การพัฒนาของจักรยาน

จกั รยาน: การเติบโตและพฒั นาการ (พ.ศ.๒๔๑๙)

ดว้ ยจริต ดว้ ยความหลงไหล และดว้ ยความนิยมส่วนตนท่ีไดป้ ่ันจกั รยานเป็น และไดป้ ั่นมา
ตลอด จาไดถ้ ึงช่วงการหดั ป่ันจกั รยาน หวั มุดคะม่าเขา้ ไปในร่องสวนร่องคูน้าขา้ งถนน แต่กไ็ ม่
รู้สึกเจบ็ อะไร จาเลา ๆ วา่ อายไุ ม่น่าจะถึง ๑๐ ขวบ ท่ีถนนกาญจนา ๒ อ.เมือง จว.ยะลา (ราว ๆ
พ.ศ. ๒๕๑๕-๒๕๑๖) ผมไดย้ นิ ชื่อจกั รยาน 'ราเล่ย'์ มาต้งั แต่เลก็ ๆ วา่ เป็นจกั รยานที่มีคุณภาพ
ราคาแพง โดยมีคุณตาและป้ าเป็นผปู้ ั่นจกั รยานราเล่ยค์ ู่กายเป็นนิจ.
ผมยงั จาเสียงแต๊ก ๆ ๆ ของเกียร์จกั รยานราเล่ยไ์ ดร้ าวกบั ไดย้ นิ มาเม่ือชวั่ โมงที่ผา่ นมาน้ีเอง โดย
คุณตาจะใหผ้ มนง่ั บนเกา้ อ้ีหวาย ตรงท่อนอนจกั รยาน ผมจาไดต้ ลอดจวบจนปัจจุบนั หวลระลึก
บรรยากาศในช่วงน้นั ไดด้ ี และจะขอจดจาไวจ้ นกวา่ ชีวจี ะหาไม่.
บทความน้ี แปลและเพม่ิ เสริมปรับปรุงมา
จาก www.oldbike.eu และ oldbike.wordpress.com เป็นหลกั .
ตอ้ งขอขอบพระคุณเจา้ ของ web site ดงั กล่าวมา ณ ที่น้ี

1. การเติบโตและพฒั นาการของจกั รยาน (พ.ศ.๒๔๑๙)
ผเู้ ขียน (www.oldbike.wordpress.com) ไดส้ าเนาหนา้ กระดาษมาส่วนหน่ึง ซ่ึงมีเน้ือหา

เก่ียวกบั พฒั นาการของจกั รยาน เมื่อ พ.ศ.๒๔๑๙ (หรือ ค.ศ.1876) มีบทความที่น่าสนใจแสดงให้
เห็นถึงประวตั ิของจกั รยาน ก่อนที่จะมีววิ ฒั นาการดา้ น "ระบบความปลอดภยั ของโรเวอร์-The
Rover Safety" และ "เสน้ ยางของดนั ลอ้ ป-Dunlop Tyres" และทาใหค้ นธรรมดาทวั่ ๆ ไป
สามารถเขา้ ถึงและครอบครองเป็นเจา้ ของจกั รยานได้

Bicycling: its Rise & Development (1876)

บทที่ 1: การกาเนิดของจกั รยาน (The Birth of the Bicycle)
ไม่ไดม้ คี วามหมายหรือการมีทกั ษะใด ๆ ท่ีจะเป็นเพยี งสาหรับ "พ่อ(แม่)มด พร้อมท้งั ขนุ
นางที่นงั่ อยบู่ นอาชา" เสียท้งั หมด และกเ็ ป็นความจริงที่แน่ชดั แมแ้ ต่ส่วนที่เป็นท้งั หมดของเรา
น้นั ดว้ ย. เราไดร้ ับการพร่าสอนวา่ เจา้ แห่งสงคราม (Mavors --> Mars) น้นั มีอาชาซ่ึงเป็นสตั ว์
พาหนะของขนุ นางและมีประโยชนอ์ เนกอนนั ตต์ ่อมนุษยชาติ. ซ่ึงไดอ้ นุรักษไ์ วใ้ นใจ, ในฐานะท่ี
เป็นส่วนอา้ งอิง แมว้ า่ จะไม่เป็นส่ิงจริงแทข้ องจกั รวาลกต็ าม. เรามีถนนท่ีใชส้ าหรับเดินทาง และ
ไม่ไดเ้ ห็นบริการที่เป็นยวดยาน เหมือนชาติต่าง ๆ ท่ีเรารู้จกั กนั ดี อยา่ งเช่น พาหนะท่ีเป็นชา้ ง อูฐ

