เคมี ม.4 บทที่ 2(4) สมบัติของธาตุตามตารางธาตุ

บทท่ี 2 อะตอมและสมบตั ิของธาตุ เร่อื ง ตารางธาตุและสมบัติของธาตุ หน้า 1

วิวัฒนาการตารางธาตุ
1780-1849 Johann Dobereiner

Johann Dobereiner จัดเรียงธาตเุ ปน็ หมวดหมู่ โดยนำธาตทุ ี่มีสมบตั ิคล้ายกันมาจัดไว้ในหมู่เดียวกันหม่ลู ะ
3 ธาตุ เรียงตามมวลอะตอมจากน้อยไปมากและธาตุแต่ละหมู่มวลอะตอมที่อยู่ตรงกลางจะเป็นค่าเฉลี่ยของ
มวลอะตอมของอีก 2 ธาตุ กฎนี้เรียกว่า Law of Triads

1837-1898 John Newlands

John Newlands ไดจ้ ัดธาตุตา่ งๆ เปน็ ตารางธาตุ โดยพยายามเรยี งลำดับตามมวลอะตอมจากนอ้ ยไปมากเป็น
แถวตามแนวนอน สมบัติของธาตุจะมีสมบัติคล้ายกันเป็นช่วงๆ ของธาตุที่ 8 ตารางธาตุแบบนี้มีข้อจำกัดคือ
ใชไ้ ด้กบั 20 ธาตุแรกเทา่ นนั้

บทที่ 2 อะตอมและสมบตั ขิ องธาตุ เรื่อง ตารางธาตแุ ละสมบัติของธาตุ หน้า 2
1834-1907 Dimitri Mendeleev

Dimitri Mendeleev ไดเ้ สนอการจดั ตารางธาตอุ อกมาในลักษณะคล้ายๆ กนั โดยพบวา่ สมบัตติ ่างๆ ของธาตุ
สัมพันธ์กับมวลอะตอมของธาตุตาม Periodic Law คือ “ สมบัติของธาตุเป็นไปตามมวลอะตอมของธาตุโดย
เปล่ียนแปลงเป็นช่วงๆ ตามมวลอะตอมที่เพมิ่ ข้ึน”

1887-1915 Henry Moseley

Henry Moseley ได้จัดเรียงธาตุตามเลขอะตอมจากน้อยไปหามาก ดังนั้นในปัจจุบัน Periodic Law มี
ความหมายว่า “สมบัตติ า่ งๆ ของธาตจุ ะข้นึ อยู่กบั เลขอะตอมของธาตุน้ันและขนึ้ อยู่กบั การจัดอิเล็กตรอนของ
ธาตเุ หล่านัน้ ”

บทท่ี 2 อะตอมและสมบัติของธาตุ เรื่อง ตารางธาตุและสมบัติของธาตุ หน้า 3
ตารางธาตุปจั จบุ ัน

บทท่ี 2 อะตอมและสมบัตขิ องธาตุ เรอื่ ง ตารางธาตแุ ละสมบัติของธาตุ หนา้ 4

ภาพตารางธาตถุ ูกค้นพบโดย Moseley

ธาตุทีอ่ ย่ใู นแนวดง่ิ ทั้ง 18 หมู่ แบ่งเปน็ กลุ่มยอ่ ย A 8 หมู่ และกลมุ่ ย่อย B 10 หมู่ เม่ือพิจารณาสมบัติ
ของธาตุในแต่ละหมู่ของกลุ่ม A พบว่า 2 หมู่ด้านซ้ายสุดของตารางธาตุ คือ 1A และ 2A มีสมบัติเป็นโลหะ
ดา้ นขวาของตารางธาตุ คือ หมู่ 7A และ 8A มีสมบัตเิ ป็นอโลหะ ส่วนธาตใุ นหมู่ 3A ถึง 6A มีทั้งธาตุที่มีสมบัติ
เปน็ อโลหะ เช่น คาร์บอน (C) ไนโตรเจน (N) และมีสมบัตเิ ปน็ ธาตุก่งึ โลหะ เชน่ ซลิ คิ อน (Si)

การแบ่งตารางธาตุออกเปน็ ตอนหรือเปน็ เซต (Blocks)

