภิ ำยนอก ส่วนมำกออกลูกเป็นไข่

25

แบบฝกึ หดั เรือ่ ง สัตวส์ ะเทนิ นำสะเทินบก

ชื่อ.................................................................ชนั .............เลขท.่ี .......
จุดประสงค์ บอกลกั ษณะสำคัญของสัตวส์ ะเทินนำสะเทนิ บกได้
คำชีแจง ตอบคำถำมตอ่ ไปนี จำนวน 5 ข้อ

ข้อละ 2 คะแนน รวม 10 คะแนน (เวลำ 5 นำที)
คาถาม

1. สัตว์สะเทินนำทะเทินบกหมำยถงึ
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………

2. ลกั ษณะสำคญั ของสัตว์สะเทนิ นำสะเทินบกคอื
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………

3. สตั วส์ ะเทินนำสะเทนิ บกเปน็ สตั ว์เลอื ดเย็น หมำยควำมวำ่ อยำ่ งไร
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………

4. กำรเจริญเตบิ โตของสัตวส์ ะเทินนำสะเทินบกมกี ่รี ะยะ อย่ำงไรบำ้ ง
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………

5. จงตัวอย่ำงของสัตวส์ ะเทนิ นำสะเทินบกมำ 4 ชนดิ
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………

26

เฉลยแบบฝึกหดั เรอื่ ง สัตวส์ ะเทนิ นำสะเทนิ บก

ช่ือ.................................................................ชัน.............เลขท่.ี .......
จดุ ประสงค์ บอกลกั ษณะสำคญั ของสตั วส์ ะเทนิ นำสะเทนิ บกได้
คำชแี จง ตอบคำถำมตอ่ ไปนี จำนวน 5 ขอ้

ขอ้ ละ 2 คะแนน รวม 10 คะแนน (เวลำ 5 นำที)
คาถาม

1. สตั วส์ ะเทนิ นำทะเทนิ บกหมำยถงึ
สตั วท์ ี่มีช่วงชีวิตแรกอำศยั อยู่ในนำ ชว่ งเจรญิ พนั ธอุ์ ำศยั อยบู่ นบก

2. ลักษณะสำคญั ของสตั ว์สะเทนิ นำสะเทนิ บกคอื
ผิวหนังบำง ไมม่ เี กล็ด สขี องผิวหนงั จะเปลี่ยนแปลงไปตำม
สภำพแวดลอ้ ม ไม่มีคอ มีขำ 2 คู่ ขำหน้ำสัน ขำหลงั ยำว
มีหูเปน็ แผ่นกลม ๆ สำหรับรับเสีย มลี ินใช้จับอำหำร ลินแยกเปน็
2 แฉก และมยี ำงเหนยี วสำหรับจับแมลงท่ีมีชวี ติ

3. สตั ว์สะเทนิ นำสะเทนิ บกเปน็ สตั วเ์ ลอื ดเย็น หมำยควำมว่ำอย่ำงไร
สตั วค์ ร่ึงบกครึง่ นำไมส่ ำมำรถควบคุมอณุ หภูมิของร่ำงกำยได้

4. กำรเจริญเตบิ โตของสัตวส์ ะเทินนำสะเทินบกมกี รี่ ะยะ อย่ำงไรบ้ำง
ระยะลูกอ๊อดหำยใจด้วยเหงอื ก ระยะโตเต็มวัยหำยใจด้วยปอดและ

ผวิ หนัง
5. จงตวั อย่ำงของสตั วส์ ะเทินนำสะเทินบกมำ 4 ชนิด

กบ เขยี ด อึ่งอำ่ ง คำงคก ซำลำมำนเดอร์ งูดนิ ปำด นวิ ต์

27

แบบทดสอบหลังเรียน บทเรยี นสำเรจ็ รูป
กลุ่มสำระกำรเรยี นรวู้ ิทยำศำสตร์ ชนั ประถมศกึ ษำปที ี่ 4

เล่มท่ี 2 เรื่อง สตั ว์สะเทนิ นำสะเทินบก

คำชแี จง

1. ใหน้ กั เรียนทำเครอ่ื งหมำย  ข้อทูก่ งท่สี ดุ เพยี งข้อเดียวลงใน
กระดำษคำตอบ

2. แบบทดสอบมีทังหมด 10 ข้อ คะแนนเตม็ 10 คะแนน
เวลำ 10 นำที

1. ขอ้ ใดกลำ่ ว ไมถ่ ูกต้อง เกย่ี วกบั สตั ว์คร่งึ บกคร่ึงนำ
ก. เป็นสตั ว์ทีอ่ ำศัยอย่ไู ด้ทงั บนบกและในนำ
ข. เปน็ สัตว์เลือดเย็น
ค . เป็นสตั วม์ กี ระดูกสันหลังขนำดเล็กที่สุด
ง. ตวั เต็มวัยอำศยั อยใู่ นนำเทำ่ นนั

2. ขอ้ ใดเป็นลกั ษณะของสตั ว์คร่ึงบกครึง่ นำ
ก. เปน็ สัตว์เลือดเย็น
ข. เปน็ สัตว์มีกระดูกสันหลงั
ค. อำศยั อยู่ในนำ
ง. ถกู ทงั ก. ข. และ ค.

