เคมี ม.4 บทที่ 3 - 3.1 พันธะไอออนิก

บทที่ 3 พันธะเคมี หน้า 1

พนั ธะเคมี : 1. พนั ธะไอออนิก 2. พนั ธะโคเวเลนต์ 3. พันธะโลหะ
1. พนั ธะไอออนกิ

1.1 การเกดิ พันธะไอออนกิ พันธะไอออนกิ เกดิ ระหว่างโลหะ กบั อโลหะ
โดยโลหะจ่ายอิเลก็ ตรอนออกไปกลายเปน็ ประจุบวก เช่น............
อโลหะรบั อเิ ล็กตรอนเขา้ มากลายเปน็ ประจุลบ เชน่ ............
เม่ือประจุลบและประจบุ วกท่เี กดิ ขึน้ จะส่งแรงดงึ ดดู กนั เรียกว่าพันธะไอออนกิ

1.2. ความเป็นไอออนิก การพจิ ารณาสมบตั ิความเป็นไอออนิก จะพิจารณาจาก ............

2.1 ค่า EN (electronagativity) คือ .............................................................................

2.2 เปรียบเทยี บความเป็นไอออนกิ ของสารประกอบต่อไปนีจ้ ากมากไปนอ้ ย

2.2.1 LiCl , NaCl , KCl .........................................................................

2.2.2 NaCl , MgCl2 , AlCl3 .........................................................................

2.2.3 KF , KCl , KBr .........................................................................

2.2.4 KCl , CCl4 , Cl2 .........................................................................

2.2.5 Mg3N2 , MgF2 , MgO .........................................................................

2.2.6 Ca3P2 , CaCl2 , CaS .........................................................................

2.3 สารประกอบคใู่ ดต่อไปน้ี มีความเปน็ ไอออนกิ มากท่สี ดุ AZ ,
หมู่ 1 หมู่ 7 BY , CX

A X .................................................................................

BY

CZ

บทท่ี 3 พนั ธะเคมี หนา้ 2

1.3 การเขียนสตู รและอา่ นชือ่ สารประกอบไอออนกิ

3.1 จงเขียนสตู รและชื่อของสารประกอบไอออนกิ ทเ่ี กิดจากการรวมตัวระหว่างไอออนบวกกับไอออนลบที่
กำหนดใหต้ อ่ ไปน้ี

F- S2- NO3- SO42- PO43-

Na+ สูตร : สูตร : สตู ร : สูตร : สตู ร :
ช่อื : ชอ่ื : ช่ือ : ชื่อ : ช่ือ :

Ba2+ สตู ร : สูตร : สตู ร : สูตร : สูตร :
ชอ่ื : ชอ่ื : ชอ่ื : ชื่อ : ชื่อ :

Al3+ สตู ร : สตู ร : สูตร : สูตร : สูตร :
ชอ่ื : ชอ่ื : ชื่อ : ชอื่ : ชื่อ :

Ag+ สูตร : สูตร : สตู ร : สตู ร : สูตร :
ชื่อ : ชอ่ื : ชือ่ : ช่ือ : ชอ่ื :

Cu+ สูตร : สตู ร : สูตร : สูตร : สูตร :
ชื่อ : ช่ือ : ชือ่ : ชื่อ : ชื่อ :

Cu2+ สตู ร : สตู ร : สตู ร : สตู ร : สูตร :
ชอ่ื : ชื่อ : ช่ือ : ชอ่ื : ชื่อ :

Cr3+ สตู ร : สตู ร : สูตร : สูตร : สตู ร :
ชื่อ : ชอ่ื : ชื่อ : ชื่อ : ชอ่ื :

บทท่ี 3 พนั ธะเคมี หน้า 3

3.2 จงเขยี นสูตรของสารประกอบไอออนกิ ท่เี กดิ จากการรวมตวั ระหวา่ งธาตุตอ่ ไปนี้

3.2.1 โพแทสเซยี มกบั คลอรีน.....................................................................

3.2.2 แคลเซยี มกบั ไอโอดนี .......................................................................

3.2.3 สทรอนชียมกบั ออกซเิ จน...............................................................

3.2.4 ซีเซยี มกบั กำมะถนั .........................................................................

3.2.5 อะลูมเิ นียมกบั ไฮโดรเจน.................................................................

3.3 จงเขยี นสูตรของสารประกอบไอออนกิ ตอ่ ไปนี้

3.3.1 เลด(II)ไนเตรต..................... 3.3.2 แคลเซียมฟอสเฟต............................