S p
block d block block

f block

s block เปน็ เขตท่ีธาตุมอี เิ ล็กตรอนบรรจุอยรู่ ะดับพลังงานย่อยช้ันสุดทา้ ย คอื ช้ัน s เช่น
K19 มกี ารจัดเรยี งอิเลก็ ตรอนในระดับพลังงานยอ่ ย …………………………………………………...
Ca20 มกี ารจดั เรียงอเิ ล็กตรอนในระดับพลงั งานยอ่ ย …………………………………………………...

p block เป็นเขตทธี่ าตมุ ีอเิ ล็กตรอนบรรจุอยู่ระดบั พลังงานยอ่ ยชน้ั สุดท้าย คือ ชน้ั p เชน่
Al13 มีการจดั เรยี งอิเลก็ ตรอนในระดับพลังงานยอ่ ย …………………………………………………...
Cl17 มีการจัดเรียงอิเลก็ ตรอนในระดับพลังงานยอ่ ย …………………………………………………...

d block เป็นเขตที่ธาตมุ ีอเิ ล็กตรอนบรรจุอยรู่ ะดบั พลงั งานยอ่ ยชน้ั สดุ ท้าย คอื ช้นั d เช่น
Sc21 มีการจัดเรยี งอเิ ล็กตรอนในระดับพลังงานย่อย …………………………………………………...
Zn30 มีการจดั เรยี งอิเล็กตรอนในระดบั พลงั งานย่อย …………………………………………………...

f block เป็นเขตทีธ่ าตมุ อี ิเล็กตรอนบรรจอุ ย่รู ะดับพลังงานยอ่ ยช้นั สดุ ท้าย คอื ชัน้ f เช่น
Th90 มีการจัดเรยี งอเิ ล็กตรอนในระดับพลงั งานย่อย …………………………………………………...
U92 มีการจดั เรียงอิเลก็ ตรอนในระดับพลงั งานยอ่ ย …………………………………………………...

บทที่ 2 อะตอมและสมบตั ขิ องธาตุ เรื่อง ตารางธาตแุ ละสมบัติของธาตุ หน้า 5

คณุ สมบัตขิ องธาตุทอ่ี ยู่ในคาบเดียวกนั
1. ธาตุในคาบเดียวกันจะมจี ำนวนระดับชั้นพลงั งานเทา่ กนั
2. ธาตุในคาบเดยี วกนั จะมีเวเลนซ์เพมิ่ ขนึ้ จากซ้ายไปขวา จงึ ทำให้ธาตุในคาบเดียวกันมีคุณสมบตั ิท่แี ตกตา่ งกนั

แตธ่ าตุแทรนซิชันส่วนใหญ่จะมีจำนวนเวเลนซอ์ เิ ลก็ ตรอนเท่ากนั คอื 2 ยกเว้น Cr และ Cu ทม่ี ีเวเลนซ์
อิเล็กตรอนเทา่ กบั 1 จงึ มคี ุณสมบัติท่ีคล้ายกันในคาบเดียวกนั

คุณสมบตั ิของธาตุที่อยู่ในหมเู่ ดยี วกัน
1. ธาตทุ ี่อยูใ่ นหมู่เดียวกันจะมีจำนวนเวเลนซอ์ ิเลก็ ตรอนเท่ากัน
2. ธาตุหมู่ A (หมู่ 1-8) จะมีเวเลนซ์อิเล็กตรอนตามเลขหมู่
3. ธาตแุ ทรนซิชันสว่ นใหญ่จะมีจำนวนเวเลนซอ์ ิเลก็ ตรอนเทา่ กนั คือ 2 ยกเวน้ Cr และ Cu ทม่ี เี วเลนซ์

อิเล็กตรอนเทา่ กับ 1
4. ธาตใุ นหมู่เดยี วกนั จะมจี ำนวนชน้ั ระดับพลงั งานเพม่ิ ขนึ้ จากบนลงล่าง

การเรยี กชื่อธาตุ
1. เลขอะตอมของธาตไุ มถ่ ึง 100 ให้เรียกชอ่ื ทัว่ ไป
2. เลขอะตอมของธาตทุ ่ีมีเลขอะตอมเกนิ 100 ให้เรยี กชอื่ ตามระบบ IUPAC (International Union of Pure