กวางเรนเดียร์ หรือแมแ้ ต่นกกระจอกเทศ. ซ่ึงใชเ้ วลาไม่มากนกั ในการถึงจุดหมาย และไดบ้ ท
สรุปวา่ มนั ตอ้ งมี "วงลอ้ (Wheel)" ท่ีรู้กนั ในช่ือของ "ลกู มา้ นอ้ ยของแชงคส์ ์ (Shanks'
pony)" และ "รถจกั รยานสองลอ้ โบราณ-ใชเ้ ทา้ ผลกั ยานใหเ้ คลื่อนท่ี (Velocipedes)" ซ่ึงอาจจะมี
ท้งั สองลอ้ หรือสามลอ้ ซ่ึงสามารถศกึ ษายอ้ นไปถึงคริตศตวรรษที่ ๑๘ ได.้

Velocipedes

Velocipedes น้นั มีไดห้ ลายลอ้ (สองลอ้ สามลอ้ สี่ลอ้ หา้ ลอ้ จนถึงหกลอ้ กม็ ี) ตามแต่ช่วง
ของการววิ ฒั นาการของจกั รยาน และสามารถบรรทุกไดส้ องคนหรือมากกว่าน้นั นงั่ ตรงขา้ มกนั
นง่ั หลงั คนป่ันขา้ งหนา้ (หรือป่ันดว้ ยกนั (Tandem)) หรือ นง่ั ปั่นหนั หลงั ใหก้ นั กม็ ี.

ในปี พ.ศ.๒๓๖๑ (ค.ศ.1818) กต็ อ้ งขอยกเกียรติหรือใหเ้ ครดิตใหแ้ ก่หนงั สือพิมพ์ The
de'but (แปลวา่ 'จุดเริ่มตน้ ') ซ่ึงเป็นบิดาของเรื่องราวเก่ียวกบั จกั รยานท้งั มวล ไดแ้ สดงการ์ตนู
เขียนลอ้ เลียน ใหเ้ ห็นถึงประโยชนข์ องงานศิลป์ ชิ้นน้ี (จกั รยาน) จุดเริ่มตน้ เกิดข้ึนที่กรุงปารีส
ประเทศฝรั่งเศส มีทหารผา่ นศึกท่านหน่ึงชื่อ "จอร์จ ครุกคแ์ ชง็ ค์ (George Cruikshank)" ได้
อธิบายจาแนกใหเ้ ห็นถึงประโยชนอ์ เนกอนนั ตข์ องส่ิงประดิษฐใ์ หม่ (จกั รยาน) น้ีข้ึน, และกเ็ ป็น
สิ่งท่ีเราเชื่อ ไดม้ ีการตีพมิ พอ์ อกมา. และไดก้ ระจายข่าวมาถึงกรุงลอนดอน สหราชอาณาจกั ร
แสดงในหนงั สือพิมพ์ "exploite'e" โดยมีผเู้ ขียนขยายต่อทีชื่อ Mr.Johnson และมีบรรดาศกั ด์ิใน
ระดบั "บารอน" จกั รยานเริ่มมีนวตั กรรม และการจดสิทธิบตั รเกี่ยวกบั จกั รยานน้นั เร่ิมแรกมีข้ึน
ท่ีกรุงปารีส และไม่ชา้ กม็ ีการจดสิทธิบตั รในส่ิงประดิษฐต์ ่าง ๆ เก่ียวกบั จกั รยานข้ึนในกรุง
ลอนดอน.