3.3.3 อะลมู ิเนยี มคารบ์ อเนต........... 3.3.4 โครเมียม(III)คลอไรด์.....................

3.3.5 นกิ เกลิ (III)ออกไซด์............... 3.3.6 โพแทสเซียมเปอรแ์ มงกาเนต..............

3.4 จงเรยี กชอื่ สารประกอบต่อไปนี้

3.4.1 CuCO3.....................................................................................

3.4.2 NH4CN...................................................................................

3.4.3 BaSO4....................................................................................

3.4.4 Na2HPO4...............................................................................

3.4.5 Al(OH)3..................................................................................

3.4.6 Fe2O3.....................................................................................

3.4.7 AgNO3....................................................................................

3.4.8 CoCl2......................................................................................

3.5 จากธาตทุ ี่กำหนดให้ จงเขียนสูตรของสารประกอบท่เี กดิ ขึ้น

3.5.1 M 2 8 18 6

N 2 8 18 32 18 4 สูตรสารประกอบ คือ ...........

3.5.2 A 2 3

B 286 สตู รสารประกอบ คอื ...........

3.5.3 ถ้า B และ C มีเวเลนซอ์ เิ ลก็ ตรอนเป็น 3 และ 6 ตามลำดับ

สูตรสารประกอบคอื ..................

บทที่ 3 พันธะเคมี หน้า 4

1.4 พลังงานกับการเกิดพันธะไอออนกิ

4.1 จงเขยี นขัน้ ตอนการเปลย่ี นแปลงพลงั งานในการเกิดสารประกอบไอออนิกจากธาตทุ ่ีกำหนดให้ต่อไปน้ี
4.1.2 โพแทสเซียมกบั ฟลอู อรนี
ขนั้ ที่ 1 ..................................................................................
ขน้ั ที่ 2 ..................................................................................
ขั้นที่ 3 ..................................................................................
ขั้นท่ี 4 ..................................................................................
ขน้ั ที่ 5 ..................................................................................
4.1.3 อะลมู เี นียมกับคลอรีน
ข้นั ท่ี 1 ..................................................................................
ขั้นที่ 2 ..................................................................................
ขัน้ ที่ 3 ..................................................................................
ขั้นที่ 4 ..................................................................................
ขั้นท่ี 5 ..................................................................................
4.1.4 จากแผนภาพแสดงการเปล่ยี นแปลงพลังงานในการเกิดลเิ ทียมฟลูออไรด์ (LiF) 1 โมล
เปน็ ดังน้ี

บทที่ 3 พนั ธะเคมี หน้า 5

ก. ในขั้นท่ี 2 และขั้นท่ี 4 เป็นการเปล่ียนแปลงพลังงานแบบใด และมชี ่ือวา่ อะไร
.....................................................................................................................
ข. พลังงานแลตทชิ ของลเิ ทียมฟลอู อไรดม์ คี ่าเท่าใด
.....................................................................................................................
ค. การเกดิ สารประกอบลิเทยี มฟลูออไรดเ์ ป็นการเปลีย่ นแปลงแบบดูดพลงั งาน หรือ คาย
พลงั งาน และมีการเปลย่ี นแปลงพลังงานของปฏกิ ริ ยิ าเปน็ เทา่ ใด

.....................................................................................................................
ง. การเกดิ สารประกอบลเิ ทียมฟลอู อไรด์ 1.5 โมล มีการเปล่ยี นแปลงพลงั งานเท่าใด
.....................................................................................................................

1.5 สมบัตขิ องสารประกอบไอออนิก

5.1 สมบัตกิ ารละลายน้ำของสารประกอบไอออนิก
พลังงานการละลาย มพี ลังงานที่เกย่ี วข้อง 2 ข้นั ตอน ดงั นี้
1. พลงั งานโครงรา่ งผลึก (แลตทชิ ) 2. พลงั งานไฮเดรชนั

เชน่ การละลายของ NaCl(s) สามารถเขียนสมการการละลายได้ดังน้ี
ขน้ั ตอนท่ี 1 .....................................................................................................
ขัน้ ตอนท่ื 2 ....................................................................................................
เมื่อรวมสมการเข้าด้วยกนั ไดด้ ังน้ี .....................................................................

บทท่ี 3 พันธะเคมี หน้า 6

ตัวอย่างโจทย์
5.1.1 จงเขยี นสมการแสดงพลังงานแลตทิช และ พลังงานไฮเดรชนั ของสารละลาย CuSO4 พร้อมท้ังระบุ

ดว้ ยว่าดูดหรือคายความรอ้ น
..................................................................................................................................

.................................................................................................................................