Applied Chemistry) โดยอา่ นเลขอะตอมเป็นภาษาละติน และลงทา้ ยด้วย ium

ตัวเลขเลข คำอา่ น
0 Nil
1 Un
2 Bi
3 Tri
4 quad
5 pent
6 Hex
7 sept
8 Oct
9 Enn

บทท่ี 2 อะตอมและสมบัตขิ องธาตุ เรอื่ ง ตารางธาตแุ ละสมบัตขิ องธาตุ หน้า 6

สมบตั ขิ องธาตุตามหม่แู ละคาบ
1. แนวโน้มของขนาดอะตอม

ในการพจิ ารณาแนวโนม้ ของขนาดอิเล็กตรอน เราจะพจิ ารณา รัศมอี ะตอม โดยจะแบง่ ประเภทของ
รัศมีอะตอม ได้ดงั นี้

1. รัศมโี คเวเลนต์ (Covalent radius) เกดิ จากอะตอมรวมตัวกนด้วยพันธะโคเวเลนต์ สามารถวัดได้
โดยนำระยะห่างระหวา่ งนวิ เคลยี สสองอะตอม แล้วนำมาหารด้วยสอง

2. รัศมีแวนเดอร์วาลส์ (Vanderwaals radius) เกดิ จากสองโมเลกุลทีย่ ึดเหน่ียวกันด้วยแรงแวนเดอร์
วาลส์ สามารถวดั ได้โดยหาระยะหา่ งระหวา่ งนวิ เคลียสทง้ั สองแล้วจึงนำมาหารด้วยสอง

3. รศั มีโลหะ (Metalic radius) เกิดจากพนั ธะระหวา่ งโลหะกับโลหะ โดยสามารถหาความยาวของ
รัศมีได้โดยหาระยะระหวา่ งนิวเคลยี สท้ังสองอะตอม แลว้ นำมาหารดว้ ยสอง

ปจั จัยทมี่ ีผลต่อขนาดของอะตอมและขนาดของไอออน
2.1. จำนวนระดับชน้ั พลังงาน

- ถา้ มจี ำนวนระดบั พลังงานมากข้นึ ขนาดของอะตอมจะใหญข่ น้ึ ตามไปด้วย เชน่
Li3 จัดเรยี งอิเลก็ ตรอนได้ ………………………………………………………………………
Na11 จดั เรยี งอิเล็กตรอนได้ ………………………………………………………………………
K19 จัดเรียงอิเล็กตรอนได้ ………………………………………………………………………
Rb37 จดั เรยี งอเิ ลก็ ตรอนได้ ………………………………………………………………………
Cs55 จัดเรยี งอิเล็กตรอนได้ ………………………………………………………………………
Fr87 จัดเรยี งอเิ ล็กตรอนได้ ………………………………………………………………………
จากตวั อยา่ งจะเห็นได้
วา่ ……………………………………………………………………………………………………………………......
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
.
2.2. จำนวนโปรตอน ในกรณีที่มจี ำนวนชั้นระดบั พลังงานเท่ากนั ให้พิจารณาจำนวนโปรตอนก่อน ถ้าอะตอม
หรอื ไอออนใดมจี ำนวนโปรตอนมากกว่า อะตอมหรือไอออนน้ันจะมีขนาดเลก็ กว่า
แนวโน้มของขนาดอะตอมในคาบเดยี วกนั
ธาตใุ นคาบเดยี วกันจะมขี นาดเลก็ ลงจากซ้ายไปขวา เพราะธาตุท่อี ยู่ในคาบเดียวกนั จะมรี ะดับพลงั งาน
เท่ากนั แต่มีเลขอะตอม (หรือจำนวนโปรตอน) เพ่มิ ข้นึ จากซ้ายไปขวา ทำใหม้ แี รงดงึ ดูดอิเล็กตรอนมากย่งิ ข้ึน
จงึ ทำให้มีขนาดอะตอมเล็กลง (แม้ว่าอิเล็กตรอนจะมากข้นึ ดว้ ยกต็ าม แตผ่ ลจากโปรตอนมผี ลมากกวา่ )