ความนิยมในปั่นจกั รยานของชาวลอนดอน กม็ าจากคุณลกั ษณะของตวั ละครในนิยายหรือ
วรรณกรรมต่าง ๆ ของชาวปารีสหรือ "ปาริเซียน" นนั่ เอง มีการออกแบบเคร่ืองแต่งกายในการ
ป่ันจกั รยานข้่ึนในปี พ.ศ.๒๓๖๑ (ค.ศ.1818) น้นั เอง และกม็ ีตวั การ์ตูนลอ้ เลียนในหนงั สือพมิ พ์

เป็นตวั การ์ตนู ท่ีมีช่ือวา่ "แดนด้ี (Dandy)" หรือ "ฮ็อบบ้ีฮอร์ส (Hobby horse)" ข้ึน ที่มาจากความ
ตอ้ งการท่ีอธิบายไม่ไดแ้ ละความเรียบง่ายของปารีเซียน มีบางคนไดก้ ล่าวไวว้ า่ จกั รยานออกจะ
เป็นสิ่งประดิษฐท์ ี่ดูน่ากลวั และน่ามหศั จรรย์ เนื่องจากประกอบดว้ ยวงลอ้ ท่ีทาดว้ ยไมค้ ู่หน่ึง ท่ีมี
เสน้ ผา่ ศนู ยก์ ลางเท่า ๆ กนั การปั่นจกั รยานแบบ Tandem ท่ีปั่นกนั ไปคู่หนา้ -หลงั ดูออกจะเป็น
แฟชนั่ มีบาร์หรือมีท่อนอนกลางเป็นไม้ มีมา้ นง่ั สาหรับข่ี เสมือนหน่ึงเป็นการข่ีมา้ พร้อมกบั การ
วางใจในฝ่ าเทา้ ท่ีจะสมั ผสั พ้นื (ยามท่ีตอ้ งการใหห้ ยดุ หรือค้ากายไว)้ แมว้ า่ การป่ันจกั รยานเช่นน้ี
ดูจะมีความสบายในเชิงแรงโนม้ ถ่วงหรือ มีความสง่างามในการขบั เคล่ือนท่ีสะทอ้ นมาจาก
ผลงานของ Long Acreหรือ Rue St.-Denis ซ่ึงเรากส็ ามารถยอมรับกบั ความสงสยั น้ีไวไ้ ด.้

การป่ันจักรยายแบบ Tandem

มีผไู้ ดก้ ล่าวอา้ งไวว้ า่ การขบั เคลื่อนดว้ ยจกั รยานในยคุ น้ี สามารถเคลื่อนไปไดเ้ ร็วดว้ ย
อตั ราสิบไมลต์ ่อชวั่ โมง แต่กด็ ูเหมือนวา่ จะไม่สมเหตุสมผล ต่อใหจ้ กั รยานวงิ่ ไหลลงมาจากเนิน
สูงมายงั พ้นื ปกติกต็ าม ท้งั น้ีดว้ ยน้าหนกั ของท่อนไมห้ นา ๆ แรงเสียดทานท่ีมีตา้ นกาลงั การ
เคล่ือนตวั ขยบั ไปขา้ งหนา้ ท่ีมาจากสภาพถนน ทาใหอ้ ตั ราการเคลื่อนตวั ของจกั รยานมีไม่มาก
ไปกวา่ อตั ราความเร็วในการเดินบนถนนของผคู้ นทวั่ ๆ ไป.

แมว้ า่ จกั รยานในยคุ แรก ๆ ออกจะดูลม้ เหลว และแมว้ า่ มนั จะเป็นความพยายามท่ีจะนา
จกั รยานไปใหบ้ ุรุษไปรษณียใ์ ชป้ ระโยชน์กต็ าม แต่กไ็ ม่มีผใู้ ดที่จะรู้สึกเสียใจกบั ความลม้ เหลวน้ี
เวน้ เสียแต่ Mr. Johnson แห่ง Long Acre ผคู้ ิดคน้ ริเริ่ม. มีการพฒั นาปรับใชก้ าลงั ขบั เคล่ือนดว้ ย
เทา้ โดยตรง ไปสู่ระบบการขบั ผลกั ส่งจากเทา้ ไปลอ้ .