3. สัตวค์ ร่งึ บกคร่งึ นำมีช่ือเรียกอกี อย่ำงหนึง่ ว่ำอยำ่ งไร
ก. สตั วเ์ ลือดเยน็
ข. สตั ว์เลือดอุน่
ค. สัตวส์ ะเทินนำสะเทินบก
ง. สัตวบ์ กและสัตว์นำ

28

4. ตัวอ่อนของสัตวค์ รึ่งบกครึง่ นำ มลี กั ษณะตำมขอ้ ใด
ก. ข.

ค. ง.

5. กำรเจรญิ เตบิ โตของสัตวค์ ร่งึ บกครึ่งนำมีกร่ี ะยะ
ก. 2 ระยะ
ข. 3 ระยะ
ค. 4 ระยะ
ง. 5 ระยะ

6. หำยใจด้วยปอดและผวิ หนัง อำศัยอยบู่ นบก เปน็ ชว่ งชวี ติ ของสตั ว์
ครึ่งบกคร่งึ นำในระยะใด
ก. ตัวเตม็ วยั
ข. ตวั อ่อนระยะที่ 1
ค. ตัวอ่อนระยะที่ 2
ง. ลูกอ๊อด

29

7. ข้อใด ไม่ใช่ สัตวค์ รงึ่ บกครึ่งนำ

ก. กบ เขียด อึง่ อำ่ ง

ข. เขียด คำงคก จิงจก

ค. กบ อ่ึงอ่ำง งดู นิ

ง. อง่ึ อำ่ ง ปำด ซำลำมำนเดอร์

8. สตั ว์ครง่ึ บกครง่ึ นำ เมอื่ เตบิ โตเตม็ ท่ีแล้วส่งิ ใดจะหำยไปจำกรำ่ งกำย

ก. หำง ข. ปำก

ค. เทำ้ ง. ผิวหนงั

9. บรเิ วณใดท่ไี มส่ ำมำรถพบสัตวค์ ร่งึ บกครึ่งนำได้

ก. แม่นำ ข. ทุ่งนำ

ค. ภเู ขำ ง. ขวั โลกเหนอื

10. เม่ือถึงฤดูหนำว สตั วค์ รงึ่ บกครง่ึ นำมักจะจำศีลเพรำะเหตุใด
ก. เพรำะตอ้ งกำรพักผ่อน
ข. เพรำะหนคี วำมแหง้ แลง้
ค. เพรำะรอผสมพนั ธ์ุ
ง. เพรำะรำ่ งกำยขำดนำ

30

เฉลยแบบทดสอบหลังเรยี น
ข้อ คำตอบ
1 ง. ตวั เตม็ วยั อำศัยอยูใ่ นนำเทำ่ นัน
2 ง. กูกทงั ก.ข.และ ค
3 ค สัตวส์ ะเทนิ นำสะเทินบก
4ง
5 ค 4 ระยะ
6 ก ตวั เต็มวัย
7 ข เขียด คำงคก จงิ จก
8 ก หำง
9 ง ขัวโลกเหนือ
10 ข เพรำะหนคี วำมแหง้ แลง้

พบกันใหม่ในบทเรยี นต่อไป
นะคะ

31

เอกสารอ้างอิง

หนังสือรำยวชิ ำวิทยำศำสตร์พนื ฐำน ชนั ประถมศึกษำปีท่ี 4.สำนกั พมิ พ์สกสค.
พิมพ์พนั ธ์ เตชะคุปต์ และคณะ .หนังสอื เรยี นรำยวชิ ำพนื ฐำน วิทยำศำสตร์ ชัน
ประถมศึกษำปีที่ 4.สำนักพิมพบ์ รษิ ทั พัฒนำคุณภำพวิชำกำร(พว.) จำกัด พ.ส.2562
http://www.school.net.th/schoolnet/article/read.php?article_id=362)
http://www.slideshare.net/savokclash/ss-16134443
:http://www.sahavicha.com/?name=knowledge&file=
readknowledge&id =3851

http://board.postjung.com/787579.html

http://www.fishing4you.com/webboard/index.php?topic=3055.0

https://en.wikipedia.org/wiki/Salamander
http://www.oknation.net/blog/home/blog_data/566/21566/images/2.jpg

32