บทท่ี 2 อะตอมและสมบัตขิ องธาตุ เรอื่ ง ตารางธาตุและสมบัติของธาตุ หนา้ 7

แนวโน้มของขนาดอะตอมในหม่เู ดียวกนั
ธาตุในหมูเ่ ดียวกนั จะมีขนาดใหญข่ ึน้ จากบนลงล่าง เนอ่ื งจากธาตใุ นหมูเ่ ดียวกนั จะมีเลขอะตอมมาก

ขึน้ จากบนลงล่าง เมือ่ มเี ลขอะตอมเพ่ิมข้นึ จะทำให้มจี ำนวนช้ันระดบั พลังงานเพิ่มมากข้ึนด้วย และทำใหม้ ี
ขนาดอะตอมเพิม่ ขน้ึ ตามลำดับ

ขนาดใหญข่ ้นึ

S p
block d block block

f block

2. แนวโนม้ ของขนาดไอออน
ไอออน คอื อะตอมหรือกล่มุ อะตอมทมี่ ปี ระจุไฟฟา้ ซ่งึ จะมปี ระจไุ ฟฟา้ เปน็ บวกหรือลบเท่านน้ั โดย

แบ่งไอออนออกเป็น 2 ประเภท คอื
1. ไอออนบวก เกดิ จากทอ่ี ะตอมหรอื กลมุ่ อะตอมเกิดการสญู เสียอิเล็กตรอน จึงทำใหม้ ีจำนวน

โปรตอนมากกวา่ อิเลก็ ตรอน จงึ แสดงประจุบวกออกมา
2. ไอออนลบ เกดิ จากอะตอมหรือกลมุ่ อะตอมไดร้ ับอิเลก็ ตรอนจากอะตอมอื่น จึงทำให้มีจำนวน

อเิ ล็กตรอนมากกว่าจำนวนโปรตอน จงึ แสดงประจุลบออกมา
สิ่งที่ใช้ในการพจิ ารณารัศมีไอออนคอื รศั มีไอออน ซึ่งเปน็ ระยะระหวา่ งนิวเคลียสของไอออนบวกและ

ไอออนลบ (พนั ธะไอออนกิ ) หรอื ใช้จำนวนระดบั ชนั้ พลงั งานอิเล็กตรอนเปน็ ตวั เปรียบเทยี บกไ็ ด้ โดยไอออนใด
มีจำนวนระดบั พลงั งานมากกว่า ก็จะมขี นาดของไอออนใหญก่ ว่า
การพิจารณาขนาดของไอออนเมือ่ เปน็ ธาตุเดยี วกัน

- การพจิ ารณาขนาดของไอออนบวก
ไอออนบวกเกิดจากอะตอมที่เกิดจากการสูญเสยี อิเล็กตรอน ทำใหม้ ีจำนวนอเิ ล็กตรอนนอ้ ยกวา่
จำนวนโปรตอน จงึ ทำให้โปรตอนสามารถดงึ ดดู อิเล็กตรอนเข้ามาไดม้ ากขนึ้ จึงทำให้มีขนาดของไอออนเม่ือ

บทที่ 2 อะตอมและสมบัติของธาตุ เรอื่ ง ตารางธาตุและสมบัตขิ องธาตุ หน้า 8

เปรียบเทียบกับอะตอมมีขนาดเลก็ ลง และถา้ สูญเสียอิเลก็ ตรอนมากขึ้นกจ็ ะมีขนาดของไอออนลดลง
ตามลำดับ

ขนาดของอะตอม A > ขนาดของไอออนบวก A (A+, A2+)

ขนาดของไอออน A+ > ขนาดของไอออน A2+ > ขนาดของไอออน A3+

- การพิจารณาขนาดของไอออนลบ
ไอออนลบเกิดจากอะตอมที่ไดร้ บั อิเลก็ ตรอน ทำใหม้ ีจำนวนอิเล็กตรอนมากกวา่ จำนวนโปรตอน จึงทำ
ให้โปรตอนสามารถดูดอเิ ล็กตรอนเขา้ มาได้น้อยลง จงึ ทำให้มีขนาดของไอออนเม่อื เปรียบเทียบกบั อะตอมมี
ขนาดใหญข่ ้ึน และถ้าได้รบั อิเล็กตรอนมากขึน้ ก็จะมีขนาดของไอออนใหญข่ ึน้ ตามลำดับ