5.1.2 จงเขียนสมการแสดงพลังงานแลตทิช และ พลังงานไฮเดรช้นและสมการการรวมกันของสารละลาย
Na2CO3 พร้อมทั้งระบุด้วยวา่ ดดู หรือคายความรอ้ น
..................................................................................................................................
................................................................................................................................

5.1.3 จากแผนภาพต่อไปนี้
จงบอกช่ือพลงั งานแต่ละขัน้ ตอน และบอกวา่ เปน็ การดูดหรอื คายพลงั งาน
I ............................................... II ...................................... III ........................................
IV ................................. V............................ VI......................... VII ..............................

5.1.4 ใหบ้ อกความสัมพันธ์ระหวา่ ง พลงั งานโครงสร้างผลึกและโครงสร้างไฮเดรชนั

A เย็น แสดงว่า ..................................................................................................

B ร้อน แสดงว่า ...................................................................................................

C ปกติ แสดงวา่ ...................................................................................................

D ไม่ละลายน้ำ แสดงว่า .................................................................................................

บทที่ 3 พันธะเคมี หนา้ 7
5.1.5 สารละลาย A,B,C และ D มีพลงั งานเกยี่ วข้องดังนี้
พลงั งานไฮเดรชัน
สาร พลงั งานแลตทิช (KJ/mol)
(KJ/mol) 20
50
A 500 25
B 30 60
C 50
D 16

ก. สารใดทล่ี ะลายนำ้ แลว้ สารละลายจะร้อนขึน้ ...........................
ข. สารใดที่ละลายน้ำแล้วสารละลายจะเย็นลง ...........................
ค. สารใดที่ละลายนำ้ ได้ยาก ............................. ง. สารใดท่ลี ะลายนำ้ ไดน้ อ้ ย ...........................

พจิ ารณาคา่ พลังงานการละลาย
- ถ้าพลงั งานการละลายสงู (มีค่าเปน็ บวก) แสดงว่าพลงั งานแลตทิชสูงกว่าพลงั งานไฮเดรชันมาก สารนั้นจะละลายไดน้ อ้ ยหรอื ไม่ละลาย
- ถ้าพลงั งานการละลายต่ำ (มีคา่ เปน็ ลบ) แสดงว่าพลังงานแลตทิชตำ่ กว่าพลังงานไฮเดรชันมาก สารน้นั จะละลายได้ดี

5.1.6 จากขอ้ มลู แสดงอุณหภมู ิของน้ำและอุณหภูมิการละลายของสาร A , B และ C

สาร อณุ หภมู ิของนำ้ อุณหภมู ขิ องสารละลาย การละลายของสาร A เปน็ ประเภท

( C ) ( C ) .....................................................

A 28 53 การละลายของสาร B เป็นประเภท
.....................................................

B 28 22 การละลายของสาร C เปน็ ประเภท

C 28 28.5 .....................................................

บทที่ 3 พนั ธะเคมี หน้า 8

5.1.7 ความสามารถในการละลายของสาร A และ B เปน็ ดงั นี้

ความสามารถในการละลายในน้ำ สามารถสรปุ ได้วา่

สาร 100 กรัม สาร A เป็นสารประเภท...................

0 C 100 C เพราะ...............................................

A 15 50 สาร B เปน็ สารประเภท...................
เพราะ...............................................

B 31 2

5.1.8 ความสามารถในการละลายของสาร เป็นดงั น้ี

สาร A เปน็ สารประเภท .............................................
สาร B เปน็ สารประเภท ..............................................

จุดเดือดและจุดหลอมเหลวของสารประกอบไอออนกิ
...............................................................................................................................................

สถานะของสารประกอบไอออนกิ
...............................................................................................................................................

การนำไฟฟ้าของสารประกอบไอออนิก
...............................................................................................................................................

บทท่ี 3 พันธะเคมี หน้า 9

1.6 สมการไอออนกิ

สมการไอออนิก คือ สมการท่ีแสดงไอออนบวกและไอออนลบของสารประกอบไอออนในสารละลายท้ังหมด

สมการไอออนกิ สุทธิ คือ สมการท่ีแสดงเฉพาะไอออนบวกและไอออนลบที่เขา้ ทำปฏกิ ริ ิยากัน

หลักการเขียนสมการไอออนกิ มดี ังน้ี

1. หาไอออนในสารละลายทีน่ ำมาผสมกนั เพ่ือให้เป็นสูตรของสารใหม่ทเี่ กดิ จากการรวมตวั ระหวา่ งไอออนบวก