ขนาดของอะตอม A < ขนาดของไอออนลบ A (A-, A2-)

ขนาดของไอออน A- < ขนาดของไอออน A2- < ขนาดของไอออน A3-

- การพจิ ารณาขนาดของไอออนทม่ี ีอิเล็กตรอนเท่ากัน
กรณกี ารเปรยี บเทียบไอออนทมี่ ีจำนวนอเิ ล็กตรอนเทา่ กัน ขนาดของไอออนจะข้ึนอยูก่ ับจำนวน
โปรตอน โดยทไ่ี อออนใดมีจำนวนโปรตอนมากกว่ากจ็ ะมขี นาดเล็กกว่า เนื่องจากเมือ่ มจี ำนวนโปรตอนมากกวา่
จะทำให้สามารถดึงดูดอิเล็กตรอนได้มากขนึ้ จึงทำให้มขี นาดของไอออนเลก็ ลง เช่น
F-9 กับ Na+11 ท้ังสองมจี ำนวนอเิ ล็กตรอนเทา่ กนั (10 อเิ ลก็ ตรอน) แต่ Na มีขนาดของไอออนเล็กกว่า
เนอ่ื งจากมีจำนวนโปรตอนมากกว่า
แนวโน้มของขนาดไอออนในหมูเ่ ดียวกัน
ไอออนในหมู่เดียวกันจะมีขนาดใหญข่ ้นึ จากบนลงล่าง เน่ืองจากจำนวนระดับชน้ั พลังงานจะเพ่มิ ข้ึน
จากบนลงลา่ ง เช่น

ไอออนหมู่ 1 จำนวนระดับช้ันพลังงาน
Li+ 2
Na+ 2, 8
K+ 2, 8, 8
Rb+ 2, 8, 18, 8
Cs+ 2, 8, 18, 18, 8

บทที่ 2 อะตอมและสมบตั ิของธาตุ เรอื่ ง ตารางธาตุและสมบัตขิ องธาตุ หน้า 9

จากตวั อย่างจะเหน็ ได้
ว่า…………………………………………………………………………………….……………….........………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

แนวโน้มของขนาดไอออนในคาบเดียวเดยี วกัน
ในคาบเดยี วกนั ไอออนจะแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คอื ไอออนบวกทมี่ าจากโลหะ และไอออนลบทีม่ า

จากอโลหะ แนวโนม้ ของขนาดไอออนตามคาบจะเล็กลงจากซา้ ยไปขวา โดยมขี นาดใหญ่ข้ึนเมื่อถงึ ไอออนลบ
จากนนั้ กจ็ ะมขี นาดเลก็ ลงจากซ้ายไปขวา

เล็ก

ใหญ่

3. พลงั งานไอออไนเซชัน (Ionization Energy) (IE)
พลงั งานไอออไนเซชัน (Ionization Energy) คือพลงั งานทีน่ ้อยทส่ี ดุ ท่ีทำใหอ้ ิเล็กตรอนหลดุ ออกจาก

อะตอมหรือไอออนที่อยใู่ นสภาวะแก๊ส
- แนวโน้มของพลังงานไอออไนเซชันลำดับท่ี 1 ตามคาบ
พลงั งานไอออไนเซชันจะเพิม่ ขน้ึ จากซ้ายไปขวา โดยพิจารณาตามขนาดของอะตอม เพราะถ้าอะตอม

มีขนาดใหญ่จะทำใหแ้ รงดงึ ดูดจากโปรตอนน้อย จึงทำใหอ้ เิ ลก็ ตรอนสามารถหลุดออกได้งา่ ย แต่ใน
ขณะเดยี วกันเมอ่ื พจิ ารณาขนาดของอะตอมซ้ายไปขวา จะมีขนาดเลก็ ลง จงึ ทำให้อเิ ลก็ ตรอนหลุดออกได้ยาก
จึงทำให้ตอ้ งใชพ้ ลงั งานมากขึ้นในการท่จี ะดงึ อิเล็กตรอนหลุดออก

- แนวโน้มของพลงั งานไอออไนเซชนั ลำดบั ท่ี 1 ตามหมู่
คา่ พลงั งานไอออไนเซชันจะลดลงจากบนลงลา่ ง โดยพิจารณาจากขนาดของอะตอม เมื่อพิจารณาจาก
บนลงล่างขนาดของอะตอมจะมขี นาดใหญ่ข้นึ จึงทำให้อเิ ลก็ ตรอนสามารถหลดุ ออกไดง้ า่ ย จึงทำให้ใชพ้ ลังงาน
น้อยลง

บทท่ี 2 อะตอมและสมบตั ขิ องธาตุ เรอ่ื ง ตารางธาตุและสมบัติของธาตุ หนา้ 10
IE มาก

IE นอ้ ย
ภาพแสดงแนวโน้มของค่าพลงั งานไอออไนเซชนั ลำดบั ท่ี 1 ตามหมู่และคาบ

จากกราฟแสดงคา่ พลงั งานไอออไนเซชนั ลำดับที่ 1 ของธาตุเรยี งตามเลขอะตอม สรปุ แนวโน้มของค่า
พลงั งานไอออไนเซชนั ลำดบั ที่ 1 ได้
วา่ ……………………………………………………………………………………………………...……………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

บทท่ี 2 อะตอมและสมบัติของธาตุ เรื่อง ตารางธาตแุ ละสมบัติของธาตุ หน้า 11

ค่าพลงั งานไอออไนเซชันลำดบั ที่ 1 ของธาตุบางชนดิ ท่ไี มเ่ ปน็ ไปตามแนวโน้มของธาตสุ ว่ นใหญ่
กรณีท่ี 1 ธาตุโบรอน (B) มีค่าพลงั งานไอออไนเซชันลำดบั ท่ี 1 ต่ำกว่า Be
เมอ่ื พจิ ารณาการจัดเรียงอิเล็กตรอนลงในระดบั พลงั งานยอ่ ย ดังนี้
Be B
2p 2p
2s 2s
1s 1s
สรุปได้
วา่ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
กรณที ี่ 2 ธาตอุ อกซเิ จน (O) มคี ่าพลังงานไอออไนเซชนั ลำดบั ที่ 1 ต่ำกว่า N
เมอื่ พิจารณาการจัดเรยี งอเิ ลก็ ตรอนลงในระดับพลังงานย่อย ดังนี้
NO
2p 2p
2s 2s
1s 1s
สรุปได้
วา่ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
กรณที ่ี 3 ธาตุอะลูมิเนียม (Al) มีคา่ พลังงานไอออไนเซชนั ลำดบั ท่ี 1 ตำ่ กวา่ Mg
เมอื่ พิจารณาการจัดเรียงอิเลก็ ตรอนลงในระดับพลงั งานยอ่ ย ดงั น้ี
Mg Al
3p 3p
3s 3s
2p 2p
2s 2s
1s 1s
สรปุ ได้
วา่ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

บทท่ี 2 อะตอมและสมบตั ิของธาตุ เรอื่ ง ตารางธาตุและสมบัตขิ องธาตุ หน้า 12

กรณที ี่ 4 ธาตุกำมะถนั (S) มีค่าพลงั งานไอออไนเซชันลำดับที่ 1 ตำ่ กวา่ P
เมอ่ื พิจารณาการจัดเรยี งอเิ ล็กตรอนลงในระดับพลังงานย่อย ดงั น้ี
PS
3p 3p
3s 3s
2p 2p
2s 2s
1s 1s

สรปุ ได้
ว่า……………………………………………………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
**** เราสามารถใชพ้ ลงั งานไอออไนซ์บอกได้วา่ ธาตุนน้ั ๆ เป็นธาตุหมูอ่ ะไร

ตวั อยา่ งโจทย์

บทท่ี 2 อะตอมและสมบตั ขิ องธาตุ เร่อื ง ตารางธาตแุ ละสมบัตขิ องธาตุ หนา้ 13

บทที่ 2 อะตอมและสมบัตขิ องธาตุ เรือ่ ง ตารางธาตุและสมบัติของธาตุ หนา้ 14

4. พลงั งานอเิ ลก็ โทรเนกาติวิตี (Electronegativity Energy) (EN)
อิเล็กโทรเนกาตวิ ิตี คือ ค่าความสามารถในการดงึ ดูดอเิ ล็กตรอน เพ่อื รวมกนั เปน็ สารประกอบ
- แนวโนม้ ของพลังงานอิเล็กโทรเนกาตวิ ติ ีตามคาบ
ค่าอิเล็กโทรเนกาติวิตจี ะเพ่มิ ขึน้ จากซ้ายไปขวา โดยพิจารณาจากขนาดของอะตอม เพราะขนาดของ