กับไอออนลบ

2. ตอ้ งทราบว่าไอออนบวกกับไอออนลบคใู่ ดรวมกันแลว้ ได้สารประกอบท่ไี มล่ ะลายในน้ำ ซง่ึ จะทำให้ไอออนใน

น้ำกลายเป็นไอออนในผลึกหรือตะกอน

3. นำไอออนคทู่ ่ที ำปฏกิ ริ ยิ ากันไดส้ ารทีไ่ มล่ ะลายในน้ำ มาเขียนและดลุ สมการให้ถกู ต้อง

ขอ้ มูลเกยี่ วกบั การละลายของสารประกอบไอออนิก

สารประกอบทลี่ ะลายน้ำได้ ไดแ้ ก่

1. สารประกอบของโลหะหมู่ 1 ทุกตวั เชน่ NaCl , Li2CO3 , K2SO4

2. สารประกอบของแอมโมเนยี มไอออนทกุ ตัว เช่น NH4Cl , (NH4)3PO4
3. สารประกอบของไนเตรตไอออนทกุ ตวั เช่น Cu(NO3)2 , Al(NO3)3

4. สารประกอบของคลอเรตไอออนทุกตวั เชน่ LiClO3 , Mg(ClO3)2
5. สารประกอบเปอรค์ ลอเรตไอออนทุกตัว ยกเวน้ KClO4

6. สารประกอบแอซเี ตตไอออนทกุ ตวั ยกเวน้ CH3COOAg
สารประกอบทล่ี ะลายไมล่ ะลายนำ้ ได้แก่

1. สารประกอบโลหะหมู่ II กับ CO32- , PO43- , SO42- ยกเว้น MgSO4
2. สารประกอบของอโลหะหมู่ VII กบั Ag+ , Hg22+ , Pb2+ เช่น AgCl , PbI2

3. สารประกอบออกไซด์ ซลั ไฟด์ และไฮดรอกไซดข์ องโลหะทุกชนิด ยกเวน้ โลหะหมู่ I และ หมู่ II

บางตวั เช่น Ca2+ , Sr2+ , Ba2+

Ex. ตะกอนที่เกดิ จากการผสมของสารตอ่ ไปน้ี คือสารใด

ก. BaCl2 + Na2CO3 ตะกอนคอื ................................

ข. KCl + Pb(NO3)2 ตะกอนคอื ................................

ค. Li2s + CuSO4 ตะกอนคือ ................................

ง. Al(NO3)3 + KOH ตะกอนคือ ................................

จ. AgNO3 + K2Cr2O7 ตะกอนคือ ................................

ฉ. Na2O + Zn(NO3)2 ตะกอนคือ ................................

บทท่ี 3 พนั ธะเคมี หน้า 10

6.1 จงเขียนสมการไอออนกิ ที่เกดิ จากการผสมของสารต่อไปนี้
6.1.1 AgNO3 กบั NaCl
ขน้ั ท่ี 1 ปฏกิ ริ ิยาเคมี คอื ......................................................................................................................
ขน้ั ท่ี 2 สมการไอออนกิ คอื .................................................................................................................
ขั้นที่ 3 สมการไออนกิ สทุ ธิ คือ ............................................................................................................
6.1.2 BaCl2 กบั K3PO4
ขน้ั ท่ี 1 ปฏิกิริยาเคมี คือ .....................................................................................................................
ข้ันที่ 2 สมการไอออนกิ คือ ................................................................................................................
ขนั้ ท่ี 3 สมการไออนิกสุทธิ คือ ...........................................................................................................
6.1.3 MgSO4 กับ AlCl3
ขน้ั ที่ 1 ปฏิกริ ยิ าเคมี คือ .....................................................................................................................
ขัน้ ที่ 2 สมการไอออนกิ คือ ................................................................................................................
ขน้ั ท่ี 3 สมการไออนิกสทุ ธิ คือ ............................................................................................................
6.1.4 สงั กะสี กบั กรดไฮโดรคลอริก
ข้ันที่ 1 ปฏกิ ิรยิ าเคมี คือ ....................................................................................................................
ขน้ั ที่ 2 สมการไอออนิก คือ ................................................................................................................
ข้ันที่ 3 สมการไออนกิ สทุ ธิ คือ ............................................................................................................
6.1.5 เลด(II)ไนเตรต กบั โพแทสเซยี มไอโอไดด์
ขั้นท่ี 1 ปฏิกริ ิยาเคมี คือ ....................................................................................................................
ขน้ั ที่ 2 สมการไอออนกิ คือ ................................................................................................................
ขั้นท่ี 3 สมการไออนกิ สทุ ธิ คือ ...........................................................................................................