อะตอมเล็กลงจากซ้ายไปขวา จึงทำให้ต้องใช้พลังงานมากข้ึนเพ่อื ท่ีจะดงึ ดดู อิเล็กตรอน
- แนวโน้มของพลงั งานอเิ ล็กโทรเนกาติวติ ตี ามคาบ
คา่ อเิ ล็กโทรเนกาตวิ ิตจี ะลดลงจากบนลงล่าง โดยพจิ ารณาตามขนาดของอะตอม เพราะขนาดของ

อะตอมเม่อื พิจารณาตามหมู่จะมีขนาดใหญ่ข้นึ จากบนลงล่าง เมอื่ อะตอมมขี นาดใหญข่ ้ึนแรงดงึ ดูดจากโปรตอน
จะมีคา่ นอ้ ยลง จึงทำให้อเิ ลก็ ตรอนถกู ดึงดูดได้งา่ ยข้นึ

EN มาก

EN นอ้ ย

5. ค่าพลังงานสมั พรรคภาพอเิ ล็กตรอน (Electron Affinity) (EA)

คา่ พลงั งานสัมพรรคภาพอิเลก็ ตรอน คือ พลังงานทใ่ี ช้ในการรับอิเลก็ ตรอนของออะตอมในสภาวะแก๊ส

กลายเปน็ ไอออนลบขนึ้

A(g) + e- A-

โดยถ้าค่าพลงั งานสมั พรรคภาพอเิ ลก็ ตรอนมคี า่ ตดิ ลบมากเทา่ ใด แสดงวา่ ธาตุนนั้ สามารถรับ

อิเลก็ ตรอนได้ดี

- แนวโน้มของพลงั งานอเิ ลก็ โทรเนกาติวติ ตี ามคาบ

คา่ สัมพรรคภาพอเิ ลก็ ตรอนจะมคี า่ ลบมากข้นึ จากซา้ ยไปขวา เนอ่ื งจากอิทธิพลของขนาดอะตอม โดย

อะตอมย่ิงมขี นาดเลก็ จะสามารถดงึ ดดู อเิ ลก็ ตรอนเขา้ มาใหมไ่ ดด้ ขี ึ้นดว้ ย

- แนวโนม้ ของพลงั งานอิเล็กโทรเนกาติวติ ีตามหมู่

คา่ สัมพรรคภาพอิเล็กตรอนจะมคี า่ ลบมากขึ้นจากล่างขึ้นบน เนือ่ งจากอิทธิพลจากจำนวนระดับช้นั

พลงั งานอเิ ล็กตรอน ถ้ามจี ำนวนระดบั ชนั้ พลงั งานมากขึน้ จะทำใหน้ วิ เคลียสดึงดูดอเิ ล็กตรอนไดน้ ้อยลง

บทท่ี 2 อะตอมและสมบัตขิ องธาตุ เรอ่ื ง ตารางธาตุและสมบัตขิ องธาตุ หนา้ 15

ความเปน็ โลหะและอโลหะของธาตุ
- แนวโน้มของความเปน็ โลหะและอโลหะตามคาบ
ความเปน็ โลหะจะลดลงจากซ้ายไปขวา และความเป็นอโลหะจะเพ่มิ ข้นึ จากซ้ายไปขวา โดยพจิ ารณา

จากคณุ สมบตั ิของธาตุ ธาตุทอ่ี ยดู่ า้ นซ้ายจะมีคุณสมบัติของโลหะมากกว่าด้านขวา เช่น ค่า IE, EN, ความนำ
ไฟฟา้

- แนวโน้มของความเปน็ โลหะและอโลหะตามหมู่
ความเป็นโลหะจะเพม่ิ ขึ้นจากบนลงล่าง และความเปน็ อโลหะจะลดลงจากบนลงลา่ ง โดยพจิ ารณา
จากคุณสมบตั ิของธาตตุ ามหมู่ เชน่ เดียวกบั การพิจารณาความเป็นโลหะและอโลหะตามคาบ